Adhyaya 206

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । इंद्रोऽपि विष्णुवाक्येन हिमवंतं समागतः । ऐरावतं समारुह्य नागेद्रं पर्वतोपमम्

Sinabi ni Viśvāmitra: Sa udyok ng mga salita ni Viṣṇu, dumating din si Indra sa Himavān; sumakay sa Airāvata, lumapit siya sa panginoon ng mga bundok, matayog na wari’y isang tuktok mismo.

Verse 2

तत्रापश्यदृषींस्तान्स चमत्कार समुद्भवान् । नियमैः संयमैर्युक्तान्सदाचारपरायणान् । वानप्रस्थाश्रमोपेतान्कामक्रोधविवर्जितान्

Doon niya nakita ang mga ṛṣi—kamangha-mangha sa ningning ng espiritu—na may mga panata at pagpipigil-sa-sarili, nakatuon sa wastong asal, nananahan sa yugto ng vānaprastha, at malaya sa pagnanasa at poot.

Verse 3

एके विप्राः स्थितास्तेषामेकांतरितभोजनाः । षष्ठकालाशिनश्चान्ये चांद्रायणपरायणाः

Sa kanila, may ilang brāhmaṇa na namumuhay na kumakain lamang tuwing salit-salitang araw; ang iba’y kumakain lamang sa ikaanim na takdang oras; at ang ilan ay lubos na nakatuon sa panatang Cāndrāyaṇa.

Verse 4

अश्मकुट्टाः स्थिताः केचिद्दंतोलूखलिनः परे । शीर्णपर्णाशनाः केचिज्जलाहारास्तथा परे । वायुभक्षास्तथैवान्ये तपस्तेपुः सुदारुणम्

May ilan ang nagsagawa ng matinding tapas sa pamamagitan ng pagdurog sa bato; ang iba nama’y ginawang lusong ang kanilang mga ngipin. May ilan na nabuhay sa mga nalaglag na dahon, ang iba’y sa tubig lamang, at ang iba pa’y tila “hangin ang pagkain”—sa gayon nila isinagawa ang lubhang mabagsik na pag-aayuno at pagninilay.

Verse 5

अथ शक्रं समालोक्य तत्राऽयांतं द्विजोत्तमाः । पूजितं चारणैः सिद्धैस्तैरदृष्टं कदाचन

Pagkaraan, nang makita nilang dumarating doon si Śakra—na sinasamba ng mga Cāraṇa at mga Siddha—namangha ang mga pinakadakilang dvija, sapagkat kailanma’y hindi pa nila siya nakita noon.

Verse 6

ते सर्वे ब्राह्मणाः प्रोक्तास्तदाश्रमसमीपगैः

Noon, ang lahat ng mga brāhmaṇa ay kinausap ng mga naninirahan sa paligid ng ermitanyo.

Verse 7

अयं शक्रः समायातो भवतामाश्रमे द्विजाः । क्रियतामर्हणं चास्मै यच्चोक्तं शास्त्रचिंतकैः

“O mga dvija, ito si Śakra na dumating sa inyong āśrama. Isagawa ninyo para sa kanya ang nararapat na arhaṇa—ang marangal na paggalang—ayon sa itinatagubilin ng mga pantas na bihasa sa śāstra.”

Verse 8

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

Pagkatapos, ang lahat ng mga brāhmaṇa, na namumukadkad ang mga mata sa pagkamangha, ay nagmadaling lumapit upang humarap sa kanya at tumayong magkasalikop ang mga palad sa paggalang.

Verse 9

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

Sa galak na tuwa na nagpapatindig ng balahibo, tinanggap nila siya ayon sa mga tuntuning itinuturo ng Gṛhya, at buong pagpapakumbaba’y nagtanong: “Ano ang dahilan ng iyong pagparito?”

Verse 10

निरीहस्यापि देवेंद्र कौतुकं नो व्यवस्थितम्

O panginoon ng mga diyos, Indra, kahit para sa taong walang pagnanasa, hindi pa rin malinaw sa amin ang layunin ng iyong pagdating dito.

Verse 11

इन्द्र उवाच । कुशलं वो द्विजश्रेष्ठा अनिहोत्रेषु कृत्स्नशः । तपश्चर्यासु सर्वासु वेदाभ्यासे तथा श्रुते

Wika ni Indra: “O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, maayos ba kayo sa lahat ng bagay—sa mga banal na gawi na walang Agnihotra, sa iba’t ibang pag-aayuno at disiplina, at sa pag-aaral ng Veda at mga sagradong aral?”

Verse 12

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं त्यक्त्वा तीर्थमयं शुभम् । कस्मादत्र समायाता हिमार्तिजनके गिरौ

“Pagkaraang lisanin ang mapalad na banal na lupain ng Hāṭakeśvara na hitik sa mga tīrtha, bakit kayo naparito sa bundok na nagdudulot ng paghihirap dahil sa lamig?”

Verse 13

तस्मात्सर्वे मया सार्धं समागच्छंतु सद्द्विजाः । चमत्कारपुरे पुण्ये बहुविप्रसमाकुले

“Kaya nga, kayong lahat na mararangal na Brāhmaṇa, sumama kayo sa akin patungo sa banal na Camatkārapura, na dinaragsa ng maraming pantas na pari.”

Verse 14

वासुदेवसमादेशात्तत्र गत्वाथ सांप्रतम् । गयाकूपे करिष्यामि श्राद्धं भक्त्या द्विजोत्तमाः

Sa utos ni Vāsudeva, pagdating ko roon ngayon, isasagawa ko nang may debosyon ang śrāddha sa Gayā-kūpa, O pinakadakila sa mga Brāhmaṇa.

Verse 15

युष्मदग्रे चतुर्दश्यां प्रेतपक्ष उपस्थिते । खेचरत्वं समायातं सर्वेषां भवतां स्फुटम्

Sa mismong harapan ninyo, sa ika-labing-apat na araw nang dumating ang panahon ng Pitṛ (Pretapakṣa), malinaw na dumating sa inyong lahat ang pagkamit ng kalagayang ‘nakalalakbay sa himpapawid’.

Verse 16

सबालवृद्धपत्नीकाः साग्निहोत्रा मया सह । तस्माद्गच्छत भद्रं वस्तत्र स्थानं भविष्यति

Sumama kayo sa akin, kasama ang inyong mga anak, matatanda, at mga asawa—at dala ang inyong mga apoy ng Agnihotra. Kaya magpatuloy kayo; nawa’y mapasa-inyo ang kapayapaan. Doon ay ipagkakaloob sa inyo ang nararapat na tahanan.

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं तत्र यास्यामश्चमत्कारपुरं पुनः । अन्येऽपि ब्राह्मणास्तत्र वेदवेदांगपारगाः

Sinabi ng mga Brāhmaṇa: “Hindi na kami muling pupunta roon, sa Camatkārapura. May iba pang mga Brāhmaṇa roon na bihasa sa mga Veda at Vedāṅga.”

Verse 18

नागरा याज्ञिकाः संति स्मार्ताः श्रुतिपरायणाः । तेषामग्रे कुरु श्राद्धं श्रद्धा चेच्छ्राद्धजा तव

Doon ay may mga paring Nāgara—mga dalubhasa sa yajña, tagasunod ng Smṛti, at tapat sa Śruti. Isagawa mo ang śrāddha sa harap nila, kung ang iyong pananampalataya ay tunay na isinilang para sa śrāddha.

Verse 19

इन्द्र उवाच । तत्र ये ब्राह्मणाः केचिद्भवद्भिः संप्रकीर्तिताः । तथाविधाश्च ते सर्वे वेदवेदांगपारगाः

Wika ni Indra: “Yaong mga Brāhmaṇa roon na inyong binanggit—tunay na silang lahat ay gayon: mga dalubhasa sa mga Veda at sa mga Vedāṅga.”

Verse 20

श्रुताध्ययनसंपन्ना याज्ञिकाश्च विशेषतः । परं द्वेषपराः सर्वे तथा परुषवादिनः

“Sila’y puspos ng pag-aaral ng Śruti at lalo pang bihasa sa mga ritwal na yajña; ngunit silang lahat ay labis na nahuhumaling sa poot at marahas magsalita.”

Verse 21

अहंकारेण संयुक्ताः परस्परजिगीषवः । तपसा विप्रयुक्ताश्च भोगसक्ता दिवानिशम्

“Nakagapos sa pagkamakasarili, nagsisikap na manaig sa isa’t isa, lumihis sa tapasya, at nakakapit sa mga aliw araw at gabi—ang gayong mga tao’y inuudyukan ng tunggalian, hindi ng dharma.”

