Adhyaya 78

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । ब्रह्मणा कतमे स्थाने तत्र सूत कृतं तपः । वालखिल्यैश्च तैः सर्वैर्मुनिभिः शंसितव्रतैः

Nagsalita ang mga rishi: “O Sūta, saang pook doon nagsagawa ng tapas si Brahmā, at saan din nagsagawa ang lahat ng mga rishing Vālakhilya—mga muni na pinupuri dahil sa kanilang mga panata?”

Verse 2

सूत उवाच । तस्या वायव्यदिग्भागे हरवेद्या द्विजोत्तमाः । सम्यक्छ्रद्धाप्रयत्नेन ब्रह्मणा विहितं तपः

Wika ni Sūta: “O pinakamainam sa mga dvija, sa hilagang-kanlurang panig ng Haravedī na iyon, si Brahmā ay nagsagawa ng banal na tapa, ayon sa itinakda, na may wastong pananampalataya at taimtim na pagsisikap.”

Verse 3

पश्चिमे वालखिल्यैश्च जपस्नानपरायणैः । तत्राश्चर्यमभूद्यद्वै पूर्वं ब्राह्मण सत्तमाः । आश्रमे चतुरास्यस्य तद्वो वक्ष्यामि सांप्रतम्

At sa kanlurang bahagi, sa piling ng mga Vālakhilya na nakatuon sa japa at sa banal na pagligo, may naganap na kababalaghan noong unang panahon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, sa āśrama ni Caturāsya (Brahmā). Iyan ay isasalaysay ko ngayon sa inyo.

Verse 4

तत्र दुश्चारिणी काचिद्रात्रौ ब्राह्मणवंशजा । देवदत्तं समासाद्य वल्लभं रमते सदा

Doon ay may isang babae na mula sa angkan ng brāhmaṇa ngunit masama ang asal; sa gabi ay sinasalubong niya ang minamahal na si Devadatta at palagi silang nagpapakalunod sa kaligayahan.

Verse 5

अज्ञाता पतिना मात्रा तथान्यैरपि बांधवैः । कृष्णपक्षं समासाद्य विजने हृष्टमानसा

Nang hindi nalalaman ng kanyang asawa, ina, at iba pang kamag-anak, pinipili niya ang kṛṣṇa-pakṣa (madilim na kalahati ng buwan) at pumupunta sa isang liblib na lugar na may masayang loob.

Verse 6

कस्यचित्त्वथ कालस्य दृष्टा सा केनचि द्द्विजाः । तत्रस्था जारसंयुक्ता स्वभर्तुश्च निवेदिता

Pagkaraan ng ilang panahon, may isang brāhmaṇa ang nakakita sa kanya roon na kasama ang kanyang kasintahan, at isinumbong niya ang bagay na iyon sa asawa ng babae.

Verse 7

अथासौ कोपसंयुक्तस्तस्या भर्ता सुनिष्ठुरैः । वाक्यैस्तां गर्हयामास प्रहारैश्चाप्य ताडयत्

Pagkaraan, ang asawa niya na nilamon ng poot ay sinumbatan siya sa napakabangis na mga salita, at dinagdagan pa ng mga hampas at pananakit.

Verse 8

अथ सा धार्ष्ट्यमासाद्य स्त्रीस्वभावं समाश्रिता । प्रोवाच बाष्पपूर्णाक्षी दीनांजलिपुटा स्थिता

Pagkaraan, naglakas-loob siya at umayon sa likas na gawi ng babae; nakatayo siyang magkadikit ang palad sa pagdarasal, luhaan ang mga mata, at nagsalita.

Verse 9

किं मां दुर्जनवाक्येन त्वं ताडयसि निष्ठुरैः । प्रहारैर्दोषनिर्मुक्तां त्वत्पादप्रणतां विभो

Bakit mo ako hinahampas nang malupit dahil lamang sa mga salita ng masasamang tao—ako na walang sala at nakayukod sa iyong mga paa, O panginoon?

