Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

तोषयन्ती त्रींश्च देवाञ्छुभैः स्तोत्रैर्व्रतैस्तथा । ग्रीष्मेषु च महादेवि पञ्चाग्निं साधयेत्ततः

toṣayantī trīṃśca devāñchubhaiḥ stotrairvrataistathā | grīṣmeṣu ca mahādevi pañcāgniṃ sādhayettataḥ

نیک ستوتروں اور ورتوں کے ذریعے تیس دیوتاؤں کو راضی کرتی ہوئی، اے مہادیوی، پھر وہ گرمیوں میں پنچ آگنی تپسیا اختیار کرتی تھی۔

तोषयन्तीpleasing, propitiating
तोषयन्ती:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुष् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle/शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifies विशालाक्षी)
त्रीन्three
त्रीन्:
Karman (Object-qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifies देवान्)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
देवान्the gods
देवान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
शुभैःauspicious
शुभैः:
Karana (Means-qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural); विशेषण (qualifies स्तोत्रैः, व्रतैः)
स्तोत्रैःwith hymns
स्तोत्रैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootस्तोत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
व्रतैःwith vows/observances
व्रतैः:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन (Plural)
तथाthus, likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (adverb: thus/also)
ग्रीष्मेषुin the summers
ग्रीष्मेषु:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootग्रीष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन (Plural)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular); कर्मधारय-समास (महा + देवी)
पञ्चाग्निम्the five-fire austerity (pañcāgni)
पञ्चाग्निम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च + अग्नि (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); द्विगु-समास
साधयेत्should practice/perform
साधयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसाध् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then)

Śiva (deduced: 'mahādevi')

Tirtha: Eraṇḍī–Narmadā Saṅgama (contextual)

Type: sangam

Listener: Mahādevī / Sundarī (addressed female interlocutor)

Scene: An ascetic woman surrounded by four fires with the blazing sun overhead (the fifth fire), chanting hymns; devas subtly appear in the sky receiving the stotras; the river glints nearby, emphasizing tīrtha setting.

T
Tridaśa (Thirty Gods)
P
Pañcāgni (five-fire penance)

FAQs

Devotional worship (stotra, vrata) and bodily austerity (tapas) are complementary paths that sanctify pilgrimage life.

The broader Narmadā tīrtha context continues, centered around the Eraṇḍī-saṅgama region described in adjacent verses.

Performing pañcāgni-tapas in summer, along with vows and hymn-recitation to propitiate the gods.