Verse 22

यूयं सर्वगुणोपेता विष्णुना मे प्रकीर्तिताः । तस्मादागमनं कार्यं मया सार्धं समस्तकैः

“Kayo’y puspos ng lahat ng kabutihan, at si Viṣṇu mismo ang pumuri sa inyo sa harap ko. Kaya’t magsiparito kayo kasama ko—kayong lahat, walang maiiwan.”

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्माभिस्तेन दोषेण त्यक्तं स्थानं निजं हि तत् । बहुतीर्थसमोपेतं स्वर्गमार्गप्रदर्शकम्

Sumagot ang mga Brāhmaṇa: “Dahil sa pagkukulang na iyon, iniwan namin ang sarili naming tahanan—yaong lugar na pinalamutian ng maraming tīrtha at naglalahad ng landas patungo sa langit.”

Verse 24

यदि यास्यामहे तत्र त्वया सार्धं पुरंदर । अस्माकं स्वजनाः सर्वे रागद्वेषपरायणाः

“Kung paroroon kami roon na kasama Ka, O Purandara, ang lahat naming mga kamag‑anak ay nakatuon sa pagnanasa at poot.”

Verse 25

अपराधान्करिष्यंति नित्यमेव पदेपदे । ईर्ष्याधर्मसमोपेताः परुषाक्षरजल्पकाः

“Sa bawat hakbang ay palagi silang gagawa ng pagkakasala—punô ng inggit at kawalang‑dharma, at nagsasalita ng mababangis na salita.”

Verse 26

ततः संपत्स्यते क्रोधः क्रोधाच्च तपसः क्षयः । ततो न प्राप्यते मुक्तिस्तद्गच्छामः कथं विभो

“Mula roon sisibol ang galit; mula sa galit ay mauubos ang bisa ng tapas. Kung gayon, hindi makakamtan ang kalayaan—paano kami makapaparoon, O Panginoon?”

Verse 27

अपरं तत्र भूपोऽस्ति देशे दानपरः सदा । आनर्ताधिपतिः ख्यातः सर्वभूमौ सदैव सः

“Bukod pa riyan, sa lupain na iyon ay may isang hari na laging nakatuon sa pagbibigay‑dana. Siya’y tanyag bilang panginoon ng Ānarta, kilala sa lahat ng mga lupain.”

Verse 28

ददाति विविधं दानं हस्त्यश्वकनकादिकम् । यदि तत्र न गृह्णीमस्तदा कोपं स गच्छति

“Nagkakaloob siya ng sari-saring handog—mga elepante, kabayo, ginto, at iba pa. Kung hindi namin tatanggapin doon, siya’y magagalit.”

Verse 29

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

“Kapag ang hari ay napuspos ng poot at ang sarili nating mga kababayan ay naging kaaway, hindi makakamtan ang bunga ng aming tapas (mahigpit na pag-aayuno). Kaya iniwan namin ang sarili naming lungsod.”

Verse 30

यदि गृह्णीमहे दानं तस्य भूपस्य देवप । तपसः संप्रणाशः स्याद्यद्धि प्रोक्तं स्वयंभुवा

“Kung tatanggapin namin ang handog ng haring iyon, O banal na nilalang, ganap na masisira ang aming tapas—sapagkat ito’y ipinahayag mismo ni Svayambhū (Brahmā).”

Verse 31

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

Ang gumagawa ng gulong ay sinasabing kasinmakasalanan ng sampung bahay-katayan; ang tagapagdala ng watawat ay katumbas ng sampung gumagawa ng gulong; ang bayarang babae ay katumbas ng sampung tagapagdala ng watawat; at ang hari ay katumbas ng sampung bayarang babae.

Verse 32

तत्कथं तस्य गृह्णीमो दानं पापरतस्य च । यथाऽन्ये नागराः सर्वे लोभेन महतान्विताः

Kung gayon, paano namin matatanggap ang handog mula sa taong nakatuon sa kasalanan, gayong ang iba pang mamamayan ay lubhang tinutulak ng kasakiman?

Verse 33

इन्द्र उवाच । प्रभावोऽयं द्विजश्रेष्ठास्तस्य क्षेत्रस्य संस्थितः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य सर्वदैव व्यवस्थितः

Wika ni Indra: “O pinakamainam sa mga dwija, ito ang nananatiling kapangyarihang itinatag sa banal na kṣetra na iyon—ang kṣetra na tinatawag na Hāṭakeśvara—na laging naroroon sa lahat ng panahon.”

Verse 34

पितॄणां च सुतानां च बंधूनां च विशेषतः । श्वश्रूणां च स्नुषाणां च भगिनीभ्रातृभार्ययोः

Para sa mga ama at mga anak na lalaki, at lalo na para sa mga kamag-anak; para sa mga biyenan na babae at mga manugang na babae; at para sa mga kapatid na babae at mga asawa ng mga kapatid na lalaki—

Verse 35

तस्याधस्तात्स्वयं देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । पुरस्य विद्यते तस्य प्रतापेनाखिला जनाः

Sa ilalim niyon, ang Diyos Mismo—na tinatawag na Hāṭakeśvara—ay nananahan; sa bisa at karangalan ng lungsod na iyon, ang lahat ng tao ay naaapektuhan (at napapasailalim sa kapangyarihan nito).

Verse 36

सन्तप्यंते ततो द्वेषं प्रकुर्वंति परस्परम् । किं न श्रुतं भवद्भिस्तु यथा रामः सलक्ष्मणः । सीतया सह संप्राप्तो विरोधं परमं गतः

Pagkatapos, sila’y nag-aalab sa loob at lumilikha ng poot sa isa’t isa. Hindi ba ninyo narinig kung paanong si Rāma, kasama si Lakṣmaṇa, na dumating na kasama si Sītā, ay napasok sa isang napakalaking alitan?

Verse 37

सीतया लक्ष्मणेनैव सार्धं कोपेन संयुतः । अवाच्यं प्रोक्तवान्विप्रास्तौ च तेन समं तदा

Taglay ang galit, kasama sina Sītā at Lakṣmaṇa, siya’y nagsalita ng mga salitang hindi dapat bigkasin; at ang dalawang iyon, nang sandaling yaon, ay tumugon din sa kanya nang gayon din.

Verse 38

अपि मासं वसेत्तत्र यदि कोपविवर्जितः । तदा मुक्तिमवाप्नोति स्वर्गभाक्पञ्चरात्रतः

Kahit manirahan doon nang isang buwan, kung walang galit, kung gayon ay matatamo niya ang mokṣa (kalayaan); at pagkalipas ng limang gabi, siya’y nagiging kabahagi ng langit.

Verse 39

तस्मात्तत्र प्रगंतव्यं युष्माभिस्तु मया सह । ईर्ष्याधर्मं न युष्माभिस्ते करिष्यंति नागराः

Kaya nga, nararapat kayong pumaroon doon na kasama ko. Ang mga taga-lungsod ay hindi magsasagawa ng “dharma ng paninibugho” laban sa inyo.

Verse 40

न चैव भवतां कोपस्तत्रस्थानां भविष्यति । प्रसादान्मम विप्रेंद्राः सत्यमेतन्मयोदितम्

At ang inyong galit ay hindi rin sisibol habang kayo’y nananatili roon. Sa aking biyaya, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa, ito ang tunay na aking ipinahahayag.

Verse 41

आनर्तः पार्थिवो दाने योजयिष्यति न क्वचित् । युष्माकं पुत्रपौत्रेभ्यो ये दास्यंति च कन्यकाः

Ang hari ng Ānarta ay hindi kailanman mamimilit sa sinuman sa usapin ng pagbibigay-dāna. Yaong mga dalagang ipagkakaloob sa kasal sa inyong mga anak at apo—ang kanilang angkan ay kikilos ayon sa malayang loob, hindi sa pamimilit.

Verse 42

सहस्रगुणितं तेषां तत्फलं संभविष्यति । अमावास्यादिने श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे

Para sa kanila, ang bunga ng gawaing iyon ay lilitaw na pinarami nang sanlibo—lalo na kapag isinagawa ang śrāddha sa araw ng amāvasyā (bagong buwan), habang ang Araw ay nasa Kanyā (Virgo).

