Adhyaya 44
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 44

Adhyaya 44

Inilalahad ng Adhyaya 44 ang isang salaysay na may tatlong yugto. (1) Inilarawan ni Skanda si Śiva sa isang maningning na tahanang tila hiyas, ngunit dinapuan ng “lagnat dahil sa pagkawalay sa Kāśī” (Kāśī-viyoga-ja jvara). Paradox ang larawan: hindi siya nasasaktan ng lason (motif na Nīlakaṇṭha) ngunit “pinaiinit” ng sinag ng buwan—hudyat na hindi ito pisikal na karamdaman kundi paraan ng kuwento upang itanghal ang Kāśī bilang sentro ng pagliligtas. (2) Tumugon si Pārvatī sa pag-aliw na may aral ng dharma at sa masidhing pagpupuri sa Kāśī, lalo na sa Maṇikarṇikā: walang kahariang kapantay nito; napapawi roon ang takot at muling pagsilang; at ang mokṣa ay natatamo nang natatangi sa pamamagitan ng kamatayan/pagwawaksi sa Kāśī, hindi lamang sa tapas, ritwal, o pagkatuto. (3) Nais ni Śiva na magbalik, ngunit hinarap ang hanggahang etikal at pampolitika: si Haring Divodāsa ay namumuno sa Kāśī nang matuwid ayon sa utos ni Brahmā, kaya tumanggi si Śiva na alisin ang isang makatarungang hari sa dahas. Kaya inatasan niya ang mga Yoginī na gumamit ng yogamāyā upang mawalan ng pagnanais si Divodāsa na manatili, at sa gayon ay “muling maitatatag” ni Śiva ang Vārāṇasī nang hindi nilalabag ang dharma.

Shlokas

Verse 1

स्कंद उवाच । अथ मंदरकंदरोदरोल्लसद समद्युति रत्नमंदिरे । परितः समधिष्ठितामरे निजशिखरैर्वसनीकृतांबरे

Sinabi ni Skanda: Pagkaraan, sa palasyong hiyas na kumikislap sa pantay na liwanag na tila sumisiklab sa mga yungib ng Mandara—napaliligiran sa lahat ng panig ng mga diyos, at ang sariling mga tuktok nito’y wari’y kasuutan ng langit—

Verse 2

निवसञ्जगदीश्वरो हरः कृशरजनीश कलामनोहरः । लभते स्म न शर्म शंकरः प्रसरत्काशिवियोगज ज्वरः

Bagaman nananahan doon, si Hara—ang Panginoon ng sansinukob, kaakit-akit sa maputlang gasuklay ng panginoon ng gabi (ang buwan)—si Śaṅkara’y hindi nakatagpo ng kapayapaan, sapagkat ang lagnat na isinilang sa pagkawalay sa Kāśī ay patuloy na lumalaganap sa kanya.

Verse 3

विरहानलशांतये तदा समलेपि त्रिपुरारिणापि यः । मलयोद्भव पंक एष स प्रतिपेदेह्यधुना पिपांसुताम्

Upang mapawi ang apoy ng pangungulila, ang sandal paste na mula sa Malaya—na minsang ipinahid maging ng kaaway ng Tripura (Śiva)—ay ngayo’y tunay na natuyo, na wari’y nauuhaw muli sa halumigmig.

Verse 4

परितापहराणि पद्मिनीनां मृदुलान्यपि कंकणीकृतानि । गदितानि यदीश्वरेण सर्पास्तदभूत्सत्यमहोमहेश्वरेच्छा

Maging ang malalambot na hibla ng lotus—na pampawi ng init ng mga dalagang-lotus—nang banggitin ng Panginoon ay nahubog na parang mga pulseras, na naging mga ahas. Kaya nagkatotoo; kahanga-hanga ang kalooban ni Maheśvara!

Verse 5

यदु दुग्धनिधिं निमथ्यदेवैर्मृदुसारः समकर्षि पूर्णचंद्रः । स बभूव कृशो वियोगतप्तेश्वरमूर्धोष्मपरिक्षरच्छरीरः

Nang haluin ng mga diyos ang Karagatang Gatas at iluwal ang banayad na diwa—ang ganap na Buwan—siya man ay nangayayat; wari’y natutunaw ang kanyang katawan sa init na sumisirit mula sa ulo ng Panginoon, sinusunog ng sakit ng pagkalayo (sa Kāśī).

Verse 6

यददीधरदेष जाततापः पृथुले मौलिजटानि कुंजकोणे । परितापहरां हरस्तदानीं द्युनदीं तामधुनापि नोज्जिहीते

Nang sa dakong yaon ng kabundukan ay sumiklab ang init ng dalamhati, inilatag ni Hara ang makakapal na buhol-buhol na buhok sa kanyang tuktok sa isang sulok ng gubat; at ang ilog na makalangit na pumapawi ng pagkapaso—si Gaṅgā—na kanyang pinasan noon, hindi niya iniiwan hanggang ngayon.

Verse 7

महतो विरहस्य शंकरः प्रसभंतस्यवशी वशंगतः । विविदेन सुरैः सदोगतैरपि संवीतसुतापवेष्टितः

Si Śaṅkara, bagaman ang Panginoon, ay sapilitang napasailalim sa kapangyarihan ng dakilang pagkalayo; at kahit napaliligiran ng mga diyos sa sari-saring paraan, nanatili siyang nababalot sa matinding panloob na pagdurusa.

Verse 8

अतिचित्रमिदं यदात्मना शुचिरप्येष कृपीटयोनिना । स्वपुरीविरहोद्भवेन वै परिताप्येत जगत्त्रयेश्वरः

Kay hiwaga nito: bagaman dalisay sa kanyang sarili, ang Panginoong ito—isinilang mula sa apoy (kṛpīṭa)—ang Tagapamahala ng tatlong daigdig, ay tunay na pinahihirapan ng dalamhating sumibol sa pagkalayo sa sarili niyang lungsod (Kāśī).

Verse 9

निजभालतलं कलानिधेः कलया नित्यमलंकरोति यः । स तदीश्वरमप्यतापयद्विधुरेको विपरीत एव तु

Siya na laging nag-aadorno sa sariling noo ng isang bahagi ng Panginoon ng mga kalā—ang Buwan—yaong Buwan ding iyon, sa kakaibang baligtad, ang siyang nagpaliyab ng pagdurusa maging sa kanyang Panginoon.

Verse 10

गरलं गलनालिकातले विलसेदस्य न तेन तापितः । अमृतांशु तुषारदीधिति प्रचयैरेव तु तापितोऽद्भुतम्

Bagaman kumikislap ang lason sa kanyang lalamunan, hindi siya nito sinusunog; sa halip, ang Buwan na may sinag na parang amṛta—sa bunton ng malamig at nagyeyelong liwanag—ang siyang kahima-himala’y nagpapaliyab sa kanya.

Verse 11

विलसद्धरिचंदनोदकच्छटया तद्विरहापनुत्तये । हृदया हि तयाप्यदूयत प्रसरद्भोगिफटाभवैर्न तु

Upang pawiin ang pagdurusa ng pagkawalay, ipinahid ang kumikislap na wisik ng tubig na hinaluan ng dilaw na sandal; gayunman, nanatiling masakit ang kanyang puso—hindi nga dahil sa lumalaganap na mga talukbong ng mga ahas.

Verse 12

सकलभ्रममेष नाशयेत्स्रगहित्वाद्यपदेशजं हरः । इदमद्भुतमस्य यद्भ्रमः स्फुटमाल्येपि महाहिसंभवः

Si Hara ay wawasak sa lahat ng pagkalito—yaong pagkalitong isinilang sa dahilan ng paghawak ng kuwintas ng bulaklak at iba pa. Ngunit kamangha-mangha ito: ang kanyang pagkalito’y sumisibol kahit sa lantad na kuwintas, na wari’y mula sa dakilang ahas na kanyang palamuti.

Verse 13

स्मृतिमात्रपथंगतोपि यस्त्रिविध तापमपाकरोत्यलम् । स हि काशिवियोगतापितः स्वगतं किंचिदजल्पदित्यजः

Siya na, kahit sa pagpasok lamang sa landas ng pag-alaala, ganap na nag-aalis ng tatluhang pagdurusa—siya, ang Di-Ipinanganak na Panginoon, na sinusunog ng pagkawalay sa Kāśī, ay may ibinulong sa sarili.

Verse 14

अपि काशि समागतोऽनिलो यदि गात्राणि परिष्वजेन्मम । दवथुः परिशांतिमेति तन्नहि मानी परिगाहनैरपि

Kahit ang simoy na nagmula sa Kāśī ay yumakap sa aking mga sangkap, mapapawi ang naglalagablab na hapdi; sapagkat ang mapagmataas na kirot na ito’y di humuhupa kahit sa paulit-ulit na pag-aliw.

