Adhyaya 32
Ang adhyāya na ito ay isang teknikal na pag-uusap nina Pulastya at Haring Yayāti. Iniuutos ni Pulastya na dumalaw at mag-darśana kay Mahāvināyaka, sapagkat ang pagtanaw sa Kanya ay sinasabing agad nagbibigay ng “nirvighnatva,” ang pagiging malaya sa mga hadlang. Tinanong ni Yayāti kung paano naging dakila si Vināyaka; isinalaysay ni Pulastya ang pinagmulan: nilikha ni Pārvatī ang isang bata mula sa lepa (pahid/unguent ng katawan), ngunit dahil kapos ang sangkap, una itong walang ulo. Inutusan si Skanda na magdala ng ulo, at sa pagkakataon ay nakakuha ng makapangyarihang ulo ng elepante at naikabit. Naging maningning ang bata at hitik sa mapalad na palatandaan; binigyang-buhay ni Pārvatī sa pamamagitan ng kanyang śakti at iniharap kay Śiva. Itinatag ni Śiva ang katayuan: ang ulo ng elepante ang batayan ng “mahattva,” pinangalanan Siyang Mahāvināyaka, ginawang pinuno ng mga gaṇa, at itinakdang Siya ang unang alalahanin sa bawat gawain upang hindi masayang ang anumang pagsisikap. Ibinigay ni Skanda ang paboritong palakol (kuṭhāraka) bilang laruan; si Gaurī ay nagkaloob ng mangkok ng modaka; at isang daga ang lumitaw at naging sasakyan Niya. Sumunod ang phalaśruti at pagsasagawa: ang darśana sa buwan ng Māgha, sa maliwanag na kalahati, sa Caturthī, na may pag-aayuno ay nagbubunga ng kaalaman; ang pagligo sa malapit na malinaw na kuṇḍa at pagsamba ay kapaki-pakinabang sa mga salinlahi; ang pag-ikot nang tatlong ulit habang binibigkas ang “Gaṇānāṃ tve” ay pumipigil sa kapahamakan. Hiningi ni Yayāti ang Mahāvināyakī-śānti; ipinaliwanag ni Pulastya ang ritwal: pumili ng araw na walang doṣa at matibay ang kalagayan ng buwan, magtayo ng vedi at maṇḍapa na may walong-talulot na lotus, anyayahan ang lokapāla at mātṛ, magtatag ng kalaśa na puno ng tubig at handog, magsagawa ng homa (kasama ang graha-homa), mag-japa ng “Gaṇānāṃ tve” sa malaking bilang, at tapusin sa ritwal na pagpapaligo sa yajamāna na may pagbigkas ng mga himnong Veda (kabilang ang Śrīsūkta at iba pa). Ipinapangako ang pagpayapa ng mga hadlang, karamdaman, at masamang palatandaan; ang pagbasa o pakikinig sa Caturthī ay nagdudulot ng tuloy-tuloy na walang sagabal, at ang taimtim na pagsamba ay nagkakaloob ng ninanais sa biyaya ni Gaṇanātha.
Shlokas
Verse 1
पुलस्त्य उवाच । महाविनायकं गच्छेत्ततः पार्थिवसत्तम । यस्मिन्दृष्टे नृणां सद्यो निर्विघ्नत्वं प्रजायते
Sinabi ni Pulastya: Pagkaraan, O pinakamainam sa mga hari, marapat na magtungo sa Mahāvināyaka; sa pagtanaw sa Kanya, ang mga tao’y agad nagkakamit ng kalagayang walang hadlang.
Verse 2
ययातिरुवाच । कथं महत्त्वमगमत्पूर्वं तत्र विनायकः । कस्मिन्काले द्विजश्रेष्ठ सर्वं विस्तरतो वद
Sinabi ni Yayāti: Paano nagkamit noon ng gayong kadakilaan ang Vināyaka roon? Sa anong panahon ito naganap, O pinakamainam sa mga brahmin? Isalaysay mo ang lahat nang masinsinan.
