Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 70

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

विसतंतुनिभां कोटिविद्युदाभां तनीयसीम् । कुलकुंडलिनीं ध्यात्वा कूर्चेनोत्थापयेञ्च ताम् ॥ ७० ॥

Transliteration

visataṃtunibhāṃ koṭividyudābhāṃ tanīyasīm | kulakuṃḍalinīṃ dhyātvā kūrcenotthāpayeñca tām || 70 ||

Translation

کنول کے ریشے کی مانند نہایت لطیف، کروڑوں بجلیوں کی مانند درخشاں، انتہائی باریک کُل کنڈلنی کا دھیان کرکے ‘کُورچ’ کے ذریعے اسے اوپر اٹھائے۔

Word by Word

• विस-तन्तु-निभाम्: like a lotus-fibre
• विस-तन्तु-निभाम्: कर्म-विशेषण (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विस (प्रातिपदिक) + तन्तु (प्रातिपदिक) + निभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (‘like a lotus-fibre/thread’); विशेषणम् ‘कुलकुण्डलिनीम्/ताम्’

• कोटि-विद्युत्-आभाम्: having the radiance of ten million lightnings
• कोटि-विद्युत्-आभाम्: कर्म-विशेषण (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + विद्युत् (प्रातिपदिक) + आभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—‘having the radiance of a crore of lightnings’; विशेषणम्

• तनीयसीम्: very slender
• तनीयसीम्: कर्म-विशेषण (object-qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तनीयस् (प्रातिपदिक; comparative of तनु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अतिशय-तुलनार्थक (comparative: ‘very slender’)

• कुल-कुण्डलिनीम्: the kula-kuṇḍalinī
• कुल-कुण्डलिनीम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल (प्रातिपदिक) + कुण्डलिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (‘kuṇḍalinī of the kula’)

• ध्यात्वा: having meditated
• ध्यात्वा: पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): ‘having meditated’

• कूर्चेन: with the kūrca (a yogic ‘brush/tuft’ technique)
• कूर्चेन: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कूर्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• उत्थापयेत्: should raise/awaken
• उत्थापयेत्: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: उत्+√स्था (धातु) + णिच् = √उत्थापय्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, तृतीयपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; ‘her’ (refers to kuṇḍalinī)

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada on yogic/technical practice)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: vira

Characters & Entities

• Kundalini
• Kula

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a classic inner-yoga instruction: visualize Kuṇḍalinī as supremely subtle and radiant, then consciously elevate that power upward—symbolizing the ascent of awareness from the root center toward liberation-oriented realization.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Though technical, it supports bhakti by disciplining the inner instrument (mind–prāṇa). A steadied, uplifted prāṇa makes meditation and single-pointed remembrance of the Divine more stable, which strengthens devotional absorption.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

This is a technical upadeśa aligned with the Narada Purana’s Third Pada focus on specialized disciplines: subtle-body yogic technique (a practical method using a specific ‘kūrca’ lock/impulse) rather than a ritual rule or grammar point.