Adhyaya 61
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 61

Adhyaya 61

Nagsisimula ang kabanata sa paghingi ng mga ṛṣi ng paliwanag tungkol sa “Śarmiṣṭhā-tīrtha”—ang pinagmulan at bisa nito. Sumagot si Sūta sa pamamagitan ng salaysay na panghari: si Haring Vṛka ng angkan ng Soma, isang maka-dharma at mapagkalinga sa bayan, ay may mabuting reyna na nagsilang ng isang anak na babae sa oras na masama ayon sa astrolohiya. Kumonsulta ang hari sa mga brāhmaṇa na dalubhasa sa jyotiṣa; kinilala nila ang bata bilang viṣakanyā at nagbabala ng tiyak na kapinsalaan: mamamatay ang magiging asawa sa loob ng anim na buwan, at maghihirap ang sambahayang tinitirhan niya, na magdadala ng pagkalugmok sa pamilya ng kapanganakan at sa pamilyang mapapangasawa. Tumanggi ang hari na iwan ang anak at naglatag ng matibay na aral tungkol sa karma: ang mga gawa sa nakaraan ay tiyak na mamumunga; walang sinuman ang ganap na makapipigil o makapagpapawalang-bisa sa karmaphala sa pamamagitan lamang ng lakas, talino, mantra, tapas, kawanggawa, tīrtha, o pagpipigil. Gumamit siya ng mga paghahalintulad—ang guya na natatagpuan ang ina sa gitna ng maraming baka, at ang lampara na namamatay kapag naubos ang langis—upang ipakita ang katiyakan ng karma at ang pagwawakas ng pagdurusa kapag ito’y naubos. Nagtatapos ang kabanata sa kasabihang tumitimbang sa tadhana at pagsisikap, na nagtuturo: gampanan ang pananagutan sa loob ng dharma habang kinikilala ang tuloy-tuloy na ugnay ng nakaraang gawa.

Shlokas

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । शर्मिष्ठातीर्थमित्युक्तं त्वया यच्च महामते । कथं जातं महाभाग किंप्रभावं तु तद्वद

Wika ng mga rishi: “O dakilang may isip, binanggit mo ang tinatawag na ‘Śarmiṣṭhā-tīrtha.’ O mapalad, paano ito nagmula, at anong kapangyarihang banal ang taglay nito? Ipagpaliwanag mo sa amin.”

Verse 2

सूत उवाच । आसीद्राजा वृकोनाम सोमवंश समुद्भवः । ब्रह्मण्यश्च शरण्यश्च सर्वलोकहिते रतः

Sinabi ni Sūta: “Noon ay may haring nagngangalang Vṛka, mula sa angkang Lunar (Somavaṃśa). Siya’y deboto sa mga brāhmaṇa, kanlungan ng mga humihingi ng pag-iingat, at laging nagsisikap para sa kapakanan ng lahat ng nilalang.”

Verse 3

तस्य भार्याऽभवत्साध्वी प्राणेभ्योऽपि गरीयसी । सर्वलक्षणसंपन्ना पतिव्रतपरायणा

Ang kanyang asawa ay isang banal at marangal na babae, higit pang mahalaga sa kanya kaysa sariling buhay—taglay ang lahat ng mapalad na tanda at lubos na nakatuon sa dharma ng pativratā, ang tapat na paglilingkod sa asawa.

Verse 4

अथ तस्यां समुत्पन्ना प्राप्ते वयसि पश्चिमे । कन्यका दिवसे प्राप्ते सर्वशास्त्रविगर्हिते

Pagkaraan, nang siya’y dumating na sa huling yugto ng edad, nagsilang siya ng isang anak na babae—sa isang araw na itinuturing na sinisisi at di-kanais-nais ayon sa lahat ng śāstra.

Verse 5

तत आनीय विप्रान्स ज्योतिर्ज्ञानविचक्षणान् । पप्रच्छ कीदृशी कन्या ममेयं संभविष्यति

Kaya ipinatawag niya ang mga brāhmaṇa na bihasa sa kaalamang pang-astrolohiya, at nagtanong: “Ano kayang magiging uri ng anak na babae ang sanggol kong ito?”

Verse 6

ब्राह्मणा ऊचुः । या कन्या प्राप्नुयाज्जन्म चित्रासंस्थे दिवाकरे । चंद्रे वापि चतुर्दश्यां सा भवेद्विषकन्यका

Wika ng mga brāhmaṇa: “Ang dalagang isinilang kapag ang Araw ay nasa Citrā, o kapag ang Buwan ay nasa ika-labing-apat na araw (caturdaśī), ay tinatawag na ‘viṣakanyā’—ang dalagang may lason.”

Verse 7

यस्तस्याः प्रतिगृह्णाति पाणिं पार्थिवसत्तम । षण्मासाभ्यंतरे मृत्युं स प्राप्नोति नरो ध्रुवम्

“O pinakadakilang hari, sinumang lalaking tumanggap sa kanyang kamay sa pag-aasawa ay tiyak na mamamatay sa loob ng anim na buwan.”

