Adhyaya 1

Verse 1

अयोध्यामाहात्म्यं प्रारभ्यते । जयति पराशरसूनुः सत्यवतीहृदयनंदनो व्यासः । यस्यास्यकमलगलितं वाङ्मयममृतं जगत्पिबति

Ngayon ay sinisimulan ang «Ayodhyā-māhātmya». Tagumpay kay Vyāsa—anak ni Parāśara, ligaya ng puso ni Satyavatī—na mula sa lotus ng kanyang bibig ay dumadaloy ang nektar ng mga salita, na iniinom ng buong daigdig.

Verse 2

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयमुदीरयेत्

Pagkaraang yumukod kay Nārāyaṇa, at kay Nara—ang pinakadakila sa mga tao—at gayundin sa Diyosa Sarasvatī, saka dapat ipahayag ang tagumpay.

Verse 3

व्यास उवाच । हिमवद्वासिनः सर्वे मुनयो वेदपारगाः । त्रिकालज्ञा महात्मानो नैमिषारण्यवासिनः

Sinabi ni Vyāsa: Ang lahat ng mga pantas na naninirahan sa Himavat—dalubhasa sa Veda, nakaaalam ng tatlong panahon, dakila ang diwa—ay mga nananahan sa Naimiṣāraṇya.

Verse 4

येऽर्बुदारण्यनिरता दण्डकारण्यवासिनः । महेन्द्राद्रिरता ये वै ये च विन्ध्यनिवासिनः

Yaong mga nakatuon sa gubat ng Arbuda, yaong naninirahan sa ilang ng Daṇḍaka, yaong nagagalak sa Bundok Mahendra, at yaong nananahan sa kabundukang Vindhya—(lahat sila’y naroon).

Verse 5

जंबूवनरता ये च ये गोदावरिवासिनः । वाराणसीश्रिता ये च मथुरावासिनस्तथा

Yaong nagagalak sa Jambūvana, yaong nananahan sa pampang ng Godāvarī, yaong kumupkop sa banal na Vārāṇasī, at gayundin yaong naninirahan sa Mathurā—lahat sila’y naroon.

Verse 6

उज्जयिन्यां रता ये च प्रथमाश्रमवासिनः । द्वारावतीश्रिता ये च बदर्य्याश्रयिणस्तथा

Yaong deboto sa Ujjayinī, yaong nananahan sa Unang Āśrama, yaong kumupkop sa Dvārāvatī, at gayundin yaong sumisilong sa Badarī—lahat ay nagkatipon.

Verse 7

मायापुरीश्रिता ये च ये च कान्तीनिवासिनः । एते चान्ये च मुनयः सशिष्या बहवोऽमलाः

Yaong kumupkop sa Māyāpurī at yaong nananahan sa Kāntī—sila at marami pang ibang malilinis na muni, kasama ang kanilang mga alagad, ay naroon.

Verse 8

कुरुक्षेत्रे महाक्षेत्रे सत्रे द्वादशवार्षिके । वर्तमाने च रामस्य क्षितीशस्य महात्मनः । समागताः समाहूताः सर्वे ते मुनयोऽमलाः

Sa Kurukṣetra, ang dakilang banal na kapatagan, sa isang satra na tumagal ng labindalawang taon, at sa paghahari ni Rāma, ang marangal na hari at panginoon ng lupa—ang lahat ng malilinis na muni, na maayos na inanyayahan, ay nagtipon doon.

Verse 9

सर्वे ते शुद्धमनसो वेदवेदांगपारगाः । तत्र स्नात्वा यथान्यायं कृत्वा कर्म जपादिकम्

Silang lahat ay may dalisay na isip at ganap na bihasa sa mga Veda at Vedāṅga. Doon, matapos maligo ayon sa wastong tuntunin, isinagawa nila ang mga ritwal—gaya ng japa (paulit-ulit na pagbigkas ng mantra) at iba pa.

Verse 10

भारद्वाजं पुरस्कृत्य वेदवेदांगपारगम् । आसनेषु विचित्रेषु बृष्यादिषु ह्यनुक्रमात्

Iniluklok nila si Bhāradvāja sa pinakapanguna—yaong bihasa sa mga Veda at Vedāṅga—at sila’y umupo nang ayon sa kaayusan sa sari-saring maringal na upuan, sa mga unan at iba pa.

Verse 11

उपविष्टाः कथाश्चक्रुर्नानातीर्थाश्रितास्तदा । कर्मांतरेषु सत्रस्य सुखासीनाः परस्परम्

Nang sila’y nakaupo na—yaong mga kaugnay ng iba’t ibang banal na tīrtha—nag-usap-usap sila sa isa’t isa, nakaupo nang maginhawa sa pagitan ng mga ritwal ng satra.

Verse 12

कथांतेषु ततस्तेषां मुनीनां भावितात्मनाम् । आजगाम महातेजास्तत्र सूतो महामतिः

Nang matapos ang kanilang pag-uusap—ang mga muning may hinubog na diwa—dumating sa pook na iyon ang isang Sūta na may dakilang ningning at dakilang talino.

Verse 13

व्यासशिष्यः पुराणज्ञो समः हर्षणसंज्ञकः । तान्प्रणम्य यथान्यायं मुनीनुपविवेश सः । उपविष्टो यथान्यायं मुनीनां वचनेन सः

Siya’y alagad ni Vyāsa, dalubhasa sa mga Purāṇa, pantay ang loob, at kilala sa pangalang Harṣaṇa. Pagyukod niya sa mga pantas ayon sa nararapat, umupo siya sa kanilang tabi; at nang siya’y maupo ayon sa wastong kaugalian, ginawa niya iyon sa pakiusap ng mga muni.

Verse 14

व्यासशिष्यं मुनिवरं सूतं वै रोमहर्षणम् । तं पप्रच्छुर्मुनिवरा भारद्वाजादयोऽमलाः

Ang mga muning walang dungis—sina Bhāradvāja at iba pa—ay nagtanong kay Romaharṣaṇa, ang marangal na Sūta, alagad ni Vyāsa at pinakadakila sa mga pantas.