Verse 43

युष्मदग्रे द्विजश्रेष्ठा गया कूप्यां करिष्यति । यस्तस्य तत्फलं भावि सहस्रशतसंमितम्

Sa harap ninyo mismo, O pinakamainam sa mga dvija, isasagawa sa Kūpyā ang ritwal ng Gayā. Sinumang magsagawa nito—ang bungang darating ay masusukat na sandaang libong ulit.

Verse 44

गयाश्राद्धान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम् । यदि श्राद्धकृते तत्र नायास्यथ द्विजोत्तमाः

Walang pag-aalinlangan tungkol sa Gayā-śrāddha; tunay ang aking sinasabi. Kung kayo, O pinakamahuhusay na Brahmin, ay hindi tutungo roon upang magsagawa ng śrāddha…

Verse 45

ततः शापं प्रदास्यामि तपोविघ्नकरं हि वः । एवं ज्ञात्वा मया सार्धं तत्राऽगच्छत सत्वरम्

Kung magkagayon, ipapataw ko sa inyo ang isang sumpa—sumpang tunay na hahadlang sa inyong mga pag-aayuno at pagninilay. Kaya’t pagkaalam nito, magtungo roon nang madali kasama ko.

Verse 46

इत्युक्तास्तेन ते सर्वे शक्रेण सह तत्क्षणात् । कश्यपश्चैव कौंडिन्य उक्ष्णाशः शार्कवो द्विषः

Nang masabihan niya nang gayon, silang lahat ay umalis agad sa sandaling iyon kasama si Śakra—sina Kaśyapa, Kauṇḍinya, Ukṣṇāśa, Śārkava, at Dviṣa.

Verse 47

बैजवापश्चैव षष्ठः कापिष्ठलो द्विकस्तथा । एतत्कुलाष्टकं प्राप्तमिंद्रेण सह पार्थिव

At si Baijavāpa bilang ikaanim, kasama sina Kāpiṣṭhala at Dvika. O hari, ang pangkat na walong angkan na ito ay dumating na kasama ni Indra.

Verse 48

अग्निष्वात्तादिकान्सर्वान्पितॄनाहूय कृत्स्नशः । विश्वेदेवांस्तथा चैव प्रस्थितः पाकशासनः

Matapos tawagin nang ganap ang lahat ng mga Pitṛ, mula sa mga Agniṣvātta pataas, at gayundin ang mga Viśvedevas, si Pākaśāsana (Indra) ay naglakbay na.

Verse 49

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

Lubos na napuspos ng pananampalataya, siya’y tumungo sa lungsod ng Camatkārapura. At sa mismong sandaling iyon, si Brahmā—ang Pitāmaha, lolo ng mga daigdig—(ay kumilos din).

Verse 50

गयायां प्रस्थितः सोऽपि श्राद्धार्थं तत्र वासरे । विश्वेदेवाः प्रतिज्ञाय गयायां प्रस्थिता विधिम्

Noon ding iyon, siya man ay naglakbay patungong Gayā upang isagawa ang śrāddha. At ang mga Viśvedevas, matapos mangakong makikibahagi, ay tumungo rin sa Gayā ayon sa itinakdang ritwal.

Verse 51

शक्र श्राद्धं परित्यज्य गता यत्र पितामहः । शक्रोऽपि तत्पुरं प्राप्य गयाकूप्यामुपागतः

Sa pook na minsang pinuntahan ni Pitāmaha (Brahmā), na isinantabi pa maging ang śrāddha—si Śakra (Indra) man ay nakarating sa lungsod na iyon at dumating sa Gayā-kūpī, ang banal na balon ng Gayā.

Verse 52

ततः स्नात्वाह्वयामास श्राद्धार्थं श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्पितॄंश्चैव काले कुतपसंज्ञिते

Pagkaraan, matapos maligo at puspos ng pananampalataya, kanyang tinawag—para sa pagsasagawa ng śrāddha—ang mga Viśvedevas at ang mga Pitṛ sa oras na tinatawag na Kutapa.

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः समाहूताश्च तेन ये । पितरो देवरूपा ये प्रेतरूपास्तथैव च

Samantala, dumating ang mga kanyang tinawag: ang mga Pitṛ, na ang ilan ay nagpakita sa anyong makadiyos, at ang ilan nama’y sa anyong preta, mga espiritung yumao.

Verse 54

प्रत्यक्षरूपिणः सर्वे द्विजोपांते समाश्रिताः । विश्वेदेवा न संप्राप्ता ये गयायां गतास्तदा

Silang lahat ay nagpakita sa lantad na anyo at pumuwesto sa tabi ng brāhmaṇa; ngunit ang mga Viśvedevas ay hindi dumating noon, sapagkat sila’y nagtungo sa Gayā.

Verse 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

Kaya si Pākaśāsana (Indra) ay nagpaliban ng ritwal dahil doon—sapagkat sa śrāddha, ang mga Viśvedevas ang dapat sambahin muna sa lahat.

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । शक्रं प्राह समागत्य विश्वेदेवाऽभिकांक्षिणम्

Noon din, dumating si Nārada, ang pinakadakila sa mga pantas; lumapit siya at nagsalita kay Śakra, na sabik sa paglitaw ng mga Viśvedevas.

Verse 57

नारद उवाच । विश्वेदेवा गताः शक्र श्राद्धे पैतामहेऽधुना । गयायां ते मया दृष्टा गच्छमानाः प्रहर्षिताः

Wika ni Nārada: “O Śakra, ang mga Viśvedevas ay nagtungo na ngayon sa śrāddha ni Pitāmaha. Nakita ko sila sa Gayā, na umaalis na may galak.”

Verse 58

तच्छ्रुत्वा तत्र कुपितस्तेषामुपरि तत्क्षणात् । अब्रवीत्परुषं वाक्यं विप्राणां पुरतः स्थितः

Pagkarinig nito, siya’y agad nagalit sa kanila; at habang nakatayo sa harap ng mga brāhmaṇa, nagsalita siya ng mabibigat at marahas na salita.

Verse 59

विश्वेदेवान्विना श्राद्धं करिष्याम्यहमद्य भोः । तथान्ये मानवाः सर्वे करिष्यंति धरातले

“Nang wala ang mga Viśvedevas, isasagawa ko ngayon ang śrāddha; at gayon din, ang lahat ng ibang tao sa ibabaw ng daigdig ay magsasagawa nito.”

Verse 61

एवमुक्त्वा सहस्राक्ष एकोद्दिष्टानि कृत्स्नशः । चकार सर्वदेवानां ये हता रणमूर्धनि

Pagkasabi nito, si Sahasrākṣa (Indra) ay nagsagawa nang ganap ng mga handog na ekoddiṣṭa para sa lahat ng mga diyos na napatay sa tuktok ng larangan ng digmaan.

Verse 62

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । येषामुद्दिश्य तच्छ्राद्धं कृतं तेषां नृपोत्तम

Sa mismong sandaling iyon, nagsalita ang isang tinig na walang katawan: “O pinakadakilang hari, yaong mga pinag-ukulan ng śrāddha—na tinukoy nang wasto sa layon at paggunita—ay tiyak na tatanggap ng itinakdang bunga.”

Verse 63

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

“O Śakra, o makapangyarihang bisig! Yaong mga pinag-alayan mo ng śrāddha—kahit nasa kalagayang preta—ay napalaya na mula sa pagiging preta.”

Verse 64

गताः स्वर्गप्रसादात्ते दिव्यरूपवपुर्धराः । ये पुनः स्वर्गताः पूर्वं युध्यमाना महाहवे

“Sa biyayang nagdadala sa langit, sila’y nagtungo sa langit na may suot na anyong dibino. At yaong mga nauna nang nakarating sa langit habang nakikipaglaban sa dakilang digmaan…”

Verse 65

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

“At silang lahat ay nakamtan din ang moksha, O Vāsava, sa iyong biyaya.” Nang marinig ang mga salitang ito, napuspos si Vāsava (Indra) ng dakilang kagalakan at kasiyahan.

Verse 66

अहो तीर्थमहो तीर्थं शंसमानः पुनःपुनः । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्ता विश्वे देवाः समुत्सुकाः

Paulit-ulit niyang ibinulalas, “Ah! Kay dakila ng tīrtha—kay dakila ng tīrtha!”, at pinuri niya ito. Samantala, dumating doon ang mga Viśvedevas, sabik at puno ng pag-asam.

Verse 67

निर्वृत्य ब्रह्मणः श्राद्धं गयायां तत्र पार्थिव । प्रोचुश्च वृत्रहंतारं कुरु श्राद्धं शतक्रतो

O hari, matapos nilang ganap na isagawa sa Gayā ang śrāddha para kay Brahmā, sinabi nila sa pumatay kay Vṛtra: “O Śatakratu, magsagawa ka ng śrāddha.”

