Shloka 28

Adhyaya 27 — Madālasa’s Instruction to King Alarka: Royal Ethics, Self-Conquest, and Statecraft

Sanskrit

उत्पथग्राहिणो मूढान् स्वधर्माच्चलतो नरान् ।

यः करोति निजे धर्मे स राजा स्वर्गमृच्छति ॥

Transliteration

utpathagrāhiṇo mūḍhān svadharmāc calato narān / yaḥ karoti nije dharme sa rājā svargam ṛcchati

Translation

جو بادشاہ گمراہ اور کج راہ لوگوں کو، جو اپنے دھرم سے ہٹ گئے ہوں، ان کے مناسب فرض میں پھر سے قائم کر دے، ایسا بادشاہ سورگ پاتا ہے۔

Word by Word

• उत्पथग्राहिणः: who take the wrong path
• उत्पथग्राहिणः: Karma (कर्म; qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: उत्पथ-ग्राहिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; विशेषणम्; समासः तत्पुरुषः (उत्पथं ग्राहिणः)

• मूढान्: the deluded (people)
• मूढान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: मूढ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• स्वधर्मात्: from their own duty
• स्वधर्मात्: Apadana (अपादान/Source)
• Type: Noun
• Root: स्व-धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य धर्मात्)

• चलतः: deviating, straying
• चलतः: Karma (कर्म; qualifier)
• Type: Adjective
• Root: चलत् (कृदन्त; √चल् धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (नरान्)

• नरान्: men, people
• नरान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• करोति: does, makes
• करोति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• निजे: in one’s own
• निजे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; विशेषणम् (धर्मे)

• धर्मे: in duty, in righteousness
• धर्मे: Adhikarana (अधिकरण/Domain)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजा: king
• राजा: Karta (कर्ता; apposition)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Gati/Karma (गति/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ऋच्छति: attains
• ऋच्छति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ऋ (धातु)
• Form: लट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speakers

• Madālasā to Alarka

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "dharma", "secondaryRasa": "vira", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Key Themes

• Dharma
• Social order
• Rājadharma
• Moral correction
• Karmic fruit

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Royal authority is justified as dharma-restoration: punishment/discipline is not for domination but for returning society to rightful conduct.

How does this fit the Pancalakṣaṇa (5 characteristics)?

Falls under dharma teaching embedded in narrative; not a direct pancalakṣaṇa item, but typical purāṇic instruction accompanying dynastic/ethical sections.

What is the esoteric significance?

The ‘king’ can symbolize the regulating faculty of consciousness that re-centers scattered tendencies (wrong paths) back into their proper function (svadharma).