Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 69

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

उत्पन्नेनाग्निना मूलाधारावस्थितविग्रहाम् । प्रसुप्तभुजगाकारां स्वयंभूलिंगवेष्टिनीम् ॥ ६९ ॥

Transliteration

utpannenāgninā mūlādhārāvasthitavigrahām | prasuptabhujagākārāṃ svayaṃbhūliṃgaveṣṭinīm || 69 ||

Translation

پیدا ہوئی آگ کے ذریعے مولادھار میں قائم اُس کی صورت کا دھیان کرے—جو سوئے ہوئے سانپ کی مانند ہے اور سَویَمبھو لِنگ کو لپیٹے ہوئے ہے۔

Word by Word

• उत्पन्नेन: by the arisen
• उत्पन्नेन: करण-विशेषण (instrument-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: √पद्/√पद्? (उत्+√पद्/√पद् → उत्पन्न, क्त-कृदन्त; प्रचलितः √पद्/√पद् ‘to arise’ as ‘utpanna’)
• Form: भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘अग्निना’

• अग्निना: by fire
• अग्निना: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• मूलाधार-अवस्थित-विग्रहाम्: her whose form is situated in the mūlādhāra
• मूलाधार-अवस्थित-विग्रहाम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूलाधार (प्रातिपदिक) + अवस्थित (√स्था, क्त-कृदन्त) + विग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः; प्रधानः ‘विग्रहा’ (f.)—‘whose form is situated in mūlādhāra’

• प्रसुप्त-भुजग-आकाराम्: sleeping, in the form of a serpent
• प्रसुप्त-भुजग-आकाराम्: कर्म-विशेषण (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रसुप्त (√स्वप्, क्त-कृदन्त) + भुजग (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘sleeping, serpent-shaped’; विशेषणम् (पूर्वपद-विशेषणसमास)

• स्वयंभू-लिङ्ग-वेष्टिनीम्: the one coiled around the self-born liṅga
• स्वयंभू-लिङ्ग-वेष्टिनीम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वयंभू (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक) + वेष्टिनी (√वेष्ट्, णिनि-प्रत्ययान्त स्त्रीप्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः बहुपद-तत्पुरुषः—‘one who is coiled around the svayaṃbhū-liṅga’

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Kundalini (Śakti)
• Mūlādhāra
• Svayaṃbhū-liṅga

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It describes the dormant Kundalinī-Śakti in the Mūlādhāra, awakened by the inner yogic fire, as a key image for inner ascent toward liberation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Even within a technical yogic context, the verse frames meditation as reverent contemplation of the divine presence (Śakti around the svayaṃbhū-liṅga), supporting focused worship as an inner form of devotion.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects technical yogic science—subtle-body mapping (Mūlādhāra), prāṇic “fire” (agni) used in meditation, and disciplined visualization—often taught alongside allied śāstric disciplines in the Purāṇic tradition.