Verse 15

ऋषय ऊचुः । त्वत्तः श्रुता महाभाग नानातीर्थाश्रिताः कथाः । सरहस्यानि सर्वाणि पुराणानि महामते

Wika ng mga rishi: “O mapalad na ginoo, mula sa iyo ay aming narinig ang mga salaysay na kaugnay ng maraming banal na tīrtha, at ang lahat ng Purāṇa na may taglay na panloob na hiwaga, O dakilang pag-iisip.”

Verse 16

सांप्रतं श्रोतुमिच्छामः सरहस्यं सनातनम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणोज्ज्वलम्

Ngayon ay nais naming marinig ang walang hanggang aral na may panloob na hiwaga—ang maningning na kaluwalhatian, hitik sa mga kabutihan, ng dakilang lungsod ng Ayodhyā.

Verse 17

कीदृशी सा सदा मेध्याऽयोध्या विष्णुप्रियापुरी । आद्या सा गीयते वेदे पुरीणां मुक्तिदायिका

Ano ang anyo ng Ayodhyā—laging dalisay, ang lungsod na minamahal ni Viṣṇu? Siya’y inaawit sa Veda bilang unang lungsod, tagapagkaloob ng paglaya sa gitna ng mga lungsod.

Verse 18

संस्थानं कीदृशं तस्यास्तस्यां के च महीभुजः । कानि तीर्थानि पुण्यानि माहात्म्यं तेषु कीदृशम्

Ano ang ayos at anyo ng lungsod na iyon? Sino-sino ang mga hari roon? Alin-alin ang mga banal at mapagpala na tīrtha, at ano ang kadakilaan na kaugnay ng mga iyon?

Verse 19

अयोध्यासेवनान्नृणां फलं स्यात्सूत कीदृशम् । किं चरित्रं सूत तस्याः का नद्यः के च संगमाः

O Sūta, anong bunga ang natatamo ng mga tao sa paglilingkod at madalas na pagdalaw sa Ayodhyā? O Sūta, ano ang banal na kasaysayan nito? Aling mga ilog at aling mga tagpuan ng ilog (saṅgama) ang naroon?

Verse 20

तत्र स्नानेन किं पुण्यं दानेन च महामते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामस्त्वत्तः सूत गुणाधिक

O marunong na ginoo, anong kabanalan ang bunga ng pagligo roon, at anong gantimpala ang dulot ng pagkakaloob ng limos? O Sūta na sagana sa mga kabutihan, nais naming marinig ang lahat mula sa iyo.

Verse 21

एतत्सर्वं क्रमेणैव तथ्यं त्वं वेत्थ सांप्रतम् । अयोध्याया महापुर्य्या माहात्म्यं वक्तुमर्हसि

Nalalaman mo ang lahat ng ito nang sunod-sunod at ayon sa katotohanan sa ngayon. Kaya nararapat mong isalaysay ang māhātmya ng dakilang lungsod ng Ayodhyā.

Verse 22

सूत उवाच । व्यासप्रसादाज्जानामि पुराणानि तपोधनाः । सेतिहासानि सर्वाणि सरहस्यानि तत्त्वतः

Wika ni Sūta: “Sa biyaya ni Vyāsa, O kayamanang bunga ng pag-aayuno at tapa, nalalaman ko ang mga Purāṇa at lahat ng Itihāsa, kasama ang kanilang lihim na kahulugan, ayon sa katotohanan.”

Verse 23

तं प्रणम्य प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं भवदग्रतः । अयोध्याया महापुर्या यथावत्सरहस्यकम्

Pagkaraang yumukod at magbigay-pugay sa kanya (Vyāsa), ipahahayag ko sa harap ninyo ang māhātmya ng dakilang lungsod ng Ayodhyā, nang wasto at kasama ang lihim na kabuluhan.

Verse 24

विद्यावन्तं विपुलमतिदं वेदवेदांगवेद्यं श्रेष्ठं शान्तं शमितविषयं शुद्धतेजोविशालम् । वेदव्यासं सततविनतं विश्ववेद्यैकयोनिं पाराशर्य्यं परमपुरुषं सर्वदाऽहं नमामि

Ako’y laging nagpupugay kay Parāśarya—si Veda-Vyāsa—na puspos ng kaalaman at malawak ang talino; nakikilala sa pamamagitan ng Veda at Vedāṅga; kataas-taasan, payapa, napasuko ang mga pandama; dalisay at malawak ang ningning; laging mapagpakumbaba; iisang pinagmumulan na sa kanya nagiging mauunawaan ang buong daigdig—ang Kataas-taasang Persona.

Verse 25

ॐ नमो भगवते तस्मै व्यासायामिततेजसे । यस्य प्रसादाज्जानामि ह्ययोध्यामहिमामहम्

Oṃ—nagpupugay at sumasamba ako sa Bhagavān na si Vyāsa, na may di-masukat na ningning; sa kanyang biyaya ko nakikilala ang kadakilaan ng Ayodhyā.

Verse 26

शृण्वन्तु मुनयः सर्वे सावधानाः सशिष्यकाः । माहात्म्यं कथयिष्यामि अयोध्याया महोदयम्

Makinig nawa ang lahat ng mga muni, nang may buong pag-iingat, kasama ang kanilang mga alagad. Ngayon ay isasalaysay ko ang banal na Mahātmya—ang mapalad at nagpapataas—ng Ayodhyā.

Verse 27

उदीरितमगस्त्याय स्कन्देनाश्रावि नारदात् । अगस्त्येन पुरा प्रोक्तं कृष्णद्वैपायनाय तत्

Ito’y ipinahayag ni Skanda kay Agastya, matapos marinig ni Skanda ito mula kay Nārada. Noong unang panahon, si Agastya naman ang nagsalaysay nito kay Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa).

