Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

Devanagari script

अर्चयन्तीह निरताः क्षिप्रं सिध्यन्ति ते जनाः । कालेन महता सिद्धिर्जायतेऽन्यत्र देहिनाम्

Transliteration

arcayantīha niratāḥ kṣipraṃ sidhyanti te janāḥ | kālena mahatā siddhirjāyate'nyatra dehinām

Translation

جو لوگ یہاں عبادت و ارچنا میں لگن کے ساتھ مشغول رہتے ہیں، وہ جلد ہی سِدھی حاصل کر لیتے ہیں۔ دوسری جگہوں پر جسم والے جیووں کو سِدھی بہت طویل مدت کے بعد حاصل ہوتی ہے۔

Word by Word

• अर्चयन्ति: worship
• अर्चयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• इह: here
• इह: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• निरताः: engaged, devoted
• निरताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निरत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (जनाः/ते इति)

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रयुक्तम्; क्रियाविशेषण (adverb)

• सिध्यन्ति: succeed, attain fulfillment
• सिध्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सिध् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• जनाः: people
• जनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कालेन: by time, with time
• कालेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन

• महता: great, long
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् (कालेन इति)

• सिद्धिः: success, accomplishment
• सिद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जायते: arises, is born
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमानकाल), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• अन्यत्र: elsewhere
• अन्यत्र: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अन्यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/प्रकरणवाचक (elsewhere)

• देहिनाम्: of embodied beings
• देहिनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

Speaker

Mārkaṇḍeya (contextual attribution within the passage)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā-tīrtha (specific spot implied by ‘iha’)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims performing pūjā on a riverbank shrine: lamps, bilva leaves, incense; the atmosphere suggests ‘quick fruition’—a radiant aura around the worshippers.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā) (implied by section context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred geography amplifies sādhana: worship performed in a consecrated place yields quicker spiritual fruition.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

“Here” is best read within Revā Khaṇḍa as the Narmadā (Revā) tīra and its associated tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

Arcana (devotional worship) performed with steadiness in this sacred region is recommended as especially efficacious.