Verse 10

अहं त्वां शपथं कृत्वा भक्षयित्वाऽथ वा विषम् । प्रविश्य हव्यवाहं वा करिष्ये प्रत्ययान्वितम्

Patutunayan ko ang aking katotohanan sa pamamagitan ng panunumpa—maging sa pag-inom ng lason, o sa pagpasok sa apoy na tumatanggap ng handog.

Verse 11

अथ तां ब्राह्मणः प्राह यदि त्वं पापवर्जिता । पुरतो देवविप्राणां कुरु दिव्यग्रहं स्वयम्

Pagkaraan, sinabi ng isang Brahmana sa kanya: “Kung ikaw ay walang kasalanan, sa harap ng mga deva at ng mga Brahmana, isagawa mo mismo ang banal na pagsubok.”

Verse 12

सा तथेति प्रतिज्ञाय साहसेन समन्विता । दिव्यग्रहं ततश्चक्रे यथोक्तविधिना सती

Sumang-ayon siya, na nagsasabing “Gayon nga,” at taglay ang matibay na loob, isinagawa niya ang banal na pagsubok na maka-diyos ayon sa itinakdang pamamaraan.

Verse 13

शुद्धिं च प्राप्ता सर्वेषां बन्धूनां च द्विजन्मनाम् । पुरतश्च गुरूणां च देवानामपि पापकृत्

At siya’y napatunayang dalisay sa harap ng lahat—mga kamag-anak, mga dwija (dalawang ulit na isinilang), mga guro, at maging ng mga diyos—bagaman siya’y nagkasala noon.

Verse 14

एतस्मिन्नन्तरे तस्याः साधुवादो महानभूत् । धिक्छब्दश्च तथा पत्युः सर्वैर्दत्तः सुगर्हितः

Samantala, umalingawngaw ang malalakas na papuri para sa kanya; at mula sa lahat ay sumiklab din ang mariing sigaw ng pagsaway—“Nakakahiya!”—na itinuro sa kanyang asawa na lubhang kinondena.

Verse 15

अहो पापसमाचारो दुष्टोऽयं ब्राह्मणाधमः । अपापां धर्मपत्नीं यो मिथ्यादोषेणयोजयेत्

“Ay, anong kasalanang asal! Ang masamang ito, ang pinakahamak sa mga brāhmaṇa, ay nagnanais idikit ang huwad na paratang sa asawang walang sala, na tapat sa dharma.”

Verse 16

एवं स निन्द्यमानस्तु सर्वलोकैर्द्विजोत्तमाः । कोपं चक्रे ततो वह्निं समुद्दिश्य सदुःखितः

Kaya nga, habang siya’y tinutuligsa ng lahat ng tao, O pinakamainam sa mga dwija, siya’y nag-alab sa galit at—sa matinding dalamhati—ibinaling ang poot kay Agni, ang Diyos ng Apoy.

Verse 17

शापं दातुं मतिं चक्रे ततो वह्नेः सुदुःखितः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं निन्दमानः पुनःपुनः

Pagkaraan, sa matinding dalamhati, nagpasiya siyang magpataw ng sumpa kay Agni; at paulit-ulit, habang sinisisi siya, nagsalita siya ng mabibigat at mararahas na salita.

Verse 18

मया स्वयं प्रदृष्टेयं जारेण सह संगता । त्वया वह्ने सुपापेयं न कस्माद्भस्मसात्कृता

“Ako mismo ang nakakita sa kanya na nakikisama sa isang kalaguyo. Bakit, O Agni, ang malaking makasalanang iyon ay hindi mo ginawang abo?”

Verse 19

तस्मात्त्वां पापकर्माणमसत्यपक्षपातिनम् । असंदिग्धं शपिष्यामि रौद्रशापेन सांप्रतम्

“Kaya ngayon, isusumpa kita nang walang pag-aalinlangan—sa isang mabagsik na sumpa—sapagkat gumagawa ka ng kasalanan at kumakampi sa kasinungalingan.”

Verse 20

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा संक्रुद्धस्य द्विजन्मनः । सप्तार्चिर्भयसंत्रस्तः कृतांजलिरुवाच तम्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon ng nagngangalit na brāhmaṇa, si Saptārcis (Agni), nanginginig sa takot, ay nagsalita sa kanya nang nakatiklop ang mga kamay.

