Adhyaya 148

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि कूपं कुंडलसंभवम् । तस्यैव चोत्तरे भागे ब्रह्मकुण्डसमीपतः

Wika ni Īśvara: “Pagkatapos, O Dakilang Diyosa, magtungo sa balong tinatawag na Kuṇḍalasaṃbhava; at sa hilagang panig nito, malapit sa banal na Brahmakuṇḍa.”

Verse 2

यत्र सिद्धो महादेवि रूपकुंडलहारकः । तत्र स्नात्वा नरो देवि मुच्येत्स्तेयकृतादघात्

O Dakilang Diyosa, doon nagkamit ng siddhi ang natamo na kilala bilang “magnanakaw ng maririkit na hikaw”; sa pagligo roon, ang tao ay napapalaya sa kasalanang bunga ng pagnanakaw.

Verse 3

सप्त जन्मानि देवेशि न तस्यान्वयसंभवः । चौरः कश्चिद्भवेत्क्रूरस्तत्र स्नानप्रभावतः

O Diyosa ng Panginoon ng mga diyos, sa pitong kapanganakan ay hindi magpapatuloy ang kanyang angkan; dahil sa kapangyarihan ng paliligo roon, siya’y magiging isang malupit na magnanakaw—ganyan ang ibinungang bunga nito.

Verse 4

शिवरात्र्यां विशेषेण पिंडदानादिकां क्रियाम् । कुर्याच्छस्त्रहतानां च पापिनां तत्र मुक्तये

Lalo na sa Śivarātri, nararapat isagawa roon ang mga ritwal gaya ng pag-aalay ng piṇḍa, upang makamit ang paglaya ng mga napatay ng sandata at ng mga makasalanan.

Verse 5

देव्युवाच । कथं कुण्डलरूपं तु पृथिव्यां ख्यातिमागतम् । एतत्कथय मे देव विस्तराद्वदतां वर

Wika ng Diyosa: “Paano naging tanyag sa daigdig ang ‘Kuṇḍala’ na may anyong hikaw? Isalaysay mo sa akin, O Diyos—pinakamahusay sa mga nagsasalita—nang malawakan.”

Verse 6

ईश्वर उवाच । शृणु देवि महापुण्यां कथां पापप्रणाशनीम् । यां श्रुत्वा मुच्यते पापान्नरो जन्मशतार्जितात्

Wika ni Īśvara: “Makinig ka, O Diyosa, sa dakilang salaysay na punô ng kabanalan at pumupuksa sa kasalanan; sinumang makarinig nito ay mapapalaya sa mga kasalanang naipon sa sandaang kapanganakan.”

Verse 7

प्रभासक्षेत्रमाहात्म्याच्छिवरात्र्यामुपोषितः । आसीत्सुदर्शनो राजा पृथिव्यामेकराट् सुधीः

Dahil sa kadakilaan ng Prabhāsa Kṣetra at sa pag-aayuno sa Śivarātri, minsang nagkaroon sa daigdig ng Haring Sudarśana—matalino at nag-iisang makapangyarihang hari sa lupa.

Verse 8

धन्यो हि स धनाढ्यश्च प्रजां यत्नैरपालयत् । राज्यं तस्य सुसंपन्नं ब्राह्मणैरुपशोभितम् । समृद्धमृद्धिसंयुक्तं विटतस्करवर्जितम्

Tunay ngang pinagpala siya at mayaman; sa masikap na pagsisikap ay iningatan niya ang kanyang mga nasasakupan. Ang kanyang kaharian ay ganap na masagana, pinalamutian ng mga Brahmana—maunlad, hitik sa kasaganaan, at malaya sa mga tulisan at magnanakaw.

Verse 9

तस्मिञ्जनपदे रम्ये पुरी भगवती शुभा । चातुर्वर्ण्यसमायुक्ता पुरप्राकारमंडिता

Sa kaaya-ayang lupain na iyon ay may isang lungsod na mapalad at maringal—sumisigla sa pag-iral ng apat na uri ng lipunan, at pinalamutian ng mga muog at pader ng isang pinatibay na bayan.

