Adhyaya 31

Verse 1

अगस्त्य उवाच । सर्वज्ञ हृदयानंद स्कंदस्कंदित तारक । न तृप्तिमधिगच्छामि शृण्वन्वाराणसीकथाम्

Sinabi ni Agastya: O ganap na nakaaalam, ligaya ng puso, O Tāraka na pinupuri ni Skanda—sa pakikinig sa banal na salaysay ng Vārāṇasī, hindi ako nabubusog kailanman.

Verse 2

अनुग्रहो यदि मयि योग्योस्मि श्रवणे यदि । तदा कथय मे नाथ काश्यां भैरव संकथाम्

Kung ipagkakaloob mo sa akin ang biyaya, kung ako’y karapat-dapat na makinig, kung gayon, O Panginoon, isalaysay mo sa akin ang banal na salaysay tungkol kay Bhairava sa Kāśī.

Verse 3

कोसौ भैरवनामात्र काशिपुर्यां व्यवस्थितः । किं रूपमस्य किं कर्म कानि नामानि चास्य वै

Sino yaong Bhairava na nananatili sa lungsod ng Kāśī? Ano ang kanyang anyo, ano ang kanyang gawain, at anu-ano nga ang kanyang mga pangalan?

Verse 4

कथमाराधितश्चैव सिद्धिदः साधकस्य वै । आराधितः कुत्र काले क्षिप्रं सिद्ध्यति भैरवः

Paano siya dapat payapain—siya na nagbibigay ng mga siddhi sa nagsasagawa? Kapag sinamba, saang lugar at sa anong panahon mabilis na ipinagkakaloob ni Bhairava ang kaganapan?

Verse 5

स्कंद उवाच । वाराणस्यां महाभाग यथा ते प्रेम वर्तते । तथा न कस्यचिन्मन्ये ततो वक्ष्याम्यशेषतः

Sinabi ni Skanda: O napakapalad, hindi ko inaakalang may sinumang may pag-ibig sa Vārāṇasī na gaya ng sa iyo. Kaya ipaliliwanag ko ito sa iyo nang lubos, walang pagkukulang.

Verse 6

प्रादुर्भावं भैरवस्य महापातकनाशनम् । यच्छ्रुत्वा काशिवासस्य फलं निर्विघ्रमाप्नुयात्

Ang pagpapakita ni Bhairava ay tagapuksa ng malalaking kasalanan. Sa pakikinig nito, natatamo ng isa ang bunga ng paninirahan sa Kāśī, na walang hadlang.

Verse 7

पाणिभ्यां परितः प्रपीड्य सुदृढं निश्चोत्य निश्चोत्य च ब्रह्मांडं सकलं पचेलिमरसालोच्चैः फलाभं मुहुः । पायंपायमपायतस्त्रिजगतीमुन्मत्तवत्तै रसैर्नृत्यंस्तांडवडंबरेण विधिनापायान्महाभैरवः

Mahigpit na pinipisil sa magkabilang kamay, at paulit-ulit na pinipiga, wari’y hinuhugot at niluluto ni Mahābhairava ang buong itlog ng sansinukob, na laging inilalabas ang katas na parang masaganang dagta ng hinog na bunga. Sa pag-inom nang pag-inom ng mga nakalalasing na nektar na yaon, siya’y sumasayaw—ayon sa itinakdang ritwal—sa dumadagundong na pagtatanghal ng Tāṇḍava, habang ang tatlong daigdig ay umiindayog sa pagkahilo.

Verse 8

कुंभयोने न वेत्त्येव महिमानं महेशितुः । चतुर्भजोपि वैकुंठश्चतुर्वक्त्रोपि विश्वकृत्

Kahit si Kumbhayoni (Agastya) ay hindi tunay na nalalaman ang kadakilaan ni Maheśvara. Kahit ang apat-na-bisig na Viṣṇu ng Vaikuṇṭha, at kahit ang apat-na-mukhang Brahmā na lumikha ng daigdig, ay hindi ito ganap na mauunawaan.

Verse 9

न चित्रमत्र भूदेव भवमाया दुरत्यया । तया संमोहिताः सर्वे नावयंत्यपि तं परम्

Hindi ito kataka-taka, O banal na pantas; ang māyā ni Bhava ay mahirap tawirin. Sa pagkahilo rito, lahat ng nilalang ay hindi man lamang maunawa ang Kataas-taasang Katotohanan.