Verse 8

यस्मिन्सा जायते हर्म्ये षण्मासाभ्यंतरे च तत् । करोति विभवैर्हीनं धनदस्याप्यसंशयम्

“At ang mismong mansiyon na pinanganakan niya, sa loob ng anim na buwan ay gagawin niyang salat sa kasaganaan—walang alinlangan, kahit pa iyon ay pag-aari ni Kubera, panginoon ng yaman.”

Verse 9

सेयं तव सुता राजन्यथोक्ता विष कन्यका । पैतृकं श्वाशुरीयं च हनिष्यति गृहद्वयम्

“O hari, ang anak mong babae na ito, gaya ng sinabi, ay isang viṣakanyā; wawasakin niya ang dalawang sambahayan—ang tahanan ng ama at ang tahanan ng mga biyenan.”

Verse 10

तस्मादिमां परित्यज्य सुखी भव नराधिप । श्रद्दधासि वचोऽस्माकं हित मुक्तं यदि प्रभो

“Kaya nga, O pinuno ng mga tao, talikdan mo siya at mamuhay sa kapayapaan—kung ikaw, O hari, ay may pananampalataya sa aming mga salitang inihayag para sa iyong kapakanan.”

Verse 11

राजोवाच । त्यक्ष्यामि यदि नामैतां धारयिष्यामि वा गृहे । अन्यदेहोद्भवं कर्म फलिष्यति तथापि मे

Wika ng hari: “Iwan ko man siya o panatilihin sa aking tahanan, ang karma na nagmula sa ibang katawan (sa nakaraang buhay) ay tiyak na mamumunga pa rin sa akin.”

Verse 12

शुभं वा यदि वा पापं न तु शक्यं प्ररक्षितुम् । तस्मात्कर्म पुरस्कृत्य नैव त्यक्ष्यामि कन्यकाम्

“Mabuti man o masama, hindi ito tunay na maiiwasan; kaya’t inuuna ang karma, hindi ko iiwan ang dalaga.”

Verse 13

येनयेन शरीरेण यद्यत्कर्म करोति यः । तेनतेनैव भूयः स प्राप्नोति सकलं फलम्

Anumang gawa ang gawin ng tao sa pamamagitan ng alinmang katawan, sa mismong katawan ding iyon muli ay tiyak niyang matatamo ang buong bunga ng gawaing iyon.

Verse 14

यस्यां यस्यामवस्थायां क्रियतेऽत्र शुभाशुभम् । तस्यां तस्यां ध्रुवं तस्य फलं तद्भुज्यते नरैः

Sa alinmang kalagayan ng buhay na gawin dito ang mabuti o masama, sa gayong kalagayan din tiyak na tinatamasa ng tao ang bunga nito.

Verse 15

न नश्यति पुराकर्म कृतं सर्वेंद्रियैरिह । अकृतं जायते नैव तस्मान्नास्ति भयं मम

Hindi nawawala ang dating karma—ang mga gawang ginawa rito sa pamamagitan ng lahat ng pandama ay hindi naglalaho. At ang hindi ginawa ay hindi kailanman mangyayari; kaya wala akong takot.

Verse 16

आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पञ्चैतानि हि सृज्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः

Ang haba ng buhay, karma, kayamanan, kaalaman, at maging kamatayan—ang limang ito ay tunay na nahuhubog na habang ang nilalang na may katawan ay nasa sinapupunan pa.

Verse 17

यथा वृक्षेषु वल्लीषु कुसुमानि फलानि च । स्वकालं नातिवर्तंते तद्वत्कर्म पुराकृतम्

Gaya ng mga bulaklak at bunga sa mga puno at baging na hindi lumalampas sa takdang panahon, gayon din ang karmang nagawa noon—namumunga lamang sa sariling oras nito.

Verse 18

येनैव यद्यथा पूर्वं कृतं कर्म शुभाशुभम् । स एव तत्तथा भुंक्ते नित्यं विहितमात्मनः

Sa anumang paraan ginawa noon ang mabuti o masamang gawa, siya rin ang tumatanggap ng bunga nito sa gayong paraan—palagi, ayon sa itinakda para sa sarili.

Verse 19

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् । तथैवं कोटिमध्यस्थं कर्तारं कर्म विन्दति

Gaya ng guya na natatagpuan ang sariling ina sa gitna ng libu-libong baka, gayon din ang karma—natatagpuan nito ang gumawa, kahit nasa gitna pa ng milyun-milyon.

Verse 20

अन्यदेहकृतं कर्म न कश्चित्पुरुषो भुवि । बलेन प्रज्ञया वापि समर्थः कर्तुमन्यथा

Sa daigdig na ito, walang sinuman—sa lakas man o talino—ang may kakayahang baguhin ang karmang nagawa sa ibang katawan (ibang pag-iral) upang maging iba.

