Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 8

क्रौञ्चशरणागमनम् तथा बाणासुरवधः

Krauñca Seeks Refuge; Slaying of Bāṇāsura

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । इति क्रौंचस्तुतस्स्कन्दः प्रसन्नो भक्तपालकः । गृहीत्वा शक्तिमतुलां स्वां सस्मार शिवो धिया

Transliteration

brahmovāca | iti krauṃcastutasskandaḥ prasanno bhaktapālakaḥ | gṛhītvā śaktimatulāṃ svāṃ sasmāra śivo dhiyā

Translation

برہما نے کہا—کرونچ کی اس طرح کی ستائش سے بھکتوں کے محافظ اسکند پرسنّ ہوئے۔ اپنی بے مثال شکتی (نیزہ) تھام کر انہوں نے یکسو دھیان میں اندر ہی اندر بھگوان شِو کا سمرن کیا۔

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध/निपात (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उपसंहारार्थक/उद्धरणचिह्न अव्यय

• क्रौञ्चस्तुतः: praised by Krauñca
• क्रौञ्चस्तुतः: कर्ता-विशेषण (Adjective to ‘स्कन्दः’)
• Type: Adjective
• Root: क्रौञ्च + स्तुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘क्रौञ्चेन स्तुतः’ = praised by Krauñca); क्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: कर्ता-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक/कृदन्ताधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘pleased/serene’

• भक्तपालकः: protector of devotees
• भक्तपालकः: कर्ता-विशेषण (Predicate noun/adjective)
• Type: Noun
• Root: भक्त + पालक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘भक्तान् पालयति’); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; स्कन्दस्य विशेषणम्

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: पूर्वकाल (Kriyāviśeṣaṇa/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), from √ग्रह्; ‘having taken’

• शक्तिम्: spear/śakti weapon
• शक्तिम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अतुलाम्: incomparable
• अतुलाम्: विशेषण (Adjective to object)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शक्तिम् विशेषयति

• स्वाम्: his own
• स्वाम्: विशेषण (Adjective to object)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शक्तिम् विशेषयति (‘his own’)

• सस्मार: remembered
• सस्मार: क्रिया (Verb/आख्यात)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• शिवः: Śiva
• शिवः: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• धिया: with (his) mind
• धिया: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; ‘with mind/with thought’

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: teaching

Characters & Entities

• Brahma
• Skanda (Kartikeya)
• Shiva
• Krauncha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights Shiva-smaraṇa (inner remembrance of Pati, Lord Shiva) as the devotee’s strength: even a powerful deity like Skanda turns inward to Shiva, showing that grace and right action arise from devotion and focused awareness.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Skanda’s mental recollection points to Saguna Shiva worship—approaching Shiva as a personal Lord who responds to bhakti. In practice, this same devotion is expressed outwardly through Linga-pūjā and inwardly through constant remembrance.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice Shiva-smaraṇa with japa—especially the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya”—before undertaking important actions; pair it with simple Linga worship, vibhūti (tripuṇḍra), or Rudrākṣa as supportive Shaiva disciplines.