Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 26

The Description of the Worship of Rāma and Others

Rāmādi-pūjā-vidhāna

Devanagari script

नदीतीरे च गोष्ठे वा जपेल्लक्षं पयोब्रतः । पायसेनाज्ययुक्तेन हुत्वा विद्यानिधिर्भवेत् ॥ २६ ॥

Transliteration

nadītīre ca goṣṭhe vā japellakṣaṃ payobrataḥ | pāyasenājyayuktena hutvā vidyānidhirbhavet || 26 ||

Translation

دریا کے کنارے یا گوشتھ (گؤشالہ) میں پَیَو ورت رکھ کر منتر کا ایک لاکھ جپ کرے۔ گھی ملا پایس کی آہوتی دے تو وہ ودیا کا خزانہ بن جاتا ہے۔

Word by Word

• नदी-तीरे: on the river-bank
• नदी-तीरे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक) + तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; नदी-सम्बन्धि तीरम् (locative)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• गोष्ठे: in a cowshed/cow-pen
• गोष्ठे: अधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन (locative)

• वा: or
• वा: विकल्प (Alternative/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक अव्यय (disjunctive particle)

• जपेत्: should recite
• जपेत्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• लक्षम्: a hundred thousand (times)
• लक्षम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (object of counting)

• पयः-व्रतः: one observing a milk-vow
• पयः-व्रतः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पयः-आहारव्रतवान् (one observing a milk-vow)

• पायसेन: with rice-pudding
• पायसेन: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: पायस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन (instrumental)

• आज्य-युक्तेन: mixed with ghee
• आज्य-युक्तेन: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आज्य (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; आज्येन युक्तम् (mixed with ghee)

• हुत्वा: having offered (into fire)
• हुत्वा: पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: हु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• विद्या-निधिः: a treasure of knowledge
• विद्या-निधिः: कर्ता-सम्बन्धी फल (Result predicate/फल)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक) + निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विद्यायाः निधिः (treasure of knowledge)

• भवेत्: would become
• भवेत्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: Payovrata (milk-vow)

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches a disciplined sādhanā model—vrata (dietary vow), lakṣa-japa (large-count repetition), and homa (fire-offering)—as a means to stabilize and deepen vidyā (sacred/technical knowledge) until it becomes firmly established in the practitioner.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though framed as a technical rite, it reflects bhakti through austerity, purity, and sustained mantra practice; the reverent offering (homa) and self-restraint (payovrata) embody devotional commitment that supports mantra efficacy.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It highlights practical ritual science—counted mantra-japa (lakṣa), prescribed vratas, and homa-dravya selection (pāyasa with ājya)—typical of Vedāṅga-aligned procedural instruction (kalpa/ritual method).