Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पश्चिमे वयसि प्राप्ते पुत्रो जज्ञे सुशोभनः । सर्वलक्षणसंपूर्णः पूर्णचंद्रसमप्रभः

Transliteration

paścime vayasi prāpte putro jajñe suśobhanaḥ | sarvalakṣaṇasaṃpūrṇaḥ pūrṇacaṃdrasamaprabhaḥ

Translation

Nang siya’y dumating sa huling yugto ng buhay, isinilang ang isang anak na lalaking lubhang marilag—ganap sa lahat ng mapalad na tanda, maningning na gaya ng kabilugan ng buwan.

Word by Word

• पश्चिमे: in the later
• पश्चिमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पश्चिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; वयस्-विशेषणम्

• वयसि: in age
• वयसि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• प्राप्ते: having come/arrived (when attained)
• प्राप्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्राप्त (कृदन्त, √आप् (आपॢ) + उपसर्ग प्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; क्त-प्रत्यय (past passive participle), वयसि इति सति (locative absolute sense)

• पुत्रः: a son
• पुत्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• जज्ञे: was born
• जज्ञे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जन् (जनीँ प्रादुर्भावे)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

• सुशोभनः: very handsome
• सुशोभनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय-उपसर्गवत्) + शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समासः (अतिशोभनः)

• सर्वलक्षणसंपूर्णः: complete with all marks (auspicious signs)
• सर्वलक्षणसंपूर्णः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक) + संपूर्ण (कृदन्त, √पॄ (पूरणे) + सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सर्वैः लक्षणैः संपूर्णः)

• पूर्णचन्द्रसमप्रभः: having a radiance like the full moon
• पूर्णचन्द्रसमप्रभः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (कृदन्त, √पॄ (पूरणे) क्त) + चन्द्र (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + प्रभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (पूर्णचन्द्रस्य समा प्रभा यस्य)

Speaker

Sūta (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Inside a forest hermitage, a radiant newborn is shown with a soft moonlike glow; parents in ascetic attire express restrained joy; the night sky suggests a full moon metaphor.

Characters & Entities

• Mṛkaṇḍu
• son (later Mārkaṇḍeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austerity and disciplined living are shown to bear fruit—dharmic lineage and spiritual radiance arise from tapas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The āśrama locale near Camatkārapura continues as the sanctified setting where the sage’s lineage unfolds.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative description of birth and auspicious qualities.