Verse 68

भूयोऽपि न विनाऽस्माभिर्लभ्यते श्राद्धजं फलम् । वयं दूरात्समायातास्तव श्राद्धस्य कारणात् । निर्वर्त्य ब्रह्मणः श्राद्धं येन पूर्वं निमंत्रिताः

“Bukod dito, ang bunga ng śrāddha ay hindi nakakamtan kung wala kami. Mula sa malayo kami’y dumating dahil sa iyong śrāddha—matapos naming ganapin ang śrāddha para kay Brahmā, na dati na kaming inanyayahan.”

Verse 69

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां कुपितः पाकशासनः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं मेघगम्भीरया गिरा

Nang marinig ang kanilang sinabi, nagalit si Pākaśāsana (Indra) at nagsalita nang mabagsik, sa tinig na malalim na parang kulog sa ulap.

Verse 70

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं मर्त्यलोके करिष्यति । अन्योऽपि यो भवत्पूर्वं वृथा तस्य भविष्यति

(Wika ni Indra:) “Mula sa araw na ito, sinumang magsagawa ng śrāddha sa daigdig ng mga mortal—anumang ibang paraan gaya noong bago ka—ay magiging walang bunga para sa kanya.”

Verse 71

एकोद्दिष्टानि श्राद्धानि करिष्यंत्यखिला जनाः । सांप्रतं मर्त्यलोकेऽत्र मर्यादेयं कृता मया

(Wika ni Indra:) “Ngayon, ang lahat ng tao ay magsasagawa ng ekoddiṣṭa-śrāddha. Sa kasalukuyan, sa mundong ito ng mga mortal, itinakda ko ang hangganan at tuntuning ito.”

Verse 72

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये चान्ये श्राद्धहारकाः । विश्वेदेवैः प्ररक्ष्यंते रक्षयिष्यामि तानहम्

“Tungkol sa mga bhūta, preta, piśāca, at iba pang nilalang na nagnanakaw ng handog ng śrāddha—yaong pinangangalagaan ng mga Viśvedeva—ako mismo ang magtatanggol sa kanila.”

Verse 73

यजमानस्य काये च श्राद्धं संयोज्य यत्नतः । मया हताः प्रयास्यंति सर्वे ते दूरतो द्रुतम्

“Kapag ang śrāddha ay maingat na ikinabit at iningatan sa katawan ng yajamāna, ang lahat ng nilalang na iyon—na tinamaan ko—ay mabilis na tatakas nang malayo.”

Verse 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

Pagkasabi nito, si Sahasrākṣa (Indra) ay muling nagsalita sa mga Viśvedeva, at ipinahayag sa lahat ng brāhmaṇa: “Ang ritwal ng śrāddha ay dapat isagawa ninyo at ng iba pang tao, subalit isagawa ito nang walang (nararapat na pakikibahagi ng) mga Viśvedeva.”

Verse 76

तेषामुष्णाश्रुणा तेन यत्पृथ्वी प्लाविता नृप । भूतान्यंडान्यनेकानि संख्यया रहितानि च

O Hari, dahil sa mainit nilang luha ay nabaha ang daigdig; at may di-mabilang na mga itlog ng mga nilalang—lampas sa anumang bilang.

Verse 77

ततोंऽडेभ्यो विनिष्क्रांताः प्राणिनो रौद्ररूपिणः । कृष्णदंताः शंकुकर्णा ऊर्ध्वकेशा भयावहाः । रक्ताक्षाश्च ततः प्रोचुर्विश्वेदेवांश्च ते नृप

Pagkaraan, mula sa mga itlog na iyon ay lumabas ang mga nilalang na may nakapanghihilakbot na anyo—itim ang mga ngipin, matutulis ang tainga, nakatindig ang buhok, kakila-kilabot, at mapupula ang mga mata. Pagdaka, O Hari, nagsalita sila sa mga Viśvedevā.

Verse 78

वयं बुभुक्षिताः सर्वे भोजनं दीयतां ध्रुवम् । भवद्भिर्विहिता यस्माद्याचयामो न चापरम्

Kami ay pawang gutom—ipagkaloob ninyo sa amin ang pagkain, huwag magkulang. Yamang kami’y itinalaga ninyo, ito lamang ang aming hinihingi at wala nang iba.

Verse 79

तथेत्युक्ते द्विजेंद्रैश्च विश्वेदेवाः सुदुःखिताः । रुरुदुर्बाष्पपूरेण प्लावयन्तो वसुन्धराम्

Nang sabihin ng mga pinakadakilang brāhmaṇa, “Gayon nga,” ang mga Viśvedevā, nilamon ng matinding dalamhati, ay umiyak nang rumaragasa ang luha at binaha ang lupa.

Verse 80

एवमुक्त्वा तु ते श्राद्धं विश्वेदेवा नृपोत्तम । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे दुःखेन महताऽन्विताः । प्रोचुश्च दीनया वाचा प्रणिपत्य पितामहम्

Matapos magsalita nang gayon hinggil sa śrāddha, O pinakamainam sa mga hari, ang lahat ng Viśvedevā—taglay ang matinding dalamhati—ay nagtungo sa Brahmaloka. Doon, yumukod at nagpatirapa sila kay Pitāmaha (Brahmā) at nagsalita sa mapagpakumbabang tinig.

Verse 81

वयं बाह्याः कृता देव श्राद्धानां बलविद्विषा । तव श्राद्धे गता यस्माद्गयायां प्राङ्निमंत्रिताः

O Panginoon, kami ay itinaboy mula sa mga śrāddha ng kaaway ni Bala (Indra). Sapagkat kami’y nagtungo sa iyong śrāddha sa Gayā, na naanyayahan na nang una pa.

Verse 82

तेन रुष्टः सहस्राक्षस्तव चांते समागताः । तस्मात्कुरु प्रसादं नः श्राद्धार्हाः स्याम वै यथा

Dahil doon, nagalit si Sahasrākṣa (Indra), at kami’y dumulog sa iyong harapan. Kaya ipagkaloob mo sa amin ang iyong biyaya, upang kami’y maging karapat-dapat tumanggap ng handog na śrāddha.

Verse 83

तच्छ्रुत्वा सत्वरं ब्रह्मा कृपया परयान्वितः । विश्वेदेवान्समादाय कूप्माण्डैस्तैः समन्वितान्

Nang marinig iyon, si Brahmā ay agad—napuspos ng sukdulang habag—tinipon ang mga Viśvedevas, kasama ang mga Kūṣmāṇḍa na yaon.

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा तत्र समागतः । विश्वेदेवसमायुक्तो हंसयानसमाश्रितः

Sa mismong sandaling iyon, dumating doon si Brahmā, kasama ang mga Viśvedevas, na nakaluklok sa kanyang karwaheng hila ng sisne (haṃsa).

Verse 86

शक्रोऽपि सहसा दृष्ट्वा संप्राप्तं कमलासनम् । अर्घ्यमादाय पाद्यं च सत्वरं सम्मुखो ययौ

Si Śakra (Indra) man ay biglang nakita ang Dumating na Nakaupo sa Loto; agad niyang kinuha ang arghya at ang tubig na panghugas ng paa (pādya), at sumulong upang salubungin Siya.

Verse 87

ततः प्रणम्य शिरसा साष्टांगं विनयान्वितः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा स्वागतं ते पितामह

Pagkaraan, yumuko siya at nagpatirapa nang lubos (sāṣṭāṅga) sa kababaang-loob; saka, nakatiklop ang mga kamay, nagsalita: “Maligayang pagdating sa Iyo, O Pitāmaha (Dakilang Ninuno).”

Verse 88

तव संदर्शनादेव ज्ञातं जन्मत्रयं मया । द्रुतं पूर्वं शुभं कर्म करोमि च यथाऽधुना

Sa mismong pagdanas ng Iyong darśana, nalaman ko ang aking tatlong kapanganakan; at ngayon ay agad kong isinasagawa ang mapalad na gawaing dati nang nararapat gawin.

Verse 89

करिष्यामि परे लोके व्यक्तमेतदसंशयम्

Gagawin ko ito sa daigdig na kabilang; malinaw ito, walang alinlangan.

