Adhyaya 165

Verse 1

सूत उवाच । ततःप्रभृतिपुण्ये च सरस्वत्यास्तटेशुभे । बाह्यानां नागराणां च स्थानं जातं महत्तरम्

Sinabi ni Sūta: Mula noon, sa mapalad at mapagpalang pampang ng Sarasvatī, ang pamayanan ng mga Panlabas na Nāgara ay naging napakalaki at tanyag.

Verse 2

पुत्रपौत्रप्रवृद्धानां दौहित्राणां द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरस्याग्रे यज्ज्ञातं विद्यया धनैः

O pinakamainam sa mga dvija, nang dumami ang kanilang mga anak at apo, pati ang mga apo sa anak na babae; doon—sa tapat ng (pook na tinatawag na) Camatkārapura—ang mga natamo ay nakilala dahil sa karunungan at kayamanan.

Verse 3

कस्यचित्त्वथ कालस्य विश्वामित्रेण धीमता । शप्ता सरस्वती कोपात्कृता रुधिरवाहिनी

Pagkaraan, sa isang panahon, ang marunong na si Viśvāmitra, dahil sa poot, ay nagsumpa kay Sarasvatī, at siya’y ginawang umagos na parang ilog ng dugo.

Verse 4

ततः संसेव्यते हृष्टै राक्षसैः सा दिवानिशम् । गीतनृत्यपरैश्चान्यैर्भूतैः प्रेतैः पिशाचकैः

Pagkaraan, ang pook na iyon ay dinadalaw araw at gabi ng mga rākṣasa na nagagalak; at ng iba pang nilalang na nahuhumaling sa awit at sayaw—mga bhūta, preta, at piśāca.

Verse 5

ततस्ते नागरा बाह्यास्तां त्यक्त्वा दूरतः स्थिताः । कांदिशीकास्ततो याता भक्ष्यमाणास्तु राक्षसैः । नर्मदायास्तटे पुण्ये मार्कण्डाश्रमसंनिधौ

Pagkatapos, ang mga Nāgara sa labas ay iniwan ang pook na iyon at nanatili sa malayo. Mula roon ay nagtungo sila sa Kāṃdiśī, habang nilalapa bilang biktima ng mga rākṣasa, hanggang marating nila ang banal na pampang ng Narmadā, malapit sa āśrama ni Mārkaṇḍeya.

Verse 6

ऋषय ऊचुः । कस्मात्सरस्वती शप्ता विश्वामित्रेण धीमता । महानद्या कोऽपराधस्तया तस्य विनिर्मितः

Wika ng mga rishi: Bakit isinumpa si Sarasvatī ng marunong na si Viśvāmitra? Anong pagkakasala ang nagawa ng dakilang ilog na iyon laban sa kanya?

Verse 7

सूत उवाच । आसीत्पुरा महद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः । ब्राह्मण्यस्य कृते विप्राः प्राणान्तकरणं महत् । स सर्वैर्ब्राह्मणैः प्रोक्तो विश्वामित्रो महामुनिः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon ay sumiklab ang malaking alitan nina Viśvāmitra at Vasiṣṭha. Alang-alang sa pag-abot sa pagka-brāhmaṇa, O mga brāhmaṇa, nagsagawa siya ng matinding tapas na halos ikapahamak ng buhay; at si Viśvāmitra, ang dakilang muni, ay kinilala ng lahat ng brāhmaṇa.

Verse 8

क्षत्रियोऽपि पुरस्कृत्य देवदेवं पितामहम् । न चैकेन वसिष्ठेन तेनैतद्वैरमाहितम्

Bagaman siya’y isang kṣatriya, itinanghal niya sa harap ng sarili si Pitāmaha Brahmā, ang Diyos ng mga diyos; at ang alitang ito’y hindi lamang itinatag ni Vasiṣṭha, kundi may mas malawak pang mga sanhi.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । क्षत्रियोऽपि कथं विप्रो विश्वा मित्रो महामते । वसिष्ठेन कथं नोक्तो यः प्रोक्तो ब्रह्मणा स्वयम्

Wika ng mga rishi: O dakilang-isip, bagaman siya’y kṣatriya, paano naging brāhmaṇa si Viśvāmitra? At bakit hindi siya kinilala ni Vasiṣṭha, gayong si Brahmā mismo ang nagpahayag nito?