Verse 10

तस्मिन्पुरवरे रम्ये राज्यं निहतकण्टकम् । करोति बान्धवैः सार्द्धमृद्धियुक्तः सुदर्शनः । हिरण्यदत्तस्य सुतो जातो गांधारकन्यया

Sa marikit at dakilang lungsod na iyon, si Sudarśana—puspos ng kasaganaan—ay namuno sa isang kahariang “walang tinik” (walang ligalig), kasama ang kanyang mga kamag-anak. Siya ang anak ni Hiraṇyadatta, isinilang sa isang dalagang taga-Gandhāra.

Verse 11

तस्य भार्या प्रिया साध्वी भर्तृव्रतपरायणा । सुनंदा नामविख्याता काशिराजसुता शुभा

Ang kanyang minamahal na asawa ay isang banal at malinis na babae, lubos na nakatuon sa sagradong panata ng katapatan sa asawa. Siya’y tanyag sa pangalang Sunandā, ang mapalad na anak na babae ng Hari ng Kāśī.

Verse 12

तया सार्धं हि राजेन्द्रो भोगान्स बुभुजे सदा । भुंजमानस्य भोगान्वै चिरकालो गतस्तदा

Tunay nga, kasama niya, ang marangal na hari ay laging nagtamasa ng mga ligayang panghari; at habang tinatamasa ang mga iyon, lumipas ang mahabang panahon.

Verse 13

अकरोत्स महायज्ञान्ददौ दानानि भूरिशः । एवं कालो गतस्तस्य भार्यया सह सुव्रते

Isinagawa niya ang mga dakilang paghahandog at nagkaloob ng saganang kawanggawa. Sa gayon, lumipas ang panahon para sa kanya, kasama ang kanyang asawang may marangal na panata.

Verse 14

कदाचिन्माघमासे तु शिवरात्र्यां वरानने । सस्मार पूर्वजातिं स भार्यामाहूय चाब्रवीत्

Minsan, sa buwan ng Māgha, sa gabi ng Śivarātri, O marikit ang mukha, naalala niya ang dating kapanganakan; at ipinatawag ang kanyang asawa at nagsalita.

Verse 15

सुदर्शन उवाच । शिवरात्रिव्रतं देवि मया कार्यं वरानने । व्रतस्यास्य प्रभावेन प्राप्तं राज्यं मया किल

Wika ni Sudarśana: “O mahal na parang diyosa, O marikit ang mukha, kailangan kong tuparin ang panatang Śivarātri. Tunay, sa kapangyarihan ng panatang ito ko natamo ang aking kaharian.”

Verse 16

राज्ञ्युवाच । महान्प्रभावो राजेन्द्र एवमुक्तं त्वया मम । एतन्मे कारणं ब्रूहि आश्चर्यं हृदि वर्तते

Wika ng reyna: “O hari ng mga hari, tunay na dakila ang kapangyarihan nito gaya ng sinabi mo sa akin. Ipaalam mo sa akin ang dahilan; may pagkamangha sa aking puso.”

Verse 17

राजोवाच । शृणु तीर्थस्य माहात्म्यं शिवरात्रिमुपोषणात् । तस्मिञ्छिवपुरे रम्ये स्वर्गद्वारे सुशोभने

Wika ng hari: “Pakinggan mo ang kadakilaan ng banal na tīrtha na nagmumula sa pag-aayuno sa Śivarātri. Doon, sa kaaya-ayang Śivapura, maringal na parang pintuan ng langit.”

Verse 18

आदितीर्थे प्रभासे तु कामिके तीर्थ उत्तमे

Sa Prabhāsa, sa Āditīrtha—tunay nga, sa dakilang banal na pook na tinatawag na Kāmika Tīrtha—

Verse 19

ऋद्धियुक्ते पुरे तस्मिन्नित्यं धर्मानुसेविते । शिवरात्र्यां गतो राज्ञि तिथीनामुत्तमा तिथिः

O reyna, sa lungsod na yaong hitik sa kasaganaan at laging sinusunod ang dharma, dumating ang Śivarātri—pinakamataas sa mga araw ng tithi ng buwan.

Verse 20

मानवास्तत्र ये केचित्पुरराष्ट्रनि वासिनः । तत्रागता वरारोहे शिवरात्र्यामुपोषितुम्

O marikit na ginang, sinumang naninirahan sa mga bayan at kanayunan doon ay nagsidating sa pook na iyon upang mag-ayuno (upavāsa) sa gabi ng Śivarātri.

