Adhyaya 20

Verse 1

ईश्वर उवाच । अथ दैत्यावताराणां क्रमो हि कथ्यते पुनः । हिरण्यकशिपू राजा वर्षाणामर्बुदं बभौ

Wika ni Īśvara: Ngayon ay muling isasalaysay ang pagkakasunod-sunod ng mga pagpapakita (avatāra) ng mga Daitya. Si Haring Hiraṇyakaśipu ay naghari sa loob ng isang arbuda ng mga taon.

Verse 2

तथा शत सहस्राणि यानि कानि द्विसप्ततिम् । अशीतिं च सहस्राणि त्रैलोक्यस्येश्वरोऽभवत्

Gayundin, sa loob ng isang daang libong taon, at pitumpu’t dalawang libong taon, at muli pang walumpung libong taon, siya’y naging panginoon ng tatlong daigdig.

Verse 3

सौत्येऽहन्यतिरात्रस्य कश्यपस्याश्वमेधिके

Sa araw na Sautya, sa loob ng ritwal na Atirātra, sa paghahandog na Aśvamedha ni Kaśyapa—

Verse 4

उपक्षिप्ता सनं यत्तु होतुरर्थे हिरण्मयम् । निषसाद स गर्तो ऽत्र हिरण्यकशिपुस्ततः

Nang mailagay ang isang upuang ginto para sa hotṛ, ang paring tagapaghandog, noon si Hiraṇyakaśipu ay umupo sa isang hukay sa pook na iyon.

Verse 5

शतवर्षसहस्राणां तपश्चक्रे सुदुश्चरम् । दशवर्षसहस्राणि दित्या गर्भे स्थितः पुरा

Isinagawa niya ang napakahirap na pag-aayuno at pagninilay (tapasya) sa loob ng isang daang libong taon. Noong unang panahon, nanatili siya sa sinapupunan ni Diti sa loob ng sampung libong taon.

Verse 6

हिणयकशिपोर्दैत्यैः श्लोको गीतः पुरातनः । राजा हिरण्यकशिपुर्यां यामाशां निरीक्षते

Inawit ng mga Daitya ang isang sinaunang taludtod tungkol kay Hiraṇyakaśipu: “Sa alinmang dako tumingin ang haring Hiraṇyakaśipu…”

Verse 7

पर्याये तस्य राजाभूद्बलिर्वर्षार्बुदं पुनः

Pagkaraan niya, si Haring Bali ay muling naging tagapamahala sa loob ng isang crore na taon.

Verse 8

षष्टिं चैव सहस्राणि त्रिंशच्च नियुतानि च । बले राज्याधिकारस्तु याव त्कालं बभूव ह

Ang karapatang maghari ni Bali ay tumagal ng animnapung libo at tatlumpung niyuta—gayon katagal, tunay nga, nanatili ang kanyang paghahari.

Verse 9

इंद्रादयस्ते विख्याता असुराञ्जघ्नुरोजसा

Ang mga tanyag na iyon—si Indra at ang iba pa—ay pumatay sa mga Asura sa pamamagitan ng kanilang kapangyarihan.

Verse 10

दैत्यसंस्थमिदं सर्वमा सीद्दशयुगं किल । असपत्नं ततः सर्वमष्टादशयुगं पुनः

Sinasabi na ang lahat ng ito ay napailalim sa mga Daitya sa loob ng sampung yuga. Pagkaraan, ang lahat ay muling naging walang katunggali sa loob ng labingwalong yuga.

Verse 11

त्रैलोक्यमिदमव्यग्रं महेंद्रेण तु पालितम् । त्रेतायुगे तु दशमे कार्त्तवीर्यो महाबलः

Ang tatlong daigdig ay nanatiling payapa, iningatan ni Mahendra (Indra) na dakila. Pagkaraan, sa ikasampung Tretā-yuga, sumilang ang makapangyarihang Kārttavīrya.