Verse 28

कृष्णद्वैपायनाच्चैतन्मया प्राप्तं तपोधनाः । तदहं वच्मि युष्मभ्यं श्रोतुकामेभ्य आदरात्

O mga kayamanan ng pag-aayuno at pagsasadhana, natanggap ko ito mula kay Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa). Kaya, sa paggalang, sasabihin ko ito sa inyo na nagnanais makinig.

Verse 29

नमामि परमात्मानं रामं राजीवलोचनम् । अतसीकुसुमश्यामं रावणांतकमव्ययम्

Sumasamba ako kay Rāma, ang Kataas-taasang Sarili—may matang-lotus, maitim na tila bulaklak na atasi, pumatay kay Rāvaṇa, ang Di-nasisira.

Verse 30

अयोध्या सा परा मेध्या पुरी दुष्कृतिदुर्ल्लभा । कस्य सेव्या च नाऽयोध्या यस्यां साक्षाद्धरिः स्वयम्

Ang Ayodhyā na yaon ay lubhang dalisay at kataas-taasan—isang lungsod na mahirap marating ng mga nabibigatan ng masasamang gawa. Sino ang hindi nararapat maglingkod sa Ayodhyā, na doo’y naroroon mismo si Hari (Viṣṇu)?

Verse 31

सरयूतीरमासाद्य दिव्या परमशोभना । अमरावतीनिभा प्रायः श्रिता बहुतपोधनैः

Pagdating sa pampang ng Sarayū, matatagpuan ang (Ayodhyā) na banal at napakaganda—halos tulad ng Amarāvatī—na dinadalaw at tinitirhan ng maraming dakilang asceta na sagana sa tapa.

Verse 32

हस्त्यश्वरथपत्त्याढ्या संपदुच्चा च संस्थिता । प्राकाराढ्यप्रतोलीभिस्तोरणैः कांचनप्रभैः

Sagana siya sa mga elepante, kabayo, karwahe at mga kawal na lakad, at nakatindig sa mataas na kasaganaan; pinalalamutian ng matitibay na pader, mararangyang tarangkahan, at mga torana na kumikislap na tila ginto.

Verse 33

सानूपवेषैः सर्वत्र सुविभक्तचतुष्टया । अनेकभूमिप्रासादा बहुभित्तिसुविक्रिया

Sa lahat ng dako’y may angkop na mga pook at ayos, maayos na nahahati sa apat na bahagi; may mga palasyong maraming palapag at mga gusaling maraming pader na masinop at masalimuot ang pagkakayari.

Verse 34

पद्मोत्फुल्लशुभोदाभिर्वापीभिरुपशोभिता । देवतायतनैर्दिव्यैर्वेदघोषैश्च मण्डिता

Pinagaganda ang Ayodhyā ng mga lawa na may mapalad na tubig at mga lotus na namumukadkad; pinalalamutian ng mga banal na dambana ng mga deva, at lalo pang nagniningning sa pag-alingawngaw ng pagbigkas ng mga Veda.

Verse 35

वीणावेणुमृदंगादिशब्दैरुत्कृष्टतां गता । शालैस्तालैर्नालिकेरैः पनसामलकैस्तथा

Narating nito ang dakilang karilagan sa mga tunog ng vīṇā, plauta, mṛdaṅga at iba pang tugtugin; at pinagpapala rin ng mga punong śāla at tāla, mga niyog, langka, at āmalaka.

Verse 36

तथैवाम्रकपित्थाद्यैरशोकैरुपशोभिता । आरामैर्विविधैर्युक्ता सर्वर्तुफलपादपैः

Gayundin, ito’y pinapaganda ng mga punong mangga, kapittha (wood-apple) at iba pa, at ng mga punong aśoka; nilalagyan ito ng sari-saring hardin na hitik sa mga punong namumunga sa bawat panahon.

Verse 37

मालतीजातिबकुलपाटलीनागचंपकैः । करवीरैः कर्णिकारैः केतकीभिरलंकृता

Ito’y pinalalamutian ng mga bulaklak na mālatī at jāti (sampagita), bakula, pāṭalī, at nāga-campaka; at gayundin ng karavīra, karṇikāra, at ketakī.

Verse 38

निम्बजंवीरकदलीमातुलिंगमहाफलैः । लसच्चंदनगंधाढ्यैर्नागरैरुपशोभिता

Ito’y pinapaganda ng neem, jambīra (rose-apple), saging, mātuliṅga (citron), at mga punong may malalaking bunga; at nagniningning sa mga punong nāgara na hitik sa samyo ng kumikislap na sandalwood.

Verse 39

देवतुल्यप्रभायुक्तैर्नृपपुत्रैश्च संयुता । सुरूपाभिर्वरस्त्रीभिर्देवस्त्रीभिरिवावृता

Punô ito ng mga prinsipe na nagniningning na tila mga diyos; at napaliligiran ng mararangal na kababaihang magaganda, na wari’y mga dalagang makalangit.

Verse 40

श्रेष्ठैः सत्कविभिर्युक्ता बृहस्पतिसमैर्द्विजैः । वणिग्जनैस्तथा पौरैः कल्पवृक्षैरिवावृता

Ang lungsod na yaon ay pinupuno ng mararangal na makatang banal, ng mga brāhmaṇa na kasingdakila ni Bṛhaspati, at ng mga mangangalakal at mamamayan—na wari’y napalilibutan ng mga punong Kalpavṛkṣa na tumutupad ng ninanais.

Verse 41

अश्वैरुच्चैःश्रवस्तुल्यैर्दंतिभिर्दिग्गजैरिव । इति नानाविधैर्भावैरुपेतेन्द्रपुरी समा

Taglay ang mga kabayong tulad ni Uccaiḥśravas at mga elepanteng gaya ng mga Diggaja na tagapagbantay ng mga dako; sa sari-saring kagalingang ito, ang lungsod ay maihahambing sa lunsod ni Indra.

