Adhyaya 47 — Brahma’s Awakening and the Ninefold Scheme of Creation
ततः क्षितिं समीक्ष्य पृथिव्यां सोऽसृजद् गिरिन् ।
प्राक् सर्गे दह्यमाने तु तदा संवर्तकाग्निना ॥
tataḥ kṣitiṃ samīkṛtya pṛthivyāṃ so 'sṛjad girīn /
prāk sarge dahyamāne tu tadā saṃvartakāgninā
پھر زمین کو ہموار کرکے اُس نے زمین پر پہاڑ پیدا کیے؛ کیونکہ پچھلی تخلیق میں وہ اسی وقت آگِ پرلَی سے جل چکے تھے۔
{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "shanta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
The text emphasizes cyclicality: forms perish in saṃvarta and reappear in pratisarga; this supports a worldview of impermanence of structures yet continuity of cosmic law.
Pratisarga: reconstruction of terrestrial features (girayaḥ) after pralaya is a classic re-creation element.
Mountains represent fixed ‘granthi’-like structures (stabilities) arising after the leveling of undifferentiated terrain—symbolic of differentiation after dissolution.