Verse 12

पंचाशीतिसहस्राणि वर्षाणां वै नराधिपः । स सप्तरत्नवान्सम्राट् चक्रवर्ती बभूव ह

Ang panginoon ng mga tao ay naghari sa loob ng walumpu’t limang libong taon. Siya’y naging emperador na may pitong hiyas, isang cakravartin—pangkalahatang monarka.

Verse 13

द्वीपेषु सप्तसु स वै खड्गी चर्मी शरासनी । रथी राजा सानुचरो योगाच्चौरानपश्यत

Sa pitong kontinente, ang haring iyon ay may dalang espada, kalasag, at pana, sakay ng karwahe kasama ang mga kasama. Sa kapangyarihang yogiko, natatanaw niya maging ang mga magnanakaw.

Verse 14

प्रणष्टद्रव्यता यस्य स्मरणान्न भवेन्नृणाम् । चतुर्युगे त्वतिक्रांते मनौ ह्येकादशे प्रभौ

Sa pag-alaala lamang sa kanya, ang mga tao’y hindi magdurusa ng pagkawala ng ari-arian. Nang lumipas ang apat na yuga, sa ikalabing-isang Manu, nagpakita ang makapangyarihan.

Verse 15

अर्द्धावशिष्टे तस्मिंस्तु द्वापरे संप्रवर्तिते । मानवस्य नरिष्यंतो ह्यासीत्पुत्रो मदः किल

Nang magsimula ang Dvāpara habang kalahati pa ang nalalabi, lumitaw ang anak ni Mānava na si Nariṣyanta—na sinasabing tinawag na Mada.

Verse 16

नवमस्तस्य दायादस्तृणबिंदुरिति स्मृतः । त्रेतायुगमुखे राजा तृतीये संबभूव ह

Ang ikasiyam na tagapagmana ng kanyang angkan ay inaalala bilang Tṛṇabindu. Sa pagsisimula ng Tretā-yuga, siya’y naging hari sa ikatlong (siklo).

Verse 17

तस्य कन्या त्विलविला रूपे णाप्रतिमाऽभवत् । पुलस्त्याय स राजर्षिस्तां कन्यां प्रत्यपादयत्

Mayroon siyang anak na dalagang nagngangalang Ilavilā, na walang kapantay sa ganda. Ipinagkaloob ng rājarsi ang dalaga bilang asawa kay Pulastya.

Verse 18

ऋषिरैलविलो यस्यां विश्रवाः समपद्यत । तस्य पत्न्यश्च तिस्रस्तु पौलस्त्यकुलमंडनाः

Mula sa kanya isinilang ang pantas na si Viśravā (na tinatawag ding Ailavila). At siya’y may tatlong asawa—mga hiyas ng angkan ni Pulastya.

Verse 19

बृहस्पतेः शुभा कन्या नाम्ना वै वेदवर्णिनी । पुष्पोत्कटा च वीका च उभे माल्यवतः सुते

Si Bṛhaspati ay may mapalad na anak na babae na nagngangalang Vedavarṇinī. Sina Puṣpotkaṭā at Vīkā rin—kapwa sila mga anak na babae ni Mālyavat.

Verse 20

केकसी मालिनः कन्या तस्यां देवि शृणु प्रजाः । ज्येष्ठं वैश्रवणं तस्य सुषुवे वरवर्णिनी

Si Kaikasī, anak na babae ni Mālin—makinig, O Diyosa, sa kanyang mga supling—ang may marikit na kutis ay nagsilang ng panganay na si Vaiśravaṇa (Kubera).

Verse 21

अष्टदं हरिच्छ्मश्रुं शंकुकर्णं विलोहितम् । श्वपादं ह्रस्वबाहुं च पिंगलं शुचिभूषणम्

May walong ngipin siya, at balbas na kulay kayumanggi; ang mga tainga’y tulad ng kabibe ng sankha, mapula ang anyo; may mga paa na tila paa ng aso at maiikling bisig—kayumanggi, ngunit pinalamutian ng malilinis na alahas.