Verse 15

अगमिष्यदहोकथं सतापो ननु दक्षांगजयाय एधितः । ममजीवातुलता झटित्यलं ह्यभविष्यन्न हिमाद्रिजा यदि

Ay, paano ako mabubuhay sa gayong naglalagablab na pagdurusa? Tunay, ang pahirap na ito’y lalo pang lumaki dahil sa anak ni Dakṣa. Kung wala rito ang Anak ng Himālaya, ang aking buhay ay agad na magwawakas.

Verse 16

न तथोज्झितदेहयातया मम दक्षोद्भवयामनोऽदुनोत् । अविमुक्तवियोगजन्मनापरि दूयेत यथा महोष्मणा

Hindi gayon katindi ang pagdurusang dumurog sa aking isip nang iwan ng anak ni Dakṣa ang kanyang katawan, gaya ng pagkasunog ko ngayon—isinilang sa pagkawalay sa Avimukta—na wari’y tinupok sa lahat ng dako ng mabagsik na init.

Verse 17

अयि काशि मुदा कदा पुनस्तव लप्स्ये सुखमंगसंगजम् । अतिशीतलितानि येन मेऽद्भुतगात्राणि भवंति तत्क्षणात्

O Kāśī! Kailan ko muling matatamo, nang may galak, ang ligayang isinilang sa pakikipag-isa sa iyo—na sa isang iglap ay nagpapalamig at nagpapaginhawa sa aking kahanga-hangang mga sangkap?

Verse 18

अयि काशि विनाशिताघसंघे तवविश्लेषजआशुशुक्षणिः । अमृतांशुकलामृदुद्रवैरतिचित्रंहविषेव वर्धते

O Kāśī, tagapuksa ng bunton-bunton na kasalanan! Ang kirot na mabilis tumuyo na isinilang sa pagkawalay sa iyo ay lalo pang lumalakas—nakapagtataka—gaya ng apoy ng handog na sumisiklab kapag pinakain ng ghee na pinalambot ng amritang sinag ng buwan.

Verse 19

अगमन्मम दक्षजा वियोगजो दवथुः प्राग्घिमवत्सुतौषधेन । अधुना खलु नैव शांतिमीयां यदि काशीं न विलोकयेहमाशु

Noon, ang lagnat na isinilang sa pagkalayo sa anak ni Dakṣa ay napawi sa gamot na anak ng Himālaya. Ngunit ngayo’y tunay na hindi ako magkakamit ng kapayapaan, kung hindi ko agad masilayan ang Kāśī.

Verse 20

मनसेति गृणंस्तदा शिवः सुतरां संवृततापवैकृतः । जगदंबिकया धियां जनन्या कथमप्येष वियुक्त इत्यमानि

Kaya si Śiva, na sa loob-loob ay umaawit ng papuri (sa Kāśī) sa kanyang isipan, ay itinago ang mga pagbabagong dulot ng naglalagablab na sakit. Ngunit si Jagadambikā—ang Ina ng lahat ng pag-unawa—ay nag-isip: “Paano siya napahiwalay nang ganito at nabagabag?”

Verse 21

प्रियया वपुषोर्धयानयाप्यपरिज्ञात वियोगकारणः । वचनैरुपचर्यते स्म सप्रणतप्राणिनिदाघदारणः

Bagaman ang kanyang minamahal—na kalahati ng kanyang sariling katawan—ay hindi nalalaman ang sanhi ng pagkalayo, sinikap niyang aliwin siya sa malalambing na salita: siya na nag-aalis ng nakapapasong init ng pag-iral para sa lahat ng nilalang na yumuyuko sa debosyon.

Verse 22

श्रीपार्वत्युवाच । तव सर्वग सर्वमस्ति हस्ते विलसद्योग वियोग एव कस्ते । तव भूतिरहो विभूतिदात्री सकलापत्कलिकापि भूतधात्री

Sinabi ni Śrī Pārvatī: “O ikaw na sumasaklaw sa lahat, nasa iyong kamay ang lahat—ang pagsasanib at ang pagkalayo. Sino ang makapagdudulot ng ‘pagkahiwalay’ sa iyo? Ang iyong kapangyarihan ay tagapagkaloob ng mga banal na kaganapan; sinasandigan nito maging ang madilim na panahon ng kapahamakan at inaalalayan ang lahat ng nilalang.”

