Adhyaya 71
Isinalaysay ni Sūta ang isang pangyayaring teolohikal na nakasentro kay Kaumāra sa loob ng isang lokal na banal na tanawin. Ipinanganak si Skanda na may pambihirang ningning; dumating ang mga Kṛttikā, at lumawak ang anyo ng Panginoon bilang pagpapakita na maraming mukha at maraming bisig, na nakikipag-ugnay sa kanila sa pamamagitan ng pagpapasuso at pagyakap. Nagtipon sina Brahmā, Viṣṇu, Śiva, Indra at iba pang mga deva; sumiklab ang diwa ng pagdiriwang na may musika at makalangit na pagtatanghal. Pinangalanan siya ng mga deva na “Skanda,” isinagawa ang abhiṣeka, at itinalaga ni Śiva bilang senāpati o pinunong-mandirigma. Tinanggap ni Skanda ang di-nabibigong śakti para sa tagumpay, ang paboreal bilang sasakyan, at mga banal na sandata mula sa iba’t ibang diyos. Sa pamumuno ni Skanda, hinarap ng mga deva si Tāraka; naganap ang malaking labanan at nagtapos nang pakawalan ni Skanda ang śakti na tumusok sa puso ni Tāraka, kaya napawi ang banta. Pagkaraan ng tagumpay, itinatag ni Skanda ang śakti na may bakas ng dugo sa “pinakamainam na lungsod” (purōttama), at naging matatag at napangalagaan ang Raktaśṛṅga. Sumunod ang salaysay ng lindol: ang paggalaw ng bundok ay nakasira sa Camatkārapura at nakapinsala sa mga brahmin, na nagprotesta at nagbantang magsumpa. Tumugon si Skanda nang mapagpayapa at makatarungan—ang kanyang gawa ay para sa kapakanan ng lahat—at nangakong magpapanumbalik. Binuhay niya ang mga namatay na brahmin sa pamamagitan ng amṛta, pinatigil ang paggalaw ng bundok sa paglalagay ng śakti sa tuktok, at inatasan ang apat na diyosa (Āmbavṛddhā, Āmrā, Māhitthā, Camatkarī) na bantayan ang apat na direksiyon. Bilang kapalit, nagkaloob ang mga brahmin ng biyaya: ang pamayanan ay kikilalaning Skandapura (at tinatawag ding Camatkārapura), na may patuloy na pagsamba kay Skanda, sa apat na diyosa, at natatanging paggalang sa śakti tuwing ikaanim na araw ng buwan sa Caitra. Idinagdag ng pahayag ng phala na ang taimtim na pagsamba sa Caitra-śukla-ṣaṣṭhī ay nagbibigay-kasiyahan kay Skanda, at matapos ang wastong pūjā, ang paghipo o pagkiskis ng likod sa śakti ay inuugnay sa pagkalaya sa karamdaman sa loob ng isang taon.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तास्तथेति प्रतिज्ञाय चक्रुस्तच्छक्रशासनम् । सूतिकागृहधर्मे यत्तच्चक्रुस्तस्य सर्वशः
Sinabi ni Sūta: “Sa pagsasabing ‘Gayon na nga,’ sila’y nangako at tinupad ang utos ni Indra; at sa lahat ng paraan ay isinagawa nila ang lahat ng itinakda para sa mga tungkulin sa silid ng panganganak.”
Verse 2
अथान्यदिवसे बालो द्वादशार्कसमद्युतिः । संजज्ञे तेन वीर्येण द्विभुजैक मुखः शुभः
Pagkaraan, sa ibang araw, isinilang ang isang sanggol na nagniningning na parang labindalawang araw; sa bisa ng banal na kapangyarihang iyon, siya’y nagpakita bilang mapalad, may dalawang bisig at iisang mukha.
Verse 3
यथासौ जातमात्रस्तु प्ररुरोद सुदुःखितः । तच्छ्रुत्वा रुदितं सर्वाः कृत्तिकास्तमुपागताः
Pagkapanganak na pagkapanganak, siya’y umiyak nang labis na nagdurusa; nang marinig ang iyak na iyon, dumating sa kanya ang lahat ng Kṛttikā.