Verse 21

अग्निरुवाच । नैष दोषो मम ब्रह्मन्यन्न दग्धा तव प्रिया । कृतागसाऽपि मे वाक्यं शृणुष्वात्र स्फुटेरितम्

Sinabi ni Agni: “O brāhmaṇa, hindi ko kasalanan na hindi nasunog ang iyong minamahal. Bagaman siya’y nagkasala, pakinggan mo rito ang aking mga salita, na malinaw kong ihahayag.”

Verse 22

अनया परकांतेन कृतः सह समागमः । चिरं कालं द्विज श्रेष्ठ त्वया ज्ञाताद्य वासरे

“Sa ibang lalaki siya’y tunay na nakipag-ugnay sa mahabang panahon, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang—bagaman ngayo’y ngayon mo lamang nalaman.”

Verse 23

परं यस्माद्विशुद्धैषा मया दग्धा न सा द्विज । कारणं तच्च ते वच्मि शृणुष्वैकमनाः स्थितः

“Ngunit yamang siya’y nalinis na ngayon, hindi ko siya sinunog, O brāhmaṇa. Sasabihin ko sa iyo ang dahilan—makinig ka nang may iisang-tutok na isip.”

Verse 24

यत्रानया कृतः संगः परकांतेन वै द्विज । तस्मिन्नायतने ब्रह्मा रुद्रशीर्षो व्यवस्थितः

“O brāhmaṇa, sa mismong dambanang yaon na doo’y nakipagsama siya sa minamahal ng iba, naroon si Brahmā na nakatatag—taglay ang tanda ng naputol na ulo ni Rudra (Rudraśīrṣa).”

Verse 25

तत्र कृत्वा रतं चित्रं परकांतसमं तदा । पश्यति स्म ततो रुद्रं ब्रह्ममस्तकसंस्थितम्

“Doon, matapos gawin ang isang kakaibang pagsasamang-laman na katulad ng sa minamahal ng iba, nakita niya si Rudra—na naroroon sa ulo ni Brahmā.”

Verse 26

ततः प्रक्षालयत्यंगं कुण्डे तत्राग्रतः स्थिते । कृतपापापि तेनैषा शुद्धिं याति शुचिस्मिता

“Pagkaraan, hinugasan niya ang katawan sa banal na lawa (kuṇḍa) na naroon sa harapan; bagaman nagkasala, sa gawaing iyon nakamtan niya ang kadalisayan—siya na may mahinhing ngiti.”

Verse 27

अत्र पूर्वं विपाप्माऽभूद्ब्रह्मा लोकपितामहः । सतीवक्त्रं समालोक्य कामार्तोऽपि स पापकृत्

Dito, noong unang panahon, si Brahmā—ang lolo ng mga daigdig—ay nadungisan ng kasalanan; sapagkat nang masdan niya ang mukha ni Satī, siya’y tinamaan ng pagnanasa at nakagawa ng kamalian.

Verse 28

तस्मान्नास्त्यत्र मे दोषः स्वल्पोऽपि द्विजसत्तम । रुद्रशीर्षप्रभावोऽयं तस्य कुण्डोदकस्य च

Kaya nga, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, dito’y wala akong kahit munting kapintasan; ito ang bisa ng Rudraśīrṣa at ng tubig ng banal na lawa roon.

Verse 29

तस्मादेनां समादाय संशुद्धां पापवर्जिताम् । गृहं गच्छ द्विजश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयो दितम्

Kaya nga, O pinakadakilang brāhmaṇa, tanggapin mo siya—ngayo’y ganap nang nalinis at walang kasalanan—at umuwi ka. Ito ang katotohanang ipinahayag ko.

Verse 30

ब्राह्मण उवाच । या मया सहसा दृष्टा स्वयमेव हुताशन । परकांतेन तां नाद्य शुद्धामपि गृहं नये

Wika ng brāhmaṇa: O Hutāśana (Agni), ang babaeng bigla kong nakita sa sarili kong mga mata na kasama ang minamahal ng iba—hindi ko siya iuuwi ngayon, kahit pa siya’y nalinis na.