Verse 23

त्वदनीक्षणतः क्षणाद्विभो प्रलयं यांति जगंति शोच्यवत् । च्यवते भवतः कृपालवादितरोपीशनयस्त्वयोंकृतः

“O Panginoon, kung hindi mo man lamang silayan, sa isang kisapmata’y nalulusaw ang mga daigdig, kaawa-awa. Bukod sa isang patak ng iyong habag, ni ibang ‘tagapamahala’ ay hindi makatatayo—ang anumang paghahari ay sa iyo lamang naitatatag.”

Verse 24

भवतः परितापहेतवो न भवंतींदु दिवाकराग्नयः । नयनानियतस्त्रिनेत्र तेऽमी प्रणयिन्यस्तिलसज्जला च मौलौ

Para sa iyo, hindi sanhi ng nakapapasong pagdurusa ang buwan, ang araw, at ang apoy. O Tatlong-Mata, ang iyong mga mata’y di-mapipigil; at sa iyong tuktok nananahan, bilang minamahal na palamuti, ang maitim na langis ng linga (gabi) at ang maningning na tubig ng nagpapalamig na biyaya.

Verse 25

भुजगाभुजगाः सदैव तेऽमी न विषं संक्रमते च नीलकंठ । अहमस्मि च वामदेव वामा तव वामंवपुरत्र चित्तयुक्ता

O Nīlakaṇṭha, ang mga ahas na ito’y laging nananatili sa iyo, ngunit ang kanilang lason ay hindi lumilipat sa iyo. At ako—ang iyong minamahal, O Vāmadeva—ay naririto, ang isip ay nakatuon sa iyong kaliwang panig, kaisa ng iyong mapalad na anyo.

Verse 26

इति संसृतिसंबीजजनन्याभिहिते हिते । गिरां निगुंफे गिरिशो वक्तुमप्याददे गिरम्

Nang ang Ina—na siyang pinagmumulan ng binhi ng pag-iral sa sansinukob—ay makapagsalita nang gayon ng mga kapaki-pakinabang na salita, hinabing parang kuwintas ng pananalita, si Giriśa (Śiva) ay saka kumuha ng tinig upang tumugon.

Verse 27

ईश्वर उवाच । अयि काशीत्यष्टमूर्तिर्भवो भावाष्टकोभवत् । सत्वरं शिवयाज्ञायि ध्रुवं काश्याहृतोहरः

Sinabi ni Īśvara: “O Śivayā, kapag sumibol ang mismong pagbigkas na ‘Kāśī!’, si Bhava (Śiva) ay nagiging ang Walong-Anyo, nahahayag bilang walong ulit na kalagayan ng pag-iral. Kaya, O nakakakilala kay Śiva, tiyak na si Hara ay agad na nahihila tungo sa Kāśī.”

Verse 28

अथबालसखी भूत तत्तत्काननवीरुधम् शिवाप्रस्तावयांचक्रे विमुक्तां मुक्तिदां पुरीम्

Pagkaraan, na wari’y naging isang batang kaibigang kasama, sinimulan niyang (si Pārvatī) banggitin at ilarawan ang lungsod na iyon—ang Kāśī—na malaya sa sarili at tagapagkaloob ng kalayaan, sa gitna ng sari-saring gubat at mga baging.

Verse 29

पार्वत्युवाच । गगनतलमिलितसलिले प्रलयेपि भव त्रिशूलपरि विधृताम् । कृतपुंडरीकशोभां स्मरहरकाशीं पुरीं यावः

Sinabi ni Pārvatī: “O Bhava, kahit sa pagkalusaw ng sansinukob, kapag ang mga tubig ay umabot sa kalangitan, halina’t tumungo tayo sa Kāśī—na iyong itinaas sa trishūla—nagniningning na parang lotus, O pumatay kay Smara.”

Verse 30

धराधरेंद्रस्य धरातिसुंदरा न मां तथास्यापि धिनोति धूर्जटे । धरागतापीह न या ध्रुवंधरा पुरीधुरीणा तव काशिका यथा

O Dhūrjaṭe, kahit ang napakagandang lupain ng panginoon ng mga bundok ay hindi ako napaliligaya gaya ng Kāśikā—ang iyong pangunahing lungsod, matatag at walang kapantay—bagaman ito man ay nakahimlay sa lupa.

Verse 31

न यत्र काश्यां कलिकालजं भयं न यत्र काश्यां मरणात्पुनर्भवः । न यत्र काश्यां कलुषोद्भवं भयं कथं विभो सा नयनातिथिर्भवेत्

Sa Kāśī, walang takot na isinilang ng Panahong Kali; sa Kāśī, walang muling pagsilang matapos ang kamatayan; sa Kāśī, walang takot na mula sa karumihan. O Panginoon, paanong hindi magiging minamahal na panauhin ng aking mga mata ang lungsod na iyon?

Verse 32

किमत्र नो संति पुरः सहस्रशः पदेपदे सर्वसमृद्धिभूमयः । परं न काशी सदृशीदृशोः पदं क्वचिद्गता मे भवता शपे शिव

Hindi ba naririto ang libu-libong lungsod—sa bawat hakbang, mga lupain ng ganap na kasaganaan? Ngunit wala ni isa ang katulad ng Kāśī, na siyang hantungan ng paningin. Kung ako’y nagsalita man nang iba, O Śiva, panagutin mo ako.

Verse 33

त्रिविष्टपे संति न किं पुरः शतं समस्तकौतूहलजन्मभूमयः । तृणी भवंतीह च ताः पुरःपुरः पदं पुरारे भवतो भवद्विषः

Sa Triviṣṭapa (langit), hindi ba may daan-daang lungsod—pinagmumulan ng bawat kababalaghan? Ngunit dito, isa-isa silang nagiging gaya ng damo lamang sa harap ng iyong kinalalagyan, O Purāri—sa harap ng iyong Kāśī—O kaaway ng mga kaaway ni Bhava.

Verse 34

न केवलं काशिवियोगजो ज्वरः प्रबाधते त्वां तु तथा यथात्र माम् । उपाय एषोत्र निदाघशांतये पुरी तु सा वा ममजन्मभूरथ

Hindi lamang ang lagnat na bunga ng pagkawalay sa Kāśī ang dumadaplis sa iyo; higit pa nitong pinahihirapan ako. Narito ang lunas upang mapawi ang init na ito: magtungo tayo sa banal na lungsod na yaon—maging iyon man ang aking sinilangang lupa o hindi.

Verse 35

मया न मेने ममजन्मभूमिका वियोगजन्मा परिदाघईशितः । अवाप्यकाशीं परितः प्रशांतिदां समस्तसंतापविघातहेतुकाम्

Hindi ko inakala na ang naglalagablab na dalamhating isinilang sa pagkawalay sa aking sinilangang lupa ay magiging gayong makapangyarihan. Sapagkat sa pagdating sa Kāśī—tagapagkaloob ng ganap na kapayapaan—ito’y nagiging sanhi ng pagwasak ng lahat ng anyo ng pagdurusa.

Verse 36

न मोक्षलक्ष्म्योत्र समक्षमीक्षितास्तनूभृता केनचिदेव कुत्रचित् । अवैम्यहं शर्मद सर्वशर्मदा सरूपिणी मुक्तिरसौ हि काशिका

Wala nang ibang dako kung saan ang ‘kapalaran ng paglaya’ ay nakikita nang tuwiran ng mga may katawan. Naunawaan ko: ang Kāśikā mismo—tagapagbigay-ligaya at bukal ng lahat ng kagalingan—ay ang paglaya na may nakikitang anyo.

Verse 37

न मुक्तिरस्तीह तथा समाधिना स्थिरेंद्रियत्वोज्झित तत्समाधिना । क्रतुक्रियाभिर्न न वेदविद्यया यथा हि काश्यां परिहाय विग्रहम्

Ang gayong paglaya ay hindi nakakamtan sa ibang dako sa pamamagitan ng samādhi na salat sa tunay na katatagan ng mga pandama—ni sa mga handog na sakripisyo, ni sa mga gawaing ritwal, ni maging sa karunungang Veda—gaya ng pagkakamit nito sa pagpanaw ng katawan sa Kāśī.

Verse 38

न नाकलोके सुखमस्ति तादृशं कुतस्तु पातालतलेऽतिसुंदरे । वार्तापि मर्त्ये सुखसंश्रया क्व वा काश्यां हि यादृक्तनुमात्रधारिणि

Ang gayong kaligayahan ay wala kahit sa langit—lalo nang hindi sa napakagandang mga dako ng Pātāla. Sa daigdig ng mga mortal, saan pa nga ba mababanggit ang ganyang ligaya na tulad sa Kāśī, kahit para sa taong katawan lamang ang taglay?

Verse 39

क्षेत्रे त्रिशूलिन्भवतोऽविमुक्ते विमुक्तिलक्ष्म्या न कदापि मुक्ते । मनोपि यः प्राणिवरः प्रयुंक्ते षडंगयोगं स सदैव युंक्ते

Sa iyong banal na pook na Avimukta, O May-dalang Trisula, ang biyaya ng kalayaan ay hindi kailanman nawawala. Kahit ang pinakadakila sa mga nilalang na iukol lamang ang isip doon ay tunay na laging nakaugnay sa anim-na-sangkap na yoga.