Verse 10

एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं स्थितम्

Isalaysay mo sa amin ang lahat nang ganap; isang dakilang pag-uusisa ang sumibol sa amin.

Verse 11

सूत उवाच । आसीत्पुरा ऋचीकाख्यो भृगुपुत्रो महामुनिः । व्रताध्ययनसंपन्नः सुतपस्वी महायशाः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon ay may dakilang muni na nagngangalang Ṛcīka, anak ni Bhṛgu—ganap sa mga panata at pag-aaral ng banal na kaalaman, sagana sa tapas, at tanyag sa dangal.

Verse 12

तीर्थयात्राप्रसंगेन स कदाचिन्मुनीश्वरः । स्थानं भोजकटं नाम प्राप्तो गाधिमहीपतेः । यत्र सा कौशिकीनाम नदी त्रैलोक्यविश्रुता

Minsan, sa paglalakbay-pananampalataya sa mga banal na tīrtha, dumating ang panginoon sa mga muni sa pook na tinatawag na Bhojakaṭa, na nasasakupan ni Haring Gādhi—doon dumadaloy ang ilog na Kauśikī, bantog sa tatlong daigdig.

Verse 13

तस्यां स्नात्वा द्विजश्रेष्ठो यावत्तिष्ठति तीरगः । समाधिस्थो जपं कुर्वन्संतर्प्य पितृदेवताः

Pagkaligo sa ilog na iyon, ang pinakadakila sa mga dvija ay nanatili sa tawiran; nakalubog sa samādhi, nagsagawa siya ng japa at naghandog ng tarpaṇa upang bigyang-kasiyahan ang mga Pitṛ at ang mga diyos.

Verse 14

तावत्तत्र समायाता राजकन्या सुशोभना । सर्वलक्षणसम्पूर्णा सर्वैरेव गुणैर्युता

Noon din, dumating doon ang isang marikit na prinsesa—ganap sa lahat ng mapalad na palatandaan at taglay ang lahat ng kabutihang-asal.

Verse 15

स तां संवीक्षते यावत्सर्वावयवशोभनाम् । तावत्कामशरैर्व्याप्तः कर्तव्यं नाभ्यविंदत

Habang minamasdan niya siya—nagniningning ang ganda sa bawat bahagi ng katawan—agad siyang tinamaan ng mga palaso ni Kāma, at hindi na niya matukoy ang nararapat gawin.

Verse 16

ततः पप्रच्छ लोकान्स लब्ध्वा कृच्छ्रेण चेतनाम् । कस्येयं कन्यका साध्वी किमर्थमिह चागता

Pagkaraan, nang bahagya niyang mabawi ang ulirat, tinanong niya ang mga tao: “Kaninong anak ang mabait na dalagang ito, at sa anong dahilan siya naparito?”

Verse 17

क्व यास्यति वरारोहा सर्वं मे कथ्यतां जनाः

“Saan patutungo ang marangal na dalagang iyon? Isalaysay ninyo sa akin ang lahat, O mga tao,” wika niya.

Verse 18

जना ऊचुः । एषा गाधिसुतानाम ख्याता त्रैलोक्यसुन्दरी । अन्तःपुरात्समायाता गौरीपूजनलालसा

Wika ng mga tao: “Siya’y tanyag bilang anak na babae ni Gādhi, ang kagandahan ng tatlong daigdig. Mula sa loob ng palasyo siya’y lumabas, sabik na sumamba kay Gaurī.”

Verse 19

वांछमाना सुभर्त्तारं सर्वैः समुदितंगुणैः । प्रासादोऽयं स्थितो योऽत्र नदीतीरे बृहत्तरः

“Nagnanais siya ng marapat na asawa na puspos ng lahat ng mabubuting katangian; kaya siya’y pumarito. At narito rin sa pampang ng ilog ang dakilang palasyong ito.”

