Shloka 45

प्रहस्तवधः

The Slaying of Prahasta

Devanagari script

ततन्सचापमुद्गृह्यप्रहस्तस्यमहाबलः ।बभञ्जतरसानीलोननादचपुनःपुनः ।।।।

Transliteration

tataṃ sa cāpam udgṛhya prahastasya mahābalaḥ |

babhañja tarasā nīlo nanāda ca punaḥ punaḥ || 6.58.45 ||

Translation

پھر نِیل نے پراہست کے کھنچے ہوئے کمان کو پکڑ لیا اور زور سے توڑ ڈالا، اور بار بار گرج کر للکارا۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; काल/अनन्तर (then/thereupon)

• सः: he
• सः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम

• चापम्: bow
• चापम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: चाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• उद्गृह्य: having seized
• उद्गृह्य: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: उद्-ग्रह् (धातु) + ल्यप्
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्तः (Gerund), पूर्वक्रिया (having seized)

• प्रहस्तस्य: of Prahasta
• प्रहस्तस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: प्रहस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्

• महाबलः: mighty
• महाबलः: कर्ता-विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः, पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम् (of नीलः)

• बभञ्ज: broke
• बभञ्ज: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भञ्ज् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• तरसा: with force
• तरसा: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: तरस् (प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (instrumental used adverbially: with force)

• नीलः: Nila
• नीलः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: नील (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• ननाद: roared
• ननाद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: नद् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• च: and
• च: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय (conjunction)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरावृत्ति (again)

• पुनः: again
• पुनः: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरावृत्ति

Context

Thereupon, Neela firmly holding the bow of mighty Prahastha broke it again and again and roared

Characters & Entities

• Nīla
• Prahastha
• Bow (cāpa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Removing the means of harm: disabling an aggressor’s weapon can be a dharmic tactic to reduce danger to the wider army.

What is the narrative situation?

Close combat intensifies; Nīla captures Prahastha’s bow and snaps it, asserting dominance with repeated roars.

Which character virtue is emphasized?

Boldness and presence of mind in Nīla.