Adhyaya 183

Verse 1

सूत उवाच । द्वितीये दिवसे प्राप्ते यज्ञकर्मसमुद्भवे । द्वादश्यामभवत्तत्र शृणुध्वं तद्द्विजोत्तमाः । वृत्तान्तं सर्वदेवानां महाविस्मयकारकम्

Wika ni Sūta: Nang dumating ang ikalawang araw—sa pag-usad ng mga gawaing yajña—doon ay naging araw ng Dvādaśī. Makinig kayo, O pinakamahuhusay na brāhmaṇa, sa isang pangyayaring ukol sa lahat ng mga deva, lubhang kahanga-hanga.

Verse 2

मखकर्मणि प्रारब्ध ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । जलसर्पं समादाय बटुः कश्चित्सुनर्मकृत्

Nang masimulan ang gawain ng yajña, na isinasagawa ng mga ṛtvij na bihasa sa Veda, may isang batang brahmacārin na mapanggulo ang kumuha ng isang ahas sa tubig.

Verse 3

प्रविश्याथ सदस्तत्र तं सर्पं ब्राह्मणान्तिके । चिक्षेप प्रहसंश्चैव सर्वदुःखभयंकरम्

Pagpasok niya sa kapulungan ng yajña, tumawa siya at inihagis ang ahas malapit sa isang brāhmaṇa; ang gawang iyon ay naging sanhi ng pangamba at pinagmulan ng lahat ng dalamhati.

Verse 4

ततस्तु डुण्डुभस्तूर्णं भ्रममाण इतस्ततः । विप्राणां सदसिस्थानां सक्तानां यज्ञकर्मणि

Pagkaraan, si Ḍuṇḍubha ay nagmadaling tumakbo pabalik-balik, dito at doon, sa gitna ng mga brāhmaṇa na nakaupo sa kapulungan at abala sa mga gawain ng yajña.

Verse 5

अहो होतुः स्थिते प्रैषे दीर्घसत्रसमुद्भवे । स सर्पो वेष्टयामास तस्य गात्रं समंततः

Ay! Habang ang hotṛ ay nakatayo sa itinakdang puwesto sa gitna ng mahabang sattrá na iyon, ang ahas ay pumulupot sa kanyang katawan sa lahat ng panig.

Verse 6

न चचाल निजस्थानात्प्रायश्चित्तविभीषया । नोवाच वचनं सोऽत्र चयनन्यस्तलोचनः

Hindi siya umalis sa sariling kinalalagyan, nanginginig sa takot sa pag-iisip ng prāyaścitta (pagbabayad-sala); ni hindi siya nagsalita roon, nakatuon ang mga mata sa ritwal na isinasagawa.

Verse 7

हाहाकारो महाञ्जज्ञे एतस्मिन्नंतरे द्विजाः । तस्मिन्सदसि विप्राणां विषा ढ्याहिप्रशंकया

Samantala, sumiklab ang isang malaking sigaw ng pangamba sa mga dvija (dalawang ulit na isinilang). Sa kapulungan ng mga brāhmaṇa, kinatakutan nilang ang ahas ay punô ng kamandag.

Verse 9

हाहाकारो महानासीत्तं दृष्ट्वा सर्पवेष्टितम् । तस्य पुत्रो विनीतात्मा मैत्रावरुणकर्मणि

Nang makita siyang nababalutan ng ahas, sumiklab ang isang malaking sigaw. Ang kanyang anak—may pagpipigil-sa-sarili—ay abala sa mga tungkulin ng pagkapari na Maitrāvaruṇa sa ritwal.

Verse 10

यस्मात्पाप त्वया सर्पः क्षिप्तः सदसि दुर्मते । तस्माद्भव द्रुतं सर्पो मम वाक्यादसंशयम्

“Dahil ikaw, O makasalanan at masamang-isip, ay naghagis ng ahas sa banal na kapulungan; kaya sa aking salita, walang pag-aalinlangan, maging ahas ka agad!”

Verse 11

बटुरुवाच । हास्येन जलसर्पोऽयं मया मुक्तोऽत्र लीलया । न ते तातं समुद्दिश्य तत्किं मां शपसि द्विज

Sinabi ng bata: “Biro lamang nang pakawalan ko rito ang ahas-tubig na ito, bilang paglalaro. Hindi ko ito itinudla sa iyong ama—kaya bakit mo ako isinusumpa, O brāhmaṇa?”

Verse 12

एतस्मिन्नंतरे मुक्त्वा तस्य गात्रं स पन्नगः । जगामान्यत्र तस्यापि सर्पत्वं समपद्यत

Noon din, binitiwan ng ahas ang kaniyang katawan at nagtungo sa ibang dako; at ang nagkasala man ay napasailalim din sa kalagayang maging ahas.