Verse 20

उमा संतिष्ठते चात्र सर्वैः संपूजिता सुरैः । एतां च स्नापयित्वेयं पूजयित्वा यथा क्रमम्

Dito nananahan si Umā—pinararangalan at sinasamba ng lahat ng mga diyos. Dapat paliguan ang (kanyang larawan) at saka sambahin ayon sa wastong pagkakasunod at ritwal.

Verse 21

नैवेद्यं विविधं दत्त्वा करिष्यति ततः परम् । वीणाविनोदमात्रं च श्रुतिमार्गसुखावहम्

Pagkaraang maghandog ng sari-saring naivedya, siya’y magpapatuloy sa marahang tugtugin ng vīṇā—isang payak na aliw na nagdudulot ng tamis ng landas ng banal na tunog.

Verse 22

ततो यास्यति हर्म्यं स्वं मन्दीभूते च भास्करे । ऋचीकस्तु तदाकर्ण्य लोकानां वचनं च यत्

Pagkaraan, nang lumamlam na ang araw (sa dapithapon), siya’y tutungo sa sarili niyang mansiyon. Ngunit si Ṛcīka, nang marinig ang sinasabi ng mga tao, ay nagmuni-muni tungkol dito.

Verse 23

ययौ गाधिगृहं शीघ्रं कामबाणप्रपीडितः । तं दृष्ट्वा सहसा प्राप्तमृचीकं भृगु सत्तमम् । संमुखः प्रययौ तूर्णं गाधिः पार्थिवसत्तमः

Tinamaan ng mga palaso ng pagnanasa, dali-dali siyang nagtungo sa bahay ni Haring Gādhi. Nang makita ni Gādhi na biglang dumating si Ṛcīka—ang pinakadakila sa angkan ng Bhṛgu—ang hari, pinakamainam sa mga pinuno, ay nagmadaling lumapit upang salubungin siya nang harapan.

Verse 24

गृह्योक्तेन विधानेन कृत्वा चैवार्हणं ततः । कृतांजलिपुटो भूत्वा वाक्यमेतदुवाच ह

Matapos isagawa ang pagtanggap at mga parangal ayon sa mga ritwal ng tahanan, pinagtagpo niya ang mga palad sa paggalang at saka binigkas ang mga salitang ito.

Verse 25

निःस्पृहस्यापि ते विप्र किमागमनकारणम् । तत्सर्वं मे समाचक्ष्व येन यच्छामि तेऽखिलम्

O brāhmaṇa, kahit ikaw ay walang pagnanasa, ano ang dahilan ng iyong pagparito? Ipaalam mo sa akin ang lahat, upang maipagkaloob ko sa iyo ang kabuuan ng iyong hinihiling.

Verse 26

ऋचीक उवाच । तव कन्याऽस्ति विप्रेंद्र वरार्हा वरवर्णिनी । ब्राह्मोक्तेन विवाहेन तां मे देहि महीपते

Sinabi ni Ṛcīka: O pinuno sa mga hari, mayroon kang isang anak na babae, karapat-dapat sa marangal na asawa at may kagandahang pambihira. O panginoon ng lupa, ipagkaloob mo siya sa akin sa pag-aasawa ayon sa ritong Brāhma na itinakda.

Verse 27

एतदर्थमहं प्राप्तो गृहे तव स्मरार्दितः । सा मया वीक्षिता राजन्गौरीपूजार्थमागता

Dahil dito ako naparito sa iyong tahanan, sugatan ng pag-ibig. O Hari, nakita ko siya nang siya’y dumating upang magsagawa ng pagsamba kay Gaurī.

Verse 28

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा भयसंत्रस्तो गाधिः पार्थिवसत्तमः । असवर्णं च तं मत्वा दरिद्रं वृद्धमेवच । अदाने शापभीतस्तु ततो व्याजमुवाच सः

Wika ni Sūta: Nang marinig iyon, si Haring Gādhi—pinakamainam sa mga pinuno—ay nanginig sa takot. Inakala niyang ang lalaki’y di kapantay ang antas, dukha at matanda; subalit sa pangamba sa sumpa kung tatanggi sa pagbibigay, nagsalita siya ng may idinahilang dahilan.

