Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

कुम्भकर्णवधश्रवणेन रावणविलापः

Ravana’s Lament on Hearing of Kumbhakarna’s Slaying

ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानांमहाबल ।शत्रुसैन्यंप्रताप्यैकस्त्वंमांसन्त्यज्यगच्छसि ।।।।

mama śalyam anuddhṛtya bāndhavānāṁ mahābala |

śatrusainyaṁ pratāpyaikas tvaṁ māṁ santyajya gacchasi ||

اے مہابلی! میرے اور میرے بندھوؤں کے دل کا یہ کانٹا نکالے بغیر، تو اکیلا ہی شترُو سینا کو جلا کر، پھر مجھے یوں چھوڑ کر چلا جاتا ہے؟

ममmy
मम:
सम्बन्ध (ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, षष्ठी विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
शल्यम्thorn/pain (affliction)
शल्यम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootśalya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
अनुद्धृत्यwithout removing
अनुद्धृत्य:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootan-ud-√dhṛ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): without extracting / not having removed
बान्धवानाम्of (your) kinsmen
बान्धवानाम्:
सम्बन्ध (ṣaṣṭhī-sambandha)
TypeNoun
Rootbāndhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (plural)
महाबलO mighty one
महाबल:
सम्बोधन (Sambodhana)
TypeNoun
Rootmahā + bala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन; epithet
शत्रुसैन्यम्enemy army
शत्रुसैन्यम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootśatru + sainya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शत्रोः सैन्यम्
प्रताप्यhaving overpowered
प्रताप्य:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootprati-√tap (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): having scorched/overpowered
एकःalone
एकः:
कर्ता-विशेषण (kartṛ-viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषण to त्वम्
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta)
TypeNoun
Roottvam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
माम्me
माम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
सन्त्यज्यleaving behind
सन्त्यज्य:
क्रियाविशेषण (kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Rootsam-√tyaj (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive): having completely abandoned
गच्छसिyou go
गच्छसि:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन, परस्मैपद

"O Kumbhakarna of extraordinary might! You have tormented the enemy army singlehanded with valour. You are going alone leaving me and the kinsfolk."

R
Rāvaṇa
K
Kumbhakarṇa
E
Enemy army (Rāma’s allied forces implied)

FAQs

It highlights the fragility of relying on force as one’s sole support; Dharma encourages reliance on righteous conduct and wise counsel rather than on a single champion.

Rāvaṇa continues lamenting, recalling Kumbhakarṇa’s solitary prowess and expressing abandonment and helplessness.

Kumbhakarṇa’s fearsome courage and capacity to face an army alone are emphasized—valor as a virtue, though bound to an adharmic allegiance.