Adhyaya 202

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि रामेश्वरमनुत्तमम् । मंकीशाद्दक्षिणे भागे आग्नेये तु कृतस्मरात् । पूर्वतस्तु सरस्वत्या बलभद्रप्रतिष्ठितम्

Wika ni Īśvara: Pagkaraan nito, O Mahādevī, marapat na magtungo sa walang kapantay na Rāmeśvara—na nasa timog ng Maṃkīśa, sa timog-silangan ng Kṛtasmarā, at sa silangan ng Sarasvatī—na itinatag ni Balabhadra.

Verse 2

यत्र मुक्तोऽभवद्देवि रामो ब्रह्मवधात्किल । पातकात्प्रतिलोमां तामगाहत सरस्वतीम्

Doon, O Diyosa, si Rāma ay tunay na napalaya mula sa kasalanan ng pagpatay sa isang brahmana; at doon din siya pumasok sa banal na Sarasvatī na dumadaloy na tila salungat sa agos, sa pambihirang sagradong landas.

Verse 3

देव्युवाच । कथं स पातकान्मुक्तः कथं पापमभूत्पुरा । कथं तत्स्थापितं लिंगं किंप्रभावं वदस्व मे

Wika ng Diyosa: “Paano siya napalaya sa kasalanan? Paano nagsimula noon ang pagkakasala? Paano itinatag ang liṅga, at ano ang banal na kapangyarihan nito? Isalaysay mo sa akin.”

Verse 4

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पापप्रणाशिनीम् । यां श्रुत्वा मानवो देवि मुक्तः संसारसागरात् । सर्वान्कामान्स लभते सततं मनसि प्रियान्

Wika ni Īśvara: “Makinig ka, O Diyosa; isasalaysay ko ang kuwentong pumupuksa sa kasalanan. Sa pagdinig nito, O Diyosa, ang tao’y makalalaya sa dagat ng saṃsāra at palaging matatamo ang lahat ng minimithing mahal ng isipan.”

Verse 5

रामः पूर्वं परां प्रीतिं कृत्वा कृष्णस्य लांगली । चिन्तयामास बहुधा किं कृतं सुकृतं भवेत्

Si Balarāma—ang may dalang araro—na matagal nang may malalim na pag-ibig kay Kṛṣṇa, ay nagmuni-muni sa maraming paraan: “Anong gawa ang magiging tunay na sukṛta, ang ganap na kabutihan?”

Verse 6

कृष्णेन हि विना नाहं यास्ये दुर्योधनान्तिकम् । पाण्डवान्वा समाश्रित्य कथं दुर्योधनं नृपम्

“Kung wala si Kṛṣṇa, hindi ako tutungo kay Duryodhana. At kung sasandig ako sa mga Pāṇḍava, paano ko haharapin si Haring Duryodhana?”

Verse 7

जामातरं तथा शिष्यं घातयिष्ये नरेश्वरम् । तस्मान्न पार्थं यास्यामि नापि दुर्योधनं नृपम्

“Mauuwi ako sa pagpatay sa aking manugang at sa aking alagad—kapwa mga hari. Kaya hindi ako tutungo kay Pārtha (Arjuna), ni sa Haring Duryodhana.”

Verse 8

तीर्थेष्वाप्लावयिष्यामि तावदात्मानमात्मना । कुरूणां पाण्डवानां च यावदंताय कल्पते

“Hanggang dumating ang wakas para sa mga Kuru at sa mga Pāṇḍava, ilulubog ko ang aking sarili sa mga banal na tawiran (tīrtha), nililinis ang sarili sa sariling pagsisikap at disiplina.”

Verse 9

इत्यादिश्य हृषीकेशं पार्थदुर्योधनावपि । जगाम द्वारकां शौरिः स्वसैन्यैश्च परीवृतः

Pagkaraang magbilin kay Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa), at gayundin kina Pārtha (Arjuna) at Duryodhana, umalis si Śauri (Balarāma) patungong Dvārakā, napalilibutan ng sarili niyang hukbo.

Verse 10

गत्वा द्वारावतीं रामो हृष्टतुष्टजनाकुलाम् । स्वैरन्तःपुरगैः सार्धं पपौ पानं हलायुधः

Pagdating sa Dvārāvatī na hitik sa mga taong masaya at panatag, si Rāma (Balarāma), ang may hawak ng sandatang araro, ay uminom ng alak kasama ang kanyang mga kasama sa loob ng palasyo.

Verse 11

पीतपानो जगामाथ रैवतोद्यानमृद्धिमत् । हस्ते गृहीत्वा स गदां रेवत्यादिभिरन्वितः

Pagkatapos uminom, nagtungo siya sa maringal at masaganang Hardin ng Raivata; hawak sa kamay ang kanyang pamalo (gadā), nagpatuloy siyang kasama si Revatī at ang iba pa.

Verse 12

स्त्रीकदंबकमध्यस्थो ययौ मत्तवदास्खलन् । ददर्श च वनं वीरो रमणीयमनुत्तमम्

Sa gitna ng pangkat ng mga babae, siya’y naglakad na wari’y lasing, pasuray-suray; at namasdan ng bayani ang isang gubat na sukdulang kaaya-aya at walang kapantay.

Verse 13

सर्वत्र तरुपुष्पाढ्यं शाखामृगगणाकुलम् । पुष्प पद्मवनोपेतं सपल्वलमहावनम्

Sa buong dako, ang malaking gubat ay sagana sa mga bulaklak sa mga punò at siksik sa mga pangkat ng hayop na gumagala sa mga sanga; napapalamutian ng mga masukal na namumulaklak at mga luntiang pook ng lotus, at hitik sa mga lawa at latian.

Verse 14

स शृण्वन्प्रीतिजनकान्वन्यान्मदकलाञ्छुभान् । श्रोत्ररम्यान्सुमधुराञ्छब्दान्खगसुखेरितान्

Pinakinggan niya ang mga mapalad na himig ng gubat na nagdudulot ng galak—mga tunog na ubod-tamis at kaaya-aya sa pandinig, masayang iniaawit ng mga ibon.

Verse 15

सर्वतः फलरत्नाढ्यान्सर्वतः कुसुमोज्ज्वलान् । अपश्यत्पादपांश्चैव विहगैरनुमोदितान्

Sa lahat ng panig, nakita niya ang mga punò na hitik sa bungang wari’y hiyas, at sa bawat dako’y nagniningning sa mga bulaklak—mga punòng tila pinupuri at ipinagdiriwang ng mga ibon.

Verse 17

आम्रानाग्रातकान्भव्यान्नालिकेरान्सतिंदुकान् । आबल्वनांस्था पीतान्दाडिमान्बीजपूरकान् । पनसांल्लकुचान्मोचांस्तापांश्चापि मनोहरान् । पालेवतान्कुसंकुल्लान्नलिनानथ वेतसान्

Nakita niya ang mga punòng mangga at ang mariringal na punòng āgrātaka, ang mga punòng niyog at tinduka; gayundin ang ābalvana at pīta, mga granada at citron; langka, lakuca, mga saging at iba pang kaakit-akit na bunga; at pati mga punòng pālevata, mga masukal na damong kusa, mga halamang lotus, at mga tambo.

Verse 18

भल्लातकानामलकींस्तिन्दुकांश्च महाफलान् । इंगुदान्करमर्दांश्च हरीतकबिभीतकान्

Nakita rin niya ang mga punong bhallātaka, ang āmalakī (amla), ang tinduka na may malalaking bunga, ang iṅguda at karamarda, at gayundin ang harītaka at bibhītaka.

Verse 19

एतानन्यांश्च स तरून्ददर्श यदुनन्दनः । तथैवाशोकपुन्नागकेतकीबकुलांस्तथा

Ang mga punong ito at marami pang iba ay namasdan ng inapo ng Yadu; gayundin, nakita niya ang mga punong aśoka, punnāga, ketakī, at bakula.

