Shloka 65

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

उत्पाट्य च महाशैलनश्वकर्णान्दवान्बहून् ।।।।अन्यांश्चविविधान्ववृक्षाचिक्षेपचिमहाबलः ।

Transliteration

utpāṭya ca mahāśailān aśvakarṇān davān bahūn | anyāṃś ca vividhān vṛkṣān cikṣepa ca mahābalaḥ ||

Translation

تب اُس مہابلی نے بڑے بڑے اَشوکرن اور طرح طرح کے دوسرے جنگلی درخت جڑ سے اکھاڑ ڈالے اور انہیں (دشمن کی طرف) دے مارا۔

Word by Word

• ताम्: that (shower)
• ताम्: Karma (कर्म/Object of चिच्छेद)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• छादयन्तीम्: covering
• छादयन्तीम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: छद् (धातु)
• Form: शतृ/शानच्-प्रत्यय (Present participle, feminine); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (qualifying वृक्षवृष्टिम्)

• आकाशम्: the sky
• आकाशम्: Karma (कर्म/Object of छादयन्तीम्)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• वृक्षवृष्टिम्: shower of trees
• वृक्षवृष्टिम्: Karma (कर्म/Object of चिच्छेद; apposition to ताम्)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष + वृष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (वृक्षाणां वृष्टिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• दुरासदाम्: hard to approach
• दुरासदाम्: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + आसद (प्रातिपदिक)
• Form: उपसर्ग/उपपद-निष्पन्न विशेषण (hard to approach); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (qualifying वृक्षवृष्टिम्)

• कुम्भकर्णात्मजः: Kumbhakarṇa's son
• कुम्भकर्णात्मजः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: कुम्भकर्ण + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (कुम्भकर्णस्य आत्मजः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण/Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्रम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: quickly)

• चिच्छेद: cut asunder
• चिच्छेद: Kriya (क्रिया/Main verb)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन

• निशितैः: sharp
• निशितैः: Visheshana (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: निशित (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन (qualifying शरैः)

• शरैः: with arrows
• शरैः: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Context

Mighty strong he was, uprooting Aswakarna and many other several kinds of trees he hurled at them (Rakshasas).

Characters & Entities

• Sugrīva (implied by immediate context of action)
• Forest (dava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Resourceful exertion for a righteous cause: using available means to defend allies and confront adharma in battle.

What is the narrative situation?

Sugrīva counters the enemy’s arrow-pressure by uprooting and hurling massive trees as weapons.

Which character virtue is emphasized?

Bala (strength) joined with pratibhā (battlefield ingenuity).