Adhyaya 18
Ipinagpapatuloy ng Kabanata 18 ang salaysay na nakaangkla sa pagsasalaysay ni Sūta. Matapos marinig ang malawak na paliwanag tungkol sa kadakilaan ng Prabhāsa-kṣetra, ipinahayag ni Devī ang pagbabagong pangkaligtasan at pangkaalaman na iniuugnay niya sa turo ni Śaṅkara: pagkapawi ng pagkalito at pag-aalinlangan, pagkatatag ng isip na nakatuon sa Prabhāsa, at pagkatupad ng tapas (mahigpit na pagninilay at pag-aayuno). Pagkaraan, nagtanong siya tungkol sa pinagmulan at panahon ng paglitaw ng buwan (candra) na nakapatong sa ulo ni Śiva. Sumagot si Īśvara sa pamamagitan ng kosmolohikal na pagtukoy, inilalagay ang pangyayari sa Varāha Kalpa at sa mga unang yugto ng sansinukob; iniuugnay niya ang paglitaw ng buwan sa pag-uga o paghalo sa Dagat ng Gatas (kṣīroda-manthana), kung saan lumitaw ang labing-apat na kayamanan, at ang buwan ay inilarawang isang maningning na bunga. Ipinahayag ni Śiva na siya ang nagdadala ng buwan bilang palamuti, at ikinabit ito sa pangyayaring pag-inom ng lason (viṣa-pāna), na nagpapahiwatig ng sagisag na nakatuon sa paglaya. Nagtatapos ang kabanata sa pagpapatibay na si Śiva ay nananatili roon bilang liṅga na kusang nahayag (svayaṃbhū), tagapagkaloob ng lahat ng siddhi, at nananatili sa buong kalpa.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । इति प्रोक्ता तदा देवी शंकरेण यशस्विनी । पुनः पप्रच्छ विप्रेंद्राः क्षेत्रमाहात्म्यविस्तरम्
Wika ni Sūta: Nang panahong iyon, ang marangal na Diyosa, matapos kausapin ni Śaṅkara, ay muling nagtanong—O pinakamainam sa mga brāhmaṇa—tungkol sa mas malawak na salaysay ng kadakilaan ng banal na pook, ang Prabhāsa-kṣetra.
Verse 2
देव्युवाच । अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे जातं त्वत्प्रसादेन शंकर
Sinabi ng Diyosa: Ngayon ay naging mabunga ang aking pagsilang, at nagbunga rin ang aking tapas, O Panginoon. Ngayon, sa iyong biyaya, O Śaṅkara, natamo ko ang kaganapang maka-diyos.
Verse 3
अद्याहं कृतकल्याणी ज्ञानदृष्टिः कृतात्वया । अद्य मे भूषितौ कर्णौ क्षेत्र माहात्म्यभूषणौ
Ngayong araw ako’y naging mapalad at pinagpala; dahil sa iyo, ang aking pagtanaw ay naging pagtanaw ng kaalaman. Ngayong araw ang aking mga tainga ay napalamutian—napalamutian sa pakikinig sa hiyas na siyang kadakilaan ng banal na pook.
Verse 4
अद्य मे तेजसः पिंडो जातो ज्ञानं हृदि स्थितम् । अद्य मे कुलशीलं च अद्य मे रूपलक्षणम्
Ngayong araw, isang buo at matibay na liwanag ang sumilang sa akin, at ang kaalaman ay naitatag sa puso. Ngayong araw, ang aking marangal na angkan at asal ay naganap; ngayong araw, ang aking anyo at mga mapalad na tanda ay napasakdal.
Verse 5
अद्य मे भ्रांतिरुच्छिन्ना तीर्थभ्रमणसंभवा । प्रभासे निश्चलं जातं मनो मे मानिनां वर
Ngayong araw, ang aking pagkalito—na bunga ng paglalagalag mula sa isang pook-panalanginan patungo sa iba—ay naputol na. Sa Prabhāsa, ang aking isip ay naging matatag, O pinakamainam sa mga pinararangalan.
Verse 6
आराधितो मया पूर्वं तुष्टो मेऽद्य सुरेश्वरः । वह्निना वेष्टिता साहमेकपादेन संस्थिता
Noon pa man ay sumamba ako sa Kanya nang may bhakti, at ngayon ang Panginoon ng mga deva ay nalugod sa akin. Napalilibutan ng apoy, tumindig akong matatag sa isang paa sa aking pag-aayuno at pagninilay (tapas).
Verse 7
तत्तपः सफलं त्वद्य जातं मे भक्तवत्सल । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यमद्य मे प्रकटीकृतम्
Ang tapas na iyon ay nagbunga ngayon, O mapagmahal sa mga deboto. Ngayon ay nahayag sa akin ang kadakilaan ng Prabhāsa-kṣetra.