Verse 10

वेदयेद्यदिचात्मानं स एव परमेश्वरः । तदा विंदंति ब्रह्माद्याः स्वेच्छयैव न तं विदुः

Kung tunay na makilala ng tao ang Sarili, siya nga ang Parameśvara. Saka lamang ‘natatagpuan’ iyon nina Brahmā at ng iba pang diyos; sa sariling kalooban lamang, hindi nila Siya nakikilala.

Verse 11

स सर्वगोपि नेक्ष्येत स्वात्मारामो महेश्वरः । देववद्बुध्यते मूढैरतीतो यो मनोगिराम्

Yaong Maheśvara, natatabingan ng lahat ng tabing, ay hindi nakikita; Siya’y nalulugod sa sariling Sarili. Ngunit iniisip Siya ng mga mangmang na para lamang ‘diyos’, gayong Siya’y lampas sa isip at pananalita.

Verse 12

पुरा पितामहं विप्र मेरुशृंगे महर्षयः । प्रोचुः प्रणम्य लोकेशं किमेकं तत्त्वमव्ययम्

Noong unang panahon, O brāhmaṇa, sa tuktok ng Bundok Meru, ang mga dakilang ṛṣi—pagyukod sa Panginoon ng mga daigdig—ay nagtanong: ‘Ano ang iisang di-nasisirang Katotohanan?’

Verse 13

समा यया महेशस्य मोहितो लोकसंभवः । अविज्ञाय परं भावमात्मानं प्राह वर्पिणम्

Sa mismong (māyā) na yaon, na kapantay sa kapangyarihang manlinlang, nalito ang tagapaglikha ng mga daigdig (Brahmā) tungkol kay Maheśvara. Hindi nalalaman ang Kataas-taasang kalagayan, sinabi niya ang sarili bilang ang may anyong (pinakamataas).

Verse 14

जगद्योनिरहं धाता स्वयंभूरेक ईश्वरः । अनादिमदहं ब्रह्म मामनर्च्य न मु च्यते

“Ako ang sinapupunan ng sanlibutan; ako ang Tagapagtaguyod, ang kusang-silang, ang iisang Panginoon. Ako ang walang pasimulang Brahman—kung hindi ako sasambahin, walang kalayaan.”

Verse 15

प्रवर्तको हि जगतामहमेको निवर्तकः । नान्यो मदधिकः सत्यं कश्चित्कोपि सुरोत्तमाः

“Ako lamang ang nagpapakilos sa mga daigdig, at ako lamang ang nagbabalik-laho sa kanila. Tunay, O pinakadakila sa mga diyos, wala ni isa mang higit sa akin.”

Verse 16

तस्यैवं ब्रुवतो धातुः क्रतुर्नारायणांशजः । प्रोवाच प्रहसन्वाक्यं रोषताम्रविलोचनः

Habang gayon ang sinasabi ni Dhātṛ, si Kratu—ang lumikha, isinilang mula sa isang bahagi ni Nārāyaṇa—ay tumawa at sumagot; ang kaniyang mga mata’y mapulang-tanso sa galit.

Verse 17

अविज्ञाय परं तत्त्वं किमेतत्प्रतिपाद्यते । अज्ञानं योगयुक्तस्य न चैतदुचितं तव

“Kung hindi mo natatanto ang kataas-taasang Katotohanan, ano itong pinipilit mong patunayan? Ang kamangmangan ay di nababagay sa nakaugnay sa yoga—lalo na sa iyo.”

Verse 18

अहं कर्ता हि लोकानां यज्ञो नारायणः परः । न मामनादृत्य विधे जीवनं जगतामज

“Ako nga ang tagapaglikha ng mga daigdig; ang paghahandog (yajña) ay ang kataas-taasang Nārāyaṇa. O Tagapag-ayos, O Di‑isinilang—kung hindi mo ako pararangalan, hindi man lamang mabubuhay ang mga daigdig.”

Verse 19

अहमेव परं ज्योतिरहमेव परा गतिः । मत्प्रेरितेन भवता सृष्टिरेषा विधीयते

Ako lamang ang Kataas-taasang Liwanag; ako lamang ang pinakadakilang Hantungan. Sa iyo—na inuudyukan ko—naisasagawa ang paglikhang ito.

