Shloka 44

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

रोषितश्शरवर्षेणसालेनमहतामहान् ।प्रजघानहयाननीलःप्रहस्तस्यमहाबलः ।।।।

Transliteration

roṣitaḥ śaravarṣeṇa sālena mahatā mahān |

prajaghāna hayān nīlaḥ prahastasya mahābalaḥ || 6.58.44 ||

Translation

تیروں کی اس طوفانی بارش سے غضبناک ہو کر، مہابلی نِیل نے ایک عظیم سال درخت سے پراہست کے گھوڑوں کو پاش پاش کر دیا۔

Word by Word

• रोषितः: enraged
• रोषितः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: रुष्/रुष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of नीलः)

• शरवर्षेण: by the rain of arrows
• शरवर्षेण: हेतुः/करणम् (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + वर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः, नपुंसकलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• सालेन: with a sala tree
• सालेन: करणम्
• Type: Noun
• Root: साल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्

• महता: huge
• महता: करण-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्; विशेषणम् (of सालेन)

• महान्: great
• महान्: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of नीलः)

• प्रजघान: struck down
• प्रजघान: क्रिया
• Type: Verb
• Root: प्र-हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• हयान्: horses
• हयान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: हय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, बहुवचनम्

• नीलः: Nila
• नीलः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम् (proper noun)

• प्रहस्तस्य: of Prahasta
• प्रहस्तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: प्रहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्

• महाबलः: very strong
• महाबलः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of नीलः)

Context

Neela endowed with great prowess, became angry (by the rain of arrows showered on him) and hurled a huge Sala tree at Prahastha.

Characters & Entities

• Nīla
• Prahastha
• Sāla tree
• Horses (of Prahastha’s chariot)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Controlled counteraction in battle: after enduring harm, Nīla responds decisively to neutralize the enemy’s mobility—an act consistent with battlefield duty when protecting the righteous host.

What is the narrative situation?

Nīla, provoked by arrows, retaliates by hurling/using a massive tree to bring down the horses of Prahastha.

Which character virtue is emphasized?

Decisive valor and tactical strength in Nīla.