Verse 3
पुलस्त्य उवाच । पुरोद्वर्त्तनजं लेपं गृहीत्वा नृप पार्वती । विनोदार्थं चकाराथ बालकं सुकुमारकम्
Wika ni Pulastya: O Hari, kinuha ni Pārvatī ang pahid na nagmula sa paghilod sa katawan (udvartana) at, bilang aliw, hinubog niya ang isang batang lalaking marahan at maselan.
Verse 4
लेपाभावाच्छिरोहीनं शेषांगावयवं नृप । यथोक्तं निर्मयित्वा तं स्कन्दं वाक्यमथाब्रवीत्
O Hari, dahil kapos ang pahid, ginawa niya itong walang ulo, subalit nahubog ang iba pang mga bahagi ng katawan. Nang matapos ayon sa nais, saka siya nagsalita kay Skanda.
Verse 5
लेपमानय भद्रं ते शिरोऽर्थं स्कन्द सत्वरम् । येनायं पुत्रको मे स्याद्भ्राता ते परदुर्जयः
“Dalhin mo ang pahid, mahal ko—madali, O Skanda—upang magkaroon ng ulo; sa gayon ang batang ito’y magiging anak ko at kapatid mo, na di magagapi ng mga kaaway.”
Verse 6
ततो गौरीसमादेशाल्लेपालब्धौ नृपोत्तम । मत्तं गजवरं दृष्ट्वा शिरस्तस्य समानयत्
Pagkaraan, ayon sa utos ni Gaurī, nang makuha ang pahid, O dakilang hari, nang makita ang pinakamainam na elepanteng nasa init ng paglalandi, dinala niya ang ulo nito.
Verse 7
तस्मिन्नियोजयामास गात्रे लेपसमुद्भवे । महद्धीदं शिरो भावि पुत्र कस्मात्त्वयाऽहृतम्
Pagkatapos ay ikinabit niya iyon sa katawang sumibol mula sa pahid. “Anak ko, napakalaki ng ulong ito—bakit ganito ang dinala mo?”
Verse 8
ब्रुवंत्याश्चापि पार्वत्या मा मेति च मुहुर्मुहुः । न्यस्ते शिरसि तद्गात्रे दैवयोगान्नराधिप
Kahit paulit-ulit na sinasabi ni Pārvatī, “Huwag, huwag ganyan,” nang ilapat ang ulo sa katawang iyon—sa mahiwagang pag-iral ng tadhana, O hari—
Verse 9
विशेषान्नायकत्वं च गात्रेभ्यः समजायत । बालकप्रतिमं कान्तं सर्वलक्षणलक्षितम्
At bilang isang natatanging bunga, sumibol mula sa mga sangkap na iyon ang pagka-pinuno; siya’y nagmistulang kaakit-akit na bata, taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan.
Verse 10
त्रिगंभीरं चतुर्हस्तं सप्तरक्तं महीपते । षडुन्नतं पञ्चदीर्घं पश्चसूक्ष्मं सुसुन्दरम्
O hari, (ang anyo niya’y) may tatlong lalim, may apat na kamay, pitong antas ng pamumula; may anim na umbok, limang sukat ng haba, limang kapinuhan—lubhang kagandahan.
Verse 11
त्रिविस्तीर्णं महाराज दृष्ट्वा गौरी सुविस्मिता । सजीवं कारयामास स्वशक्त्या शक्तिरूपिणी
O dakilang hari, nang makita ni Gaurī ang tatluhang lawak, siya’y lubhang namangha; sa sariling kapangyarihan—siya na mismong anyo ng Śakti—ginawa niyang may buhay siya.
Verse 12
स सजीवः कृतो देव्या समुत्तस्थौ च तत्क्षणात् । आदेशं याचयामास विनयानतकन्धरः
Nang buhayin siya ng Diyosa, siya’y tumindig agad sa sandaling iyon; at nakayuko ang leeg sa pagpapakumbaba, hiniling niya ang utos niya.