Verse 21

अन्यथा शास्त्रगर्भिण्या धिया धीरो महीयते । स्वामिवत्प्राक्कृतं कर्म विदधाति तदन्यथा

Gayunman, ang marunong ay pinupuri dahil sa pagkaunawang nakaugat sa śāstra; tulad ng isang panginoon, kaya niyang ilihis ang pag-andar ng karmang nagawa na noon at ipadaan ito sa ibang landas.

Verse 22

स्वकृतान्युपतिष्ठंति सुखदुःखानि देहिनाम् । हेतुभूतो हि यस्तेषां सोऽहंकारेण बध्यते

Ang ligaya at dusa ng mga may katawan ay sumisibol mula sa sariling gawa. At ang nag-aangking siya ang “sanhi” nito—sa diwang “ako ang gumawa”—ay iginagapos ng egoismo (ahaṃkāra).

Verse 23

सुशीघ्रमभिधावन्तं निजं कर्मानुधावति । शेते सह शयानेन तिष्ठन्तमनुतिष्ठति

Ang sariling karma ng tao ay humahabol sa kanya nang napakabilis. Kapag siya’y nahihiga, nahihiga rin ito kasama niya; kapag siya’y tumatayo, tumatayo rin ito sa kanyang tabi.

Verse 25

येन यत्रोपभोक्तव्यं सुखं वा दुःखमेव वा । नरः स बद्धो रज्ज्वेव बलात्तत्रैव नीयते

Saanman nakatakdang danasin ang ligaya o dusa dahil sa sariling karma, ang taong iyon—na parang nakagapos sa lubid—ay sapilitang dinadala roon mismo.

Verse 26

प्रमाणं कर्मभूतानां सुखदुःखोपपादने । सावधानतया यच्च जाग्रतां स्वपतामपि

Ang karma mismo ang tiyak na panukat sa paglikha ng ligaya at dalamhati; kumikilos ito nang walang pagkukulang at tumpak para sa tao—gising man o kahit natutulog.

Verse 27

तैलक्षये यथा दीपो निर्वाणमधिगच्छति । कर्मक्षये तथा जंतुर्निर्वाणमधिगच्छति

Gaya ng lamparang namamatay kapag naubos ang langis, gayon din kapag naubos ang karma, ang nilalang na may katawan ay umaabot sa pagkapawi (nirvāṇa).

Verse 28

न मन्त्रा न तपो दानं न तीर्थं न च संयमः । समर्था रक्षितुं जंतुं पीडितं पूर्वकर्मभिः

Hindi mantra, hindi pag-aayuno at pagpapakasakit, hindi kawanggawa, hindi mga banal na pook-paglalakbay, ni pagpipigil-sa-sarili—ang makapagtatanggol sa nilalang na pinahihirapan ng dating karma.

Verse 29

यथा छायातपौ नित्यं सुसंबद्धौ परस्परम् । तथा कर्म च कर्ता च नात्र कार्या विचारणा

Kung paanong ang lilim at sikat ng araw ay laging magkaugnay, gayon din ang gawa (karma) at ang gumagawa; dito’y wala nang dapat pagtalunan.

Verse 30

अन्नपानानि जीर्यंति यत्र भक्ष्यं च भक्षितम् । तस्मिन्नेवोदरे गर्भः कथं नाम न जीर्यति

Sa tiyan ding yaon, kung saan natutunaw ang pagkain at inumin at lahat ng kinain, paano ngang ang sanggol sa sinapupunan sa tiyan ding iyon ay hindi matutunaw?

Verse 31

तस्मात्कर्मकृतं सर्वं देहिनामत्र जायते । शुभं वा यदि वा पापमिति मे निश्चयः सदा

Kaya nga, lahat ng nagaganap sa mga nilalang na may katawan dito ay bunga ng karma—mabuti man o masama; ito ang aking palagiang katiyakan.

Verse 32

अरक्षितं तिष्ठति दैवरक्षितं सुरक्षितं दैवहतं विनश्यति । जीवत्यनाथोऽपि वने विसर्जितः कृतप्रयत्नोऽपि गृहे न जीवति

Ang hindi binabantayan ay maaari pa ring manatili kung iniingatan ng tadhana; ang mahigpit na binabantayan ay napapahamak kung tinamaan ng tadhana. Maging ang ulilang iniwan sa gubat ay maaaring mabuhay, ngunit ang taong nagsisikap nang todo ay maaaring hindi mabuhay kahit nasa sariling tahanan.

Verse 61

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये विषकन्यकोत्पत्तिवर्णनंनामैकषष्टितमोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ika-animnapu’t isang kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Pinagmulan ng Dalagang Lason,” sa Māhātmya ng Banal na Rehiyon ng Śrīhāṭakeśvara, sa ikaanim na Nāgara-khaṇḍa ng Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā.