Adhyaya 200
Sa isang teolohikong pag-uusap nina Śiva at Devī, isinasalaysay ng kabanatang ito ang mga pangyayari matapos magambala ang kalagayan ng paghahandog at ipinakikilala ang demonyong si Tāraka bilang puwersang nagpapayanig sa kaayusan: tinalo niya ang mga deva at pinalayas sila mula sa Svarga. Dumulog ang mga deva kay Brahmā; itinuro ni Brahmā na tanging ang lakas ni Śaṅkara ang makalulutas sa krisis, at ang magiging pag-iisa ni Śiva sa diyosang isinilang sa Himālaya ang magbubunga ng tagapagwasak kay Tāraka. Upang pasimulan ang pag-iisang iyon, inatasan si Kāmadeva kasama si Vasantā; ngunit nang lumapit kay Śiva, si Kāma ay natupok ng apoy na lumabas mula sa ikatlong mata ni Śiva. Pagkaraan, nanahan si Śiva sa mapalad na Prābhāsika-kṣetra at ginawang banal na alaala ang pook. Nagluksa si Rati; isang tinig na walang katawan ang umaliw sa kanya na babalik si Kāma bilang walang-katawang anyo (Ananga) upang mapanatili ang pagpapatuloy ng sansinukob. Nagtanong ang mga deva tungkol sa pagkagambala ng paglikha kung wala si Kāma; ipinaliwanag ni Śiva na kikilos si Kāma kahit walang katawan, at may liṅga na sumibol sa lupa bilang tanda ng pangyayari. Iniuugnay ito sa bansag na Kṛtasmarā at sa pagsilang sa kalaunan ni Skanda na papatay kay Tāraka. Sa wakas, tinutukoy ang isang kuṇḍa sa timog ng Kṛtasmarā na tinatawag na Kāma Kuṇḍa, kung saan iniuutos ang pagligo at ang maayos na pag-aalay (tubo, ginto, mga baka, tela) sa mga brāhmaṇang may kaalaman sa Veda, na may biyayang pag-alis sa mga di-mabuting kalagayan.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । एवं विध्वंसिते यज्ञे गतास्ते ब्राह्मणा गृहम् । अप्राप्तकामना देवि ये चान्ये तत्र वै गताः
Wika ni Īśvara: Nang wasakin nang gayon ang sakripisyo, ang mga brāhmaṇa ay umuwi sa kanilang tahanan; at ang iba pang dumating doon, O Devī, ay umalis na hindi natupad ang kanilang mga hangarin.
Verse 2
हरोऽपि विगतामर्षः कैलासं पर्वतं गतः
Si Hara rin, nang mapawi ang poot, ay nagbalik sa Bundok Kailāsa.
Verse 3
एतस्मिन्नेव काले तु तारकोनाम दानवः । उत्पन्नः स महाबाहुर्देवानां बलदर्पहा
Sa mismong panahong iyon, isinilang ang isang asura na nagngangalang Tāraka—makapangyarihang may malalakas na bisig—na dumurog sa lakas at pagmamataas ng mga diyos.
Verse 4
तेन इन्द्रादिकान्सर्वान्सुराञ्जित्वा महाहवे । स्वर्गः स्वैर्व्यापितो देवि ब्रह्मलोकं ततो गताः । ऊचुः सुरा दुःखयुक्ता ब्रह्माणं पर्वतात्मजे
Matapos daigin si Indra at ang lahat ng iba pang diyos sa isang dakilang labanan, sinakop niya ang langit sa pamamagitan ng sarili niyang mga hukbo. Pagkaraan, O Devī—anak ng Bundok—ang mga diyos na punô ng dalamhati ay nagtungo sa Brahmaloka at nagsalita kay Brahmā.
Verse 5
तारकेण सुरश्रेष्ठ स्वर्गान्निर्वासिता वयम् । स्वयमिन्द्रः समभवद्वसवोऽन्ये तथा कृताः
“Dahil kay Tāraka, O pinakadakila sa mga diyos, kami’y pinalayas mula sa langit. Siya mismo ang naging Indra, at ang iba pang mga Vasu ay pinasunod din sa kanyang utos.”