Verse 21

धननामा वणिक्कश्चित्तत्रैव वसते सदा । धनाढ्यः स तु धर्मात्मा सदा धर्मपरायणः

May isang mangangalakal na nagngangalang Dhana na laging naninirahan doon. Bagaman mayaman, siya’y matuwid ang loob at palaging nakatuon sa dharma.

Verse 22

स भार्यासहितस्तत्र शिवरात्रिमुपोषितः । तस्य भार्याऽभवत्साध्वी रूपयौवनसंवृता

Doon, kasama ang kanyang asawa, tinupad niya ang pag-aayuno sa Śivarātri. Ang kanyang asawa’y isang sādhvī na marangal, pinagkalooban ng ganda at kabataan.

Verse 23

प्रचलन्मेखलाहारा सर्वाभरणभूषिता । स तया भार्यया सार्धं कामक्रोधविवर्जितः

Umaalon ang sinturon at kuwintas niya, at siya’y pinalamutian ng lahat ng hiyas; at siya naman, kasama ang asawa niyang iyon, ay nanatiling malaya sa pita at poot.

Verse 24

प्रभासस्याग्रतो भूत्वा स्नातः शुक्लांबरः शुचिः । यथोक्तेन विधानेन भक्त्या निद्राविवर्जितः

Nakatayo sa harap ni Prabhāsa, siya’y naligo, nagsuot ng puting kasuotan at nanatiling dalisay; ayon sa itinakdang paraan at may debosyon, pinigil niya ang sarili sa pagtulog.

Verse 25

तत्राहं चौररूपेण पापः स्तैन्यं समाश्रितः । सच्छूद्राणां कुले जातो देवब्राह्मणपूजकः

Doon ako, isang makasalanan, na nag-anyong magnanakaw at kumapit sa pagnanakaw. Ipinanganak ako sa marangal na angkan ng Śūdra, ngunit ako’y sumasamba sa mga diyos at gumagalang sa mga Brāhmaṇa.

Verse 26

पूर्वकर्मानुसंयोगाद्विकर्मणि रतः सदा । तस्यां रात्र्यामहं तत्र जनमध्ये तु संस्थितः

Dahil sa pagkakaugnay sa bunga ng dating karma, lagi akong nalulubog sa masasamang gawa. Ngunit nang gabing iyon, naroon ako, nakatayo sa gitna ng maraming tao.

Verse 27

कुण्डलीनः स्थितस्तत्र रंध्रापेक्षी वरानने । वणिजस्तस्य भार्यायाश्छिद्रान्वेषणतत्परः

O binibining may magandang mukha, nanatili akong nakadapa at nakayuko roon, naghihintay ng pagkakataon—masidhing naghahanap ng kahinaan sa asawa ng mangangalakal.

Verse 28

सा रात्रिर्जाग्रतस्तस्य गता मे विजने तथा । गीतनृत्यादिनिर्घोषैर्वेदमंगलपाटकैः

Ang gabing iyon ay lumipas para sa kanya nang gising; at para sa akin din, sa isang liblib na lugar—na puno ng mga tunog ng pag-awit at pagsayaw, at ng mga pagbigkas ng mga mapalad na awiting Vedic.

Verse 29

तालशब्दैस्तथा बन्धैः पुस्तकानां च वाचकैः । एवं रात्र्यां तु शेषायां यावत्तिष्ठति तत्र वै

Sa mga tunog ng ritmikong pagpalakpak, sa mga musikal na kumpas at komposisyon, at sa mga nagbabasa nang malakas mula sa mga aklat—sa gayon, sa natitirang bahagi ng gabi, nanatili siya roon.

Verse 30

निरोधेन समायुक्ता पीड्यमाना शुचिस्मिता । धनिभार्या निरोधार्ता देवागाराद्बहिर्गता

Dahil sa pisikal na karamdaman at nasasaktan, ang asawa ng mayaman—na may dalisay na ngiti—ay lumabas mula sa templo, na nababagabag ng gipit na kalagayang iyon.

Verse 31

तस्याः कर्णौ त्रोटयित्वा पुप्लुवेऽहं जले स्थितः । ततः कोलाहलस्तत्र कृतस्तत्पुरवासिभिः

Matapos na mahablot at mapunit ang kanyang mga tainga, ako ay lumusong at nanatili sa tubig. Pagkatapos, isang malaking kaguluhan ang naganap doon na likha ng mga residente ng bayan.