Verse 40

षडंगयोगान्नहि तादृशी नृभिः शरीरसिद्धिः सहसात्र लभ्यते । सुखेन काशीं समवाप्य यादृशीदृशौ स्थिरीकृत्य शिव त्वयि क्षणम्

Sa anim-na-sangkap na yoga, ang gayong kaganapan ay hindi madaling makamtan agad ng tao rito. Ngunit sa marahang pagdating sa Kāśī, at sa pagtititig ng mga mata kahit isang saglit sa iyo, O Śiva, yaon ding katuparan ay natatamo.

Verse 41

वरं हि तिर्यक्त्वमबुद्धिवैभवं न मानवत्वं बहुबुद्धिभाजनम् । अकाशिसंदर्शननिष्फलोदयं समंततः पुष्करबुद्बुदोपमम्

Tunay na higit pang mainam ang pagiging hayop na salat sa yaman ng talino kaysa kapanganakang tao—kahit may saganang dunong—kung hindi naman nagbubunga dahil sa hindi pagtanaw sa Kāśī, at sa lahat ng dako’y tulad lamang ng bulang lumilitaw sa tubig.

Verse 42

दृशौ कृतार्थे कृतकाशिदर्शने तनुःकृतार्था शिवकाशिवासिनी । मनःकृतार्थं धृतकाशिसंश्रयं मुखं कृतार्थं कृतकाशिसंमुखम्

Natutupad ang mga mata sa pagtanaw sa Kāśī; natutupad ang katawan sa paninirahan sa Kāśī ni Śiva. Natutupad ang isip sa pagkanlong sa Kāśī; natutupad ang mukha sa pagharap sa Kāśī.

Verse 43

वरं हि तत्काशिरजोति पावनं रजस्तमोध्वंसि शशिप्रभोज्ज्वलम् । कृतप्रणामैर्मणिकर्णिका भुवे ललाटगंयद्बहुमन्यते सुरैः

Mapalad nga tunay ang alabok ng Kāśī—lubhang nagpapadalisay, pumupuksa sa rajas at tamas, at nagniningning na tila liwanag ng buwan. Sa Maṇikarṇikā sa lupa, yaong alabok na umaabot sa noo sa pamamagitan ng mga pagpapatirapa ay lubos na iginagalang maging ng mga diyos.

Verse 44

न देवलोको न च सत्यलोको न नागलोको मणिकर्णिकायाः । तुलां व्रजेद्यत्र महाप्रयाणकृच्छ्रुतिर्भवेद्ब्रह्मरसायनास्पदम्

Hindi ang daigdig ng mga deva, ni ang Satyaloka, ni ang kaharian ng mga Nāga ay makapapantay sa Maṇikarṇikā; sapagkat doon, maging ang mahirap na “dakilang pagpanaw” ay wari’y nagiging landas na pinatutunayan ng śruti, yamang iyon ang pahingahan ng amṛta ng Brahman.

Verse 45

महामहोभूर्मणिकर्णिकास्थली तमस्ततिर्यत्र समेति संक्षयम् । परः शतैर्जन्मभिरेधितापि या दिवाकराग्नींदुकरैरनिग्रहा

Ang Maṇikarṇikā—lubhang maringal at maningning—ang lupang pinagtatapusan ng mismong bunton ng kadiliman. Kahit ang dilim ay tumibay sa daan-daang kapanganakan, hindi nito matitiis ang pagpigil ng ningning na gaya ng Araw, Apoy, at Buwan na naghahari roon.

Verse 46

किमु निर्वाणपदस्य भद्रपीठं मृदुलं तल्पमथोनुमोक्षलक्ष्म्याः । अथवा मणिकर्णिकास्थली परमानंदसुकंदजन्मभूमिः

Hindi ba ang Maṇikarṇikā ang mapalad na luklukan ng kalagayan ng nirvāṇa—ang marahang higaan nitong pahingahan? O siya ba ang mismong sinapupunan ng biyaya ng mokṣa, ang pinagmumulan ng sukdulang ānanda at tunay na ligaya?

Verse 47

समतीतविमुक्तजंतुसंख्या क्रियते यत्र जनैः सुखोपविष्टैः । विलसद्द्युति सूक्ष्मशर्कराभिः स्ववपुःपातमहोत्सवाभिलाषैः

Doon, habang ang mga tao’y nakaupo nang maginhawa, wari’y binibilang ang dami ng mga nilalang na nakatawid na sa kalayaan—sa pamamagitan ng maliliit na butil na kumikislap sa liwanag—samantalang minimithi nila ang dakilang pagdiriwang ng “pagbitiw sa sariling katawan” (kamatayan sa Kāśī).