Verse 13

सोऽपि सर्पत्वमापन्नः सनातनसुतो बटुः । दुःखशोकसमापन्नो ब्राह्मणैः परिवेष्टितः

Ang batang iyon din—ang anak ni Sanātana—ay naging ahas; nilamon ng dalamhati at pighati, siya’y nakatayo na napalilibutan ng mga brāhmaṇa.

Verse 14

अथ गत्वा भृगुं सोऽपि बाष्पव्याकुललोचनः । प्रोवाच गद्गदं वाक्यं प्रणिपत्य पुरःसरः

Pagkaraan, nagtungo siya kay Bhṛgu; ang kaniyang mga mata’y nababalisa sa luha. Yumukod at nagpatirapa sa harap, nagsalita siya nang nauutal ang tinig.

Verse 15

सनातनसुतश्चास्मि पौत्रस्तु परमेष्ठिनः । शप्तस्तव सुतेनास्मि च्यवनेन महात्मना

“Ako’y anak ni Sanātana, at apo ni Parameṣṭhin. Gayunman, ako’y isinumpa ng iyong anak, ang dakilang-loob na si Cyavana.”

Verse 16

निर्दोषो ब्राह्मणश्रेष्ठ तस्माच्छापात्प्ररक्ष माम् । तच्छ्रुत्वा च्यवनं प्राह कृपाविष्टो भृगुः स्वयम्

“Ako’y walang sala, O pinakadakila sa mga brāhmaṇa; kaya’t iligtas mo ako mula sa sumpang ito.” Nang marinig iyon, si Bhṛgu mismo—na napuspos ng habag—ay nagsalita kay Cyavana.

Verse 17

अयुक्तं विहितं तात यच्छप्तोऽयं बटुस्त्वया । न मां धर्षयितुं शक्तो विषाढ्योऽपि भुजंगमः

Wika ni Bhṛgu: “Anak ko, hindi nararapat na isinumpa mo ang batang brahmacārin na ito. Kahit ang ahas na namamaga sa lason ay walang lakas upang salakayin ako.”

Verse 19

किं पुनर्जलसर्पोऽयं निर्विषो रज्जुसंनिभः । न मामुद्दिश्य निर्मुक्तः सर्पोऽनेन द्विजन्मना । शापमोक्षं कुरुष्वास्य तस्माच्छीघ्रं द्विजन्मनः

“Lalo pa ang ahas-tubig na ito—walang lason at wari’y lubid lamang—ano ang magagawa nito? Ang anyong-ahas na ito’y hindi pinalaya ng dalawang-beses-na-isinilang na iyon na ako ang tinutumbok. Kaya, O dvija, agad mo siyang palayain sa sumpa.”

Verse 20

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य स्वयमेव पितामहः । तत्रायातः स्थितो यत्र स पौत्रः सर्परूपधृक्

Nang marinig ang kanyang mga salita, ang Pitāmaha mismo ay dumating doon at tumindig sa kinaroroonan ng apo—na may anyong ahas.

Verse 21

प्रोवाच न विषादस्ते पुत्र कार्यः कथंचन । यत्सर्पत्वमनुप्राप्तः शृणुष्वात्र वचो मम

Sinabi niya: “Anak, huwag kang magtanim ng dalamhati sa anumang paraan. Yamang napasa iyo ang kalagayang maging ahas, pakinggan mo rito ang aking mga salita.”

Verse 22

पुरा संस्रष्टुकामोऽहं नागानां नवमं कुलम् । तद्भविष्यति त्वत्पार्श्वात्समर्यादं धरातले

“Noong una, sa pagnanais kong magluwal ng ikasiyam na angkan ng mga Nāga, ito ang aking itinakda: mula sa iyong panig ito’y sisibol sa lupa, na may wastong hangganan at kaayusan.”

Verse 23

मन्त्रौषधियुजां पुंसां न पीडामाचरिष्यति । संप्राप्स्यति परां पूजां समस्ते जगतीतले

Hindi siya mananakit sa mga taong may taglay na mantra at mga gamot; at makakamtan niya ang sukdulang paggalang at pagsamba sa buong daigdig.

Verse 24

अत्राऽस्ति सुशुभं तोयं हाटकेश्वरसंज्ञिते । क्षेत्रे तत्र समावासः पुत्र कार्यस्त्वया सदा

Narito ang marilag na banal na tubig sa pook na tinatawag na Hāṭakeśvara. Doon ka dapat laging manahan, anak ko.