Verse 42

यस्यां जाता महीपालाः सूर्यवंशसमुद्भवाः । इक्ष्वाकुप्रमुखाः सर्वे प्रजापालनतत्पराः

Sa lungsod na iyon isinilang ang mga haring tagapangalaga ng daigdig mula sa Dinastiyang Araw—nangunguna si Ikṣvāku—na pawang nakatuon sa pag-iingat at kapakanan ng kanilang mga nasasakupan.

Verse 43

यस्यास्तीरे पुण्यतोया कूजद्भृंगविहंगमा । सरयूर्नाम तटिनी मानसप्रभवोल्लसा

Sa mga pampang nito ay dumadaloy ang Ilog Sarayū—banal ang tubig, umaalingawngaw ang ugong ng mga bubuyog at huni ng mga ibon—nagniningning bilang ilog na sinasabing nagmumula sa Mānasarovar.

Verse 44

धर्मद्रवपरीता सा घर्घरोत्तमसंगमा । मुनीश्वराश्रिततटा जागर्ति जगदुच्छ्रिता

Ang banal na ilog na iyon ay puspos ng dumadaloy na diwa ng Dharma, nakikipagtagpo sa marangal na Gharghara; ang mga pampang nito’y dinarayo ng mga dakilang muni, at laging gising, itinataguyod ang mga daigdig.

Verse 45

दक्षिणाच्चरणांगुष्ठान्निःसृता जाह्नवी हरेः । वामांगुष्ठान्मुनिवराः सरयूर्निर्गता शुभा

Mula sa dakilang hinlalaki ng kanang paa ni Hari ay umagos ang Jāhnavī (Gaṅgā); at mula sa Kanyang kaliwang hinlalaki, O pinakadakila sa mga muni, lumitaw ang mapalad na Sarayū.

Verse 46

तस्मादिमे पुण्यतमे नद्यौ देवनमस्कृते । एतयोः स्नानमात्रेण ब्रह्महत्यां व्यपोहति

Kaya ang dalawang ilog na ito ay pinakabanal, O kagalang-galang na sinasamba ng mga deva; sa pagligo lamang dito, napapawi maging ang kasalanang mabigat ng pagpatay sa brahmana.

Verse 47

तामयोध्यामथ प्राप्तोऽगस्त्यः कुम्भोद्भवो मुनिः । यात्रार्थं तीर्थमाहात्म्यं ज्ञात्वा स्कन्दप्रसादतः

Pagkaraan, dumating sa Ayodhyā ang pantas na si Agastya, ang muni na isinilang mula sa banga; at sa biyaya ni Skanda, nalaman niya ang kadakilaan ng mga tīrtha roon para sa banal na paglalakbay.

Verse 48

आगत्य तु इतः सोऽपि कृऽत्वा यात्रां क्रमेण च । यथोक्तेन विधानेन स्नात्वा संतर्प्य तान्पितॄन्

Pagdating doon, isinagawa rin niya ang paglalakbay-pananampalataya nang sunod-sunod; at matapos maligo ayon sa itinakdang tuntunin, pinasiyahan niya ang mga Pitṛ (mga espiritu ng ninuno) sa pamamagitan ng mga handog.

Verse 49

पूजयित्वा यथान्यायं देवताः सकला अपि । सर्वाण्यपि च तीर्थानि नमस्कृत्य यथाविधि

Sinasamba niya, ayon sa nararapat, ang lahat ng mga diyos; at buong paggalang ding yumukod sa lahat ng tīrtha alinsunod sa tuntunin.

Verse 50

कृतकृत्योर्ज्जितानन्दस्तीर्थमाहात्म्यदर्शनात् । अभूदगस्त्यो रूपेण पुलकां चितविग्रहः

Sa pagtanaw sa kadakilaan ng mga tīrtha, si Agastya ay naging ganap at napuspos ng ānanda; ang kanyang katawan ay napuno ng pangingilabot na banal, at tumindig ang balahibo.

Verse 51

स त्रिरात्रं स्थितस्तत्र यात्रां कृत्वा यथाविधि । स्तुवन्नयोध्यामाहात्म्यं प्रतस्थे मुनिसत्तमः

Ang pinakadakilang muni ay nanatili roon nang tatlong gabi; matapos isagawa ang yātrā ayon sa wastong tuntunin, siya’y umalis na pinupuri ang kaluwalhatian ng Ayodhyā.

Verse 52

तमायांतं विलोक्याशु बहुलानन्दसुन्दरम् । कृष्णद्वैपायनो व्यासः पप्रच्छानंदकारणम्

Nang makita siyang papalapit, nagniningning sa saganang kagalakan, si Kṛṣṇa Dvaipāyana Vyāsa ay agad nagtanong sa sanhi ng kanyang kaligayahan.

Verse 53

व्यास उवाच । कुतः समागतो ब्रह्मन्सांप्रतं मुनिसत्तमः । परमानंदसंदोहः समभूत्सांप्रतं तव

Wika ni Vyāsa: “O Brāhmaṇa, pinakadakilang muni, saan ka nagmula ngayon? Bakit sa sandaling ito ay sumiklab sa iyo ang pagbaha ng sukdulang ānanda?”

Verse 54

कस्मादानंदपोषोऽभूत्तव ब्रह्मन्वदस्व मे । ममापि भवदानंदात्प्रमोदो हृदि जायते

“O Brāhmaṇa, sabihin mo sa akin—bakit lumago nang ganito ang iyong ānanda? Mula sa iyong kagalakan, ang tuwa ay sumisilang din sa aking puso.”

Verse 55

अगस्त्य उवाच । अहो महदथाश्चर्य्यं विस्मयो मुनिसत्तम । दृष्ट्वा प्रभावं मेऽद्याभूदयोध्यायास्तपोधन

Wika ni Agastya: O pinakadakilang pantas, tunay na dakila at kamangha-mangha ang hiwagang ito! Nang makita ko ngayon ang karilagan ng Ayodhyā, sumibol sa akin ang pagkamangha, O mayamang sa tapasya.