Verse 90

निःस्पृहस्यापि ते देव यदागमनकारणम् । तन्मे द्रुततरं ब्रूहि येन सर्वं करोम्यहम्

O diyos, bagaman Ikaw ay walang pagnanasa, sabihin mo sa akin nang madali ang dahilan ng Iyong pagparito, upang magawa ko ang lahat ng nararapat.

Verse 91

ब्रह्मोवाच । यैर्विना न भवेच्छ्राद्धं ममापि सुरसत्तम । विश्वेदेवास्त्वया तेऽद्य श्राद्धबाह्या विनिर्मिताः

Wika ni Brahmā: “O pinakamainam sa mga diyos, kung wala sila ay hindi maisasagawa kahit ang aking Śrāddha; ngunit ngayon, ikaw ang nagpalagay sa mga Viśvedevas na iyon sa labas ng Śrāddha (ibinukod mula rito).”

Verse 92

तत्त्वया न कृतं भद्रं तेन कर्म वितन्वता । अप्रमाणं कृता वेदा यतश्च स्मृतयस्तथा

Sa iyong pagpapalaganap ng gawang iyon, walang kabutihang nagawa; kaya ang mga Veda—gayundin ang mga Smṛti—ay naparangalan mong tila nawalan ng bisa at kapani-paniwalaan.

Verse 93

एते पूर्वं मया शक्र श्राद्धार्थं विनिमंत्रिताः । पश्चात्त्वया न दोषोऽस्ति तस्माच्चैषां महात्मनाम्

“O Śakra, ang mga ito’y una kong inanyayahan para sa layunin ng Śrāddha. Pagkaraan, wala kang kasalanan; kaya tungkol sa mga dakilang kaluluwang ito…”

Verse 94

तस्माच्छापप्रमोक्षार्थं त्वं यतस्व सुरेश्वर । येन स्युः श्राद्धयोग्याश्च सर्वेऽमी दुःखिता भृशम्

Kaya, O Panginoon ng mga diyos, magsikap kang maghatid ng paglaya mula sa sumpang ito, upang ang lahat ng ito’y muling maging karapat-dapat tumanggap ng handog na Śrāddha; sapagkat sila’y labis na nagdurusa sa dalamhati.

Verse 95

पुरा ह्येतन्मया प्रोक्तं सर्वेषां च द्विजन्मनाम् । एतत्पूर्वं च यच्छ्राद्धं सफलं तद्भविष्यति

Tunay ngang ito’y ipinahayag ko noon pa para sa lahat ng mga “dalawang ulit na isinilang”; at anumang Śrāddha na naisagawa bago nito ay magiging mabunga at ganap ang bisa.

Verse 96

तत्कथं मम वाक्यं त्वमसत्यं प्रकरोषि च

Kung gayon, paano mo ginagawang hindi totoo ang aking pahayag?

Verse 97

इंद्र उवाच । मयाऽपि कोपयुक्तेन शप्ता एते पितामह । तद्यथा सत्यवाक्योऽहं प्रभवामि तथा कुरु

Wika ni Indra: O Dakilang Ninuno (Pitāmaha), maging ako, nang manaig ang poot, ay nagsumpa sa kanila. Kaya ayusin mo ito upang manatili akong nagsasalita ng katotohanan at magkabisa ang aking salita.

Verse 98

ब्रह्मोवाच । तव वाक्यं यथा सत्यं प्रभविष्यति वासव । तथाऽहं संविधास्यामि विश्वेदेवार्थमेव ह

Sinabi ni Brahmā: O Vāsava, aayusin ko upang ang iyong salita ay tunay na magkatotoo—lalo na hinggil sa mga Viśvedevā.

Verse 99

विश्वेदेवैर्विना श्राद्धं यत्त्वया समुदाहृतम् । एकोद्दिष्टं नराः सर्वे करिष्यंति धरातले

Ang śrāddha na ipinahayag mong isagawa nang walang mga Viśvedevā—sa ibabaw ng lupa, lahat ng tao ay gagawa nito bilang ekoddiṣṭa śrāddha, ang handog na may iisang layon.

Verse 100

तस्मिन्नहनि देवेंद्र त्वया यत्र विनिर्मितम् । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां शस्त्रेण निहतस्य च

Sa mismong araw na iyon, O Panginoon ng mga diyos, na itinatag mo—ang ika-labing-apat na araw ng preta-pakṣa, ang kalahating-buwan para sa mga yumao—at gayundin para sa napatay ng sandata—

Verse 101

क्षयाहे चाऽपि संजाते विश्वेदेवैर्विना कृतम् । नागरस्य शुभं श्राद्धं वचनान्मे भविष्यति

Kahit maganap ang kṣayāha (araw na nabawasan sa kalendaryo), ang mapalad na Nāgara śrāddha na isinagawa nang walang mga Viśvedevā ay magiging mabisa ayon sa aking pasya.

Verse 102

शेषकाले तु यः श्राद्धं प्रकरिष्यति तैर्विना । व्यर्थं संपत्स्यते तस्य मम वाक्यादसंशयम्

Ngunit sa ibang mga panahon, sinumang magsagawa ng śrāddha nang wala sila (ang mga Viśvedevā), magiging walang bunga iyon para sa kanya—tiyak ito ayon sa aking salita, walang pag-aalinlangan.

Verse 104

मुक्त्वा शस्त्रहतं चैकं तस्मिन्नहनि यो नरः । करिष्यति तथा श्राद्धं भूतभोज्यं भविष्यति । विश्वामित्र उवाच । तथेत्युक्ते तु शक्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । विश्वेदेवैस्ततः प्रोक्तो विनयावनतैः स्थितैः

Maliban sa iisang kaso—yaong napatay ng sandata—kung sa araw na iyon ang isang lalaki ay magsagawa ng śrāddha sa gayong di-wastong paraan, ang handog ay magiging pagkain ng mga bhūta (mga espiritu). Wika ni Viśvāmitra: Nang sabihin ni Śakra (Indra), “Gayon nga,” si Brahmā, ang lolo ng mga daigdig, ay kinausap noon ng mga Viśvedevā na nakatayo at nakayukong may pagpapakumbaba.

Verse 105

एते पुत्राः समुत्पन्ना अस्मदश्रुभ्य एव च । तेषां तु भोजनं दत्तं क्षुधार्तानां मया विभो

“Ang mga anak na ito ay tunay na sumibol mula sa aking sariling mga luha; at ako, O Panginoon, ay nagkaloob ng pagkain sa kanila nang sila’y pinahihirapan ng gutom.”

Verse 106

अस्मद्विवर्जितं श्राद्धं कुपितैर्वासवोपरि । तद्यथा जायते सत्यं वाक्यमस्मदुदीरितम्

“Isinasagawa ang śrāddha na hindi kami kabilang—kaya’t nagagalit ang mga kapangyarihang banal laban kay Vāsava (Indra). Nawa’y magkatotoo ang mga salitang aming binigkas, gaya ng pagkakasambit nito.”

Verse 107

अस्माकं वासवस्यापि तथा कुरु पितामह । निरूपय शुभाहारं येन स्यात्तृप्तिरुत्तमा

“Kaya rin, O Pitāmaha, ayusin mo ito para sa amin—at para rin kay Vāsava (Indra). Itakda mo ang mapalad na handog na pagkain upang sumilang ang pinakamataas na kasiyahan.”

Verse 108

एतेषामेव सर्वेषां प्रसादात्तव पद्मज

O Padmaja (Brahmā), sa iyong biyaya lamang dumarating ang pagpapala sa lahat ng mga ito.

Verse 109

पद्मज उवाच । श्राद्धकाले तु विप्राणां भोज्यपात्रेषु कृत्स्नशः । भस्मरेखां प्रदास्यंति ह्येतैस्तत्त्याज्यमेव हि

Sinabi ni Padmaja (Brahmā): “Sa panahon ng śrāddha, ang mga ito’y guguhit ng mga guhit ng abo sa palibot ng mga sisidlang kainan ng mga brāhmaṇa. Kaya nga, ang gayong pagkain/ayusan ay dapat talagang iwasan para sa kanila.”

Verse 111

एतेभ्यश्चैव तद्दत्तं मया तुष्टेन सांप्रतम् । एवमुक्त्वा ततो नाम तेषां चक्रे पितामहः

“At sa mga ito rin, ako—na ngayo’y nalugod—ay ipinagkaloob na ang bahagi nila sa sandaling ito.” Pagkasabi nito, si Pitāmaha (Brahmā) ay nagtalaga ng kanilang pangalan.