Verse 20

चंपकान्सप्तपर्णांश्च कर्णिकारान्सुमालतीः । पारिजातान्कोविदारा न्मन्दारेन्दीवरांस्तथा

Naroon ang mga punong campaka at saptaparṇa, ang karṇikāra at mga mababangong baging na mālatī; at naroon din ang pārijāta at kovidāra, kasama ang mandāra at mga bughaw na liryo sa tubig—na nagpapalamuti sa banal na lupain.

Verse 21

पाटलान्पुष्पितान्रम्भान्देवदारुद्रुमांस्तथा । शालांस्तालांश्च स्तमालांनिचुलान्वञ्जुलांस्तथा

May mga punong pāṭala na namumulaklak, mga kakahuyan ng saging, at mga punong deodār; may śāla at mga palmang tāla, stamāla, nicula, at vañjula rin—na pumupuno sa banal na pook ng kagandahan.

Verse 22

चकोरैः शतपत्रैश्च भृंगराजैः समावृतान् । कोकिलैः कलविंकैश्च हारीतैर्जीवजीवकैः

Napupuno ang paligid ng mga ibong cakora, śatapatra, at bhṛṅgarāja; kasama ang mga kokila, kalaviṅka, hārīta, at jīvajīva—na nagpapaugong ng buhay sa mga banal na kakahuyan.

Verse 23

प्रियपुत्रैश्चातकैश्च शुकैरन्यैर्विहंगमैः । श्रोत्ररम्यं सुमधुरं कूज द्भिश्चाप्यधिष्ठितैः

Tinitirhan iyon ng mga ibong priyaputra, mga cātaka, mga loro, at iba pang may pakpak; ang kanilang matatamis at kaaya-ayang huni sa pandinig ay lalo pang nagpaganda sa pook.

Verse 24

सरांसि च सपद्मानि मनोज्ञसलिलानि च । कुमुदैः पुण्डरीकैश्च तथा रोचनकोत्पलैः

May mga lawa roong may mga lotus, at ang tubig ay kaaya-ayang pagmasdan; pinalamutian ng mga liryo na kumuda, ng mapuputing lotus na puṇḍarīka, at ng maningning na rocanaka na mga liryo sa tubig.

Verse 25

कह्लारैः कमलैश्चापि चर्चितानि समंततः । कदंबैश्चक्रवाकैश्च तथैव जलकुक्कुटैः

Sa lahat ng dako, ang mga tubig ay pinalamutian ng mga liryo na kahlāra at mga lotus; gayundin ng mga punong kadamba, mga ibong cakravāka, at mga ibong-tubig, na lalo pang nagdaragdag sa ningning ng banal na pook.

Verse 26

कारण्डवैः प्लवैर्हंसैः कूर्मैर्मंडुभिरेव च । एतैरन्यैश्च कीर्णानि तथान्यैर्जलवा सिभिः

Ang mga iyon ay hitik sa mga batis na kāraṇḍava, mga ibong plava at mga sisne; may mga pagong at mga palaka rin, at iba pang nilalang na nananahan sa tubig na nagkalat sa paligid.

Verse 27

क्रमेण संचरन्रामः प्रेक्षमाणो मनोरमम् । जगामानुगतः स्त्रीभिर्लतागृहमनुत्तमम्

Dahan-dahang lumakad si Rāma, minamasdan ang mga tanawing kaibig-ibig; at nagpatuloy siya, sinusundan ng mga kababaihan, patungo sa latāgṛha—ang walang kapantay na silungang nababalutan ng mga baging.

Verse 28

स ददर्श द्विजांस्तत्र वेदवेदांगपार गान् । कौशिकान्भार्गवांश्चैव भारद्वाजांश्च गौतमान्

Doon ay nakita niya ang mga brāhmaṇa—mga dalubhasang nakatawid na sa malayong pampang ng mga Veda at Vedāṅga: ang mga Kauśika, Bhārgava, Bhāradvāja, at Gautama.

