Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 15

Devanagari script

त्रयीमार्गमसन्दिग्धास्ते यान्ति परमां गतिम् । एकाग्रमनसो ये तु शङ्करं शिवमव्ययम्

Transliteration

trayīmārgamasandigdhāste yānti paramāṃ gatim | ekāgramanaso ye tu śaṅkaraṃ śivamavyayam

Translation

جو لوگ ویدوں کی تثلیث کے راستے پر بےشک و بےتزلزل رہتے ہیں، وہ اعلیٰ ترین گتی کو پاتے ہیں۔ اور جن کے دل یکسو ہو کر شنکر—شیوِ ابدی و لازوال—پر ٹھہر جاتے ہیں…

Word by Word

• त्रयीमार्गम्: the path of the three Vedas
• त्रयीमार्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रयी (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रय्याः मार्गः)

• असन्दिग्धाः: undoubting, free from doubt
• असन्दिग्धाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: असन्दिग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; विशेषणम् (ते इति)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• यान्ति: go, attain
• यान्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• परमाम्: supreme
• परमाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (गतिम् इति)

• गतिम्: state, goal, liberation
• गतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एकाग्रमनसः: whose minds are one-pointed
• एकाग्रमनसः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाग्र (प्रातिपदिक) + मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (एकाग्रं मनः येषाम्) बहुव्रीह्यर्थे विशेषणम् (ये इति)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (contrast/emphasis)

• शङ्करम्: Shankara
• शङ्करम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; देवतावाचक-नाम

• शिवम्: auspicious; Shiva
• शिवम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शङ्करम् इति)

• अव्ययम्: imperishable
• अव्ययम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (शङ्करम् इति)

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual attribution within the passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra (as framed in Revākhaṇḍa)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A serene ascetic on the Narmadā’s bank, seated in padmāsana, eyes half-closed, mind fixed on Śaṅkara; faint suggestion of Vedic fires/recitation behind, indicating trayī-mārga.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfast Vedic dharma and one-pointed focus on Śiva both lead toward the highest spiritual attainment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single site is named; the verse complements the Revā Khaṇḍa’s Narmadā-centered sacred geography by emphasizing inner steadiness.

What ritualistic prescription is mentioned?

It commends firmness in Trayī-mārga and ekāgratā (one-pointed concentration) upon Śiva—core disciplines rather than a single external rite.