Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 108

Devanagari script

एते देवास्त्रयः पुत्रा अनसूयाया महेश्वरि । वरदानेन ते देवा ह्यवतीर्णा महीतले

Transliteration

ete devāstrayaḥ putrā anasūyāyā maheśvari | varadānena te devā hyavatīrṇā mahītale

Translation

اے مہیشوری! انَسُویا کے یہ تینوں پُتر حقیقتاً دیوتا ہیں؛ ور دان کے عطا ہونے سے وہ دیوتا زمین پر اوتار ہوئے۔

Word by Word

• एते: these
• एते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• देवाः: gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘एते’ इत्यस्य अप्पोजिशन

• त्रयः: three
• त्रयः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘देवाः/पुत्राः’ इत्यस्य विशेषणम्

• पुत्राः: sons
• पुत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• अनसूयायाः: of Anasūyā
• अनसूयायाः: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अनसूया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सम्बन्ध-षष्ठी

• महेश्वरि: O Maheśvarī
• महेश्वरि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• वर-दानॆन: by the granting of a boon
• वर-दानॆन: Karana (Instrument/Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘वरस्य दानम्’; तृतीया—हेतु/करण (by means of)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘देवाः’ इत्यस्य पुनरुक्ति/अनुवाद

• देवाः: the gods
• देवाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• हि: indeed
• हि: Emphasis (निपातार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• अवतीर्णाः: descended
• अवतीर्णाः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-तॄ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्तान्त-कृदन्त—‘descended’ (finite sense)

• मही-तले: on the surface of the earth
• मही-तले: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष ‘महीयाः तलम्’; अधिकरणम्

Speaker

Unspecified in snippet (narrator within Revā Khaṇḍa addressing Devī)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Anasūyā-tīrtha / Anasūyā-kṛta tīrtha (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (addressed as Maheśvarī)

Visual Art Cues

Scene: Anasūyā depicted as serene, radiant mother in an āśrama; three divine infants/sons symbolically bearing traits of Brahmā, Viṣṇu, and Rudra; gods above granting a boon, light descending to earth.

Characters & Entities

• Anasūyā
• Maheśvarī
• Devas (three sons)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pure devotion and virtue can draw divine presence into the world, portrayed as gods taking birth through boons.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly the Revā-region sacred narrative, leading into Anasūyā-associated tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it explains the cause of descent (varadāna/boon).