Verse 31

इत्युक्त्वा च द्विजश्रेष्ठस्तां त्यक्त्वापि शुचिव्रतः । जगाम स्वगृहं पश्चात्तथा जग्मुर्जना गृहान्

Pagkasabi nito, ang pinakadakilang brāhmaṇa—bagaman tapat sa malilinis na panata—ay iniwan siya at pagkaraan ay umuwi sa sariling tahanan; gayundin, ang mga tao’y nagsiuwian sa kani-kanilang bahay.

Verse 32

सापि तेन परित्यक्ता पतिना हृष्टमानसा । ज्ञात्वा तत्तीर्थमाहात्म्यं वैश्वानरमुखेरितम्

Bagaman iniwan ng kanyang asawa, nanatili siyang masaya sa puso, sapagkat naunawaan niya ang kadakilaan ng tīrtha na iyon, gaya ng ipinahayag mula sa bibig ni Vaiśvānara (Agni).

Verse 33

तेनैव परकांतेन विशेषेण रतिक्रियाम् । तस्मिन्नायतने चक्रे कुण्डे तोयावगाहनम्

Kasama ang gayon ding kasintahan, muli niyang ginawa ang gawang pagnanasa sa isang natatanging paraan; at sa banal na pook na iyon, lumubog din siya sa tubig ng lawa (kuṇḍa) upang maligo.

Verse 34

अथान्ये परलोकस्य भीत्याऽतीव व्यवस्थिताः । विमुखाः परदारेषु नार्यश्चापि पतिव्रताः

Pagkaraan, ang iba, dahil sa matinding takot sa kabilang-buhay, ay mahigpit na nagtimpi at tumalikod sa mga asawa ng iba; at ang mga babae naman ay nanatiling pativratā, tapat at malinis sa kanilang asawa.

Verse 35

दूरतोऽपि समभ्येत्य ते सर्वे तत्र मंदिरे । रुद्रशीर्षाभिधानं च प्रचक्रुः सुरतोत्सवम्

Kahit mula sa malayo, silang lahat ay dumating at nagtipon sa dambanang iyon, at ipinagdiwang ang pistang tinatawag na “Rudraśīrṣa,” isang masayang ritwal ng pagdiriwang.

Verse 36

निमज्जंति ततः कुण्डे तस्मिन्पातकनाशने । भवंति पापनिर्मुक्ता रुद्रशीर्षावलोकनात्

Pagkaraan, sila’y lumulubog sa lawaing iyon na pumupuksa sa kasalanan; at sa pagtanaw sa Rudraśīrṣa, sila’y napapalaya mula sa mga pagkakasala.

Verse 37

एतस्मिन्नंतरे नष्टो धर्मः पत्नीसमुद्भवः । पुरुषाणां ततः स्त्रीणां निजकांतासमुद्भवः

Sa panahong iyon, naglaho ang dharma na nakasalig sa katapatan ng asawa; at gayundin, nawala rin sa mga lalaki at babae ang dharma ng tanging pagtalima sa sariling minamahal na kabiyak.

Verse 38

यो यां पश्यति रूपाढ्यां नारीमपि कुलोद्भवाम् । स तत्रानीय संहृष्टो भजते द्विजसत्तमाः

Sinumang lalaki na makakita ng isang babaeng hitik sa ganda—kahit mula sa marangal na angkan—ay masayang dinadala siya roon at nagpapakalunod sa pagsasama; O pinakamainam sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak.

Verse 39

तथा नारी सुरूपाढ्यं यं पश्यति नरं क्वचित् । सापि तत्र समानीय कुरुते सुरतोत्सवम्

Gayundin, kapag ang isang babae ay nakakita sa kung saan ng isang lalaking guwapo, dinadala rin niya ito roon at isinasagawa ang pagdiriwang ng pagnanasa at ligaya.