Verse 20

एवं विप्र कृतौ मोहात्परस्परजयैषिणौ । पप्रच्छतुः प्रमाणज्ञानागमांश्चतुरोपि तौ

Kaya, O brāhmaṇa, yaong dalawa—nalinlang at naghahangad na manaig sa isa’t isa—ay nagtanong sa apat na uri ng mga pamantayan: mga paraan ng wastong kaalaman, tunay na pag-alam, at mga banal na tradisyong minana.

Verse 21

विधिक्रतू ऊचतुः । वेदाः प्रमाणं सर्वत्र प्रतिष्ठां परमामिताः । यूयमेव न संदेहः किं तत्त्वं प्रतितिष्ठत

Sina Vidhi at Kratu ay nagsabi: “Ang mga Veda ang pamantayan sa lahat ng dako, ang sukdulan at di-masukat na saligan. Kayo mismo, O mga Śruti, ay yaon—walang alinlangan. Sa anong Katotohanan kayo sa huli nakatatag?”

Verse 22

श्रुतय ऊचुः । यदि मान्या वयं देवौ सृष्टिस्थितिकरौ विभू । तदा प्रमाणं वक्ष्यामो भवत्संदेहभेदकम्

Ang mga Śruti ay nagsabi: “Kung kami’y pinararangalan ninyo, O mga makapangyarihan, na tagapaglikha at tagapagpanatili, kung gayon ay ipahahayag namin ang tunay na pamantayan na puputol sa inyong pag-aalinlangan.”

Verse 23

श्रुत्युक्तमिदमाकर्ण्य प्रोचतुस्तौ श्रुतीः प्रति । युष्मदुक्तं प्रमाणं नौ किं तत्त्वं सम्यगुच्यताम्

Nang marinig ang mga salitang ito ng Śruti, ang dalawa ay sumagot sa mga Śruti: “Ihayag ninyo sa amin ang pamantayang sinabi ninyo; ano ang Katotohanan? Iwika ninyo ito nang wasto.”

Verse 24

ऋगुवाच । यदंतःस्थानि भूतानि यतः सर्वं प्रवर्तते । यदाहुस्तत्परं तत्त्वं स रुद्रस्त्वेक एव हि

Sinabi ni Ṛg: “Yaong kinalalagyan ng lahat ng nilalang sa kalooban, at pinagmumulan ng lahat ng pag-iral—ang tinatawag nilang Kataas-taasang Katotohanan ay si Rudra; tunay, Siya lamang ang Iisa.”

Verse 25

यजुरुवाच । यो यज्ञैरखिलैरीशो योगेन च समिज्यते । येन प्रमाणं हि वयं स एकः सर्वदृक्छिवः

Sinabi ni Yajur: “Siya lamang ang Panginoon na sinasamba sa lahat ng paghahandog at gayundin sa yoga. Siya ang pamantayan ng tunay na kaalaman para sa amin; ang iisang Śiva na iyon ang nakakakita sa lahat.”

Verse 26

सामोवाच । येनेदं भ्रश्यते विश्वं योगिभिर्यो विचिंत्यते । यद्भासा भासते विश्वं स एकस्त्र्यंबकः परः

Sinabi ni Sāma: “Sa pamamagitan Niya nalulusaw ang sansinukob, at Siya ang pinagninilayan ng mga yogin; sa Kanyang liwanag nagliliwanag ang buong daigdig—Siya lamang ang Kataas-taasang Tryambaka.”

Verse 27

अथर्वोवाच । यं प्रपश्यंति देवेशं भक्त्यानुग्रहिणो जनाः । तमाहुरेकं कैवल्यं शंकरं दुःखतस्करम्

Sinabi ni Atharva: “Yaong mga taong pinagpapala sa pamamagitan ng debosyon ay namamasdan Siya—ang Panginoon ng mga diyos. Ipinahahayag nilang si Śaṅkara lamang ang mismong Kaivalya, ang magnanakaw na umaagaw sa dalamhati.”

Verse 28

श्रुतीरितं निशम्येत्थं तावतीव विमोहितौ । स्मित्वाहतुः क्रतु विधीमोहाध्येनांकितौ मुने

Nang marinig nila ang gayong pananalita ng mga Śruti, lalo pang nabalot sa pagkalito ang dalawa. Ngumiti sila at nagsalita, O pantas, na may tatak pa rin ng pagkaligaw hinggil sa kaayusan ng ritwal na paghahandog.