Verse 6
रुद्राः साध्यास्तथा विश्वे अश्विनौ मरुतस्तथा । आदित्याश्च वधोपायं तस्माद्वद पितामह
“Ang mga Rudra, ang mga Sādhya, ang mga Viśve-deva, ang kambal na Aśvin, ang mga Marut, at ang mga Āditya rin—kaya, O Dakilang Ninuno, ituro mo sa amin ang paraan upang mapuksa siya.”
Verse 7
ब्रह्मोवाच । अवध्यः स तु सर्वेषां देवानामिति मे मतिः । ऋते तु शांकरं तेजो नान्येन विनिपात्यते । तस्माद्गच्छत भद्रं वो देवदेवं महेश्वरम्
Wika ni Brahmā: “Sa aking paghatol, siya’y di-matatalo ng lahat ng mga deva. Maliban sa kapangyarihang Śāṃkara (lakas ni Śiva), walang iba ang makapagpapabagsak sa kanya. Kaya nawa’y maging mapalad kayo—magtungo kayo kay Maheśvara, ang Diyos ng mga diyos.”
Verse 8
तस्य भार्या मृता पूर्वं जाता हिमवतो गृहे । तस्यां च जायते पुत्रः स हनिष्यति तारकम् । तस्मात्प्रसादयध्वं वै तदर्थं शूलपाणिनम्
“Ang kanyang asawa ay namatay noon at muling isinilang sa tahanan ni Himavat. Mula sa kanya’y isisilang ang isang anak—siya ang papatay kay Tāraka. Kaya para sa layuning iyon, taimtim ninyong payapain at sambahin ang Panginoong may tangan ng trisula (Śiva).”
Verse 9
ततो देवैः समादिष्टः कामदेवो वरानने । मृतभार्यं हरं गत्वा ततः पीडय सायकैः
Pagkaraan, O Diyosa na may magandang mukha, si Kāmadeva—na inatasan ng mga deva—ay lumapit kay Hara na nawalan ng kabiyak, at saka siya’y nagsimulang manggulo sa kanya sa pamamagitan ng kanyang mga palaso.
Verse 10
अयं गच्छतु ते भ्राता वसंतश्च मनोहरः
Hayaan na sumama sa iyo ang kaakit-akit na Vasantā na ito—ang iyong kapatid na lalaki.
Verse 11
स तथेति प्रतिज्ञाय कैलासं पर्वतं गतः । ततो दृष्ट्वा महादेवः कामदेवं धृतायुधम्
Sumang-ayon siya, “Gayon nga,” at nagtungo sa Bundok Kailāsa. Pagkaraan, nakita ni Mahādeva si Kāmadeva na may tangan nang sandata at handang-handa.
Verse 12
वसन्तसहितं देवि रुद्रोऽन्धकनिषूदनः । गंगाद्वारमनुप्राप्य अपश्यद्यावदग्रतः
O Diyosa, si Rudra—ang pumatay kay Andhaka—ay dumating sa Gaṅgādvāra at nakita si Vasantā sa kanyang harapan.
Verse 13
दत्तायुधं कामदेवं दुद्रुवे स भयात्पुनः । ततो वाराणसीं गत्वा नैमिषं पुष्करं तथा
Nang makita niya si Kāmadeva na may sandata, muli siyang tumakas sa takot; saka siya nagtungo sa Vārāṇasī, sa Naimiṣa, at gayundin sa Puṣkara.
Verse 14
श्रीकंठं रुद्रकोटिं च कुरुक्षेत्रं गयां तथा । ज्वालामार्गं प्रयागं च विशालामर्बुदं शुभम्
Nagpunta rin siya sa Śrīkaṇṭha at Rudrakoṭi, sa Kurukṣetra at Gayā; sa Jvālāmārga, sa Prayāga, at sa mapalad na Viśālā at Arbuda.