Verse 112

कुशब्देन स्मृता भूमिः संसिक्ता चाश्रुणा यतः । ततोंऽडानि च जातानि तेभ्यो जाता अमी घनाः । कूष्मांडा इति विख्याता भविष्यंति जगत्त्रये

“Sapagkat ang lupa ay inalaala sa salitang ‘ku’ at nabasa ng mga luha, kaya mula roon ay lumitaw ang mga itlog; at mula sa mga itlog na iyon isinilang ang mga nilalang na may siksik na katawan. Sila’y magiging tanyag sa tatlong daigdig bilang ‘Kūṣmāṇḍa’.”

Verse 113

ततस्तांश्च त्रिधा कृत्वा क्रमेणैवार्पयत्तदा । अग्नेर्वायोस्तथार्कस्य वाक्यमेतदुवाच ह

Pagkaraan, hinati niya sila sa tatlong pangkat at inialay nang sunod-sunod—kay Agni, kay Vāyu, at kay Arka (Araw). At sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 114

यजुर्वेदे प्रविख्यातं यद्देवति ऋचां त्रयम् । तेन भागः प्रदातव्य एतेषां भक्तिहोमतः

Ang tatlong taludtod na ṛk na bantog sa Yajurveda at iniaalay sa mga diyos—sa pamamagitan ng ritong iyon, dapat ibigay ang kanilang bahagi, sa mga handog na homa na may debosyon.

Verse 115

कोटिहोमोद्भवे चैव निजभागस्य मध्यतः । तेन तृप्तिं प्रयास्यंति मम वाक्यादसंशयम्

At mula sa bisa ng kabutihang nagmumula sa isang crore na homa—tunay, mula sa gitna ng sariling nakatalagang bahagi—sa pamamagitan niyon ay makakamtan nila ang kasiyahan. Sa aking salita, walang pag-aalinlangan.

Verse 116

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । विश्वेदेवास्तथा हृष्टाः कूष्माण्डाश्च विशेषतः

Pagkasabi niya nang gayon, ang Apat-ang-Mukha (Brahmā) ay naglaho sa paningin. Natuwa ang mga Viśvedevas, at lalo na ang mga Kūṣmāṇḍa ay nagalak.

Verse 117

एतस्मात्कारणाद्रक्षा क्रियते भस्मसम्भवा । विप्राणां भोज्यपात्रेषु श्राद्धे कूष्मांडजाद्भयात् । नागराणां न वांछंति श्राद्धे छिद्रं यतः शृणु

Dahil dito, isinasagawa ang ritwal na pananggalang na mula sa abo (bhāsma)—sa takot sa kapahamakan na nagmumula sa mga Kūṣmāṇḍa—sa mga sisidlan ng pagkain ng mga brāhmaṇa sa śrāddha. Kaya ang mga Nāgara ay ayaw ng anumang “butas” o kapintasan sa śrāddha; pakinggan kung bakit.

Verse 118

तेषां स्थाने यतो जाता दाक्षिण्येन समन्विताः । निषिद्धा भस्मजा रक्षा भर्तृयज्ञेन तेजसा

Sapagkat sa kanilang lugar ay lumitaw ang mga pinagkalooban ng kagandahang-loob at wastong paggalang, ang pananggalang na mula sa abo ay ipinagbawal—nalupig ng ningning ng Bhartṛ-yajña.

Verse 119

तदर्थं नागराः सर्वे न कुर्वन्ति हि कर्हिचित् । इन्द्रोऽपि च गते तस्मिंश्चतुर्वक्त्रे निजालयम्

Dahil dito, ang lahat ng mga Nāgara ay hindi kailanman gumagawa niyon sa anumang panahon. At nang ang Apat-ang-Mukha ay makabalik sa sarili niyang tahanan, si Indra man ay kumilos din noon.

Verse 120

अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वांश्चमत्कारपुरोद्भवान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

Kinausap niya ang lahat ng mga brāhmaṇa na sumibol sa mahiwagang lungsod na iyon. Nakapagdaupang-palad sa añjali, tumindig siya nang mapagpakumbaba at nakayukong may paggalang.

Verse 121

श्रूयतां मद्वचो विप्राः करिष्यथ ततः परम् । स्थापयिष्याम्यहं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः

“Pakinggan ninyo ang aking mga salita, O mga brāhmaṇa; at pagkatapos ay kumilos kayo ayon doon. Itatatag ko ang isang liṅga para kay Śūlin, ang Diyos ng mga diyos.”

Verse 122

ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तस्य दर्शितं स्थानमुत्तमम् । सोऽपि लिंगं च संस्थाप्य प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

Pagkaraan, ipinakita ng mga brāhmaṇa ang isang dakilang pook na pinakamainam. Itinindig niya roon ang liṅga, at sa galak ay nagtungo sa Tridiva, ang langit.

Verse 123

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं सर्वकामप्रदायकम्

Wika ni Viśvāmitra: “O hari, nasabi ko na sa iyo ang lahat ng iyong itinanong—ang kadakilaan ng Gayākūpī, na nagkakaloob ng bawat minimithi.”

Verse 124

आनर्त उवाच । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं भवता मे प्रकीर्तितम् । बालमंडनजं वापि सांप्रतं वक्तुमर्हसि

Wika ni Ānarta: “Isinalaysay mo na sa akin ang kadakilaan ng Gayākūpī. Ngayon, ipaliwanag mo rin ang kabanalan at gantimpalang tīrtha na kaugnay ng pag-aahit ng buhok ng bata (bāla-maṇḍana).”

Verse 126

विश्वामित्र उवाच । सहस्राक्षेण ते विप्रा लिंगार्थं याचिता यदा । स्थानं शुभं पवित्रं च सर्वक्षेत्रस्य मध्यगम्

Sinabi ni Viśvāmitra: “Nang hilingin ni Sahasrākṣa (Indra) sa mga brāhmaṇa ang isang pook para sa pagtatatag ng liṅga, itinuro nila ang isang lugar na mapalad at dalisay, nasa pinakagitna ng buong banal na lupain.”

Verse 127

ततस्तैर्दर्शितं लिंगं सुपुण्यं बालमंडनम् । यत्र बालाः पुरा जाता मरुदाख्या दितेः सुताः

Pagkaraan, ipinakita nila ang liṅga na sukdulang mapagpala, na tinatawag na Bālamaṇḍana—sa mismong pook na noong unang panahon ay isinilang ang mga kabataang Marut bilang mga anak ni Diti.

Verse 128

तेनैव च पुरा ध्वस्ता न च मृत्युमुपागताः । तच्च मेध्यतमं ज्ञात्वा स्थानं दृष्टं पुरा च यत्

Sa mismong kapangyarihang iyon, noong una sila’y napabagsak ngunit hindi inabot ng kamatayan. Nang malaman nilang iyon ang pinakadalisay na pook—yaong matagal nang nakita at iginalang mula pa noong sinaunang panahon—(ganito ang kanilang sinabi).

Verse 129

यत्र दित्या तपस्तप्तं सुसुतं कांक्षमाणया । तद्दृष्ट्वा परमं स्थानं जीवं प्रोवाच देवपः

Sa pook na iyon, nagsagawa si Diti ng matinding tapa, na naghahangad ng mararangal na anak. Nang masilayan ang kataas-taasang banal na lugar, nagsalita ang panginoon ng mga deva kay Jīva, ang kanyang guro.

Verse 130

गुरो ब्रूहि ममाशु त्वं सुमुहूर्तं च सांप्रतम् । दिवसं यत्र सल्लिंगं स्थापयामि हरोद्भवम् । प्रलयेऽपि समुत्पन्ने न नाशो यत्र जायते

“O Guru, sabihin mo sa akin agad ang mapalad na sandali sa ngayon—ang araw na maitatatag ko ang tunay na Liṅga, na isinilang mula kay Hara (Śiva)—sa pook na kahit dumating ang pralaya, ang pagkalusaw ng sansinukob, ay walang pagkawasak na nagaganap.”

Verse 131

ततः सोऽपि चिरं ध्यात्वा तं प्रोवाच शचीपतिम् । माघमासे सिते पक्षे पुष्यर्क्षे रविवासरे

Pagkaraan, siya man ay nagmuni-muni nang matagal at saka nagsalita sa panginoon ni Śacī (Indra): “Sa buwan ng Māgha, sa maliwanag na kalahati, sa ilalim ng bituing Puṣya, sa araw ng Linggo…”

Verse 132

त्रयोदश्यामभीष्टे तु संजातेऽ भ्युदये शुभे । संस्थापय विभो लिंगं मम वाक्येन सांप्रतम्

“Sa minimithing Trayodaśī, kapag sumapit ang mapalad na pagsikat, O makapangyarihan—itatag mo ngayon ang Liṅga ayon sa aking salita.”