Verse 40

लिप्यते न च पापेन कथंचित्तकृतेन च । नरो वा यदि वा नारी तत्तीर्थस्य प्रभावतः

Sa bisa ng banal na tīrtha na iyon, hindi nadudungisan ng kasalanan ang lalaki man o babae—kahit pa may nagawang kamalian sa anumang paraan.

Verse 41

कस्यचित्त्वथ कालस्य तत्र राजा विदूरथः । आनर्त्तविषये जज्ञे वार्धक्यं च क्रमाद्ययौ

Pagkaraan ng ilang panahon, may isang haring nagngangalang Vidūratha na isinilang sa lupain ng Ānarta; at sa paglipas ng mga araw, unti-unti siyang dumating sa katandaan.

Verse 42

तस्य भार्याऽभवत्तन्वी तरुणी वररूपधृक् । पश्चिमे वयसि प्राप्ते प्राणेभ्योऽपि गरीयसी

Ang kanyang asawa ay payat, nasa kabataan, at may kagandahang pambihira; nang siya’y dumating sa huling yugto ng buhay, minahal niya ito nang higit pa sa sariling buhay.

Verse 43

न तस्याः स जराग्रस्तश्चित्ते वसति पार्थिवः । तस्मिंस्तीर्थे समागत्य वांछितं रमते नरः

Ang haring iyon, na dinapuan ng katandaan, ay hindi na nanahan sa puso niya. Ngunit ang sinumang dumating sa tīrtha na iyon ay magtatamasa ng katuparan ng ninanais.

Verse 44

पार्थिवोऽपि परिज्ञाय तस्यास्तच्च विचेष्टितम् । कोपाविष्टस्ततो गत्वा तस्मिन्क्षेत्रे सुशोभने

Nang malaman ng hari ang asal at ginawa niya, siya’y nilamon ng poot; kaya’t agad siyang nagtungo sa marilag na kṣetra na iyon, nag-aalab sa galit.

Verse 45

तत्कुण्डं पूरयामास ततः पांशूत्करैर्द्रुतम् । बभंज तं च प्रासादं ततः प्रोवाच दारुणम्

Ipinag-utos niyang mabilis na tabunan ang sagradong kuṇḍa ng mga bunton ng alikabok; winasak din niya ang dambana, at saka nagwika ng mabagsik na hatol.

Verse 46

यश्चैतत्पूरितं कुण्डं पांशुना निखनिष्यति । प्रासादं च पुनश्चैनं करिष्यति पुनर्नवम्

At sinumang muling maglilibing o magtatabon sa kuṇḍa na ito na napuno ng alikabok, at sinumang muling magtatayo sa dambanang ito at gagawing bago—

Verse 47

परदारकृतं पापं तस्य संपत्स्यतेऽखिलम् । यदत्र प्रकरिष्यंति मानवाः काममोहिताः

Ang lahat ng kasalanang nagmumula sa pakikiapid sa asawa ng iba ay babagsak nang buo sa taong iyon—anumang gawin ng mga tao sa pook na ito, na nalilinlang ng pagnanasa.

Verse 48

सूत उवाच । एवं स पार्थिवः प्रोच्य तामादाय ततः प्रियाम् । जगाम स्वगृहं पश्चात्प्रहृष्टेनांतरात्मना

Wika ni Sūta: Pagkasabi niya nang gayon, isinama ng hari ang kanyang minamahal at pagkaraan ay nagbalik sa sariling tahanan, na ang kalooban ay lubhang nalulugod.

Verse 49

अथ तां विरतां ज्ञात्वा सोऽन्यचित्तां प्रियां नृपः । यत्नेन रक्षयामास विश्वासं नैव गच्छति

Pagkaraan, nang malaman ng hari na siya’y tumalikod na at ang isip ng minamahal ay nasa iba, maingat niya itong binantayan—ngunit ang tiwala’y hindi na niya tunay na maibalik.

Verse 50

अन्यस्मिन्दिवसे शस्त्रं सूक्ष्मं वेण्यां निधाय सा । जगाम शयनं तस्य वधार्थं वरवर्णिनी

Sa ibang araw, itinago ng babaeng maputi at marikit ang isang munting sandata sa kanyang tirintas, at nagtungo sa higaan ng hari na may layuning patayin siya.