Verse 22

त्रिपादं तु महाकायं स्थूलशीर्षं महाहनुम् । एवंविधं सुतं दृष्ट्वा विरूपं रूपतस्तदा

May tatlong paa, dambuhala ang katawan, makapal ang ulo at makapangyarihan ang panga; nang makita ang gayong anak, na noon ay pangit ang anyo…

Verse 23

तदा दृष्ट्वाब्रवीत्तं तु कुबेरोऽयमिति स्वयम् । कुत्सायां क्वितिशब्दोयं शरीरं वेरमुच्यते

Noon, nang siya’y makita, siya mismo ang nagsabi: “Ito si Kubera.” Sa diwa ng pagkasuklam, ginagamit ang tunog na “kvi-ti”; at ang katawan ay tinatawag na “vera,” na wari’y kasuklam-suklam.

Verse 24

कुबेरः कुशरीरत्वान्नाम्ना तेन च सोंकितः । तस्य भार्य्याऽभवद्वृद्धिः पुत्रस्तु नलकूबरः

Tinawag siyang “Kubera” dahil sa katawan niyang hindi maayos ang anyo. Ang kanyang asawa ay si Vṛddhi, at ang kanyang anak ay si Nalakūbara.

Verse 25

कैकस्यजनयत्पुत्रं रावणं राक्षसाधिपम् । शंकुकर्णं दशग्रीवं पिगलं रक्तमूर्द्धजम्

Isinilang ni Kaikasī ang isang anak na lalaki—si Rāvaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa—may taingang tulad ng kabibe, may sampung leeg, kulay kayumanggi-dilaw, at pulang buhok.

Verse 26

वसुपादं विंशद्भुजं महाकायं महाबलम् । कालांजननिभं चैव दंष्ट्रिणं रक्तलोचनम्

May maraming paa, dalawampung bisig, napakalaking katawan at napakalakas—itim na parang kohl, may pangil, at mapulang mga mata.

Verse 27

राक्षसेनौजसा युक्तं रूपेण च बलेन च । निसर्गाद्दारुणः क्रूरो रावणाद्रावणः स्मृतः

Taglay ang mabagsik na sigla ng mga rākṣasa—may kagandahan at lakas—likas na nakapangingilabot at malupit; kaya siya’y inaalala bilang Rāvaṇa, “yaong nagpapaiyak at nagpapasigaw sa iba.”

Verse 28

हिरण्यकशिपुस्त्वासीत्स राजा पूर्वजन्मनि । चतुर्युगानि राजा तु तथा दश स राक्षसः

Sa isang naunang kapanganakan, siya ang haring Hiraṇyakaśipu. Naghari siya sa loob ng apat na yuga; at sa sampung yuga pa, namalagi siya bilang isang rākṣasa.

Verse 29

पंच कोटीस्तु वर्षाणां संख्यताः संख्याया प्रिये । नियुतान्येकषष्टिं च संख्यावद्भिरुदाहृतम्

O minamahal, ang bilang ng mga taon ay sinasabing limang koṭi; at dagdag pa ang animnapu’t isang niyuta—gaya ng ipinahayag ng mga bihasa sa pagbibilang.

Verse 30

षष्टिं चैव सहस्राणि वर्षाणां स हि रावणः । देवतानामृषीणां च घोरं कृत्वा प्रजागरम्

Sa loob ng animnapung libong taon, si Rāvaṇa ay nanatiling gising sa isang kakila-kilabot na pagbabantay, na nagdulot ng sindak sa mga deva at sa mga ṛṣi.