Verse 13
तं दृष्ट्वा चाद्भुताकारं प्रोक्त्वा पुत्रं मुहुर्मुहुः । शंभोः सकाशमनयत्प्रहृष्टेनान्तरात्मना
Nang makita niya ang kahanga-hangang anyong iyon, paulit-ulit niya itong tinawag na “anak,” at dinala siya sa harapan ni Śambhu, na ang kalooban ay puspos ng galak.
Verse 14
ततोऽब्रवीत्सुतं देव ममैव गात्रलेपजम् । देहि देव वरानित्थं महत्त्वं येन गच्छति
Pagkaraan ay sinabi niya sa Diyos: “Ang anak na ito’y isinilang mula sa pahid na mula sa sarili kong katawan. O Deva, ipagkaloob mo sa kanya ang mga biyaya upang marating niya ang kadakilaan.”
Verse 15
श्रीभगवानुवाच । शरीरस्थं शिरो मुख्यं यस्मात्पर्वतनन्दिनि । महत्त्विदं शिरः प्रोक्तं त्वया स्कन्देन योजितम्
Wika ng Mapalad na Panginoon: “Sapagkat ang ulo ang pinakapangunahing bahagi sa loob ng katawan, O anak ng bundok, ang ‘Ulo’ na ito’y ipinahayag na dakila; at ito’y naitakda mo kasama ni Skanda.”
Verse 16
विशेषान्नायकत्वं च गात्रे चास्य यतः स्थितम् । महाविनायको ह्येष तस्मान्नाम्ना भविष्यति
“At sapagkat ang pambihirang pamumuno ay nakatatag sa kanyang mga sangkap at pagkatao, siya nga’y kikilalanin sa pangalang Mahāvināyaka.”
Verse 17
गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यं नगात्मजे । अस्य दत्तं मया यस्माद्भविष्यति गणाधिपः
“At sa lahat ng mga Gaṇa, O anak ng bundok, ipinagkaloob Ko sa kanya ang paghahari; kaya siya’y magiging Gaṇādhipa, ang Panginoon ng mga Gaṇa.”
Verse 18
सर्वकार्येषु ये मर्त्याः पूर्वमेनं गणाधिपम् । स्मरिष्यंति न वै तेषां कार्यहानिर्भविष्यति
Sa lahat ng gawain, ang mga mortal na unang umaalaala sa Panginoon ng mga Gaṇa na ito—tunay nga, sa kanila ay walang kabiguan o pagkalugi sa kanilang gawain.
Verse 19
ततोऽस्य प्रददौ स्कन्दः प्रक्रीडार्थं कुठारकम् । तदेव चायुधं तस्य सुप्रियं हि सदाऽभवत्
Pagkaraan, ibinigay ni Skanda sa kanya ang isang munting palakol bilang laruan; at ang kasangkapang iyon din ang naging minamahal niyang sandata magpakailanman.
Verse 20
ततो गौरी ददौ भोज्यपात्रं मोदकपूरितम् । पुत्रस्नेहात्स तत्प्राप्य लास्यमेवं तदाऽकरोत्
Pagkaraan, ibinigay ni Gaurī ang isang mangkok ng pagkain na punô ng modaka. Dahil sa pag-ibig ng ina, nang matanggap niya iyon, siya’y nagsayaw nang mapaglaro noon din.
Verse 21
तस्य भक्ष्यस्य गन्धेन निष्क्रान्तो मूषको बिलात् । भक्षणाच्चामरो जातस्तस्य वाह्यो व्यजायत
Dahil sa bango ng matamis na pagkaing iyon, lumabas ang isang daga mula sa lungga. At sa pagkain nito, ito’y naging mabilis; kaya’t isinilang ito bilang sasakyan (vahana) niya.