Verse 51

ततस्तेन समं हास्यं कृत्वा क्षत्रियभावजम् । सुरतं रुचिरैर्भावैर्हावैर्भूरिभिरेव च

Pagkatapos, nakipagtawanan siya sa kanya sa paraang angkop sa diwang kṣatriya, at nakipagniig sa maraming kaakit-akit na damdamin at saganang mapang-akit na kilos.

Verse 52

ततो निद्रावशं प्राप्तं तं नृपं सा नृपप्रिया । स्ववेण्याः शस्त्रमादाय निजघान सुनिर्दया

Pagkaraan, nang ang hari ay mapasailalim na ng kapangyarihan ng pagtulog, ang minamahal niyang reyna—lubhang walang-awa—ay kinuha ang sandata mula sa kaniyang tirintas at pinaslang siya.

Verse 53

एवं तस्य फलं जातं सद्यस्तीर्थस्य भंगजम् । आनर्ताधिपते रौद्रं सर्वलोकविगर्हितम्

Kaya nga, para sa panginoon ng Ānarta, sumapit agad ang bunga na isinilang mula sa paglapastangan sa tīrtha—marahas ang anyo at hinatulan ng lahat ng tao.

Verse 54

अद्यापि तत्र देवेशो रुद्रशीर्षः स तिष्ठति । लिंगभेदभयात्तेन न स भग्नो द्विजोत्तमाः

Hanggang ngayon, ang Panginoon ng mga diyos na tinatawag na Rudraśīrṣa ay nananatili roon. Dahil sa pangambang masira ang liṅga, hindi siya winasak, O mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang.

Verse 55

यस्तस्य पुरतः स्थित्वा जपेद्रुद्रशिरः शुचिः । माघशुक्लचतुर्दश्यां पूजयित्वा स्रगादिभिः

Sinumang dalisay, na tumatayo sa harap Niya at bumibigkas ng Rudraśīrṣa, at sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha ay sumasamba sa pamamagitan ng mga kuwintas ng bulaklak at iba pa—

Verse 56

वांछितं लभते चाशु तस्येशस्य प्रभावतः । अष्टोत्तरशतं यावद्यो जपेत्पुरतः स्थितः

Sa bisa ng kapangyarihan ng Panginoong iyon, agad niyang matatamo ang ninanais, kung siya’y tatayo sa harap Niya at magjapa hanggang isang daan at walo (108) na ulit.

Verse 57

रुद्रशीर्षं न संदेहः स याति परमां गतिम् । एकवारं नरो यो वा तत्पुरः पठति द्विजः

Tungkol sa pagbigkas ng Rudraśīrṣa, walang pag-aalinlangan: mararating niya ang kataas-taasang kalagayan. Maging tao man o dalawang-ulit-na-ipinanganak, sinumang bumigkas nito kahit minsan sa harap ng banal na pook—

Verse 58

नित्यं दिनकृतात्पापान्मुच्यते द्विजसत्तमाः । एतद्वः सर्वमाख्यातं रुद्रशीर्षसमुद्भवम्

O pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak! Araw-araw siyang napapalaya sa mga kasalanang nagawa sa maghapon. Kaya’t naipahayag ko na sa inyo ang lahat tungkol sa pinagmulan at salaysay ng Rudraśīrṣa.

Verse 59

माहात्म्यं सर्वपापानां सद्यो नाशनकारकम् । मंगलं परमं ह्येतदायुष्यं कीर्तिवर्धनम् । रुद्रशीर्षस्य माहात्म्यं तस्माच्छ्रोतव्यमादरात्

Ang Māhātmya na ito ang sanhi ng agarang pagkapawi ng lahat ng kasalanan. Tunay, ito’y kataas-taasang pagpapala, nagpapahaba ng buhay at nagpapalago ng dangal. Kaya ang Māhātmya ng Rudraśīrṣa ay dapat pakinggan nang may paggalang.