Verse 31

त्रेतायुगे चतुर्विंशे रावणस्तपसः क्षयात् । रामं दाशरथिं प्राप्य सगणः क्षयमेयिवान्

Sa ika-dalawampu’t apat na Tretā-yuga, nang maubos ang bunga ng kanyang tapas, nakatagpo ni Rāvaṇa si Rāma Dāśarathi at, kasama ang kanyang mga hukbo, napasa kapahamakan.

Verse 32

योऽसौ देवि दशग्रीवः संबभूवारिमर्द्दनः । दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः

O Diyosa, yaong Daśagrīva ring iyon ay naging “tagadurog ng kaaway”; isinilang siyang anak ng haring-ṛṣi na si Damaghoṣa, bantog sa kanyang kagitingan.

Verse 33

श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह । रावणं कुंभकर्णं च कन्यां शूर्पणखां तथा

At mula kay Śrutaśravā, ang Caidya ay tunay na naging Śiśupāla; gayundin, (isinilang) sina Rāvaṇa at Kumbhakarṇa, at pati ang dalagang si Śūrpaṇakhā.

Verse 34

विभीषणं चतुर्थं च कैकस्यजनयत्सुतान् । मनोहरः प्रहस्तश्च महापार्श्वः खरस्तथा

At si Kaikasī ay nagsilang kay Vibhīṣaṇa bilang ikaapat na anak; (isinilang din) sina Manohara, Prahasta, Mahāpārśva, at gayundin si Khara.

Verse 35

पुष्पोत्कटायास्ते पुत्राः कन्या कुम्भीनसी तथा । त्रिशिरा दूषणश्चैव विद्युज्जिह्वश्च राक्षसः । कन्यैका श्यामिका नाम वीकायाः प्रसवः स्मृतः

Ito ang mga anak na lalaki ni Puṣpotkaṭā; at naroon din ang anak na babae na si Kumbhīnasī. (Naroon) sina Triśiras, Dūṣaṇa, at ang rākṣasa na si Vidyujjihva. At isang anak na babae, na Śyāmikā ang pangalan, ay inaalala bilang supling ni Vīkā.

Verse 36

इत्येते क्रूरकर्माणः पौलस्त्या राक्षसा नव । विभीषणो विशुद्धात्मा दशमः परिकीर्तितः

Kaya nga, ang siyam na rākṣasa na mula sa angkan ni Paulastya ay pawang may malulupit na gawa; datapwat si Vibhīṣaṇa—dalisay ang diwa—ay ipinahahayag bilang ikasampu.

Verse 37

पुलहस्य मृगाः पुत्राः सर्वे व्यालाश्च दंष्ट्रिणः । भूताः पिशाचाः सर्पाश्च शूकरा हस्तिनस्तथा

Ang mga supling ni Pulaha ay mga hayop—tunay na pawang mababangis, may pangil at pangil na tusk. Kasama rin ang mga bhūta, piśāca, mga ahas, mga baboy-ramo, at mga elepante.

Verse 38

अनपत्यः क्रतुस्त्वस्मिन्स्मृतो वैवस्वतेंतरे । अत्रेः पत्न्यो दशैवासन्सुन्दर्यश्च पतिव्रताः

Sa Vaivasvata Manvantara na ito, si Kratu ay inaalala na walang supling. Ang mga asawa ni Atri ay sampu—magaganda at tapat bilang pativrata sa kanilang mga asawa.

Verse 39

भद्राश्वस्य घृताच्यंता जज्ञिरे दश चाप्सराः

Mula kina Bhadrāśva at Ghṛtācī ay isinilang ang sampung apsarā.

Verse 40

भद्रा शूद्रा च मद्रा च नलदा जलदा तथा । उर्णा पूर्णा च देवेशि या च गोपुच्छला स्मृता

Si Bhadrā, Śūdrā, Madrā, Naladā, at Jaladā; gayundin si Urṇā at Pūrṇā, O Ginang ng mga diyos—at yaong inaalala bilang Gopucchalā.