Verse 56

तस्मादानंदसंदोहः समभून्मम सांप्रतम् । तच्छ्रुत्वागस्त्यवचनं व्यासः प्रोवाच तं मुनिम्

Kaya sa sandaling ito, bumaha sa akin ang kagalakang wagas. Nang marinig ni Vyāsa ang mga salita ni Agastya, saka niya kinausap ang nasabing pantas.

Verse 57

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरात्सरहस्यकम् । अयोध्याया महापुर्या महिमानं गुणाधिकम्

Wika ni Vyāsa: O Mapalad, ipahayag mo nang tapat at masinsin, kasama ang mga lihim na kahulugan, ang kadakilaan ng dakilang lungsod na Ayodhyā, na hitik sa mararangal na katangian.

Verse 58

कः क्रमस्तीर्थयात्रायाः कानि तीर्थानि को विधिः । कि फलं स्नानतस्तत्र दानस्य च महामुने । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तराद्वदतां वर

Ano ang wastong pagkakasunod ng paglalakbay sa mga tirtha? Alin-alin ang mga banal na pook, at ano ang tamang paraan? Ano ang bunga ng paliligo roon at ng pagbibigay-dāna, O dakilang pantas? Ipaliwanag mo ang lahat ng ito nang ganap, O pinakamahusay magsalita, nang masinsin.

Verse 59

अगस्त्य उवाच । अहो धन्यतमा बुद्धिस्तव जाता तपोधन । दृश्यते येन पृच्छा ते ह्ययोध्यामहिमाश्रिता

Wika ni Agastya: Aba, tunay na pinagpala ang pag-unawang sumibol sa iyo, O kayamanan ng tapasya; sapagkat ang iyong tanong ay hayag na nakaugat sa kadakilaan ng Ayodhyā.

Verse 60

अकारो ब्रह्म च प्रोक्तं यकारो विष्णुरुच्यते । धकारो रुद्ररूपश्च अयोध्यानाम राजते

Ang titik “A” ay ipinahahayag na si Brahmā; ang “ya” ay sinasabing si Viṣṇu; at ang “dha” ay may anyo ni Rudra—kaya ang pangalang “Ayodhyā” ay nagniningning bilang sagisag ng pagka-Diyos.

Verse 61

सर्वोपपातकैर्युक्तैर्ब्रह्महत्यादिपातकैः । नायोध्या शक्यते यस्मात्तामयोध्यां ततो विदुः

Kahit yaong nabibigatan ng lahat ng kasalanang pangalawa, at ng mabibigat na krimeng gaya ng pagpatay sa brahmana, ay hindi kayang labanan o daigin ang Ayodhyā; kaya ito’y tinatawag na Ayodhyā—ang Di-Madadaig.

Verse 62

विष्णोराद्या पुरी येयं क्षितिं न स्पृशति द्विज । विष्णोः सुदर्शने चक्रे स्थिता पुण्यकरी क्षितौ

Ito ang sinaunang lungsod ni Viṣṇu, O dalawang-ulit na isinilang; hindi ito sumasayad sa lupa. Naninirahan ito sa Sudarśana cakra ni Viṣṇu, at sa daigdig ay nagkakaloob ng kabanalan at gantimpalang-puri.

Verse 63

केन वर्णयितुं शक्यो महिमाऽस्यास्तपोधन । यत्र साक्षात्स्वयं देवो विष्णुर्वसति सादरः

Sino ang makapaglalarawan nang ganap sa kadakilaan ng lungsod na ito, O kayamanang-asceta—na doo’y si Viṣṇu mismo, ang Diyos na hayag, ay nananahan nang may mapagmahal na paglingap?

Verse 64

सहस्रधारामारभ्य योजनं पूर्वतो दिशि । प्रतीचि दिशि तथैव योजनं समतोवधिः

Mula sa Sahasradhārā, ang banal na hangganan ay umaabot ng isang yojana patungong silangan; gayundin patungong kanluran, ang sukat ng hangganan ay pantay na isang yojana.

Verse 65

दक्षिणोत्तरभागे तु सरयूतमसावधिः । एतत्क्षेत्रस्य संस्थानं हरेरन्तर्गृहं स्थितम् । मत्स्याकृतिरियं विप्र पुरी विष्णोरुदीरिता

Sa timog at sa hilaga, ang hangganan ay minamarkahan ng Ilog Sarayū at ng Ilog Tamasā. Ang kaayusan ng banal na pook na ito ay nakatindig bilang panloob na tahanan ni Hari. O brāhmaṇa, ang lungsod ni Viṣṇu na ito ay ipinahayag na may anyong tulad ng isang isda.

Verse 66

पश्चिमे तस्य मूर्द्धा तु गोप्रतारासिता द्विज

Sa kanluran naroon ang “ulo” nito, O dalawang-ulit na isinilang; ito’y minamarkahan ng pook na tinatawag na Gopratārā.

Verse 67

पूर्वतः पृष्ठभागो हि दक्षिणोत्तरमध्यमः । तस्यां पुर्य्यां महाभाग नाम्ना विष्णुर्हरिः स्वयम् । पूर्वंदृष्टप्रभावोऽसौ प्राधान्येन वसत्यपि

Sa silangan ay ang “likurang-bahagi” nito, at ang gitna ay nasa pagitan ng timog at hilaga. Sa lungsod na iyon, O pinagpala, si Hari—si Viṣṇu Mismo—ay nananahan sa pangalang “Viṣṇu”. Taglay ang kapangyarihang nasaksihan mula pa noong sinaunang panahon, Siya’y naninirahan doon sa natatanging kadakilaan.

Verse 68

व्यास उवाच । भगवन्किं प्रभावोऽसौ योऽयं विष्णुहरिस्त्वया । कीर्तितो मुनिशार्दूल प्रसिद्धिं गतवान्कथम् । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण ममाग्रतः

Wika ni Vyāsa: O kagalang-galang, ano ang bisa ng “Viṣṇu-Hari” na iyong binanggit, O tigre sa mga pantas? Paano Siya nagkamit ng katanyagan? Isalaysay mo ang lahat ng ito nang masinsin sa harap ko.