Verse 4
महासेनोऽपि संवीक्ष्य मातॄस्ताः समुपागताः । सोत्कण्ठः षण्मुखो जातो द्वादशाक्षभुजस्तथा
Si Mahāsena rin, nang makita ang mga Ina na lumapit, ay napuno ng pananabik; siya’y isinilang na may anim na mukha at gayundin ay may labindalawang bisig.
Verse 5
एकैकस्याः पृथक्तेन प्रपपौ प्रयतः स्तनम् । द्वाभ्यामालिंगयामास भुजाभ्यां स्नेहपूर्वकम्
Isa-isa, maingat niyang sinipsip ang gatas sa dibdib ng bawat Ina; at sa dalawang bisig ay niyakap niya sila nang may pag-ibig at paglalambing.
Verse 6
एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता ब्रह्मविष्णुशिवादयः । सर्वे देवाः सहेन्द्रेण गन्धर्वाप्सरसस्तथा
Noon ding iyon, dumating doon sina Brahmā, Viṣṇu, Śiva at iba pa; at kasama ni Indra ang lahat ng mga diyos, pati ang mga Gandharva at mga Apsaras.
Verse 7
महोत्सवोऽथ संजज्ञे तस्मिन्स्थाने निरर्गलः । गीतवाद्यप्रणादेन येनविश्वं प्रपूरितम्
Pagkaraan, sumiklab sa pook na iyon ang isang dakilang pagdiriwang, umaapaw at walang pumipigil; sa alingawngaw ng awit at tugtugin ay waring napuno ang buong daigdig.
Verse 8
रंभाद्या ननृतुस्तस्य विलासिन्यो दिवौकसाम् । जगुश्च मुख्यगन्धर्वा श्चित्रांगदमुखाश्च ये
Si Rambhā at ang iba pang makalangit na Apsaras na mapaglaro sa biyaya ay nagsayaw doon; at ang mga pangunahing Gandharva ay umawit—na pinangungunahan ni Citrāṅgada.
Verse 9
ततस्तु देवताः सर्वास्तस्य नाम प्रचक्रिरे । स्कन्दनाद्रेतसो भूमौ स्कन्द इत्येव सादरम्
Pagkaraan nito, ang lahat ng mga diyos ay pormal na nagkaloob ng Kanyang pangalan. Yamang ang binhi ay nalaglag sa lupa, buong paggalang nila Siyang tinawag na “Skanda.”
Verse 10
अथ तस्य कुमा रस्य तदा तत्राभिषेचनम् । सेनापत्यं कृतं साक्षाद्देवानां शंभुना स्वयम्
Pagkatapos, doon mismo isinagawa ang abhiṣeka, ang banal na pagtatalaga sa makalangit na Prinsipe; at si Śambhu (Śiva) mismo ang tuwirang naghirang sa Kanya bilang pinunong kumander ng mga diyos.
Verse 11
तस्य शक्तिः स्वयं दत्ता विधिनाऽद्भुतदर्शना । अमोघा विजयार्थाय दैत्यपक्षक्षयाय च
Si Vidhī (Brahmā) mismo ang nagkaloob, ayon sa banal na ritwal, ng kahanga-hanga at maningning na Śakti (sibat). Ito’y di nagkukulang para sa tagumpay at sa paglipol ng hukbo ng mga daitya.
Verse 12
मयूरो वाहनार्थाय त्र्यंबकेण सुशीघ्रतः । दिव्यास्त्राणि महेन्द्रेण विष्णुनाथ महात्मना
Si Tryambaka (Śiva) ay agad na nagkaloob ng isang paboreal upang maging sasakyan ng Kanya; at si Mahendra (Indra) at ang dakilang-loob na Panginoong Viṣṇu ay nagbigay ng mga banal na sandata.
Verse 13
ततोऽभीष्टानि शस्त्राणि देवैः सर्वैः पृथक्पृथक् । तस्य दत्तानि संतुष्टैस्तथा मातृगणैरपि
Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos—bawat isa sa kani-kaniyang pagkakataon—ay masayang nagkaloob sa Kanya ng mga sandatang nais nilang gamitin Niya; gayundin ang mga pangkat ng mga Ina (Mātṛgaṇa).