Verse 32

श्रुत्वा कोलाहलं शब्दं कर्णत्रोटनजं तदा । धाविता रक्षकास्तत्र राजशासनकारकाः

Nang marinig ang maingay na tunog na iyon—na nagmumula sa pagkapunit ng mga tainga—ang mga guwardiya ay tumakbo roon, yaong mga inatasang magpatupad ng utos ng hari.

Verse 33

तैरहं शस्त्रहस्तैश्च उल्काहस्तैः समंततः । निरीक्षितोऽथ न प्राप्तं सुवर्णं मन्मुखे स्थितम्

Pinaligiran ako sa lahat ng panig ng mga may sandata at may hawak na sulo, at ako’y hinalughog; ngunit hindi nila nakuha ang ginto na nakalagak sa aking bibig.

Verse 34

खड्गेन तीक्ष्णधारेण छित्त्वा शीर्षं तदा मम । उल्काहस्ता निरीक्षन्तो नापश्यन्स्वर्णमण्वपि

Pagkatapos, sa isang matalim na tabak, pinugot nila ang aking ulo. May hawak na mga sulo at nagsisiyasat, ni katiting na ginto ay hindi nila nakita.

Verse 35

हित्वा मां ते गताः सर्वे गत्वा राज्ञे न्यवेदयन् । न किञ्चित्तत्र संप्राप्तं हतोऽस्माभिश्च तत्क्षणात्

Iniwan nila ako at silang lahat ay nagtungo at nag-ulat sa hari: “Wala kaming nakuha roon; siya’y napatay namin sa mismong sandaling iyon.”

Verse 36

कथयित्वा तु ते सर्वे यथादेशं गताः पुनः । ततो वै बन्धुना तत्र भयभीतेन चेतसा

Matapos mag-ulat, silang lahat ay muling bumalik sa mga tungkuling iniatas. Pagkaraan, doon ay may isang kamag-anak—na nanginginig sa takot ang isip—(lumapit).

Verse 37

निखातं मम तत्रैव शिरः कायेन संयुतम् । खातं कृत्वा प्रिये तत्र ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

Doon din, ang aking ulo—na kasama ng katawan—ay inilibing. O minamahal, naghukay sila roon at (inilibing) sa hilaga ng Brahma-tīrtha.

Verse 38

पिहितोऽहं तु तत्रैव प्रभासे तीर्थ उत्तमे । शिवरात्रिप्रभावेन तज्जातिस्मरतां गतः

Kaya't nalibing doon mismo sa Prabhāsa, ang pinakamahusay na banal na lugar, sa pamamagitan ng kapangyarihan ng Śivarātri ay naalala ko ang aking nakaraang kapanganakan.

Verse 39

राज्यं निष्कण्टकं प्राप्तं समृद्धं वरवर्णिनि । एतत्प्रभासमाहात्म्यं शिवरात्रेरुपोषणात् । एतत्फलं मया लब्धं गत्वा तस्मादुपोषये

Nakamit ko ang isang masaganang kaharian, na walang mga tinik, O magandang binibini. Ganito ang kadakilaan ng Prabhāsa sa pamamagitan ng pag-aayuno sa Śivarātri. Ang bungang ito ay nakamit ko; kaya't ako ay pupunta at oobserbahan ang pag-aayuno na iyon.

Verse 40

राज्ञ्युवाच । गच्छावस्तत्र यत्रैव कपालं पतितं तव । स्फोटिते च कपाले च हिरण्यं दृश्यते यदि । प्रत्ययो मे भवेत्पश्चात्तव वाक्यं न संशयः

Sinabi ng reyna: "Pumunta tayo sa mismong lugar kung saan nahulog ang iyong bungo. Kung, kapag ang bungo na iyon ay binuksan at may gintong makikita sa loob nito, magkakaroon ako ng katiyakan; ang iyong mga salita ay hindi na pagdududahan."