Verse 29

विविधेषु च संभूतान्वंशेषु द्विजसत्तमान् । कथाश्रवणसोत्कण्ठानुपविष्टान्महा त्मनः

Nakita niya ang pinakamahuhusay na brāhmaṇa, isinilang sa sari-saring angkan—mga dakilang kaluluwang nakaupo roon, sabik at taimtim sa pakikinig ng banal na salaysay.

Verse 30

कृष्णाजिनोत्तरीयेषु कूर्चेषु च वृसीषु च । सूते च तेषां मध्यस्थं कथयानं कथाः शुभाः

Nakabalabal sa balat ng itim na antilope, nakaupo sa mga banig na kuśa at balat ng usa, iniluklok ng mga pantas ang Sūta sa gitna, habang isinasalaysay niya ang mga mapalad na banal na kuwento.

Verse 31

पौराणिकाः सुरर्षीणामा द्यानां चरितक्रियाः । दृष्ट्वा रामं द्विजाः सर्वे मधुपानारुणेक्षणम्

Ang mga brāhmaṇa, bihasa sa Purāṇa at sa mga gawa at disiplina ng mga diyos at mga rishi, nang makita si Rāma (Balarāma) na mapula ang mga mata dahil sa inuming nakalalasing, ay napalingon at napansin ng lahat.

Verse 32

मत्तोऽयमिति मन्वानाः समुत्तस्थुस्त्वरान्विताः । पूजयन्तो हलधरं तमृते सूतवंशजम्

Sa pag-aakalang, “Siya’y lasing,” sila’y nagmadaling tumindig at sumamba kay Haladhara (Balarāma)—maliban sa lalaking yaong isinilang sa angkan ng Sūta.

Verse 33

ततः क्रोधसमाविष्टो हली सूतं महाबलः । निजघान विवृत्ताक्षः क्षोभिताशेषदानवः

Pagkaraan, si Halī (Balarāma), nilamon ng galit—makapangyarihan at nakadilat ang mga mata sa poot, na waring yumanig sa lahat ng mga dānava—ay hinampas at ibinagsak ang Sūta.

Verse 34

अन्वासिते पदं ब्राह्म्यं तस्मिन्सूते निपातिते । निष्क्रान्तास्ते द्विजाः सर्वे वनात्कृष्णाजिनांबराः

Nang mabuwal ang Sūta—na umuupo sa upuang pang-Brahmana—ang lahat ng mga dwija, na nakabalot sa balat ng itim na usa, ay umurong at lumisan mula sa gubat.

Verse 35

अवधूतं तथात्मानं मन्यमानो हलायुधः । चिन्तयामास सुमहन्मया पापमिदं कृतम्

Si Halāyudha (Balarāma), inakalang ang sarili’y nalugmok at napahiya, ay nagmuni-muni nang malalim: “Isang napakalaking kasalanan ang nagawa ko.”

Verse 36

ब्रह्मासनगतो ह्येष यः सूतो विनिपातितः । तथा ह्येते द्विजाः सर्वे मामवेक्ष्य विनिर्गताः

“Sapagkat ang Sūta na ibinagsak ko ay nakaupo sa upuang pang-Brahmana; at tunay nga, ang lahat ng mga brāhmaṇa na ito, pagkakita sa akin, ay nagsialis.”

Verse 37

शरीरस्य च मे गन्धो लोहस्येवासुखावहः । आत्मानं चावगच्छामि ब्रह्मघ्नमिति कुत्सितम्

“Maging ang amoy ng aking katawan ay nakapipighati, gaya ng amoy ng bakal; at nakikilala ko ang sarili kong hamak—na may tatak na ‘mamamatay ng brāhmaṇa.’”

Verse 38

धिङ्ममार्थं तथा मद्यं महिमानमकीर्तिदम् । येना विष्टेन सुमहन्मया पापमिदं कृतम्

Sumpain ang aking pagmamataas—at ang alak (madya) na umaagaw sa tunay na kadakilaan at nagdudulot lamang ng kahihiyan. Dahil sa maruming pagkalasing na iyon, nagawa ko ang napakalaking kasalanang ito.