Verse 41

तथा तामरसा नाम दशमी रक्तकोटिका । एतासां च महादेवि ख्यातो भर्त्ता प्रभाकरः

At ang ikasampu, na nagngangalang Tāmarasā, ay tinawag na Raktakoṭikā. Para sa kanilang lahat, O Mahādevī, ang bantog na asawa ay si Prabhākara.

Verse 42

स्वर्भानुना हते सूर्ये पतितेस्मिन्दिवो महीम् । तमोऽभिभूते लोकेस्मिन्प्रभा येन प्रवर्त्तिता

Nang masugatan ang Araw ni Svarbhānu at bumagsak mula sa langit tungo sa lupa, at nang madaig ng dilim ang sanlibutan, siya ang nagpasimulang umiral ang liwanag.

Verse 43

स्वस्ति तेस्त्विति चैवोक्तः पतन्निह दिवाकरः । ब्रह्मर्षेर्वचनात्तस्य न पपात यतः प्रभुः

Nang bumabagsak dito ang Araw, binigkas ang mga salitang, “Sumaiyo ang kapayapaan at kagalingan!” Sa bisa ng wika ng brahmarṣi, ang Panginoon ay hindi tuluyang bumagsak.

Verse 44

ततः प्रभाकरेत्युक्तः प्रभुरेवं महर्षिभिः । भद्रायां जनयामाम् सोमं पुत्रं यशस्विनम्

Kaya nga tinawag ng mga dakilang rishi ang Panginoon na “Prabhākara.” Kay Bhadrā, kanyang isinilang si Soma, isang anak na maluwalhati at tanyag.

Verse 45

त्विषिमान्धर्मपुत्रस्तु सोमो देवो वरस्तु सः । शीतरश्मिः समुत्पन्नः कृत्तिकासु निशाचरः

Nagniningning si Soma—tunay na anak ni Dharma at isang pinakadakilang diyos. Taglay ang malamig na sinag, siya’y sumilang sa mga Kṛttikā at gumagalaw sa gabi.

Verse 46

पिता सोमस्य वै देवि जज्ञेऽत्रिर्भगवानृषिः । तत्रात्रिः सर्वलोकेशं भृत्वा स्वे नयने स्थितः

Tunay, O Diyosa, ang ama ni Soma ay ang pinagpalang rishi na si Atri. Doon, dinala ni Atri ang Panginoon ng lahat ng daigdig at itinatag Siya sa loob ng sarili niyang mga mata.

Verse 47

कर्मणा मनसा वाचा शुभान्येव समा चरत् । काष्ठकुड्यशिलाभूत ऊर्द्ध्वबाहुर्महाद्युतिः

Sa gawa, sa isip, at sa salita, tanging mga mapalad na asal ang kanyang isinagawa nang ganap na matatag. Naging tulad ng kahoy, pader, o bato—di gumagalaw—siya’y tumindig na nakataas ang mga bisig, nagliliwanag sa dakilang ningning.

Verse 48

सुदुस्तरं नाम तपस्तेन तप्तं महत्पुरा । त्रीणि वर्षसहस्राणि दिव्यानि सुरसुंदरि

O marikit na dalagang makalangit, isinagawa niya ang dakilang pag-aayuno at pagtapa na tinatawag na “Sudustara,” na napakahirap tawirin, sa loob ng tatlong libong banal na taon.

Verse 49

तस्योर्द्ध्वरेतसस्तत्र स्थितस्यानिमिषस्य ह । सोमत्वं वपुरापेदे महाबुद्धेस्तु वै शुभे

Habang siya’y nakatindig doon—nananatiling brahmacarya at di kumukurap sa pagninilay—sa bisa ng mapalad na dakilang talino, ang kanyang katawan ay umabot sa kalagayan ni Soma.