Verse 15
बहून्वर्षगणानेवं भ्रमन्स धरणीतले । कामदेवभयाद्देवि देवदेवो महेश्वरः
Kaya nito, gumala siya sa ibabaw ng lupa sa loob ng maraming taon; at, O Diyosa, si Maheśvara—Panginoon ng mga diyos—ay naging kinatatakutan ni Kāmadeva.
Verse 16
अवैक्षत तदा कामं विस्फार्य नयनं तदा । तृतीयं देवदेवेशि देवदेवस्त्रिलोचनः
Noon, ang Diyos na may tatlong mata—Panginoon ng mga diyos—ay tumingin kay Kāma, pinalawak ang titig; O Ginang ng Panginoon ng mga diyos, binuksan niya ang ikatlong mata.
Verse 17
तस्य तं वीक्षमाणस्य संजाताः पावकार्चिषः । ताभिः स धनुषा युक्तो भस्मसात्समपद्यत
Nang siya’y tumitig sa Kanya, sumiklab ang mga liyab; tinamaan ng mga ito, siya—hawak pa ang pana—ay naging abo.
Verse 18
तं दग्ध्वा भगवाञ्छंभुर्गत्वा रोषस्य निर्णयम् । निवासमकरोत्तत्र क्षेत्रे प्राभासिके शुभे
Matapos siyang sunugin, ang Mapalad na Panginoong Śambhu, nang mapagpasiyahan at mapawi ang Kanyang poot, ay nanahan doon sa mapalad na banal na pook ng Prābhāsa.
Verse 19
तस्मिन्दग्धे तदा कामे रतिः शोकपरायणा । विललाप सुदुःखार्ता पतिभक्तिपरायणा
Nang masunog si Kāma, si Rati ay nilamon ng dalamhati; sa matinding pighati siya’y nanaghoy, lubos na tapat at deboto sa kanyang asawa.
Verse 20
हा नाथनाथ भोः स्वामिन्किं जहासि पतिव्रताम् । पतिव्रतां पतिप्राणां कस्मान्मां त्यजसि प्रभो
“Ay, Panginoon ng aking panginoon! O mahal na ginoo—bakit mo iniiwan ang asawang tapat? Bakit mo ako tinatalikdan, O minamahal, na ang asawa ang mismong buhay ko?”
Verse 21
एवं विलपतीं तां तु वागुवाचाशरीरिणी । मा त्वं रुद विशालाक्षि पुनरेव पतिस्तव
Habang siya’y nananaghoy nang gayon, may tinig na walang katawan ang nagsalita: “Huwag kang lumuha, O malalaking-mata; babalik muli ang iyong asawa.”
Verse 22
प्रसादाद्देवदेवस्य उच्छ्वास्यति शिवस्य तु । एतां वाचं रतिः श्रुत्वा ततः स्वस्था बभूव ह
Sa biyaya ni Śiva, ang Diyos ng mga diyos, siya ay muling mabubuhay. Nang marinig ni Rati ang mga salitang iyon, siya’y naging payapa at panatag.
Verse 23
ततो देवाः शिवं नत्वा प्रार्थयामासुरीश्वरि । कलत्रसंग्रहं देव कुरु कार्यार्थसंग्रहे
Pagkaraan, ang mga diyos ay yumukod kay Śiva at nanalangin: “O Panginoon, ibalik ang kanyang kabiyak at kaayusan ng sambahayan, upang maganap ang layon ng daigdig.”
Verse 24
एष कामस्त्वया दग्धः क्रोधेन महता स्वयम् । विना तेन विभो नष्टा सृष्टिर्वै धरणीतले
“Ang Kāma na ito ay sinunog Mo mismo sa dakilang poot. Kung wala siya, O Panginoon, ang paglikha sa ibabaw ng lupa ay tunay na guguho.”
Verse 25
भगवानुवाच । एष कामो मया दग्धः क्रोधेन सुरसत्तमाः । तस्मादनंग एवैष प्रजासु प्रचरिष्यति । तद्वीर्यस्तत्प्रभावश्च विना देहं भविष्यति
Wika ng Panginoon: “O pinakamahuhusay na diyos, sinunog Ko ang Kāma sa poot. Kaya siya’y kikilos sa mga nilalang bilang Anaṅga (walang katawan); ang kanyang lakas at impluwensiya’y mananatili kahit walang anyong laman.”
