Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

यस्तत्र स्नाति वै भक्त्या जितक्रोधो जितेन्द्रियः । एकादश्यां सिते पक्षे मधुना स्नापयेच्छिवम्

Transliteration

yastatra snāti vai bhaktyā jitakrodho jitendriyaḥ | ekādaśyāṃ site pakṣe madhunā snāpayecchivam

Translation

جو وہاں عقیدت کے ساتھ غسل کرے، غصّہ کو مغلوب اور حواس کو قابو میں رکھے، وہ شُکل پکش کی ایکادشی کو شہد سے بھگوان شِو کا اَبھِشیک کرے۔

Word by Word

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; सम्बन्ध-सूचकः (relative pronoun)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• स्नाति: bathes
• स्नाति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात (emphatic particle)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• जितक्रोधः: one who has conquered anger
• जितक्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय-भावः: ‘जितः क्रोधः येन’)

• जितेन्द्रियः: self-controlled (having conquered the senses)
• जितेन्द्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि धातु, क्त-प्रत्यय) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; समासः—तत्पुरुष (‘जितानि इन्द्रियाणि येन’)

• एकादश्याम्: on the Ekādaśī (tithi)
• एकादश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकादशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; तिथिवाचक

• सिते: bright (white)
• सिते: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘पक्षे’ इति विशेषण

• पक्षे: in the fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• मधुना: with honey
• मधुना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• स्नापयेत्: should cause to bathe / should bathe (ritually)
• स्नापयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) [णिच्-प्रत्यय causative: स्नापय]
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रत्ययान्त (causative)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; देवता-नाम

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Mārkaṇḍeya continuing instruction)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A restrained pilgrim at a Narmadā ghat at dawn, offering honey-abhiṣeka to a Śiva-liṅga under bilva leaves; river flowing, lamps and incense, bright fortnight ambience.

Characters & Entities

• Śiva
• Ekādaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer pilgrimage bears fruit when joined with inner discipline—conquering anger and mastering the senses—then offering worship with devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The bathing-place (tīrtha) previously identified as Saṃkarṣaṇa in Revākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha and Śiva-abhiṣeka using honey on Ekādaśī of the bright fortnight.