Verse 50

ऊर्द्ध्वमाचक्रमे तस्य सोमसंभावितात्मनः । नेत्राभ्यां सोमः सुस्राव दशधा द्योतयन्दिशः

Pagkaraan, para sa kanya na ang sarili’y napuspos ng Soma, ang Soma ay umakyat sa itaas; at mula sa kanyang mga mata, ang Soma’y umagos sa sampung batis, nililiwanagan ang lahat ng dako.

Verse 51

तद्गर्भं विधिना दृष्टा दिशोदश दधुस्तदा । समेत्य धारयामासुर्न च धर्तुमशक्नुवन्

Nang makita ang diwa na tila sinapupunan, si Brahmā, ang Tagapag-ayos, ay ayon sa batas na nag-utos sa sampung dako na tanggapin iyon. Nagtipon sila at nagsikap magdala, ngunit hindi nila ito nakayang hawakan.

Verse 52

स ताभ्यः सहसैवेह दिग्भ्यो गर्भश्च शाश्वतः पपात भावयंल्लोकाञ्छीतांशुः सर्वभावनः

Pagkaraan, ang walang hanggang diwang tila sinapupunan ay biglang nahulog mula sa mga dako rito—si Soma, ang may malamig na sinag—na nagpapalusog sa mga daigdig, ang tagapagtaguyod ng lahat ng nilalang.

Verse 53

यदा न धारणे शक्तास्तस्य गर्भस्य ताः स्त्रियः । ततस्ताभ्यः स शीतांशुर्निपपात वसुंधराम्

Nang ang mga anyong pambabae (mga dako) ay wala nang lakas upang pasanin ang diwang iyon, si Soma na may malamig na sinag ay nahulog mula sa kanila tungo sa lupa.

Verse 54

पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः । रथमारोपयामास लोकानां हितका म्यया

Nang makita si Soma na nahulog, si Brahmā, ang dakilang ninuno ng mga daigdig, ay iniluklok siya sa isang karwahe, sa hangaring ikabuti ng lahat ng mundo.

Verse 55

स तदैव मया देवि धर्मार्थं सत्यसंगरः । युक्तो वाजिसहस्रेण सितेन सुरसुंदरि

Noon ding iyon, O Diyosa—O marikit na nilalang ng langit—inihanda ko ang karwaheng iyon alang-alang sa dharma, na may matatag na panata sa katotohanan, at ikinabit ko rito ang sanlibong puting kabayo.

Verse 56

तस्मिन्निपतिते देवि पुत्रेत्रेः परमात्म नि । तुष्टुवुर्ब्रह्मणः पुत्रा मानसाः सप्त ये श्रुताः

Nang ang anak ni Atri na may kataas-taasang diwa ay bumaba nang gayon, O Diyosa, ang pitong anak ni Brahmā na isinilang sa isipan—kilala sa banal na salinlahi—ay nagpuri sa kanya sa pamamagitan ng mga himno.

Verse 57

तथैवांगिरसः सर्वे भृगोश्चैवात्मजास्तथा । ऋग्भिस्तु सामभिश्चैव तथैवांगिरसैरपि

Gayundin, ang lahat ng mga rishi na Āṅgirasa at ang mga anak ni Bhṛgu ay nagpuri sa kanya sa mga himno ng Ṛg-veda, sa mga awit ng Sāma-veda, at sa mga pormulang Āṅgirasa rin.

Verse 58

तस्य संस्तूयमानस्य तेजः सोमस्य भास्वतः । आप्यायमानं लोकांस्त्रीन्भासयामास सर्वशः

Habang pinupuri ang maningning na Soma, ang kanyang ningning—na patuloy na lumalago—ay nagliwanag sa tatlong daigdig sa lahat ng dako.

Verse 59

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वोतियशाश्चकाराभिप्रदक्षिणम्

Pagkatapos, ang lubhang maluwalhating iyon, sakay ng pinakadakilang karwahe, ay nagsagawa ng pradakṣiṇa sa daigdig na napapaligiran ng karagatan—tatlong ulit na tig-pito.