Verse 22
पुलस्त्य उवाच । महाविनायको ह्येवं तत्र जातो मही पते । तस्मिन्दृष्टे च यत्पुण्यं तत्त्वमेकमनाः शृणु
Sinabi ni Pulastya: “Ganyan nga isinilang doon si Mahāvināyaka, O panginoon ng lupa. Ngayon, makinig ka nang may iisang pagtuon ng isip sa kabanalang dulot ng pagtanaw sa kanya.”
Verse 23
बाल्ये वयसि यत्पापं वार्द्धके यौवनेऽपि यत् । करोति मानवो राजंस्तस्मात्पापात्प्रमुच्यते
O Hari, anumang kasalanang nagawa ng tao sa pagkabata, sa kabataan, o maging sa katandaan—sa pamamagitan ng banal na pakikipagtagpong ito, siya’y napapalaya mula sa kasalanang iyon.
Verse 24
माघमासे सिते पक्षे चतुर्थ्यां समुपोषितः । यस्तं पश्यति वाग्ग्मी स सर्वज्ञश्च प्रजायते । तस्याग्रे सुमहत्कुण्डं स्वच्छोदकपूरितम्
Sa buwan ng Māgha, sa maliwanag na kalahati, sa ikaapat na araw ng buwan (Caturthī), ang sinumang nag-ayuno nang wasto at tumingin sa Kanya ay nagiging mahusay magsalita at nagkakamit ng ganap na kaalaman. Sa harap Niya ay may isang napakalaking lawa na punô ng malinaw na tubig.
Verse 25
तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या यः पश्यति विनायकम् । तस्यान्वयेऽपि सर्वज्ञा जायन्ते मानवा नृप
O Hari, ang sinumang maligo roon at, sa debosyon, tumingin kay Vināyaka (Ganesha), sa mismong angkan niya ay isisilang ang mga taong pinagkalooban ng ganap na kaalaman.
Verse 26
गणानां त्वेति मंत्रेण कृत्वा वै त्रिः प्रदक्षिणम् । यस्तं पश्यति राजेन्द्र दुरितं न स पश्यति
O pinakadakilang hari, ang sinumang magsagawa ng tatlong pradakṣiṇa habang binibigkas ang mantrang nagsisimula sa “gaṇānāṃ tvā…”, at saka tumingin sa Kanya—hindi na niya masisilayan ang kasawian, ang kasalanan at kapahamakan.
Verse 27
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तं प्रपश्येद्विनायकम् । य इच्छेत्सकलान्कामानिह लोके परत्र च
Kaya nga, sa buong pagsisikap ay dapat hanapin at masilayan ang Vināyaka na iyon—kung ninanais ang katuparan ng lahat ng hangarin, sa mundong ito at sa kabilang buhay.
Verse 28
गृहस्थोऽपि च यो भक्त्या स्मरेत्कार्य उपस्थिते । अविघ्नं तस्य तत्सर्वं संसिद्धिमुपगच्छति
Kahit ang isang maybahay, kapag may gawaing dumarating at may debosyon na inaalaala si Vināyaka (Ganesha), ang lahat ng iyon ay umuusad nang walang hadlang at umaabot sa ganap na tagumpay.
Verse 29
प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः स्मरेद्देवं विनायकम् । तस्य तद्दिनजातानि सिद्धिं कृत्यानि यांति हि
Sinumang bumangon sa umaga at umaalaala sa diyos na si Vināyaka (Ganesha), tunay na ang mga gawaing lilitaw sa araw na iyon ay hahantong sa tagumpay para sa kanya.
Verse 30
विवाहे कलहे युद्धे प्रस्थाने कृषिकर्मणि । प्रवेशे च स्मरेद्यस्तु भक्तिपूर्वं विनायकम् । तस्य तद्वांछितं सर्वं प्रसादात्तस्य सिद्ध्यति
Sa kasal, sa alitan, sa digmaan, sa pag-alis, sa gawaing bukid, at sa pagpasok sa isang lugar—sinumang may debosyon na umaalaala kay Vināyaka (Ganesha), sa pamamagitan ng Kanyang biyaya, lahat ng ninanais niya ay natutupad.