Verse 39

स्मृत्युक्तं ते करिष्यामि प्रायश्चित्तं यथाविधि । उक्तमस्त्येव मनुना प्रायश्चित्तादिकं क्रमात्

Isasagawa ko ang prāyaścitta (pagbabayad-sala) ayon sa itinakdang paraan, gaya ng itinuturo ng mga Smṛti. Sapagkat si Manu ay tunay na naglatag, sa wastong pagkakasunod, ng mga tuntuning nagsisimula sa prāyaścitta at iba pa.

Verse 41

क्षेत्रेश्वरस्य विज्ञानाद्विशुद्धिः परमा मता । शरीरस्य विशुद्धिस्तु प्रायश्चित्तैः पृथग्विधैः

Ang tunay na kadalisayan ay itinuturing na pinakamataas na nagmumula sa pagkakabatid kay Kṣetreśvara, ang Panginoon ng banal na pook. Ngunit ang paglilinis ng katawan ay nakakamtan sa iba’t ibang uri ng prāyaścitta (mga gawaing pagbabayad-sala).

Verse 42

ततोऽद्यतः करिष्यामि व्रतं द्वादशवार्षिकम् । स्वकर्मख्यापनं कुर्वन्प्रायश्चित्तमनुत्तमम्

Kaya mula sa araw na ito, tatanggapin ko ang isang panatang labindalawang taon—isasagawa ang walang kapantay na prāyaścitta, habang hayagang inaamin ang sarili kong ginawa.

Verse 43

इयं विशुद्धिरज्ञानाद्धत्वा चाकामतो द्विजम् । कामतो ब्राह्मणवधे निष्कृतिर्न विधीयते

Ang paglilinis na ito ay para sa pagkakataong dahil sa kamangmangan ay napatay ang isang dvija (dalawang-ulit na isinilang) nang hindi sinasadya. Ngunit sa sinadyang pagpatay sa isang brāhmaṇa, walang itinakdang niskṛti (pagbabayad-sala).

Verse 44

यः कामतो महापापं नरः कुर्य्नात्कथंचन । न तस्य निष्कृतिर्दृष्टा भृग्वग्निपतनादृते

Ang taong sadyang gumagawa ng malaking kasalanan—sa anumang paraan—ay walang nakikitang pagtubos, maliban sa mahulog sa apoy ni Bhṛgu.

Verse 45

अकामतः कृते पापे प्रायश्चित्तं विदुर्बुधाः । कामकारकृतेऽप्याहुरेके श्रुतिनिदर्शनात्

Para sa kasalanang nagawa nang di sinasadya, batid ng marurunong na nararapat ang prāyaścitta (pagsisisi at pagtubos). May ilan, batay sa pahiwatig ng Veda, na nagsasabing maging ang gawang sinadya ay may pagtubos din.

Verse 46

विधिः प्राथमिकस्तस्माद्द्वितीये द्विगुणं चरेत् । तृतीये त्रिगुणं प्रोक्तं चतुर्थे नास्ति निष्कृतिः

Kaya nga, sa unang pagkakataon ay sundin ang unang tuntunin; sa ikalawa ay gawin nang doble; sa ikatlo ay sinasabing triple. Sa ikaapat, wala nang pagtubos.

Verse 47

औषधं स्नेहमाहारं ददद्गोब्राह्मणादिषु । दीयमाने विपत्तिः स्यान्न स पापेन लिप्यते

Kung ang isang tao ay nagbibigay ng gamot, langis/ghi (ghee) o pagkain sa mga baka, sa mga brāhmaṇa at sa iba pang karapat-dapat, at may sakunang mangyari habang nagbibigay, hindi siya nadudungisan ng kasalanan.

Verse 48

अकारणं तु यः कश्चिद्द्विजः प्राणान्परित्यजेत् । तस्यैव तत्र दोषः स्यान्न तु योऽस्मै ददाति तत्

Ngunit kung may isang dvija (dalawang ulit na isinilang) na walang dahilan ay isuko ang sariling buhay, ang sala ay nasa kanya lamang, hindi sa taong nagbigay sa kanya ng gayong tulong.