Verse 25

तत्रस्थस्य तपस्थस्य नागः कर्कोटको निजम् । तव दास्यति सत्कन्यां ततः सृष्टिर्भविष्यति

Sa iyo na nananatili roon at nagsasagawa ng matinding pagninilay at pagtapa, ibibigay ng Nāga Karkoṭaka ang sarili niyang marangal na dalagang anak; at mula sa pagsasamang iyon ay sisibol ang lahi.

Verse 26

नवमस्य कुलस्यात्र समर्यादस्य भूतले । श्रावणे कृष्णपक्षे तु संप्राप्ते पंचमीदिने

Dito sa lupa, ang ikasiyam na angkan—na naitatag sa wastong hangganan ng dharma—ay, pagdating ng ikalimang araw sa madilim na kalahati ng buwan ng Śrāvaṇa, darating sa itinakdang sandali nito.

Verse 27

संप्राप्स्यति परां पूजां पृथिव्यां नवमं कुलम् । अद्यप्रभृति तत्तोयं नागतीर्थमिति स्मृतम्

Ang ikasiyam na angkan ay magkakamit ng sukdulang parangal sa daigdig. Mula sa araw na ito, ang tubig na iyon ay aalalahaning “Nāga-tīrtha”.

Verse 28

ख्यातिं यास्यति भूपृष्ठे सर्वपातकनाशनम् । येऽत्र स्नानं करिष्यंति संप्राप्ते पंचमीदिने

Sasikat ito sa ibabaw ng daigdig bilang pook na pumupuksa sa lahat ng kasalanan. Ang sinumang maligo rito pagdating ng araw ng Pañcamī ay tatanggap ng biyayang nagpapadalisay na iyon.

Verse 29

न तेषां वत्सरंयावद्भविष्यत्यहिजं भयम् । विषार्द्दितस्तु यो मर्त्यस्तत्र स्नानं करिष्यति

Para sa kanila, sa loob ng isang buong taon ay walang takot na magmumula sa mga ahas. At sinumang taong pinahihirapan ng lason, kung maligo roon…

Verse 31

करिष्यति तथा स्नानं फलहस्ता प्रभक्तितः । भविष्यति च सा शीघ्रं वंध्याऽपि च सुपुत्रिणी

Kung siya man ay maligo rin doon, may hawak na mga prutas sa kamay at may taos-pusong debosyon, kahit ang babaeng baog ay agad pagpapalain ng mabubuting anak na lalaki.

Verse 32

सूत उवाच । एवं प्रवदतस्तस्य ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । अन्ये नागाः समायातास्तत्र यज्ञे निमंत्रिताः

Sinabi ni Sūta: Habang si Brahmā—na may di-nahahayag na pinagmulan—ay nagsasalita nang gayon, dumating ang iba pang mga Nāga na inanyayahan sa yajña roon.

Verse 33

वासुकिस्तक्षकश्चैव पुण्डरीकः कृशोदरः । कम्बलाश्वतरौ नागौ शेषः कालिय एव च

Sina Vāsuki at Takṣaka; sina Puṇḍarīka at Kṛśodara; ang mga Nāga na sina Kambala at Aśvatara; at gayundin sina Śeṣa at Kāliya.

Verse 34

ते प्रणम्य वचः प्रोचुः प्रोच्चैर्देवं पितामहम् । तवादेशाद्वयं प्राप्ता यज्ञेऽत्र प्रपितामह

Pagkatapos magpatirapa, nagsalita sila nang malakas sa banal na Pitāmaha (Brahmā): “Sa iyong utos kami’y dumating sa handog na yajña rito, O Dakilang Ninuno.”

Verse 35

साहाय्यार्थं तदादेशो दीयतां प्रपितामह । येन कुर्मो वयं शीघ्रं नागराज्ये ह्यधिष्ठिताः

Para sa tulong, ipagkaloob mo ang gayong tagubilin, O Dakilang Ninuno; upang sa bisa nito, kami’y makaganap agad ng tungkulin, na nakatatag sa paghahari ng mga Nāga.

Verse 36

ब्रह्मोवाच साहाय्यमेतदस्माकं भवदीयं महोरगाः । गत्वानेन समं शीघ्रं नागराजेन तिष्ठत

Wika ni Brahmā: “O mga dakilang ahas, ang tulong na ito ninyo ay para sa amin. Humayo kayong madali kasama niya, at tumindig na nagbabantay kasama ng Hari ng mga Nāga.”

Verse 37

नागतीर्थे ततः स्थेयं सर्वैस्तत्र समास्थितैः

“Pagkaraan, kayong lahat na nagkatipon doon ay manatiling nakapuwesto sa Nāgatīrtha.”