Verse 29

कथं प्रमथनाथोसौ रममाणो निरंतरम् । दिगंबरः पितृवने शिवया धूलिधूसरः

“Paano nga ba ang Panginoon ng mga Pramatha ay walang humpay na naglalaro—nakadamit ng mga dako, sa libingan ng mga ninuno, kulay-abong alikabok, kasama si Śivā?”

Verse 30

विटंकवेशो जटिलो वृषगोव्यालभूषणः । परं ब्रह्मत्वमापन्नः क्व च तत्संगवर्जितम्

“May kakaibang palamuti, gusot ang buhok, pinalamutian ng toro, baka, at mga ahas—paano niya natamo ang kalagayan ng Kataas-taasang Brahman, at gayunma’y lubos na walang pagkapit?”

Verse 31

तदुदीरितमाकर्ण्य प्रणवात्मा सनातनः । अमूर्तो मूर्तिमान्भूत्वा हसमान उवाच तौ

Pagkarinig sa kanilang sinabi, ang Walang-hanggang ang diwa ay Praṇava—bagaman walang anyo—ay nag-anyong may anyo, at nakangiting nagsalita sa dalawa.

Verse 32

प्रणव उवाच । न ह्येष भगवाञ्छक्त्या स्वात्मनो व्यतिरिक्तया । कदाचिद्रमते रुद्रो लीलारूपधरो हरः

Sinabi ni Praṇava: “Ang Mapalad na Panginoon na ito ay hindi kailanman nagagalak sa pamamagitan ng kapangyarihang hiwalay sa Kanyang Sarili. Si Rudra—si Hara—ay nag-aanyong iba’t iba bilang banal na lila lamang.”

Verse 33

असौ हि भगवानीशः स्वयंज्योतिः सनातनः । आनंदरूपा तस्यैषा शक्तिर्नागंतुकी शिवा

“Sapagkat ang Mapalad na Panginoon na ito ang Īśa, ang Walang-hanggang Sariling-Liwanag. Ang Kanyang Śivā—ang Kanyang kapangyarihan—ay likas na kaligayahan, hindi bagay na biglang idinagdag o bagong natamo.”

Verse 34

इत्येवमुक्तेपि तदा मखमूर्तेरजस्य हि । नाज्ञानमगमन्नाशं श्रीकंठस्यैव मायया

Bagaman sinabi na iyon, noon ay hindi pa naglaho ang kamangmangan ng Di-Ipinanganak, na ang anyo’y mismong paghahandog; sapagkat sa māyā ni Śrīkaṇṭha lamang iyon napigil.

Verse 35

प्रादुरासीत्ततो ज्योतिरुभयोरंतरे महत् । पूरयन्निजया भासा द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

Pagkaraan, isang napakalawak na Liwanag ang nagpakita sa pagitan nilang dalawa, at sa sariling ningning nito’y pinuno ang buong pagitan ng langit at lupa.

Verse 36

ज्योतिर्मंडलमध्यस्थो ददृशे पुरुषाकृतिः । प्रजज्वालाथ कोपेन ब्रह्मणः पंचमं शिरः

Sa gitna ng bilog ng Liwanag ay nakita ang anyong tila tao; at pagkaraan, sa poot, ang ikalimang ulo ni Brahmā ay nag-alab nang nag-aapoy.

Verse 37

आवयोरंतरं कोसौ बिभृयात्पुरुषाकृतिम् । विधिः संभावयेद्यावत्तावत्स हि विलोकितः

“Sino ang makapagdala ng anyong-tao sa pagitan naming dalawa?”—habang si Brahmā (Vidhī) ay nag-iisip nang gayon, gayon din siya katagal na nakatitig sa kababalaghan.

Verse 38

स्रष्टा क्षणेन च महान्पुरुषो नीललोहितः । त्रिशूलपाणिर्भालाक्षो नागोडुपविभूषणः

At sa isang kisapmata, lumitaw ang isang dakilang Nilalohita: may trishula sa kamay, may mata sa noo, at pinalamutian ng ahas at ng buwan.

