Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

तया सार्धं हि राजेन्द्रो भोगान्स बुभुजे सदा । भुंजमानस्य भोगान्वै चिरकालो गतस्तदा

Transliteration

tayā sārdhaṃ hi rājendro bhogānsa bubhuje sadā | bhuṃjamānasya bhogānvai cirakālo gatastadā

Translation

Tunay nga, kasama niya, ang marangal na hari ay laging nagtamasa ng mga ligayang panghari; at habang tinatamasa ang mga iyon, lumipas ang mahabang panahon.

Word by Word

• तया: with her / by her
• तया: Sahakāraka (सहकारी/सह)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (Instrumental singular, feminine)

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sambandha (सम्बन्ध/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; सहार्थक-निपातः/उपपद-अव्ययम् (indeclinable meaning 'together with')

• हि: indeed / for
• हि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/causal particle)

• राजेन्द्रः: the king (lord of kings)
• राजेन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक; राजा + इन्द्र)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (राज्ञाम् इन्द्रः)

• भोगान्: enjoyments / pleasures
• भोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम् (Accusative plural)

• स: he
• स: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (he)

• बुभुजे: enjoyed
• बुभुजे: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सदा: always
• सदा: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time)

• भुञ्जमानस्य: of (him) enjoying
• भुञ्जमानस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु) + शानच् (प्रत्यय)
• Form: वर्तमान-कृदन्तः (शानच्), परस्मैपदी; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुंलिङ्गे (Genitive singular: 'of (him) enjoying')

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic particle)

• चिरकालः: a long time
• चिरकालः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिरकाल (प्रातिपदिक; चिर + काल)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारय-समासः (चिरः कालः)

• गतः: passed / elapsed
• गतः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (gone/elapsed)

• तदा: then
• तदा: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; likely Sūta/Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A palace interior with the royal couple seated in relaxed enjoyment—music, attendants, garlands—while a subtle motif of passing time appears (setting sun, turning water-clock, or seasonal change outside).

Characters & Entities

• Sudarśana
• Sunandā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly enjoyments are transient; Purāṇic storytelling often uses the passage of time to pivot toward vrata and tīrtha-centered dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the overarching sacred setting, though this verse itself is narrative setup.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it foreshadows the later turn toward Śivarātri observance.