Verse 8
पुनः पृच्छामि देवेश याथातथ्यं वद प्रभो
Muli akong nagtatanong, O Panginoon ng mga diyos; ipahayag mo ang katotohanan nang ayon sa tunay na kalagayan, O Guro at Panginoon.
Verse 9
अद्यापि संशयो नाथ तीर्थमाहात्म्यसंभवः । अन्यत्कौतूहलं देव कथयस्व महेश्वर
Hanggang ngayon, O Panginoon, may natitira pang pag-aalinlangan—na umuusbong mula sa mga aral tungkol sa kadakilaan ng mga banal na pook (tīrtha). At may isa pa akong pag-uusisa, O Diyos: ipaliwanag mo, O Maheśvara.
Verse 10
अयं यो वर्त्तते देव चंद्रस्ते शिरसि स्थितः । कस्यायं कथमुत्पन्नः कस्मिन्काले वद प्रभो
O Diyos, ang Buwan na nakikitang nakahimlay sa iyong ulo—kanino ito? Paano ito nagmula, at sa anong panahon ito naganap? Ipagpauna mo sa akin, O Panginoon.
Verse 11
ईश्वर उवाच । अस्मिन्काले महादेवि वाराह इति विश्रुते । परार्द्धे तु द्वितीयेऽस्मिन्वर्तमाने तु वेधसः
Wika ni Īśvara: O Mahādevī, sa panahong ito na tanyag bilang Vārāha (Kalpa), sa ikalawang kalahati ng yugto ng Maylikha (Vedhas, Brahmā) na ngayo’y nagpapatuloy—
Verse 12
द्वितीयमासस्यादौ तु प्रतिपद्या प्रकीर्तिता । वाराहेणोद्धृता तस्यां तथा चादौ धरा प्रिये । तेन वाराहकल्पेति नाम जातं धरातले
Sa pasimula ng ikalawang buwan, ipinagdiriwang ang unang araw ng buwan (Pratipad). Sa araw ding iyon, O minamahal, sa unang panahon, iniahon ni Vārāha ang Daigdig. Kaya sa ibabaw ng lupa, ito’y tinawag na “Vārāha Kalpa.”
Verse 13
तस्मिन्कल्पे महादेवि गते संध्यांशके प्रिये । प्रथमस्य मनोश्चादौ देवि स्वायंभुवस्य हि
Sa Kalpa na iyon, O Mahādevī—nang lumipas na ang bahagi ng dapithapon, O minamahal—sa pasimula ng unang Manu, ang Svāyambhuva, O Devī—
Verse 14
क्षीरोदे मथ्यमाने तु दैवतैर्दानवैरपि । रत्नानि जज्ञिरे तत्र चतुर्द्दशमितानि वै
Nang ang Karagatan ng Gatas ay pinakuluan at hinalo ng mga deva at ng mga Dānava rin, doon nga isinilang ang labing-apat na banal na hiyas.
Verse 15
तेषां मध्ये महातेजाश्चंद्रमास्तत्त्वसंभव । सोऽयं मया धृतो देवि अद्यापि शिरसि प्रिये
Sa gitna ng mga hiyas na iyon ay ang Buwan, dakilang ningning, isinilang mula sa unang diwa. Ang Buwan ding yaon, O Devī—O minamahal—ay aking taglay hanggang ngayon sa aking ulo.
Verse 16
विषे पीते महादेवि प्रभासस्थस्य मे सदा । भूषणं मुक्तये देवैर्मम चंद्रः कृतः पुरा
Nang mainom na ang lason, O Mahādevī—para sa akin na laging nananahan sa Prabhāsa—noon pa man ay ginawa ng mga deva ang Buwan na aking palamuti, bilang tanda ng moksha, ang paglaya.
Verse 17
शशिनाभूषितो यस्मात्तेनाहं शशिभूषणः । तत्र स्थाने स्थितोऽद्यापि स्वयंभूर्लिंगमूर्त्तिमान्
Sapagkat ako’y pinalamutian ng Buwan, kaya ako’y tinatawag na Śaśibhūṣaṇa, “Siya na ang palamuti ay ang Buwan.” At sa lugar ding iyon ako’y nananatili hanggang ngayon, kusang nahayag, na may anyong Liṅga.
Verse 18
सर्वसिद्धिप्रदाता च कल्पस्थायी सदा प्रिये । इत्येतत्कथितं देवि किमन्यत्परिपृच्छसि
Ako ang tagapagkaloob ng lahat ng siddhi at nananatiling walang kupas sa buong mga kalpa, o minamahal. Ganito ang naipahayag, o Devī—ano pa ang nais mong itanong?