Verse 49

परिष्कृतो यदा विप्रो हत्वाऽत्मानं मृतो यदि । निर्गुणः सहसा क्रोधाद्गृहक्षेत्रादिकारणात्

Kung ang isang brāhmaṇa, matapos malinis ayon sa ritwal, ay mamatay pa rin sa pagkitil sa sariling buhay—bigla, walang pagpipigil, dahil sa poot na nagmumula sa bahay, lupa, at mga katulad na dahilan—

Verse 50

त्रिवार्षिकं व्रतं कुर्या त्प्रतिलोमां सरस्वतीम् । गच्छेद्वापि विशुद्ध्यर्थं तत्पापस्येति निश्चितम्

Dapat isagawa ang isang panatang tatlong taon; o kung hindi, magtungo sa Sarasvatī (sa daloy na pabalik/paitaas) upang magpakalinis—ito ang tiyak na paraan upang mahugasan ang kasalanang iyon.

Verse 51

उद्दिश्य कुपितो हत्वा तोषितं वासयेत्पुनः । तस्मिन्मृते न दोषोऽस्ति द्वयोरुच्छ्रावणे कृते

Kung sa galit at may tiyak na layon ay saktan (o mapatay) ang isang tao, dapat muling ayusin at patirahin sa kapayapaan ang taong napayapa at napasaya. At kung siya’y mamatay, walang sala—kung nagawa ang pormal na pagpapahayag sa dalawang panig.

Verse 52

षण्ढं तु ब्राह्मणं हत्वा शूद्रहत्याव्रतं चरेत् । बहूनामेककार्याणां सर्वेषां शस्त्रधारिणाम्

Ngunit kung mapatay ang isang brāhmaṇa na eunuko (di-ganap ang kasarian), dapat isagawa ang panatang pampagtubos na itinakda para sa pagpatay sa isang Śūdra. At kung marami ang magkakasamang gumagawa ng iisang gawain—kapag lahat ay may sandata—(ang pananagutan ay pinaghahati).

Verse 53

यद्येको घातयेत्तत्र सर्वे ते घातकाः स्मृताः । प्रायश्चित्ते व्यवसिते यदि कर्ता विपद्यते

Kung sa kanila ay iisa lamang ang nagpasimula ng pagpatay, itinuturing pa ring mamamatay-tao ang lahat. At kung matapos mapagpasyahan ang pagtubos-sala, ang gagawa nito ay pumanaw…

Verse 54

एनस्तत्प्राप्नुयादेनमिह लोके परत्र च । तदहं किं करोम्येष क्व गच्छामि दुरात्मवान्

Ang kasalanang iyon ang siyang sasakmal sa kanya—sa mundong ito at sa kabilang-buhay. “Kung gayon, ano ang gagawin ko? Saan ako tutungo, akong may masamang isip?”

Verse 55

धिङ्मां च पापचरितं महादुष्कृतकर्मिणम्

Kahihiyan sa akin—ako na namumuhay sa kasalanan, gumagawa ng napakalalaking masamang gawa!

Verse 56

ईश्वर उवाच । इत्येवं विलपन्यावच्छोका कुलितमानसः । तावदाकाशसंभूता वागुवाचाशरीरिणी

Wika ni Īśvara: Habang siya’y nananaghoy nang gayon, at ang isip ay nilulunod ng dalamhati, noon ay may tinig na walang katawan, na nagmula sa langit, ang nagsalita.

Verse 57

भोभो राम न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र देवी सरस्वती

“O Rāma, huwag kang magdalamhati sa anumang paraan. Pumaroon ka sa banal na pook na Prābhāsika, kung saan nananahan ang Diyosa Sarasvatī.”

Verse 58

पञ्चस्रोताः स्थिता तत्र पञ्चपातकनाशनी । नदीनां प्रवरा सा तु ब्रह्मभूता सरस्वती

Doon siya nananatili na may limang agos, na pumupuksa sa limang dakilang kasalanan. Sa mga ilog, siya ang pinakadakila—si Sarasvatī, na may likas na kalikasan ng Brahman.