Verse 41

राजोवाच । कल्पं हि तिष्ठते चास्थि यावद्भूमिविपर्ययः । उत्तिष्ठ व्रज भद्रं ते प्रभासं क्षेत्रमुत्तमम्

Sinabi ng hari: "Sa katunayan, ang butong iyon ay nananatili sa loob ng isang buong panahon (aeon)—hanggang sa pagugunaw ng mundo. Tumayo ka, at tayo ay humayo; nawa'y maging maayos ang lahat sa iyo—patungo sa Prabhāsa, ang pinakamataas na banal na lugar."

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा यद्राज्ञा समुदीरितम् । गमनाय मतिं चक्रे शिवरात्र्या उपोषणे

Matapos marinig ang mga salitang iyon na sinabi ng hari, nagpasya siyang pumunta—na nag-aayuno sa gabi ng Śivarātri.

Verse 43

ततोऽश्वैर्जवनैयुर्क्तं रथं हेमविभूषितम् । आस्थाय सह पत्न्या च प्रभासं क्षेत्रमेयिवान्

Pagkaraan, sumakay siya sa karwaheng pinalamutian ng ginto at inihila ng mga kabayong matutulin; kasama ang kanyang asawa, tumungo siya sa banal na lupain ng Prabhāsa.

Verse 44

व्रतं कृत्वा प्रभासे तु यथोक्तं वरवर्णिनि । ब्रह्मतीर्थे समागत्य उद्धृत्य सकलं ततः

O marikit na ginang, matapos isagawa sa Prabhāsa ang panatang itinakda ayon sa turo, dumating sila sa Brahma-tīrtha; at doon, iniahon nila ang lahat mula sa pook na iyon…

Verse 45

हिरण्यं दर्शयामास स्फोटयित्वा शवं स्वयम्

Inihayag niya ang ginto—siya mismo ang bumiyak sa bangkay.

Verse 46

ईश्वर उवाच । जातसंप्रत्यया भार्या तस्य राज्ञो बभूव ह । जगाम परमं स्थानं यत्र कल्याणमुत्तमम्

Wika ni Īśvara: Ang asawa ng haring iyon, nang ganap nang sumibol ang matibay na pananampalataya, tunay na nakaabot sa kataas-taasang tahanan—doon sa kinaroroonan ng pinakadakilang pagpapala.

Verse 47

जनोऽपि विस्मितः सर्वो दृष्ट्वा चित्रं तदद्भुतम्

Ang lahat ng tao ay namangha rin, nang makita ang kahanga-hangang kababalaghan na iyon.

Verse 48

नदी चित्रपथानाम तत्रोत्पन्ना वरानने । चित्रादित्यस्य पूर्वेण ब्रह्मतीर्थस्य चोत्तरे

O marikit ang mukha, doon ay sumibol ang isang ilog na tinatawag na Citrāpathā—sa silangan ng Citrāditya at sa hilaga ng Brahma-tīrtha.

Verse 49

तस्यां तत्तिष्ठते तत्र सर्वपापप्रणाशनम्

Doon, sa loob ng ilog na iyon, nananahan ang banal na kapangyarihang pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 50

श्रावणे मासि संप्राप्ते तस्मिन्कूपे विधानतः । यः स्नानं कुरुते देवि श्राद्धं तत्र विशेषतः

O Diyosa, kapag dumating ang buwan ng Śrāvaṇa, sinumang maligo sa balong iyon ayon sa itinakdang ritwal—at lalo na magsagawa ng śrāddha roon—ay magkakamit ng pambihirang kabanalan at gantimpala.

Verse 51

चित्रादित्यं तु संपूज्य शिवलोके महीयते

Sa wastong pagsamba kay Citrāditya, ang tao ay pararangalan at itataas sa daigdig ni Śiva.

Verse 52

एतत्ते कथितं सर्वं शिवरात्र्या महत्फलम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्

Kaya’t naipahayag ko sa iyo nang buo ang dakilang bunga ng Śivarātri: isang banal na pagtalima na nagbibigay ng kaginhawahang makalupa at kalayaan (moksha), at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.

Verse 53

य इदं पठते नित्यं शृणुयाद्वापि मानवः । सर्वपापविनिर्मुक्तो रुद्रलोके महीयते

Sinumang palagiang bumibigkas ng talatang ito, o kahit nakikinig lamang, ay napapalaya sa lahat ng kasalanan at pinararangalan sa daigdig ni Rudra.