Verse 14
ततस्तमग्रतः कृत्वा सेनानाथं सुरेश्वराः । जग्मुः ससैनिकास्तत्र तारको यत्र संस्थितः
Pagkaraan, inilagay ng mga panginoon ng mga diyos siya sa unahan bilang punong kumandante, at sila’y nagmartsa kasama ang kanilang mga hukbo patungo sa kinaroroonan ni Tāraka.
Verse 15
तारकोऽपि समालोक्य देवान्स्वयमुपागतान् । युद्धार्थं हर्षसंयुक्तः सम्मुखः सत्वरं ययौ
Si Tāraka man ay nang makita ang mga diyos na dumating mismo, ay nagalak sa hangaring makipagdigma at agad na sumugod upang humarap sa kanila.
Verse 16
ततोऽभूत्सुमहद्युद्धं देवानां दानवैः सह । कोपसंरक्तनेत्राणां मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्
Pagkatapos ay sumiklab ang isang napakalaking digmaan sa pagitan ng mga diyos at ng mga Dānava. Namumula sa poot ang kanilang mga mata, at umurong lamang sila matapos gawing gawain ang kamatayan.
Verse 17
अथ स्कन्देन संवीक्ष्य दूरस्थं तारकं रणे । समाहूय ततो मुक्ता सा शक्तिस्तस्य मृत्यवे
Pagkatapos, si Skanda, nang makita si Tāraka na nakatayo sa malayo sa labanan, ay tinawag siya; at noon din, inihagis ang sibat na Śakti, na naging sanhi ng kanyang kamatayan.
Verse 18
अथासौ हृदयं भित्त्वा तस्य दैत्यस्य दारुणा । चमत्कारपुरोपांते पतिता रुधिरोक्षिता
Ang kakila-kilabot na sibat na iyon, matapos butasin ang puso ng demonyo, ay bumagsak malapit sa gilid ng Camatkārapura, nababalutan ng dugo.
Verse 19
तारकस्तु गतो नाशं मुक्तः प्राणैश्च तत्क्षणात् । ततो देवगणाः सर्वे संहृष्टास्तं महाबलम्
Si Tāraka ay nagwakas at sa mismong sandaling iyon ay naputol sa hininga ng buhay. Pagkaraan, ang lahat ng pangkat ng mga diyos ay nagalak at nagpuri sa makapangyarihang bayani na iyon.
Verse 20
स्तोत्रैर्बहुविधैः स्तुत्वा प्रोचुस्तस्मिन्हते सति । गताश्च त्रिदिवं तूर्णं सह शक्रेण निर्भयाः
Matapos purihin sa sari-saring mga himno, nang mapatay na ang kaaway ay nagsalita sila. Pagkatapos, walang takot, dali-dali silang nagtungo sa langit kasama ni Śakra (Indra).
Verse 21
स्कन्दोऽपि तां समादाय शक्तिं तत्र पुरोत्तमे । स्थापयामास येनैव रक्तशृंगोऽभवद्दृढः
Kinuha rin ni Skanda ang sibat na iyon at itinatag doon sa dakilang lungsod. Sa mismong gawa ring iyon, si Raktaśṛṅga ay naging matatag at di matinag.
Verse 22
ऋषय ऊचुः । रक्तशृंगः कथं तेन निश्चलोऽपि दृढीकृतः । कस्य वाक्येन नो ब्रूहि विस्तरेण महामते
Wika ng mga rishi: “Paano niya pinatibay si Raktaśṛṅga, gayong ito’y di na gumagalaw? Ipagpaumanhin, O marunong na dakila—sabihin sa amin nang masinsin, sa kaninong salita ito natupad?”
Verse 23
सूत उवाच । यदा वै भूमिकम्पस्तु संप्रजातः सुदारुणः । रक्तशृङ्गः प्रचलितः स्वस्थानादतिवेगतः
Sinabi ni Sūta: “Nang sumiklab ang isang kakila-kilabot na lindol, nayanig si Raktaśṛṅga at naitulak mula sa sariling kinalalagyan sa matinding lakas.”
Verse 24
तस्य दैत्यस्य पातेन यथान्ये पर्व तोत्तमाः । अथ हर्म्याणि सर्वाणि चमत्कारपुरे तदा
Sa pagbagsak ng daitya na iyon, gaya ng pagyanig ng iba pang mararangal na bundok; noon din, ang lahat ng mga mansiyon sa Camatkārapura ay nayanig at naapektuhan.