Verse 60

तस्य यच्चापि तत्तेजः पृथिवीमन्वपद्यत । ओषध्यस्ताः समुत्पन्नास्ते जसाऽज्वलयन्पुनः

At anumang bahagi ng Kanyang ningning na pumasok at lumaganap sa lupa—doon sumibol ang mga halamang-gamot, at sa mismong liwanag na iyon ay muli silang nagningning.

Verse 61

ताभिर्धिनोत्ययं लोकं प्रजाश्चैव चतुर्विधाः । ओषध्यः फलपाकांताः कणाः सप्तदश स्मृताः

Sa pamamagitan ng mga iyon ay napapanatili ang sanlibutan, gayundin ang mga nilalang na may apat na uri. Ang mga pananim na umaabot sa paghinog ng bunga at ani ay inaalala bilang ‘mga butil’ na may labimpitong uri.

Verse 62

व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमा अणवस्तिलाः

Bigas, sebada, trigo, millet, at linga—

Verse 63

प्रियंगुः कोविदारश्च कोरदूषाः सतीनकाः । माषा मुद्गा मसूराश्च निष्पावाः सकुलत्थकाः

Priyaṅgu, kovidāra, koradūṣa, satīna; urad (black gram), munggo (green gram), lentil; niṣpāva at kulattha rin—

Verse 64

आढक्यश्चणकाश्चैव कणाः सप्तदश स्मृताः । इत्येता ओषधीनां च ग्राम्याणां जातयः स्मृताः

At āḍhakī at garbansos (chickpea) din—kaya’t ang ‘mga butil’ ay inaalala na labimpitong uri. Tunay, ito ang mga uri ng halamang pananim na itinatangi sa hanay ng mga halaman.

Verse 65

ओषध्यो यज्ञियाश्चैव ग्राम्या रण्याश्चतुर्द्दश । व्रीहयश्च यवाश्चैव गोधूमास्त्वणवस्तिलाः

Ang mga halamang iniaalay sa yajña ay labing-apat na uri, kapwa itinatanim at ligaw: bigas, sebada, trigo, mijo, at linga (sesame).

Verse 66

प्रियंगुषष्ठा इत्येते सप्तमास्तु कुलत्थकाः । श्यामाकास्त्वथ नीवारा जर्तिलाः सगवेधुकाः

Hanggang sa priyaṅgu bilang ika-anim—ganyan ang pagbanggit; ang ikapito ay kulattha. Pagkaraan ay śyāmāka, nīvāra, jartila, kasama ang gavedhuka.

Verse 67

ऊरुविन्दा मर्कटकास्तथा वेणुयवाश्च ये । ग्राम्यारण्यास्तथा ह्येता ओषध्यस्तु चतुर्दश

Ang Ūruvindā, Markaṭakā, at Veṇuyavā—kasama ang mga uri sa pamayanan at sa gubat—ay sinasabing bumubuo sa labing-apat na pangkat ng mga halamang-gamot.

Verse 68

तृणगुल्मलता वीरुद्वल्लीगुच्छादि कोटिशः । एतेषामधिपश्चन्द्रो धारयत्यखिलं जगत्

Mga damo, palumpong, baging, gumagapang na baging, mga kumpol ng sukal at di-mabilang na pagtubo—sa lahat ng ito ang Buwan ang panginoon; at sa pamamagitan ng mga ito’y kanyang sinusuportahan ang buong daigdig.

Verse 69

ज्योत्स्नाभिर्भगवान्सोमो जगतो हितकाम्यया । ततस्तस्मै ददौ राज्यं ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः

Ang mapalad na Panginoong Soma, sa pamamagitan ng kanyang mga sinag ng buwan at sa hangaring magpala sa daigdig, ay kumilos para sa kapakanan ng sangnilikha. Kaya si Brahmā—pinakamainam sa mga nakakabatid ng Brahman—ay nagkaloob sa kanya ng paghahari.