Verse 29

अस्माकं कन्यकादाने शुल्कमस्ति द्विजोत्तम । तच्चेद्यच्छसि कन्यां तां तुभ्यं दास्याम्यसंशयम्

“O pinakamainam sa mga dwija, sa pag-aalay ng aming anak na dalaga ay may takdang dote. Kung maibibigay mo iyon, ibibigay ko sa iyo ang dalaga nang walang pag-aalinlangan.”

Verse 30

ऋचीक उवाच । ब्रूहि पार्थिवशार्दूल कन्याशुल्कं मम द्रुतम् । येन यच्छामि ते सर्वं यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

Sinabi ni Ṛcīka: “O tigre sa mga hari, sabihin mo agad ang dote para sa iyong anak na dalaga, upang maibigay ko sa iyo ang lahat, kahit ito’y lubhang mahirap makamtan.”

Verse 31

गाधिरुवाच । एकतः श्यामकर्णानामश्वानां वातरंहसाम् । शतानि सप्त विप्रेंद्र श्वेतानां चैव सर्वतः

Sinabi ni Gādhi: “Sa isang panig, pitong daang kabayong kasingbilis ng hangin na may maiitim na tainga; at, O pinakamahusay sa mga Brahmana, sa lahat ng iba pang bahagi ay dapat lubos na maputi.”

Verse 32

य आनीय प्रदद्यान्मे तस्मै कन्यां ददाम्यहम्

“Sinumang magdadala ng mga kabayong iyon at mag-aalay sa akin—sa kanya ko ibibigay ang aking anak na dalaga.”

Verse 33

सूत उवाच । स तथेति प्रतिज्ञाय ऋचीको मुनिसत्तमः । कान्यकुब्जं समासाद्य गंगातीरे विवेश ह

Wika ni Sūta: “Gayon nga.” Pagkasumpa, si Ṛcīka—pinakamainam sa mga pantas—ay umalis. Nang marating ang Kānyakubja, pumasok siya sa pampang ng banal na Gaṅgā.

Verse 34

अश्वो वोढेति यत्सूक्तं चतुःषष्टिसमुद्भवम् । छंदऋषिदेवतायुक्तं जपं चक्रे ततः परम्

Pagkaraan, isinagawa niya ang japa ng himnong nagsisimula sa “aśvo voḍhā…”, na nagmula sa hanay na animnapu’t apat, na may wastong metro, ṛṣi, at diyos na namumuno rito.

Verse 35

विनियोगं वाजिकृतं गाधिना यत्प्रकीर्तितम् । ततस्ते वाजिनस्तस्मान्निष्क्रांताः सलिलाद्द्विजाः

Ayon sa viniyoga na lumilikha ng kabayo na ipinahayag ni Gādhi, O dalawang-ulit-na-ipinanganak, ang mga kabayong iyon ay lumitaw mula sa tubig na yaon.

Verse 36

सर्वश्वेताः सुवेगाश्च श्यामैकश्रवणास्तथा । शतानि सप्तसंख्यानि तावत्संख्यै र्नरैयुताः

Silang puti ang lahat, ubod ng bilis, at may isang taingang maitim. Pitong daan ang bilang nila, at may kasamang mga lalaki na kapantay din ang dami.

Verse 37

ततः प्रभृति विख्यातमश्वतीर्थं धरातले । गंगातीरे शुभे पुण्ये कान्यकुब्जसमीपगम् । यस्मिन्स्नाने कृते मर्त्यो वाजिमेधफलं लभेत्

Mula noon, ang Aśvatīrtha ay sumikat sa daigdig—sa mapalad at banal na pampang ng Gaṅgā malapit sa Kānyakubja. Ang sinumang maligo roon ay magkakamit ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 165

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽश्वतीर्थोत्पत्तिवर्णनंनाम पंचषष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos, sa kagalang-galang na Skanda Mahāpurāṇa—sa kalipunang may walumpu’t isang libong taludtod—ang ika-165 kabanata sa ikaanim na Nāgara Khaṇḍa, sa Māhātmya ng banal na pook ng Hāṭakeśvara, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pinagmulan ng Aśvatīrtha.”