Verse 133

आकल्पांतसमं दिव्यं स्थिरं ते तद्भविष्यति । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु हर्षेण महताऽन्वितः

“Ito’y magiging banal at matatag para sa iyo, mananatili hanggang sa wakas ng kalpa.” Pagkarinig nito, ang hari ng mga diyos ay napuspos ng dakilang galak.

Verse 134

बालमंडनसांनिध्ये स्थापयामास तत्तदा । विप्रपुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः

Pagkatapos, sa mismong harapan ni Bālamaṇḍana, itinatag niya iyon noon din—sa gitna ng mga pagpapala (puṇyāha) ng mga Brahmin at ng umaalingawngaw na awit at tugtugin ng mga instrumento.

Verse 135

ततो होमावसाने तु तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् । दक्षिणायां ददौ तेषामाघाटं स्थानमुत्तमम्

Pagkaraan, sa pagtatapos ng homa, matapos niyang bigyang-kasiyahan ang mga pinakadakilang dwija sa tarpaṇa, naghandog siya ng dakṣiṇā at ipinagkaloob sa kanila ang marangal na pook na tinatawag na Āghāṭa.

Verse 136

मांकूले संस्थितं यच्च दिव्यप्राकारभूषितम् । सर्वेषामेव विप्राणां सामान्येन नृपोत्तम

At yaong nasa Māṃkūla, na pinalamutian ng banal na pader na nakapaligid—iyon ay para sa lahat ng brāhmaṇa nang magkakasama, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 137

ततोऽष्टकुलिकान्विप्रान्समाहूयाब्रवीदिदम् । युष्माभिस्तु सदा कार्या चिंता लिंगसमुद्भवा

Pagkatapos, ipinatawag niya ang mga brāhmaṇa ng walong angkan at sinabi: “Dapat ninyong laging ingatan ang banal na pagtalima at pag-aaruga na nagmumula sa paglilingkod sa Śiva-liṅga.”

Verse 138

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

“Sapagkat ipinagkaloob ko sa kanya ang kabuhayang tatagal gaya ng buwan at araw, kaya dapat tanggapin ang paglalaang iyon; at para sa layuning iyon, ito’y kukunin mula sa labindalawang nayon.”

Verse 139

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं विबुधश्रेष्ठ करिष्यामो वचस्तव । लिंगचिंतासमुद्भूतं श्रूयतामत्र कारणम्

Sumagot ang mga brāhmaṇa: “O pinakadakila sa mga diyos, hindi namin isasagawa ang iyong salita. Dinggin ang dahilan dito—na nagmumula sa aming pag-aalala ukol sa liṅga.”

Verse 140

ब्रह्मस्वं विबुधस्वं च तडागोत्थं विशेषतः । भक्षितं स्वल्पमप्यत्र नाश येत्सर्वपूर्वजान्

Ang ari-arian ng mga brāhmaṇa at ang ari-arian ng mga diyos—lalo na yaong nagmumula sa handog na lawa—kapag kinain kahit kaunti rito, winawasak nito ang lahat ng ninuno ng tao.

Verse 141

यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं जातस्तद्भक्षयिष्यति । पातयिष्यति नः सर्वांस्तदस्माकं महद्भयम्

Kung may sinumang isinilang sa aming angkan ang kumain niyon, ibabagsak niya kaming lahat sa kapahamakan. Iyan ang aming malaking pangamba.

Verse 142

अथ तं मध्यगः प्राह कृतांजलिर्द्विजोत्तमः । दृष्ट्वाऽन्यमनसं शक्रं कृतपूर्वोपकारिणम्

Pagkaraan, isang pinakadakilang brāhmaṇa ang tumindig sa gitna nila, magkasalikop ang mga kamay, at nagsalita kay Śakra; nakita niyang ligalig ang isip nito, bagaman dati’y naging tagapagkaloob ng kabutihan.

Verse 143

देवशर्माभिधानस्तु विख्यातः प्रवरैस्त्रिभिः । अहं चिंतां करिष्यामि तव लिंगसमुद्भवाम्

“Ako’y tinatawag na Devaśarmā, bantog bilang isa sa tatlong dakilang tao. Aakuin ko ang pananagutan ng pagsasagawa ng banal na pagtalima na ukol sa liṅga para sa iyo.”

Verse 144

अपुत्रस्य तु मे पुत्रं यदि यच्छसि वासव । यस्मात्संजायते वंशो यावदाभूतसंप्लवम्

“Ngunit kung ikaw, O Vāsava, ay magkakaloob sa akin na walang anak ng isang anak na lalaki—upang ang angkan ay sumibol at magpatuloy hanggang sa wakas ng pagkalusaw ng kapanahunan—(gagawin ko ito).”

Verse 145

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

Siya’y nakaaalam ng dharma, marunong tumanaw ng utang-na-loob, at umiiwas sa maling paggamit ng pag-aari ng mga diyos. Nang marinig ito, nagalak si Vāsava (Indra) at nagsalita sa pinakadakilang brāhmaṇa.

Verse 146

इन्द्र उवाच । भविष्यति शुभस्तुभ्यं पुत्रो वंशधरः परः । धर्मात्मा सत्यवादी च देवस्वपरिवर्जकः

Wika ni Indra: “Magkakaroon ka ng pinagpalang anak na lalaki—dakilang tagapagmana ng iyong angkan—matuwid ang diwa, tapat sa pananalita, at umiiwas sa maling paggamit ng pag-aari ng mga diyos.”

Verse 147

तस्यान्वये तु ये पुत्रा भविष्यंति महात्मनः । ते सर्वेऽत्र भविष्यंति तद्रूपा वेदपारगाः

At ang mga anak na isisilang sa angkan ng dakilang kaluluwang iyon—silang lahat ay maninirahan dito, taglay ang kanyang likas na pagkatao, ganap at marunong, na nakatawid na sa kabilang pampang ng mga Veda.

Verse 148

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

Pakinggan mo pa ang aking mga salita, O mabuting brāhmaṇa—ang aking ipahahayag sa iyo. At nawa’y makinig din ang lahat ng pinakadakilang brāhmaṇa na nagtipon dito.

Verse 149

बालमण्डनके तीर्थे मयैतल्लिंगमुत्तमम् । चतुर्वक्त्र समादेशाच्चतुर्वक्त्रं प्रतिष्ठितम्

Sa banal na tawiran ng Bālamaṇḍanaka, itinatag ko ang kataas-taasang Liṅga na ito. Sa utos ng Apat-ang-Mukha (Brahmā), ito’y itinindig bilang ‘Caturvaktra’—ang Liṅgang Apat ang Mukha.

Verse 150

योऽत्र स्नानविधिं कृत्वा तीर्थेऽत्र पितृतर्पणम् । आजन्म पितरस्तेन प्रभविष्यंति तर्पिताः

Sinumang magsagawa rito ng wastong ritwal ng banal na pagligo at maghandog ng tarpana (pagbuhos ng tubig) para sa mga ninuno sa tīrtha na ito—sa bisa ng gawaing iyon, ang kanyang mga ninuno ay tunay na masisiyahan sa bawat salinlahi.

Verse 151

ग्रामा द्वादश ये दत्ता मया देवस्य चास्य भोः । वसिष्यंति च ये विप्रा वृद्धिश्राद्ध उपस्थिते । ते श्राद्धं प्रथमं चास्य कृत्वा श्राद्धं ततः परम्

O ginoo—ang labindalawang nayon na aking ipinagkaloob para sa Panginoong ito (sa diyos na ito): kapag dumating ang panahon ng vṛddhi-śrāddha, ang mga brāhmaṇa na naninirahan doon ay unang magsasagawa ng śrāddha para sa diyos na ito, at saka pa lamang ang iba pang mga śrāddha.

Verse 152

तत्कृत्यानि करिष्यन्ति ते विघ्नेन विवर्जिताः । वृद्धिः संपत्स्यते तेषां नो चेद्विघ्नं भविष्यति

Matutupad nila ang mga tungkuling iyon nang walang sagabal; sisibol sa kanila ang kasaganaan, at walang hadlang na darating.