Verse 70

बीजौषधीनां विप्राणां मंत्राणां च वरानने । सोऽभिषिक्तो महातेजा राजा राज्ये निशाकरः

O marikit ang mukha, siya’y pinahiran at itinalaga bilang maningning na hari—ang Tagapaglikha ng Gabi (ang Buwan)—upang mamahala sa mga binhi at halamang-gamot, sa mga Brāhmaṇa, at maging sa mga mantra rin.

Verse 71

त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भास्वतां वरः । तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिःपुष्टिः प्रभा वसुः

Pinakamainam sa mga maningning, pinasaya at inaruga niya ang tatlong daigdig sa sarili niyang liwanag. Sina Sinī at Kuhū, gayundin sina Dyuti, Puṣṭi, Prabhā, at Vasu, ay naglingkod sa kanya.

Verse 72

कीर्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे । सप्तविंशतिरिंदोस्तु दाक्षायण्यो महाव्रताः

Sina Kīrti, Dhṛti, at Lakṣmī—kasama ang iba pang mga diyosa—siyam na banal na ginang ang naglingkod sa kanya. At ang dalawampu’t pitong anak na babae ni Dakṣa, mga babaeng may dakilang panata, ay nauukol kay Indu (ang Buwan).

Verse 73

ददौ प्राचेतसो दक्षो नक्षत्राणीति या विदुः । स तत्प्राप्य मह्द्राज्यं सोमः सोमवतां वरः

Ipinagkaloob ni Dakṣa, anak ni Pracetā, sa kanya ang mga kilala bilang mga Nakṣatra. Nang makamtan ang dakilang paghahari, si Soma—pinakamainam sa mga tulad ni Soma—ay umunlad sa kanyang nasasakupan.

Verse 74

समाजह्रे राजसूयं सहस्रशतदक्षिणम् । हिरण्यगर्भश्चोद्गाता ब्रह्मा ब्रह्मत्वमेयिवान्

Pagkaraan, isinagawa niya ang handog na Rājasūya na may mga kaloob na umaabot sa isang daang libo. Si Hiraṇyagarbha ang nagsilbing Udgātṛ na pari, at si Brahmā—na nakamtan ang pagka-Brahmā—ang namuno.

Verse 75

सदस्यस्तस्य भगवान्हरिर्नारायणः प्रभुः । सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः

Para sa ritong iyon, ang Panginoong Hari—si Nārāyaṇa mismo—ay naging kasapi sa pagdaraos, napalilibutan ng mga sinaunang Brahmarṣi na pinangungunahan ni Sanatkumāra.

Verse 76

दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकांस्तु वरानने । तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यश्च वै शुभे

O marikit ang mukha, ipinagkaloob ni Soma ang dakṣiṇā na wari’y ibinibigay ang tatlong daigdig, sa mga pangunahing Brahmarṣi at sa mga kasapi ng banal na kapulungan ng paghahandog, O mapalad.

Verse 77

प्राप्यावभृथमव्यग्रः सर्वदेवर्षिपूजितः । अतिराजति राजेन्द्रो दशधा भावयन्दिशः

Nang marating ang avabhṛtha, ang pangwakas na paliligo ng paglilinis, siya’y payapa at di nababagabag; pinarangalan ng lahat ng mga diyos at mga rishi, ang haring-hari ay nagningning nang lubha, na nagpapaliwanag sa sampung dako sa sari-saring paraan.

Verse 78

तेन तत्प्राप दुष्प्राप्यमैश्वर्य्यमकृता त्मभिः । स एवं वर्त्तते चन्द्रश्चात्रेय इति विश्रुतः

Dahil sa banal na kabutihang iyon, natamo niya ang paghaharing mahirap maabot ng mga walang pagpipigil-sa-sarili. Kaya ang Buwan ay nananatili sa gayong kalagayan, tanyag sa salinlahi bilang “Cātreya.”