Verse 38

यः कश्चिन्मम यज्ञेऽत्र दुष्टभावं समाश्रितः । समागच्छति विघ्नाय रक्षणीयः स सत्वरम्

“Sinumang may masamang hangarin na pumarito upang manggulo sa aking yajña—siya’y dapat agad pigilan at bantayan laban sa kanya.”

Verse 39

राक्षसो वा पिशाचो वा भूतो वा मानुषोऽपि वा । एतत्कृत्यतमं नागा मम यज्ञस्य रक्षणम्

Maging rākṣasa man, piśāca, bhūta, o kahit tao—O mga Nāga, ang inyong pinakadakilang tungkulin ay ang pag-iingat at pagprotekta sa aking yajña (handog na banal).

Verse 40

तथा यूयमपि प्राप्ते मासि भाद्रपदे तथा । पंचम्यां कृष्णपक्षस्य तत्र पूजामवाप्स्यथ

Gayundin, pagdating ng buwan ng Bhādrapada, sa ikalimang araw ng kṛṣṇa-pakṣa (madilim na kalahati), doon din kayo tatanggap ng pagsamba.

Verse 41

सूत उवाच । बाढमित्येव ते प्रोच्य प्रणिपत्य पितामहम् । सनातनसुतोपेता नागतीर्थं समाश्रिताः

Sinabi ni Sūta: Sa pagsambit ng “Gayon nga,” sila’y yumukod at nagpatirapa kay Pitāmaha (Brahmā). Kasama ang mga anak ni Sanātana, sila’y sumilong sa Nāgatīrtha.

Verse 42

ततःप्रभृति तत्तीर्थं नागतीर्थ मिति स्मृतम् । कामप्रदं च भक्तानां नराणां स्नानकारिणाम्

Mula noon, ang banal na tawiran ay kinilala bilang “Nāgatīrtha,” at naging tagapagkaloob ng ninanais na biyaya sa mga debotong naliligo roon.

Verse 43

यस्तत्र कुरुते स्नानं सकृद्भक्त्या समन्वितः । नान्वयेऽपि भयं तस्य जाय ते सर्पसंभवम्

Sinumang maligo roon kahit minsan lamang na may debosyon—hindi isisilang sa kanya ang takot na mula sa mga ahas, ni maging sa kanyang angkan man.

Verse 44

तत्र यच्छति मिष्टान्नं द्विजानां सज्जनैः सह । पूजयित्वा तु नागेंद्रान्सनातनपुरःसरान्

Doon, kasama ng mga banal, maghandog ng matatamis na pagkain sa mga dwija (mga Brahmana); at pagkatapos ay sambahin ang mga Panginoon ng mga Nāga, na pinangungunahan ni Sanātana.

Verse 45

सप्तजन्मांतरं यावन्न स दौःस्थ्यमवाप्नुयात् । भूतप्रेतपिशाचानां शाकिनीनां विशेषतः । न च्छिद्रं न च रोगाश्च नाधयो न रिपोर्भयम्

Sa loob ng pitong kapanganakan, hindi siya mahuhulog sa pagdurusa. Lalo na, walang pighati mula sa bhūta, preta, piśāca, o śākinī; walang kamalasan, walang sakit, walang pahirap sa isip, at walang takot sa kaaway.

Verse 46

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या वाच्यमानं द्विजोत्तमाः । सोऽपि संवत्सरं यावत्पन्नगैर्न च पीड्यते

O pinakamainam sa mga dwija, sinumang makinig nang may debosyon habang binibigkas ang papuring ito—siya man ay hindi pahihirapan ng mga ahas sa loob ng isang taon.

Verse 47

सर्पदष्टस्य यस्यैतत्पुरतः पठ्यते भृशम् । नागतीर्थस्य माहात्म्यं काल दष्टोऽपि जीवति

Kapag sa harap ng nakagat ng ahas ay binasa nang malakas ang dakilang pagbigkas ng kadakilaan ng Nāga-tīrtha, kung gayon kahit natamaan na ng kamatayan, siya’y nabubuhay.

Verse 48

पुस्तके लिखितं चैतन्नागतीर्थसमुद्भवम् । माहात्म्यं तिष्ठते यत्र न सर्पस्तत्र तिष्ठति

At kung saan nananatili ang māhātmya ng Nāga-tīrtha na ito—na nakasulat sa isang aklat—doon ay hindi mananatili ang ahas.

Verse 183

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये नागतीर्थोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa, sa saṁhitā na may walumpu’t isang libong śloka, sa ikaanim na aklat—Nāgara-khaṇḍa—sa pagpupuri sa banal na pook ng Hāṭakeśvara, nagwakas ang ika-183 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Kadakilaan ng Paglitaw ng Nāga-tīrtha.”