Verse 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

Sa buwan ng Māgha, sa maliwanag na kalahati, pagdating ng ikalabintatlong araw ng buwan, ang mga taong naninirahan sa mga nayong iyon na pumaparito nang may pagtitipon ng isip—

Verse 154

बालमण्डनके स्नात्वा लिंगमेतत्समाहिताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या ते यास्यंति परां गतिम्

Pagkaligo sa Bālamaṇḍanaka at sa isip na natipon, sasambahin nila ang Liṅga na ito nang may tapat na debosyon; at mararating nila ang pinakamataas na kalagayan.

Verse 155

ग्रामाणां मम लिंगस्य ये करिष्यंति पीडनम् । कालांतरेऽपि संप्राप्तास्ते यास्यंति च संक्षयम्

Ngunit ang sinumang mananakit sa mga nayon (na inialay para sa pook na ito) o sa aking Liṅga—kahit pa sila’y lumitaw sa mga panahong darating—sila’y hahantong sa kapahamakan.

Verse 156

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च । बालमण्डनके तीर्थ आगमिष्यंति तद्दिने

Ang lahat ng mga banal na tawiran sa daigdig—pati yaong kaugnay ng dagat at mga lawa—ay darating sa tīrtha ng Bālamaṇḍanaka sa mismong araw na iyon.

Verse 157

विश्वामित्र उवाच । एतदुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चाष्टकुलान्द्विजान् । अग्रतः कोपसंयुक्तस्ततोवचनमब्रवीत्

Sinabi ni Viśvāmitra: Pagkasabi nito, si Sahasrākṣa (Indra) ay napuno ng poot; ipinatawag niya sa harap niya ang mga Brāhmaṇa ng walong angkan at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 158

एतैः सप्तकुलैर्विप्रैर्यत्कृतं वचनं न मे । कृतघ्नैस्ता ञ्छपिष्यामि कृतघ्नत्वान्न संशयः

“Sapagkat ang mga Brāhmaṇa ng pitong angkan na ito ay hindi tumupad sa aking utos; bilang mga walang utang-na-loob, isusumpa ko sila—walang alinlangan sa kanilang kawalang-pasasalamat.”

Verse 159

यस्मादिदंपुरा प्रोक्तं मनुना सत्यवादिना । स्वायंभुवेन प्रोद्दिश्य कृतघ्नं सकलं जनम्

“Sapagkat ito’y ipinahayag noon pa ni Manu Svāyambhuva, ang nagsasalita ng katotohanan, upang ituro na ang kawalang-utang-na-loob ay dumudungis sa sangkatauhan sa lahat ng dako.”

Verse 160

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

Para sa pumatay ng Brahmana, sa umiinom ng alak, sa magnanakaw, sa sumisira ng tiwala, at sa mapanlinlang—itinakda ng mga banal ang mga pag-aalis-sala; ngunit para sa walang utang-na-loob, walang pag-aalis-sala.

Verse 161

अवध्या ब्राह्मणा गावः स्त्रियो बालास्तपस्विनः । तेनाऽहं न वधाम्येताञ्छिद्रेऽपि महति स्थिते

Ang mga Brahmana, mga baka, mga babae, mga bata, at mga asceta ay hindi dapat patayin. Kaya kahit may lumitaw na malaking kasalanan, hindi ko sila papatayin.

Verse 162

ततस्तोयं समादाय सदर्भं निजपाणिना । शशाप तान्द्विजश्रेष्ठान्कृतघ्नान्पाकशासनः

Pagkaraan, si Pākaśāsana (Indra), na may hawak na tubig at damong darbha sa sariling kamay, ay nagsumpa sa mga pinakadakilang Brahmana dahil sa kanilang kawalang-utang-na-loob.

Verse 163

मम वाक्यादपि प्राप्य एते लक्ष्मीं द्विजोत्तमाः । निर्धनाः संभविष्यंति नीत्वा यद्द्वारतो ऽखिलम्

“Bagaman sa mismong utos ko nakamtan ng mga pinakamahusay na Brahmana ang kasaganaan, sila’y magiging dukha—pagkaraang dalhin ang lahat ng dumating sa kanilang pintuan.”

Verse 164

भक्तानां च पीरत्यागमेतेषां वंशजा द्विजाः । करिष्यंति न सन्देहो यथा मम सुनिष्ठुराः । दाक्षिण्यरहिताः सर्वे तथा बह्वाशिनः सदा

“At ang mga Brahmana na isisilang sa kanilang angkan ay tatalikuran ang mga debotong nagdurusa—walang pag-aalinlangan—na kasing-lupit nila sa akin: lahat ay salat sa habag, at laging labis kung kumain.”

Verse 165

एवमुक्त्वाऽथ तान्विप्रान्सप्तवंशसमुद्भवान् । पुनः प्रोवाच तान्विप्राञ्छेषान्नगरसंभवान्

Pagkasabi niya nang gayon sa mga Brahmana na isinilang mula sa pitong angkan, muli niyang kinausap ang natitirang mga Brahmana na nagmula sa lungsod.

Verse 166

ममात्र दीयतां स्थानं स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । येन संवत्सरस्यांते पंचरात्रं वसाम्यहम्

“O mga pinakadakilang Brahmana, ipagkaloob ninyo sa akin ang isang lugar dito—isang tiyak na tahanan dito—upang sa katapusan ng bawat taon ay makapanahan ako nang limang gabi.”

Verse 167

देवस्यास्य प्रपूजार्थं मर्त्यलोकसु खाय च । ब्राह्मणानां प्रपूजार्थं सर्वेषां भवतामिह

“Para sa ganap na pagsamba sa Diyos na ito—at para sa kagalingan sa daigdig ng mga tao—at upang marapat na parangalan ang mga Brahmana—nawa’y isagawa ito rito ng inyong lahat.”

Verse 168

विश्वामित्र उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे तदर्थं स्थानमुत्तमम् । दर्शयामासुः संहृष्टाः प्रोचुश्च तदनंतरम्

Sinabi ni Viśvāmitra: “Pagkaraan nito, ang lahat ng mga Brahmana, na nagagalak, ay ipinakita ang napakahusay na pook na angkop sa layuning iyon, at kaagad pagkatapos ay nagsalita sila.”

Verse 169

ब्रह्मस्थाने त्वया शक्र पंचरात्रमुपेत्य च । स्थातव्यं मर्त्यलोकस्य सुखमासेव्यतां प्रभो

“O Śakra (Indra), pagdating mo sa pook ni Brahmā, dapat kang manatili nang limang gabi; O Panginoon, nawa’y matamasa ang kaligayahan ng daigdig ng mga tao sa pamamagitan ng pagtalimang ito.”

Verse 170

अत्र स्थाने तवाऽग्रे तु करिष्यामो महोत्सवम् । गीतवादित्रनिर्घोषैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजानां तर्पणैश्चैव सर्वकामसमृद्धिदम्

Dito sa pook na ito, sa harap Mo, magsasagawa kami ng dakilang pagdiriwang—umaalingawngaw sa awit at tugtugin, may pabango, mga kuwintas ng bulaklak at mga pahid na mabango; at may mga handog na tarpaṇa para sa mga dvija. Nagkakaloob ito ng kasaganaan sa lahat ng minimithing layon.

Verse 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

Wika ni Viśvāmitra: Nang marinig ang kanilang mga salita, si Pākaśāsana (Indra) ay nagalak; matapos parangalan ang lahat ng dvija, siya’y nagtungo sa kanyang tahanang makalangit.

Verse 206

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्ड हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये बालमण्डनतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa Śrī Skanda Mahāpurāṇa—sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod—sa ikaanim na bahagi, sa Nāgarakhaṇḍa, sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara-kṣetra, ang kabanatang tinatawag na “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Bālamaṇḍana Tīrtha,” na siyang Kabanata 206.

Verse 215

कस्मिन्स्थाने च शक्रेण तच्च लिंगं प्रतिष्ठितम । वदास्माकं महाभाग तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

At saang pook itinindig ni Śakra ang Liṅga na iyon? Ipagbigay-alam mo sa amin, O dakilang pinagpala; at kapag nasilayan iyon, ano ang bungang matatamo?

Verse 984

शक्रोऽपि श्राद्धकर्माणि कृत्वा तेषां दिवौकसाम् । तीर्थयात्रापरो भूत्वा तथैव च व्यवस्थितः

Si Śakra man ay nagsagawa ng mga ritwal na śrāddha para sa mga nilalang na makalangit; pagkaraan, siya’y naging masugid sa paglalakbay-pananampalataya sa mga tīrtha at nanatiling nakatuon sa gayong landas.