Verse 26
देवा ऊचुः । भगवन्कुरु पूर्वं त्वं संस्मरस्व रतीश्वरम् । हिताय सर्व लोकानां यथा नः प्रत्ययो भवेत्
Sinabi ng mga diyos: “O Panginoon, gawin Mo muna ito—alalahanin at ibalik ang Panginoon ni Rati, si Kāma, para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, upang kami’y magkaroon ng katiyakan.”
Verse 27
ततः स स्मृतवान्कामं स्वयं देवो महेश्वरः । ततस्तच्छाश्वतं लिंगं समुत्तस्थौ महीतले
Pagkaraan nito, si Mahēśvara mismo ay naalaala si Kāma; at pagkaraan, ang walang-hanggang Liṅga ay sumibol sa ibabaw ng lupa.
Verse 28
कृतस्मरः पुनस्तत्र अनंगो बलवांस्तथा । तेनोढा शैलजा तेन शंकरेण महात्मना
Doon, si Kāma ay muling naging “Kṛtasmara”—si Anaṅga na walang katawan ngunit makapangyarihan; at doon din, si Śailajā (Pārvatī) ay ikinasal kay Śaṅkara na dakilang kaluluwa.
Verse 29
जातः स्कन्दः सुरश्रेष्ठस्तारको येन सूदितः । पतितेनैव लिंगेन यस्माच्चैव कृतस्मरः
Mula sa banal na pangyayaring ito, isinilang si Skanda—ang pinakadakila sa mga diyos—na siyang pumatay kay Tāraka. At sapagkat sa mismong pagbagsak ng Liṅga ay naibalik ang alaala at kapangyarihan ni Kāma, ang pook na ito’y nakilala bilang Kṛtasmara.
Verse 30
तस्मात्कृतस्मरो लोके कीर्त्यते स महीतले । तं दृष्ट्वा न जडो नांधो नासुखी न च दुर्भगः । जायते तु कदा मर्त्यो न दरिद्रो न रोगवान्
Kaya siya’y pinupuri sa daigdig at sa lupa bilang Kṛtasmara. Ang sinumang makakita sa banal na pook na iyon, ang tao’y hindi isisilang na mangmang, ni bulag, ni malungkot, ni kapus-palad; ni isisilang na dukha o may karamdaman.
Verse 31
एवं ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । दग्धो यथा स्मरः पूर्वं पुनर्वीर्यान्वितः स्थितः
Ganyan ko naipahayag sa iyo ang lahat ng iyong itinatanong—kung paanong si Smara (Kāma), bagaman minsang sinunog, ay muling tumindig na taglay ang kapangyarihan.
Verse 32
ईश्वर उवाच । तत्रैव संस्थितं कुण्डं दक्षिणेन कृतस्मरात् । कामकुंडेति वै नाम यत्रोद्भूतः पुनः स्मरः
Wika ni Īśvara: Doon din mismo ay may isang banal na lawa sa timog ng Kṛtasmara. Tunay na tinatawag itong Kāmakuṇḍa, sapagkat doon muling sumibol si Smara (Kāma).
Verse 33
अनंगरूपी देव्यत्र स्नानाद्वै रूपवान्भवेत् । इक्षवस्तत्र वै देयाः सुवर्णं गास्तथैव च । वस्त्राणि चैव विधिवद्ब्राह्मणे वेदपारगे
O Diyosa Anaṅgarūpī, ang sinumang maligo rito ay tunay na magkakamit ng kagandahan ng anyo. Doon ay nararapat magbigay-dāna ng tubo, gayundin ng ginto at mga baka; at maghandog din ng mga kasuotan ayon sa wastong ritwal sa isang Brāhmaṇa na bihasa sa mga Veda.
Verse 200
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कामकुण्डमाहात्म्यवर्णनंनाम द्विशततमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-dalawangdaang kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Kāmakuṇḍa,” sa Prabhāsa Khaṇḍa—sa loob ng Prabhāsa-kṣetra Māhātmya—ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong śloka.