Verse 59

एकतः सर्वतीर्थानि ब्रह्माण्डे सचराचरे । गंगादीनि नरश्रेष्ठ तेषां पुण्या सरस्वती

Sa isang panig naroon ang lahat ng banal na tawiran (tīrtha) sa buong sansinukob, gumagalaw man o di-gumagalaw—pati ang Gaṅgā at iba pa, O pinakamainam sa mga tao; ngunit sa kanila, ang Sarasvatī ang pinakabanal.

Verse 60

तावद्गर्जंति पापानि ब्रह्महत्यादिकानि च । यावन्न दृश्यते देवी प्रभासस्था सर स्वती

Ang mga kasalanan—mula sa brahma-hatyā at iba pa—ay umuungal lamang hangga’t hindi pa nasisilayan (o nalalapitan) ang Diyosa Sarasvatī na nananahan sa Prabhāsa.

Verse 61

तस्मात्तत्रैव गच्छ त्वं यत्र देवी सरस्वती । नान्यैस्तीर्थैः सहस्रैस्त्वं कर्तुं शक्यो विकल्मषः

Kaya’t doon ka lamang pumaroon—sa mismong pook na kinaroroonan ng Diyosa Sarasvatī. Kahit sa isang libong iba pang tīrtha, hindi ka magiging kasingdaling malinis sa dungis (kasalanan).

Verse 62

तन्मा कार्षीर्विलंबं त्वं गच्छ तीरं महोदधेः । प्राभासिके महादेवीं प्रतिलोमां विगाहय

Huwag kang mag-atubili. Pumaroon sa pampang ng dakilang karagatan; sa Prabhāsa, lumusong (maligo) sa Dakilang Diyosa—ang banal na tīrtha—sa paglakad nang pabaligtad ang direksiyon (pratiloma).

Verse 63

तत्रैवाराधय विभुं लिंगरूपिणमीश्वरम् । प्रतिष्ठाप्य महापापाच्छारी रात्त्वं विमोक्ष्यसि

Doon din, sambahin ang Makapangyarihang Panginoon na sumasaklaw sa lahat—si Īśvara sa anyong Liṅga. Kapag naitatag mo ang Liṅga, ikaw ay mapapalaya mula sa malaking kasalanan at sa gapos ng katawan.

Verse 64

इति श्रुत्वा वचो रामः परमानंदपूरितः । प्रभासक्षेत्रगमने मतिं चक्रे महामनाः

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Rāma—puspos ng sukdulang kagalakan—ang dakilang-kalooban ay nagpasya nang maglakbay patungo sa Prabhāsakṣetra.

Verse 65

ततः स्वसैन्यसंयुक्तो द्रव्योपस्करसंयुतः । आजगाम महाक्षेत्रं प्रभासमिति विश्रुतम्

Pagkaraan, kasama ang sarili niyang hukbo at may dalang mga suplay at kagamitang kailangan, dumating siya sa dakilang banal na lupain na tanyag sa pangalang Prabhāsa.

Verse 66

दृष्ट्वा मनोरम तीर्थं सरस्वत्यब्धिसंगमे । चकार हृदि संकल्पं प्रति लोमावगाहने

Nang makita ang kaibig-ibig na tīrtha sa tagpuan ng Sarasvatī at ng karagatan, bumuo siya sa puso ng isang banal na panata upang isagawa ang paglulubog na pratiloma.

Verse 67

आहूय ब्राह्मणांस्तत्र प्रभासक्षेत्रवासिनः । सम्यग्यात्राविधानेन यात्रां तत्राकरोद्विभुः

Tinipon niya roon ang mga brāhmaṇa na naninirahan sa Prabhāsakṣetra, at ang makapangyarihan ay nagsagawa ng yātrā ayon sa wastong mga tuntunin.