Verse 48

स्कंद उवाच । अपर्णापरिवर्ण्येति पुरीं वाराणसीं मुने । पुनर्विज्ञापयामास काशीप्राप्त्यै पिनाकिनम्

Sinabi ni Skanda: O muni, matapos mailarawan nang ganito ang lungsod na Vārāṇasī, si Aparṇā (Pārvatī) ay muling nagsumamo kay Pinākin (Śiva), na nagnanais makamtan ang Kāśī.

Verse 49

श्रीपार्वत्युवाच । प्रमथाधिप सर्वेश नित्यस्वाधीनवर्तन । यथानंदवनं यायां तथा कुरु वरप्रद

Sinabi ni Śrī Pārvatī: O Panginoon ng mga Pramatha, O Kataas-taasan ng lahat, na laging may sariling pagpipigil—O Tagapagkaloob ng biyaya, ayusin mo upang ako’y makapunta sa Nandavana.

Verse 50

स्कन्द उवाच । जितपीयूषमाधुर्यां काशीस्तवनसुंदरीम् । अथाकर्ण्याहमुदितो गिरिशो गिरिजां गिरम्

Sinabi ni Skanda: Nang marinig ni Giriśa (Śiva) ang mga salita ni Girijā—marikit sa pagpupuri sa Kāśī at mas matamis pa sa nektar—siya’y labis na nagalak.

Verse 51

श्रीदेवदेव उवाच । अयि प्रियतमे गौरि त्वद्वा गमृतसीकरैः । आप्यायितोस्मि नितरां काशीप्राप्त्यै यतेधुना

Sinabi ng Panginoon ng mga diyos: O pinakamamahal na Gaurī, sa mga patak ng nektar ng iyong pananalita ako’y lubhang napasariwa. Kaya ngayon ay magsisikap ako upang makamtan ang Kāśī para sa iyo.

Verse 52

त्वं जानासि महादेवि मम यत्तन्महद्व्रतम् । अभुक्तपूर्वमन्येन वस्तूपाश्नामि नेतरत्

Alam mo, O dakilang Diyosa, ang aking dakilang panata: tanging yaong hindi pa natitikman o napakinabangan ng iba ang aking kinakain—hindi kailanman kung iba ang kalagayan.

Verse 53

पितामहस्य वचनाद्दिवोदासे महीपतौ । धर्मेण शासति पुरीं क उपायो विधीयताम्

Dahil sa utos ng Pitāmaha (Brahmā), si Haring Divodāsa ay namamahala sa lungsod ayon sa dharma; anong paraan ang dapat likhain ngayon?

Verse 54

कथं स राजा धर्मिष्ठः प्रजापालनतत्परः । वियोज्यते पुरः काश्या दिवोदासो महीपतिः

Paano maihihiwalay sa banal na Kāśī ang haring yaon—pinakamatuwid at masigasig sa pag-iingat sa kanyang mga nasasakupan—si Divodāsa, panginoon ng lupa?

Verse 55

अधर्मवर्तिनो यस्माद्विघ्नः स्यान्नेतरस्य तु । तस्मात्कं प्रेषयामीशे यस्तं काश्या वियोजयेत्

Sapagkat ang mga hadlang ay dumarating lamang sa lumalakad sa adharma, at hindi sa matuwid; kaya, O Panginoon, magsusugo ako ng isang makapaghihiwalay sa kanya mula sa Kāśī.

Verse 56

धर्मवर्त्मानुसरतां यो विघ्नं समुपाचरेत् । तस्यैव जायते विघ्नः प्रत्युत प्रेमवर्धिनि

Sinumang magtangkang maghagis ng hadlang sa mga sumusunod sa landas ng dharma—sa kanya mismo bumabalik ang hadlang; sa katapusan, lalo pa nitong pinatitibay ang pag-ibig at paninindigan ng mga deboto.

Verse 57

विनाच्छिद्रेण तं भूपं नोत्सादयितुमुत्सहे । मयैव हि यतो रक्ष्याः प्रिये धर्मधुरंधराः

Kung walang masumpungang kapintasan, hindi ko magawang ibagsak ang haring iyon; sapagkat ang mga matitibay na tagapasan ng dharma ay tunay na dapat kong ingatan, O minamahal.