Verse 25
शीर्णानि चलिते तस्मिन्पर्वते व्यथिता द्विजाः । प्रायशो निधनं प्राप्तास्तथाऽन्ये मूर्छयार्दिताः
Nang yumanig ang bundok na iyon, gumuho ang mga gusali; nabagabag ang mga dvija—marami ang namatay, at ang iba’y tinamaan ng pagkahimatay.
Verse 26
हतशेषास्ततो विप्रा गत्वा स्कन्दं क्रुधान्विताः । प्रोचुश्च किमिदं पाप त्वया कृतमबुद्धिना
Pagkaraan, ang mga natirang brāhmaṇa, puspos ng galit, ay lumapit kay Skanda at nagsabi: “Ano itong kasalanang ginawa mo sa kamangmangan?”
Verse 27
नाशं नीता वयं सर्वे सपुत्रपशुबाधवाः । तस्माच्छापं प्रदास्यामो वयं दुःखेन दुःखिताः
“Napahamak kaming lahat—kasama ang aming mga anak, mga alagang hayop, at mga kamag-anak. Kaya, sa dalamhating dumadagok, magpapahayag kami ng sumpa.”
Verse 28
स्कन्द उवाच । हिताय सर्वलोकानां मयैतत्समनुष्ठितम् । यद्धतो दानवो रौद्रो नान्यथा द्विजसत्तमाः
Sinabi ni Skanda: “Para sa kapakanan ng lahat ng daigdig, isinagawa ko ito—ang pagpatay sa mabagsik na dānava. Hindi ito maaaring maging iba, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa.”
Verse 29
प्रसादः क्रियतां तस्मान्मान्या मे ब्राह्मणाः सदा । मृतानपि द्विजान्सर्वानहं तानमृताश्रयात्
Kaya nga, ipagkaloob ang biyaya. Sa akin, ang mga Brāhmaṇa ay laging karapat-dapat sa paggalang. Kahit pumanaw na ang lahat ng mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, ako—sa pagdulog sa amṛta, ang nektar—ay magbabalik sa kanila.
Verse 30
पुनर्जीवितसंयुक्तान्करिष्यामि न संशयः । तथा सुनिश्चलं शैलं करिष्यामि स्वशक्तितः
Walang alinlangan, muli ko silang bubuhayin. At sa sarili kong kapangyarihan, gagawin ko ring lubos na di-matitinag ang bundok na ito.
Verse 31
एवमुक्त्वा समादाय तां शक्तिं रुधिरोक्षिताम् । चक्रे स्थापनमस्यास्तु रक्तशृङ्गस्य मूर्धनि
Pagkasabi nito, kinuha niya ang sibat na Śakti na nabudburan ng dugo, at itinindig iyon sa tuktok ng Raktaśṛṅga.
Verse 32
ततः प्रोवाच संहृष्टो देवतानां चतुष्टयम् । आंबवृद्धां तथैवाम्रां माहित्थां च चमत्करीम्
Pagkaraan, sa galak ng loob, kinausap niya ang pangkat ng apat na diyos: Āmbavṛddhā, gayundin si Āmrā, si Māhitthā, at si Camatkarī.
Verse 33
युष्माभिर्निश्चलः कार्यो भूयोऽयं नगसत्तमः । प्रलयेऽपि यथा स्थानाद्रक्तशृङ्गश्चलेन्नहि
Sa pamamagitan ninyo, ang dakilang bundok na ito ay dapat muling patatagin—upang kahit sa panahon ng pralaya, ang Raktaśṛṅga ay hindi umalis sa kanyang kinalalagyan.
Verse 34
युष्माकं ब्राह्मणाः सर्वे पूजां दास्यंति सर्वदा
Ang lahat ng mga brāhmaṇa ay laging mag-aalay ng pagsamba sa Iyo.
Verse 36
बाढमित्येव ताः प्रोच्य चतुर्दिक्षु ततश्च तम् । शूलाग्रैः सुदृढं चक्रुः स्कन्दवाक्येन हर्षिताः । ततश्चामृतमादाय मृतानपि द्विजोत्तमान् । स्कन्दो जीवापयामास द्विजभक्तिपरायणः
Sumagot sila, “Gayon nga,” at sa galak sa utos ni Skanda, pinatibay nila ito sa apat na panig sa pamamagitan ng mga dulo ng kanilang sibat. Pagkaraan, kinuha ni Skanda ang amṛta at binuhay muli maging ang mga namatay na pinakadakilang brāhmaṇa—siya na lubos na nakatuon sa paggalang sa mga dwija.