Verse 69

अगस्त्य उवाच । विष्णुशर्मेति विख्यातः पुराभूद्ब्राह्मणोत्तमः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञो धर्मकर्मसमाश्रितः

Wika ni Agastya: Noong unang panahon ay may isang dakilang brāhmaṇa na tanyag sa pangalang Viṣṇuśarman. Batid niya ang tunay na diwa ng mga Veda at Vedāṅga, at matatag siyang nakasalig sa mga tungkuling dharma at sa banal na pamumuhay.

Verse 70

योगध्यानरतो नित्यं विष्णुभक्तिपरायणः । स कदाचित्तीर्थयात्रां कुर्वन्वैष्णवसत्तमः । अयोध्यामागतो विष्णुर्विष्णुःसाक्षाद्वसेदिति

Laging nakatuon sa yoga at pagninilay, ganap na nakasandig sa bhakti kay Viṣṇu, ang pinakadakila sa mga Vaiṣṇava ay minsang naglakbay sa mga banal na tīrtha. Dumating siya sa Ayodhyā at nagmuni: “Dito mismo nananahan si Viṣṇu, sa Kanyang sariling anyo.”

Verse 71

चिंतयन्मनसा वीरस्तपः कर्तुं समुद्यतः । स वै तत्र तपस्तेपे शाकमूलफलाशनः

Sa malalim na pagninilay sa isipan, ang matatag na lalaki ay nagpasiyang magsagawa ng tapas. Doon niya isinagawa ang pag-aayuno at pagdidisiplina, na gulay, ugat, at prutas lamang ang kinakain.

Verse 72

ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो ह्यतपत्स महातपाः । वार्षिके च निरालम्बो हेमन्ते च सरोवरे

Sa tag-init, ang dakilang asceta ay nagsagawa ng tapas na nakatayo sa gitna ng limang apoy. Sa tag-ulan, nanatili siyang walang sandigan; at sa taglamig, nanirahan siya sa loob ng lawa.

Verse 73

स्नात्वा यथोक्तविधिना कृत्वा विष्णोस्तथार्चनम् । वशीकृत्येन्द्रियग्रामं विशुद्धेनांतरात्मना

Pagkaligo ayon sa itinakdang paraan, at matapos ding magsagawa ng pagsamba kay Viṣṇu, napasuko niya ang pangkat ng mga pandama, taglay ang panloob na sarili na dalisay.

Verse 74

मनो विष्णौ समावेश्य विधाय प्राणसंयमम् । ओंकारोच्चारणाद्धीमान्हृदि पद्मं विकासयन्

Itinuon niya ang isip kay Viṣṇu at isinagawa ang pagpipigil ng hininga. Ang marunong na iyon—sa pagbigkas ng Oṃ—ay nagpasibol at nagpalinaw ng lotus sa puso.

Verse 75

तन्मध्ये रविसोमाग्निमण्डलानि यथाविधि । कल्पयित्वा हरिं मूर्तं यस्मिन्देशे सनातनम्

Sa loob ng lotus ng puso, ayon sa banal na tuntunin, inanyuan niya sa diwa ang mga bilog ng Araw, Buwan, at Apoy; at sa sagradong loob na yaon, hinubog niya si Hari na walang hanggan sa anyong nahahayag.

Verse 76

पीतांबरधरं विष्णुं शंखचक्रगदाधरम् । तं च पुष्पैः समभ्यर्च्य मनस्तस्मिन्निवेश्य च

Pinagnilayan niya si Viṣṇu na nakadamit ng dilaw, may hawak na kabibe, diskong banal, at pamalo; sinamba niya Siya sa mga bulaklak at itinuon ang buong isip sa Kanya.

Verse 77

ब्रह्मरूपं हरिं ध्यायञ्जपन्वै द्वादशाक्षरम् । वायुभक्षः स्थितस्तत्र विप्रस्त्रीन्वत्सरान्वसन्

Nagnilay siya kay Hari sa anyong Brahman at tunay na inuusal ang labindalawang-pantig na mantra; ang Brahmin ay nanatili roon, nabubuhay sa hangin lamang, sa loob ng tatlong taon.

Verse 78

ततो द्विजवरो ध्यात्वा स्तुतिं चक्रे हरेरिमाम् । प्रणिपत्य जगन्नाथं चराचरगुरुं हरिम् । विष्णुशर्माथ तुष्टाव नारायणमतंद्रितः

Pagkaraan, ang dakilang Brahmin, matapos magnilay, ay bumuo ng ganitong himno para kay Hari. Yumukod siya sa Panginoon ng sansinukob—si Hari, guro ng lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw—at si Viṣṇuśarmā ay pumuri kay Nārāyaṇa nang walang kapaguran.

Verse 79

विष्णुशर्म्मोवाच । प्रसीद भगवन्विष्णो प्रसीद पुरुषोत्तम । प्रसीद देवदेवेश प्रसीद कमलेक्षण

Wika ni Viṣṇuśarmā: Maawa Ka, O mapalad na Viṣṇu; maawa Ka, O Kataas-taasang Persona. Maawa Ka, O Panginoon ng mga panginoon ng mga diyos; maawa Ka, O may matang-lotus.

Verse 80

जय कृष्ण जयाचिंत्य जय विष्णो जयाव्यय । जय यज्ञपते नाथ जय विष्णो पते विभो

Tagumpay kay Kṛṣṇa, tagumpay sa Di-Maisip; tagumpay kay Viṣṇu, tagumpay sa Di-Nasisira. Tagumpay sa Panginoon ng mga yajña, O Guro; tagumpay sa Iyo, O Viṣṇu—Soberanong sumasaklaw sa lahat.

Verse 81

जय पापहरानंत जय जन्मज्वरापह । नमः कमलनाभाय नमः कमलमालिने

Tagumpay sa Walang-Hanggan na nag-aalis ng kasalanan; tagumpay sa Kanya na pumapawi sa lagnat ng paulit-ulit na kapanganakan. Pagpupugay sa Panginoong may pusod na lotus; pagpupugay sa Kanya na may garlandang lotus.