Verse 39

हिरण्यगर्भस्तं प्राह जाने त्वां चंद्रशेखरम् । भालस्थलान्ममपुरा रुद्रः प्रादुरभूद्भवान्

Sinabi ni Hiraṇyagarbha (Brahmā) sa kanya: “Nakikilala kita bilang Candraśekhara; noong unang panahon, ikaw ay nagpakita bilang Rudra mula sa bahagi ng aking noo.”

Verse 40

रोदनाद्रुद्रनामापि योजितोसि मया पुरा । मामेव शरणं याहि पुत्र रक्षां करोमि ते

“Dahil sa pag-iyak (rodana), noon ay ibinigay ko rin sa iyo ang pangalang ‘Rudra’. Lumapit ka sa akin lamang bilang kanlungan, anak; ipagkakaloob ko sa iyo ang aking pag-iingat.”

Verse 41

अथेश्वरः पद्मयोनेः श्रुत्वा गर्ववतीं गिरम् । सकोपतः समुत्पाद्य पुरुषं भैरवाकृतिम्

Pagkaraan, ang Panginoon, nang marinig ang mapagmataas na pananalita ng Ipinanganak sa Lotus (Brahmā), ay sa galit ay lumikha ng isang Nilalang na may anyong Bhairava.

Verse 42

प्राह पंकजजन्मासौ शास्यस्ते कालभैरव । कालवद्राजसे साक्षात्कालराजस्ततो भवान्

Sinabi ng Ipinanganak sa Lotus (Brahmā): “Ikaw ang magiging tagapagparusa, O Kālabhairava. Namumuno ka na gaya ng Panahon; kaya tunay kang Hari ng Panahon.”

Verse 43

विश्वं भर्तुं समर्थोऽसि भरणाद्भैरवः स्मृतः । त्वत्तो भेष्यति कालोपि ततस्त्वं कालभैरवः

“May kakayahan kang magtaguyod sa sansinukob; dahil sa pagtataguyod (bharaṇa) ay naaalala kang ‘Bhairava’. Maging ang Panahon ay nanginginig sa iyo; kaya ikaw ay ‘Kālabhairava’.”

Verse 44

आमर्दयिष्यति भवांस्तुष्टो दुष्टात्मनो यतः । आमर्दक इति ख्याति ततः सर्वत्र यास्यति

Sapagkat kapag ikaw ay nalugod, dudurugin mo ang masasamang-loob; kaya sa lahat ng dako’y kakalat ang iyong katanyagan bilang “Āmardaka.”

Verse 45

यतः पापानि भक्तानां भक्षयिष्यति तत्क्षणात् । पापभक्षण इत्येव तव नाम भविष्यति

Sapagkat sa mismong sandaling iyon ay lalamunin mo ang mga kasalanan ng mga deboto; kaya ang iyong pangalan ay magiging “Pāpabhakṣaṇa”—ang Tagalamon ng Kasalanan.

Verse 46

या मे मुक्तिपुरी काशी सर्वाभ्योपि गरीयसी । आधिपत्यं च तस्यास्ते कालराज सदैव हि

Ang Kāśī—ang Aking lungsod ng kalayaan, na higit sa lahat—sa ibabaw nito, O Hari ng Panahon, ang iyong paghahari ay mananatili magpakailanman.

Verse 47

तत्र ये पापकर्तारस्तेषां शास्ता त्वमेव हि । शुभाशुभं न तत्कर्म चित्रगुप्तो लिखिष्यति

Doon, sinumang gumagawa ng kasalanan—ikaw lamang ang magiging tagapagparusa sa kanila; at sa pook na iyon, hindi isusulat ni Citragupta ang mga gawa bilang mabuti o masama.

Verse 48

एतान्वरान्प्रगृह्याऽथ तत्क्षणात्कालभैरवः । वामांगुलिनखाग्रेण चकर्त च शिरो विधेः

Matapos tanggapin ang mga biyayang ito, si Kālabhairava sa mismong sandaling iyon, sa dulo ng kuko ng kaliwang daliri, ay pinutol ang ulo ni Vidhātṛ (Brahmā).

Verse 49

यदंगमपराध्नोति कार्यं तस्यैव शासनम् । अतो येन कृता निंदा तच्छिन्नं पचमं शिरः

Kung aling bahagi ng katawan ang nagkasala, doon din dapat ipataw ang parusa. Kaya, dahil ang paninirang-puri ay nagmula roon, ang ikalimang ulo ay pinutol.