Verse 31
महाविनायकीं शांतिं यः करोति समाहितः । न तं प्रेता ग्रहा रोगाः पीडयंति विनायकाः
Ang sinumang may nakatuong isip na nagsasagawa ng ritwal na pampayapa na Mahāvināyakī, ay hindi pinahihirapan ng mga multong preta, masasamang puwersa ng mga planeta, at mga karamdaman.
Verse 32
ययातिरुवाच । महावैनायिकीं शांतिं वद मे मुनिसत्तम । के मंत्राः किं विधानं च परं कौतूहलं हि मे
Sinabi ni Yayāti: O pinakadakila sa mga pantas, ipahayag mo sa akin ang dakilang ritwal na pampayapa na Mahāvināyakī—anong mga mantra ang ginagamit, at ano ang wastong pamamaraan? Sapagkat ako’y puspos ng masidhing pag-uusisa.
Verse 33
पुलस्त्य उवाच । शुक्लपक्षे शुभे वारे नक्षत्रे दोषवर्जिते । श्रेष्ठचंद्रबले शांतिं गणेशस्य समाचरेत्
Wika ni Pulastya: Sa maliwanag na kalahati ng buwan, sa mapalad na araw, sa walang kapintasang bahay-bituin, at kapag napakahusay ang lakas ng Buwan—nararapat isagawa nang wasto ang ritong pampayapa (śānti) para kay Gaṇeśa.
Verse 34
पूर्वोत्तरे समे देशे कृत्वा वेदिं च मंडपम् । मध्ये चाष्टदलं पद्मं गृह्यसूत्रं प्रयोजयेत्
Sa patag na pook sa hilagang-silangan, magtayo ng dambana (vedi) at ng bulwagan ng ritwal (maṇḍapa); at sa gitna ay ayusin ang lotus na may walong talulot, ayon sa pamamaraang gṛhya-sūtra.
Verse 35
इन्द्रादिलोकपालांश्च दिक्षु सर्वासु भूपते । गणेशपूर्विकाश्चापि मातरश्च विशेषतः
O hari, sa lahat ng dako ay anyayahan at sambahin si Indra at ang iba pang mga Lokapāla; at lalo na, sambahin ang mga Ina (Mātṛkā), na inuuna si Gaṇeśa bilang pangunahing tagapag-alis ng mga hadlang.
Verse 36
गंधपुष्पोपहारैश्च यथोक्तैर्बलिविस्तरैः । श्वेतवस्त्रयुगच्छन्नं कलशं जलपूरितम्
Sa pamamagitan ng mga handog na pabango at mga bulaklak, at ng itinakdang paglalatag ng mga alay na bali—ihanda ang isang kalaśa na puno ng tubig, na natatakpan ng isang pares ng puting tela.
Verse 37
तस्यैव पूर्वदिग्भागे सहिरण्यं फलान्वितम्
Sa silangang bahagi nito, ilagay iyon na kasama ang ginto at may kasamang mga prutas.
Verse 39
विनायकं समुद्दिश्य पुरः कुण्डे करात्मके । चतुरस्रे योनियुते मेखलाभिर्विभूषिते
Ituon ang ritwal kay Vināyaka at isagawa ito sa hukay-apoy na nasa unahan, na hinubog ayon sa wastong sukat; parisukat ang anyo, may yoni-batayan, at pinalamutian ng mga guhit na pumapalibot (mekhalā).
Verse 40
मधुदूर्वाक्षतैहोमैर्ग्रहहोमादनंतरम् । गणानां त्वेति मंत्रेण दशसाहस्रिकस्तथा
Pagkatapos ng graha-homa, maghandog ng mga alay sa homa na may pulot, damong dūrvā, at akṣata (bigas na buo); at saka, sa pamamagitan ng mantra na “gaṇānāṃ tvā…”, isagawa rin ang bilang na sampung libo (japa/alay).