Verse 82

नमः सर्वेश भूतेश नमः कैटभसूदन । नमस्त्रैलोक्यनाथाय जगन्मूल जगत्पते

Pagpupugay sa Panginoon ng lahat, Panginoon ng mga nilalang; pagpupugay sa pumatay kay Kaiṭabha. Pagpupugay sa Panginoon ng tatlong daigdig—ugat ng sansinukob, Panginoon ng kosmos.

Verse 83

नमो देवाधिदेवाय नमो नारायणाय वै । नमः कृष्णाय रामाय नमश्चक्रायुधाय च

Pagpupugay sa Diyos na higit sa mga diyos; pagpupugay nga kay Nārāyaṇa. Pagpupugay kay Kṛṣṇa, kay Rāma, at gayundin sa Kanya na ang sandata ay ang cakra (diskus).

Verse 84

त्वं माता सर्वलोकानां त्वमेव जगतः पिता । भयार्त्तानां सुहृन्मित्रं त्वं पिता त्वं पितामहः

Ikaw ang Ina ng lahat ng daigdig, at Ikaw lamang ang Ama ng sansinukob. Sa mga pinahihirapan ng takot, Ikaw ang mahabaging kaibigan at kakampi; Ikaw ang Ama—oo, Ikaw ang Dakilang Ninuno ng lahat.

Verse 85

त्वं हविस्त्वं वषट्कारस्त्वं प्रभुस्त्वं हुताशनः । करणं कारणं कर्त्ता त्वमेव परमेश्वरः

Ikaw ang handog na pangyajña; Ikaw ang sigaw na “vaṣaṭ”; Ikaw ang Panginoon, at Ikaw ang banal na apoy na tumatanggap at lumalamon sa alay. Ikaw ang kasangkapan, ang sanhi, at ang gumagawa—tunay, Ikaw lamang ang Kataas-taasang Panginoon.

Verse 86

शंखचक्रगदापाणे मां समुद्धर माधव

O Mādhava, na may hawak na kabibe, diskos, at pamalo—iangat Mo ako at iligtas!

Verse 87

प्रसीद मंदरधर प्रसीद मधुसूदन । प्रसीद कमलाकान्त प्रसीद भुवनाधिप

Maawa Ka, O Tagapasan ng Mandara; maawa Ka, O Madhusūdana, Tagapuksa kay Madhu. Maawa Ka, O Minamahal ni Kamalā (Lakṣmī); maawa Ka, O Panginoon ng mga daigdig.

Verse 88

अगस्त्य उवाच । इत्येवं स्तुवतस्तस्य मनोभक्त्या महात्मनः । आविर्बभूव विश्वात्मा विष्णुर्गरुडवाहनः

Sinabi ni Agastya: Nang ang dakilang nilalang na iyon ay pumuri sa Kanya nang gayon, mula sa pusong puspos ng bhakti, si Viṣṇu—Kaluluwa ng sansinukob, ang Sumasakay kay Garuḍa—ay nagpakita sa harap niya.

Verse 89

शंखचक्रगदापाणिः पीतांबरधरोऽच्युतः । उवाच स प्रसन्नात्मा विष्णुशर्माणमव्ययः

May hawak na kabibe, diskos, at pamalo, at nakadamit ng dilaw—si Acyuta, ang Di-nasisira—na may payapang diwa, ay nagsalita kay Viṣṇuśarmā.

Verse 90

श्रीभगवानुवाच । तुष्टोऽस्मि भवतो वत्स महता तपसाऽधुना । स्तोत्रेणानेन सुमते नष्टपापोऽसि सांप्रतम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: Ikinasisiya Ko sa iyo, mahal kong anak, ngayon dahil sa iyong dakilang pag-aayuno at pagninilay. Sa pamamagitan ng himnong ito, O marunong, ang iyong mga kasalanan ay napawi sa sandaling ito.

Verse 91

वरं वरय विप्रेन्द्र वरदोऽहं तवाग्रतः । नाऽतप्ततपसा द्रष्टुं शक्यः केनाप्यहं द्विज

Wika ng Mapalad na Panginoon: O pinakadakila sa mga brahmin, pumili ka ng biyaya; narito Ako sa harap mo bilang Tagapagkaloob ng mga kaloob. Kung walang pag-aayuno at pagninilay, O dalawang-ulit na isinilang, walang sinuman ang makakakita sa Akin.

Verse 92

विष्णुशर्म्मोवाच । कृतकृत्योऽस्मि देवेश सांप्रतं तव दर्शनात् । त्वद्भक्तिमचलामेकां मम देहि जगत्पते

Sinabi ni Viṣṇuśarmā: O Panginoon ng mga diyos, sa pagtanaw ko sa Iyo ngayon, natupad na ang layon ng aking buhay. O Panginoon ng sanlibutan, ipagkaloob Mo sa akin ang iisa lamang—di-matitinag na debosyon sa Iyo.

Verse 93

श्रीभगवानुवाच । भक्तिरस्त्वचला मे वै वैष्णवी मुक्तिदायिनी । अत्रैवास्त्वचला मे वै जाह्नवी मुक्तिदायिनी

Wika ng Mapalad na Panginoon: Nawa’y maging di-matitinag ang debosyon mo sa Akin—ang Vaiṣṇavī na bhakti na nagkakaloob ng kalayaan. At dito rin, nawa’y maging di-nagbabago ang Jāhnavī (Gaṅgā), na nagkakaloob ng kalayaan.

Verse 94

इदं स्थानं महाभाग त्वन्नाम्ना ख्यातिमेष्यति

O mapalad na tao, ang banal na pook na ito ay sasikat dahil sa iyong sariling pangalan.

Verse 95

अगस्त्य उवाच । इत्युक्त्वा देवदेवेशश्चक्रेणोत्खाय तत्स्थलम् । जलं प्रकटयामास गांगं पातालमंडलात्

Sinabi ni Agastya: Pagkasabi nito, ang Panginoon ng mga diyos ay hinukay ang pook na iyon sa pamamagitan ng kaniyang Cakra (Sudarśana) at inihayag ang tubig ng Gaṅgā mula sa daigdig ng Pātāla.