Verse 50

यज्ञमूर्तिधरो विष्णुस्ततस्तुष्टाव शंकरम् । भीतो हिरण्यगर्भोपि जजाप शतरुद्रियम्

Pagkatapos, si Vishnu, na nagtataglay ng anyo ng sakripisyo, ay pumuri kay Shankara; at si Hiranyagarbha rin, sa takot, ay binigkas ang Satarudriya.

Verse 51

आश्वास्य तौ महादेवः प्रीतः प्रणतवत्सलः । प्राह स्वां मूर्तिमपरां भैरवं तं कपर्दिनम्

Matapos silang bigyan ng katiyakan, si Mahadeva—na nalulugod at mapagmahal sa mga yumuyuko—ay nagsalita kay Bhairava, ang kanyang ibang anyo, ang Panginoong may buhol-buhol na buhok.

Verse 52

मान्योऽध्वरोसौ भवता तथा शतधृतिस्त्वयम् । कपालं वैधसं चापि नीललोहित धारय

Hayaan mong ang sakripisyong iyon ay igalang mo, at gayundin si Satadhrti. At, O Nilalohita, dalhin mo rin ang bungo ng Tagapaglikha.

Verse 53

ब्रह्महत्यापनोदाय व्रतं लोकाय दर्शयन् । चर त्वं सततं भिक्षां कापालव्रतमास्थितः । इत्युक्त्वांऽतर्हितो देवस्तेजोरूपस्तदा शिवः

Upang alisin ang kasalanan ng pagpatay sa brahmin at ipakita ang panata sa mundo, gumala ka at manlimos, na nakatayo sa panatang Kapala. Matapos sabihin ito, si Shiva ay naglaho.

Verse 54

उत्पाद्य कन्यामेकां तु ब्रह्महत्येति विश्रुताम् । रक्तांबरधरां रक्तां रक्तस्रग्गंधलेपनाम्

Lumikha siya ng iisang dalagang bantog sa pangalang “Brahmahatyā”; nakadamit ng pula, mapula ang anyo, at may pulang kuwintas ng bulaklak, pabango, at mga pamahid.

Verse 55

दंष्टाकरालवदनां ललज्जिह्वातिभीषणाम् । अंतरिक्षैकपादाग्रां पिबंतीं रुधिरं बहु

Nasaksihan niya siya—may mukhang nakapanghihilakbot dahil sa nakausling mga pangil, kakila-kilabot sa dila niyang di mapakali; nakatindig sa dulo ng isang paa sa gitna ng himpapawid, at umiinom ng saganang dugo.

Verse 56

कर्त्रीं कर्परहस्ताग्रां स्फुरत्पिंगोग्रतारकाम् । गर्जयंतीं महावेगां भैरवस्यापिभीषणाम्

May tangan siyang palakol na panghiwa, at sa unahan ng kanyang kamay ay may bungo; ang kanyang mga matang kulay-kayumangging nagliliyab ay mabagsik. Umuungal siya nang napakalakas—nakapanghihilakbot maging kay Bhairava.

Verse 57

यावद्वाराणसीं दिव्यां पुरीमेष गमिष्यति । तावत्त्वं भीषणे कालमनुगच्छोग्ररूपिणि

“Hangga’t siya’y naglalakbay patungo sa banal na lungsod ng Vārāṇasī, sa buong panahong iyon—ikaw, O nakapanghihilakbot na may mabagsik na anyo—sumunod sa kanya, kasabay ng kanyang oras.”

Verse 58

सर्वत्र ते प्रवेशोस्ति त्यक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । नियोज्यतामिति शिवोप्यंतर्धानं गतस्ततः

“Saanman ay maaari kang pumasok—ngunit iwanan ang lungsod ng Vārāṇasī. Itakda ka ayon dito.” Pagkasabi nito, si Śiva ay naglaho mula sa paningin.

Verse 59

तत्सान्निध्याद्भैरवोपि कालोभूत्कालकालतः । स देवदेववाक्येन बिभ्रत्कापालिकं व्रतम्

Dahil sa mismong paglapit na iyon, maging si Bhairava ay naging Kāla—ang Kamatayan ng Kamatayan. Sa pagsunod sa salita ng Diyos ng mga diyos, dinala niya ang panatang Kāpālika.