Verse 41
कार्यो वै पार्थिवश्रेष्ठ कार्यश्चोदङ्मुखैर्द्विजैः । चतुर्भिश्चतुरै राजन्पीतवस्त्रानुलेपनैः
O pinakamainam na hari, ang ritwal na ito ay tunay na dapat isagawa; at isagawa ito ng mga brāhmaṇa na nakaharap sa hilaga—apat na dalubhasa sa seremonya, nakasuot ng dilaw na kasuotan at may dilaw na pahid na pamahid.
Verse 42
पीतांबरधरैश्चैव धृतहेमांगुलीयकैः । ततो होमावसाने तु यजमानं नृपोत्तम
At sila’y dapat ding nakadamit ng dilaw at may suot na mga singsing na ginto sa mga daliri. Pagkaraan, sa pagtatapos ng homa, O pinakamainam na hari, (kanilang aasikasuhin) ang yajamāna, ang naghahandog…
Verse 43
मृगचर्मोपरिस्थं च मंत्रैरेभिर्विधानतः । स्नापयेत्प्राङ्मुखं शांतं शुक्लवस्त्रावगुंठितम्
Paupuin ang yajamāna sa ibabaw ng balat ng usa; at ayon sa tuntunin, sa pamamagitan ng mga mantrang ito, paliguan ang mapayapang yajamāna na nakaharap sa silangan, na natatakpan ng puting tela.
Verse 44
इमं मे गंगे यमुने पंचनद्यः सुपुष्करे । श्रीसूक्तसहितं विष्णोः पावमानं वृषाकपिम्
(Bigkasin) ang “Imaṃ me”—O Gangā, O Yamunā, O limang ilog, O Supuṣkara—kasama ng Śrī-sūkta; at bigkasin din ang mga himnong Pāvamāna ni Viṣṇu at ang himnong Vṛṣākapi.
Verse 45
सम्यगुच्चार्य विघ्नानां ततो नाशं प्रपद्यते । ग्रहाः सौम्यत्वमायांति भूता नश्यंति तत्क्षणात्
Kapag ito’y binigkas nang wasto, ang mga balakid ay napapawi at naglalaho; ang mga planeta’y nagiging mapagpala, at ang masasamang espiritu’y nawawala sa mismong sandaling iyon.
Verse 46
आधयो व्याधयो रौद्रा दुष्टरोगा ज्वरादयः । प्रणश्यंति द्रुतं सर्वे तथोत्पाताः सुदारुणाः
Ang mga pagdurusa ng isip at mga karamdaman ng katawan—mabangis na sakit, malulubhang karamdaman, lagnat at iba pa—ay mabilis na napapawi; gayundin, kahit ang pinakakakilabot na masamang palatandaan at kapahamakan ay naitataboy.
Verse 47
एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । विनायकस्य माहात्म्यं महत्त्वं शांतिकं तथा
Ang lahat ng ito’y naipaliwanag ko na sa iyo nang ganap—ang lahat ng itinatanong mo sa akin: ang kaluwalhatian ni Vināyaka, ang kanyang kadakilaan, at ang kapangyarihan niyang magkaloob ng śānti, ang pagpapayapa.
Verse 48
यश्च कीर्त्तयते सम्यक्चतुर्थ्यां सुसमाहितः । शृणोति वा नृपश्रेष्ठ तस्याऽविघ्नं सदा भवेत्
At sinumang, na may ganap na pagninilay, ay wasto itong bigkasin sa Caturthī (ang banal na ikaapat na araw ng buwan)—o kahit makinig lamang, O pinakadakilang hari—siya’y laging magkakaroon ng kalayaan mula sa mga balakid.
Verse 49
यंयं काममभिध्यायन्यजेच्चेदं समाहितः । तत्तदाप्नोति नूनं च गणनाथप्रसादतः
Anumang hangarin ang pagnilayan ng tao, kung isasagawa niya ang pagsambang ito nang may matatag na pagtuon, tiyak na matatamo niya ang mismong layuning iyon—sa biyaya ni Gaṇanātha, Panginoon ng mga Gaṇa.