Verse 37
ततस्ते ब्राह्मणास्तत्र संहृष्टा वरमुत्तमम् । ददुस्तस्य स च प्राह मन्नामैतत्पुरोत्तमम् । सदैव ख्यातिमायातु एतन्मे हृदि वांछितम्
Pagkaraan, ang mga brāhmaṇa roon, na nagagalak, ay nagkaloob sa kanya ng isang dakilang biyaya. At sinabi niya: “Nawa’y ang pinakamainam na bayang ito ay magtaglay ng aking pangalan; nawa’y sumikat ito magpakailanman—ito ang matagal nang ninanais ng aking puso.”
Verse 38
ऋषय ऊचुः । एतत्स्कन्दपुरंनाम तव नाम्ना भविष्यति । चमत्कारपुरं तद्वत्सांप्रतं सुरसत्तम
Wika ng mga ṛṣi: “Ang pook na ito ay tatawaging Skandapura, ayon sa iyong pangalan. Gayundin, mula ngayon ay makikilala rin ito bilang Camatkārapura, O pinakadakila sa mga diyos.”
Verse 39
पूजां तव करिष्यामः कृत्वा प्रासादमुत्त मम् । तथैव देवताः सर्वाश्चतस्रोऽपि त्वया धृताः
“Sasambahin ka namin matapos maitayo ang isang dakilang templo. Gayundin, sasambahin namin ang lahat ng mga diyos—pati ang apat na iyon—na iyong itinataguyod.”
Verse 40
सर्वाः संपूजयिष्यामः सर्वकृत्येषु सादरम् । एतां चं तावकीं शक्तिं सदा सुरवरोत्तम । विशेषात्पूजयिष्यामः षष्ठ्यां श्रद्धासमन्विताः
“Sasambahin namin silang lahat nang marapat, sa bawat ritwal, nang may paggalang. At ang iyong Śakti (kapangyarihan ng sibat), O pinakadakila sa mga diyos, ay aming lalong sasambahin sa ikaanim na araw (Ṣaṣṭhī), na may ganap na pananampalataya.”
Verse 41
सूत उवाच । एवं स ब्राह्मणैः प्रोक्तो महासेनो महाबलः । स्थितस्तत्रैव तद्वा क्याज्ज्ञात्वा तत्क्षेत्रमुत्तमम्
Sinabi ni Sūta: “Nang gayon siyang kausapin ng mga brāhmaṇa, si Mahāsena na makapangyarihan ay nanatili roon din; sa kanilang mga salita ay naunawaan niyang iyon ay isang dakilang kṣetra, banal na pook.”
Verse 42
यस्तं पूजयते भक्त्या चैत्रषष्ठ्यां सुभावतः । शुक्लायां तस्य संतुष्टिं कुरुते बर्हिवाहनः
Sinumang sumamba sa Kanya nang may debosyon sa ikaanim na araw (Ṣaṣṭhī) ng Caitra, sa maliwanag na kalahati ng buwan, na may dalisay na loob—si Barhivāhana (Skanda) ay malulugod sa kanya.
Verse 43
तस्यां शक्तौ नरो यश्च कुर्यात्पृष्ठिनिघर्षणम् । पूजयित्वा तु पुष्पाद्यैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स न स्याद्रोगसंयुक्तो यावत्संवत्सरं द्विजाः
O mga dvija, sinumang matapos sambahin ang Śakti na iyon sa mga bulaklak at iba pang handog, na may wagas na pananampalataya, at saka ikiskis o idampi ang kanyang likod doon—hindi siya dadapuan ng karamdaman sa loob ng isang taon.
Verse 44
एवं तत्र धृता शक्तिस्तेन स्कन्देन धीमता । रक्तशृंगस्य रक्षार्थं तत्पुरस्य विशेषतः
Kaya nga, ang Śakti na iyon ay itinatag doon ni Skanda na marunong, upang ipagtanggol ang Raktaśṛṅga, at lalo na upang pangalagaan ang lungsod na iyon.