Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । यदि ते चित्तशुद्धिस्तु न कथंचित्प्रवर्तते । तत्स्थापय महाभाग लिंगं देवस्य शूलिनः

Transliteration

brahmovāca | yadi te cittaśuddhistu na kathaṃcitpravartate | tatsthāpaya mahābhāga liṃgaṃ devasya śūlinaḥ

Translation

Wika ni Brahmā: “Kung sa iyo’y hindi sumisibol sa anumang paraan ang kadalisayan ng isip, kung gayon, O mapalad, itatag mo ang liṅga ng Panginoong Śūlin (Śiva, ang may hawak ng trident).”

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन्/ब्रह्मा (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Clause marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-अव्ययम् (conditional particle)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• चित्तशुद्धिः: purity of mind
• चित्तशुद्धिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक) + शुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (चित्तस्य शुद्धिः); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारण-अव्ययम् (but/indeed)

• न: not
• न: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम्

• कथंचित्: in any way
• कथंचित्: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचित् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb: in any way/at all)

• प्रवर्तते: proceeds / comes about
• प्रवर्तते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रवृत्/वृत् (धातु) (प्र + वृत्)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; नपुंसकलिङ्ग

• स्थापय: establish / set up
• स्थापय: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) (स्था + णिच्)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्; णिच्-प्रयोगः (causative: cause to be placed)

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः (महान् भागः यस्य/महाभागः); पुंलिङ्ग; सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

• लिङ्गम्: liṅga (emblem)
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• शूलिनः: of the trident-bearer (Śiva)
• शूलिनः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: शूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेष्य-सम्बन्धः (epithet of Śiva)

Speaker

Brahmā

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (contextual) audience

Visual Art Cues

Scene: Brahmā, four-faced and seated on a lotus, instructs Yājñavalkya to establish the liṅga of Śiva the trident-bearer; artisans and ritual vessels appear in the background, foreshadowing consecration.

Characters & Entities

• Brahmā
• Śiva (Śūlin)
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When inner purity is obstructed, devotion expressed through consecrating a Śiva-liṅga becomes a powerful dharmic remedy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is situated within a kṣetra-māhātmya narrative; the particular kṣetra’s name and greatness are detailed in the surrounding verses.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpanā—establishing (consecrating) the liṅga of Śiva as a means toward purification.