Verse 96

जलेन तेन भगवान्पवित्रेण दयांबुधिः । नीरजस्तु भूमितलं क्षणाच्चक्रे कृपावशात्

Sa pamamagitan ng banal na tubig na iyon, ang Mapalad na Panginoon—dagat ng habag—ay dahil sa Kaniyang awa, agad na ginawang dalisay at walang dungis ang ibabaw ng lupa.

Verse 97

चक्रतीर्थमिति ख्यातं ततः प्रभृति तद्द्विज । जातं त्रैलोक्यविख्यातमघौघध्वंसकृच्छुभम्

Mula noon, O brāhmaṇa, ito’y nakilala bilang Cakratīrtha—mapalad, bantog sa tatlong daigdig, at tagapagwasak ng rumaragasang mga kasalanan.

Verse 98

तत्र स्नानेन दानेन विष्णुलोकं व्रजेन्नरः

Sa pagligo roon at sa pagbibigay ng kawanggawa, ang tao’y makararating sa daigdig ni Viṣṇu (Viṣṇuloka).

Verse 99

ततः स भगवान्भूयो विष्णुशर्माणमच्युतः । कृपया परया युक्त उवाच द्विजवत्सलः

Pagkaraan, ang Mapalad na Acyuta ay muling nagsalita kay Viṣṇuśarmā—ang nagmamahal sa mga brāhmaṇa—na puspos ng sukdulang habag.

Verse 100

श्रीभगवानुवाच । त्वन्नामपूर्विका विप्र मन्मूर्तिरिह तिष्ठतु । विष्णुहरीति विख्याता भक्तानां मुक्तिदायिनी

Wika ng Mapalad na Panginoon: O brāhmaṇa, manatili rito ang aking banal na anyo, na may pangalan mo bilang paunang tawag. Makikilala ito bilang “Viṣṇu-Hari” at magbibigay ng kalayaan (moksha) sa mga deboto.

Verse 101

अगस्त्य उवाच । इति श्रुत्वा वचो विप्रो वासुदेवस्य बुद्धिमान् । स्वनामपूर्विकां मूर्तिं स्थापयामास चक्रिणः

Sinabi ni Agastya: Nang marinig ng marunong na brāhmaṇa ang mga salita ni Vāsudeva, itinatag niya ang banal na anyo ng Maytaglay ng Sudarśana-cakra, at inuna ang sarili niyang pangalan sa pagtawag dito.

Verse 102

ततः प्रभति विप्रेश शंखचक्रगदाधरः । पीतवासाश्चतुर्बाहुर्नाम्ना विष्णुहरिः स्थितः

Mula noon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, ang Panginoong may apat na bisig—may hawak na śaṅkha, cakra, at gadā, at nakadamit ng dilaw—ay nanatiling itinatag doon sa pangalang “Viṣṇu-Hari.”

Verse 103

कार्तिके शुक्लपक्षस्य प्रारभ्य दशमी तिथिम् । पूर्णिमामवधिं कृत्वा यात्रा सांवत्सरी भवेत्

Mula sa ikasampung araw ng maliwanag na kalahati ng Kārttika at magpapatuloy hanggang sa kabilugan ng buwan, ang paglalakbay-pananampalatayang ito ay nagiging taunang ritwal.

Verse 104

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते । बहुवर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते

Ang sinumang maligo sa Cakratīrtha ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan; at sa daigdig ng langit, siya’y pararangalan sa loob ng libu-libong taon.

Verse 105

पितॄनुद्दिश्य यस्तत्र पिंडान्निर्वापयिष्यति । तृप्तास्तु पितरो यान्ति विष्णुलोकं न संशयः

Sinumang naroon, na may layong ialay sa mga Pitṛ (mga ninuno), ay maghandog ng piṇḍa; ang mga ninuno, kapag nasiyahan, ay tutungo sa daigdig ni Viṣṇu—walang alinlangan dito.

Verse 106

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा विष्णुहरिं विभुम् । सर्वपापक्षयं प्राप्य नाकपृष्ठे महीयते

Pagkaligo sa Cakratīrtha at pagtanaw kay Viṣṇu-Hari, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, nakakamtan ng tao ang pagkapawi ng lahat ng kasalanan at pinararangalan sa kaitaasan ng langit.

Verse 107

स्वशक्त्या तत्र दानानि दत्त्वा निष्कल्मषो नरः । विष्णुलोके वसेद्धीमान्यावदिन्द्राश्चतुर्दश

Sa pagbibigay roon ng mga kaloob ayon sa sariling kakayahan, ang tao’y nagiging walang dungis; ang marunong ay mananahan sa daigdig ni Viṣṇu habang nananatili ang labing-apat na Indra.

Verse 108

अन्यदापि नरस्तत्र चक्रतीथे जितेंद्रियः । दृष्ट्वा सकृद्धरिं देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते

Kahit sa ibang panahon, ang taong may pagpipigil-sa-sarili sa Cakratīrtha, sa pagtanaw kay Panginoong Hari kahit minsan lamang, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 109

इति सकलगुणाब्धिर्ध्येयमूर्तिश्चिदात्मा हरिरिह परमूर्त्या तस्थिवान्मुक्तिहेतोः । तमिह बहुलभक्त्या चक्रतीर्थाभिषेकी वसति सुकृतिमूर्त्तिर्योऽर्चयेद्विष्णुलोके

Kaya nga, si Hari—karagatan ng lahat ng kabutihan, anyong dapat pagnilayan, ang mismong Sarili ng kamalayan—ay nananahan dito sa kataas-taasang pagpapakita bilang sanhi ng kalayaan. Sinumang makaligo sa Cakratīrtha at sumamba sa Kanya rito nang may saganang bhakti, yaong may katawang-pagpapala ay mananahan sa daigdig ni Viṣṇu.