Verse 58

न जरा तमतिक्रामेन्न तं मृत्युर्जिर्घांसति । व्याधयस्तं न बाधंते धर्मवर्त्मभृदत्रयः

Hindi siya naaabutan ng katandaan; hindi siya tinatangka ng kamatayan. Hindi siya dinadapuan ng mga karamdaman—siya’y tagapagdala ng landas ng dharma, walang takot.

Verse 59

इति संचिंतयन्देवो योगिनीचक्रमग्रतः । ददर्शातिमहाप्रौढं गाढकार्यस्य साधनम्

Sa gayon nagmuni-muni ang Diyos; sa harap ng bilog ng mga Yoginī, nasilayan Niya ang isang lubhang mabagsik na paraan upang maisakatuparan ang mahirap na gawain.

Verse 60

अथ देव्या समालोच्य व्योमकेशो महामुने । योगिनीवृंदमाहूय जगौ वाक्यमिदं हरः

Pagkaraang sumangguni sa Diyosa, si Vyomakeśa—O dakilang pantas—ay tinipon ang pangkat ng mga Yoginī, at si Hara ay nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 61

सत्वरं यात योगिन्यो मम वाराणसीं पुरीम् । यत्र राजा दिवोदासो राज्यं धर्मेण शास्त्यलम्

Mabilis kayong pumaroon, O mga Yoginī, sa aking lungsod na Vārāṇasī, kung saan si Haring Divodāsa ay ganap na namamahala sa kaharian ayon sa dharma.

Verse 62

स्वधर्मविच्युतः काशीं यथा तूर्णं त्यजेन्नृपः । तथोपचरत प्राज्ञा योगमायाबलान्विताः

Kumilos kayo, O marurunong, na may lakas ng yogic māyā, upang ang hari—kapag nalihis sa sariling dharma—ay agad na talikuran ang Kāśī.

Verse 63

यथा पुनर्नवीकृत्य पुरीं वाराणसीमहम् । इतः प्रयामि योगिन्यस्तथा क्षिप्रं विधीयताम्

Ayusin ninyo ito nang madali, O mga Yoginī, upang matapos kong muling maibalik at mapanibago ang lungsod ng Vārāṇasī, ako’y makaalis mula rito.

Verse 64

इति प्रसादमासाद्य शासनं शिरसा वहन् । कृतप्रणामो निर्यातो योगिनीनां गणस्ततः

Sa gayon, matapos matamo ang Kanyang biyaya, at pasan sa ulo ang Kanyang utos, ang pangkat ng mga Yoginī—pagkaraang magbigay-galang na pagpapatirapa—ay lumisan.

Verse 65

ययुराकाशमाविश्य मनसोप्य तिरंहसा । परस्परं भाषमाणा योगिन्यस्ता मुदान्विताः

Ang mga Yoginī na yaon, puspos ng galak, ay pumasok sa himpapawid at lumipad na kasingbilis ng isip, nag-uusap-usap sa isa’t isa habang naglalakbay.

Verse 66

अद्य धन्यतराः स्मो वै देवदेवेन यत्स्वयम् । कृतप्रसादाः प्रहिताः श्रीमदानंदकाननम्

“Ngayon tunay na kami’y higit na pinagpala, sapagkat ang Diyos ng mga diyos Mismo—sa Kanyang habag—ang nagsugo sa amin sa maringal na Ānanda-kānana, ang Gubat ng Kaligayahan.”

Verse 67

अद्य सद्यो महालाभावभूतां नोतिदुर्लभौ । त्रिनेत्रराजसंमानस्तथा काशी विलोकनम्

“Ngayon, agad naming natamo ang dalawang dakilang gantimpala—na sa Kanyang biyaya’y di mahirap makamtan: ang parangal na iginawad ng Tatlong-Matang Hari, at ang mapalad na pagtanaw sa Kāśī.”

Verse 68

इति मुदितमनाः स योगिनीनां निकुरंवस्त्वथमंदराद्रिकुंजात् । नभसि लघुकृतप्रयाणवेगो नयनातिथ्यमलंभयत्पुरीं ताम्

Sa gayon, nagagalak ang kanilang kalooban, ang pulutong ng mga Yoginī ay umalis mula sa mga kakahuyan ng Mandarādri; pinagaan ang kanilang paglalakbay sa himpapawid, di naglaon ay natamo nila ang dalisay na ‘panauhin ng mga mata’—ang mapalad na pagtanaw—sa banal na lungsod na yaon, ang Kāśī.