Verse 68

यानि प्राभासिके क्षेत्रे तीर्थानि विविधानि तु । रवियोजनसंस्थानि तेषु यात्रां चकार सः

Anumang sari-saring tīrtha sa lupain ng Prābhāsa—na nakalat sa lawak na sinusukat sa ‘ravi-yojana’—pinuntahan niya ang lahat sa kanyang paglalakbay-dambana.

Verse 69

प्रत्येकं च ददौ तेषु दानानि विविधानि तु । तथाऽधः स्थाप यामास सरस्वत्यब्धिसंगमे

Sa bawat tīrtha, naghandog siya ng iba’t ibang kaloob. Gayundin, sa tagpuan ng Sarasvatī at ng karagatan, isinagawa niya roon ang banal na pagtatatag at paglalagak.

Verse 70

पूर्वभागे महालिंगं कृत्वा यज्ञविधिक्रियाम् । एवं कृते महादेवि विमुक्तः पातकैरभूत्

Sa silangang bahagi, itinatag niya ang dakilang Liṅga at isinagawa ang mga ritwal ayon sa tuntunin ng yajña. Nang maganap ito, O Mahādevī, napalaya siya mula sa mga kasalanan.

Verse 71

निर्मर्लांगस्ततो देवि दिनानि दश संस्थितः । ततस्तां चैव स स्नात्वा प्रतिलोमां क्रमाद्ययौ । प्लक्षावहरणं यावत्समुद्राच्च हिमाह्वयम्

Pagkaraan, O Diyosa, nang maging walang dungis, nanatili siya roon sa loob ng sampung araw. Pagkaligo rin niya roon, naglakbay siya nang paisa-isang hakbang sa baligtad na pagkakasunod—mula sa karagatan paakyat sa Himālaya, hanggang sa pook na tinatawag na Plakṣāvaharaṇa.

Verse 72

एवं मुक्तः स पापौघै रामोऽभूत्प्रथितः प्रिये । तस्य लिंगस्य माहात्म्यात्सरस्वत्याः प्रसादतः

Sa gayon, napalaya si Rāma mula sa rumaragasang kasalanan at naging bantog, O minamahal—sa kadakilaan ng Liṅga na iyon at sa biyaya ni Sarasvatī.

Verse 73

यस्तत्पूजयते देवि लिंगं पापभयापहम् । रामेश्वरेति कथितं सोऽपि मुच्येत पातकात्

Sinumang sumamba sa Liṅga na iyon, O Diyosa—tagapag-alis ng kasalanan at takot—na tinatawag na “Rāmeśvara”, siya man ay mapapalaya sa pagkakasala.

Verse 74

अष्टम्यां च विशेषेण ब्रह्मकूर्चविधानतः । यस्तत्र कुरुते देवि सोऽश्वमेधफलं लभेत्

Lalo na sa araw ng Aṣṭamī (ika-walong araw ng buwan), ang sinumang magsagawa roon ng ritwal ayon sa pamamaraan ng Brahma-kūrca, O Diyosa, ay tatamo ng bunga ng handog na Aśvamedha.

Verse 75

स्नात्वा तत्र वरारोहे सरस्वत्यब्धिसंगमे । रामेश्वरेतिनामानं ततः संपूज्य शंकरम् । गोदानं तत्र देयं तु सम्यग्यात्राफलेप्सुभिः

O marikit ang balakang, matapos maligo roon sa tagpuan ng Sarasvatī at ng karagatan, at saka sambahin nang wasto si Śaṅkara sa pangalang “Rāmeśvara”, ang mga nagnanais ng ganap na bunga ng paglalakbay-dambana ay dapat maghandog ng kaloob na baka roon.

Verse 76

इत्येवं कथितं देवि रामेश्वरमहोदयम् । यच्छ्रुत्वा मानवः सम्यक्छ्रद्धावान्प्राप्नुयाद्दिवम्

Ganyan, O Diyosa, ang dakilang kaluwalhatian ni Rāmeśvara ay naipahayag; ang taong makikinig nang wasto na may pananampalataya ay makaaabot sa langit.