Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

ततस्तु तां शत्रुबलस्य सेनां क्षणेन चापन्च्युतबाणघातैः । विध्वस्तहस्त्यश्वरथान्महात्मा जग्राह चक्रं रिपुसङ्घनाशनः

Transliteration

tatastu tāṃ śatrubalasya senāṃ kṣaṇena cāpancyutabāṇaghātaiḥ | vidhvastahastyaśvarathānmahātmā jagrāha cakraṃ ripusaṅghanāśanaḥ

Translation

پھر، ایک ہی لمحے میں، اپنی کمان سے نکلنے والے تیروں کی ضرب سے، اس عظیم ہستی نے دشمن کی فوج کو تباہ کر دیا—ہاتھی، گھوڑے اور رتھ برباد ہو گئے؛ اور دشمنوں کا ناس کرنے والے نے چکر (سدرشن) اٹھا لیا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण) — 'then'

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (निपात) — contrast/emphasis

• ताम्: that (her/that)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — सेनाम् इति अन्वय

• शत्रु-बलस्य: of the enemy force
• शत्रु-बलस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शत्रु (प्रातिपदिक) + बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — तत्पुरुष: 'शत्रोः बलम्'

• सेनाम्: army
• सेनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन — कालवाचक तृतीया (in a moment)

• चाप-न्युत-बाण-घातैः: by the strikes of arrows shot from the bow
• चाप-न्युत-बाण-घातैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक) + न्युत (कृदन्त, √न्यु/नुद् 'to shoot/let fall') + बाण (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन — तत्पुरुष: 'चापात् न्युतानां बाणानां घातैः' (by blows of arrows shot from the bow)

• विध्वस्त-हस्ति-अश्व-रथान्: (them) whose elephants, horses and chariots were shattered
• विध्वस्त-हस्ति-अश्व-रथान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: विध्वस्त (कृदन्त, √ध्वंस्) + हस्ति (प्रातिपदिक) + अश्व (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन — बहुवचन-विशेष्य (implicit 'तान्'/'शत्रून्'): 'whose elephants, horses, chariots were destroyed'

• महात्मा: the great-souled one
• महात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• जग्राह: took, seized
• जग्राह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/लिट्), परस्मैपदी, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• चक्रम्: discus
• चक्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• रिपु-सङ्घ-नाशनः: destroyer of the host of enemies
• रिपु-सङ्घ-नाशनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रिपु (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — तत्पुरुष: 'रिपूणां सङ्घस्य नाशनः'

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced]

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha region

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: The great-souled protector shatters the enemy host in moments with unfailing arrows; broken chariots and fallen elephants mark the rout as he then takes up the discus to finish the threat.

Characters & Entities

• Discus (Cakra)
• Enemy army

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma-protecting power swiftly removes forces that threaten sacred order and righteous ceremony.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the Revā-khaṇḍa narrative of divine intervention.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, the protection of an abhiṣeka; no step-by-step rite is prescribed here.