Verse 60

कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम् । नात्याक्षीच्चापि तं देवं ब्रह्महत्या सुदारुणा

May hawak na bungo sa kamay, ang Pangkalahatang Sarili ay gumala sa tatlong daigdig; gayunman, ang lubhang kakila-kilabot na Brahmahatyā ay hindi lumisan sa diyos na iyon.

Verse 61

सत्यलोकेपि वैकुंठे महेंद्रादि पुरीष्वपि । त्रिजगत्पतिरुग्रोपि व्रती त्रिजगतीश्वरः

Maging sa Satyaloka, maging sa Vaikuṇṭha, at maging sa mga lungsod ni Mahendra at ng iba pa, ang mabagsik na Panginoon—hari ng tatlong daigdig—ay nanatiling tagapag-ingat ng panata, ang soberano ng tatlong kaharian.

Verse 62

प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया

Kahit gumagala siya sa bawat tīrtha, sa bawat banal na tawiran, hindi pa rin siya napalaya mula sa Brahmahatyā.

Verse 63

अनेनैवानुमानेन महिमा त्ववगम्यताम् । ब्रह्महत्यापनोदिन्याः काश्याः कलशसंभव

Sa ganitong paghinuha, maunawaan ang kadakilaan ng Kāśī, O ipinanganak-sa-banga; sapagkat siya ang nag-aalis ng Brahmahatyā.

Verse 64

संति तीर्थान्यनेकानि बहून्यायतनानि च । अधि त्रिलोकिनो काश्याः कलामर्हंति षोडशीम्

Marami ang mga banal na tawiran at di-mabilang na dambana; ngunit sa paghahambing, ni isang panlabing-anim na bahagi lamang ang naaabot nila sa kadakilaan ng Kāśī, na iginagalang sa tatlong daigdig.

Verse 65

तावद्गर्जंति पापानि ब्रहत्यादिकान्यलम् । यावन्नाम न शृण्वंति काश्याः पापाचलाशनेः

Hangga’t hindi nila naririnig ang Pangalan ng Kāśī—ang kulog na pumupuksa sa bundok ng kasalanan—umuurongal lamang ang mga kasalanan, mabibigat at malulubha, simula pa sa brahma-hatyā.

Verse 66

प्रमथैः सेव्यमानोऽयं त्रिलोकीं विचरन्हरः । कापालिको ययौ देवो नारायणनिकेतनम्

Pinararangalan at sinasamahan ng mga Pramatha, si Hara—na naglalakbay sa tatlong daigdig sa anyong Kāpālika—ay nagtungo sa banal na tahanan ni Nārāyaṇa.

Verse 67

अथायांतं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुंडलम् । महादेवांशसंभूतं भैरवं भीषणाकृतिम्

At dumating si Mahākāla—tatlong-mata, may hikaw na ahas—si Bhairava na kakila-kilabot ang anyo, isinilang mula sa isang bahagi ni Mahādeva.

Verse 68

पपात दंडवद्भूमौ दृष्ट्वा तं गरुडध्वजः । देवाश्च मुनयश्चैव देवनार्यः समंततः

Pagkakita sa kanya, ang Panginoong may watawat ni Garuḍa ay bumagsak sa lupa na parang tuwid na tungkod; at sa paligid, gayundin ang mga diyos, ang mga muni, at ang mga dalagang makalangit.

Verse 69

निपेतुः प्रणिपत्यैनं प्रणतः कमलापतिः । शिरस्यंजलिमारोप्य स्तुत्वा बहुविधैः स्तवैः

Sila’y nagpatirapa at nagpatirapa sa Kanya; at si Kamalāpati (Viṣṇu), mapagpakumbaba, ay ipinatong ang magkasalikop na palad sa kanyang ulo at nagpuri sa kanya sa sari-saring mga himno.

Verse 70

क्षीरोदमथनो तां प्राह पद्मालयां हरिः । प्रिये पश्याऽब्जनयने धन्याऽसि सुभगेनघे

Pagkaraan ay nagsalita si Hari, ang Tagapag-ikot ng Karagatang Gatas, kay Padmālayā (Lakṣmī): “Sinta, O may matang-loto—masdan! Mapalad ka, O magandang walang kasalanan; tunay kang pinagpala.”

Verse 71

धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम् । अयं धाता विधाता च लोकानां प्रभुरीश्वरः

“Ako man, O Diyosa, O may magandang balakang, ay mapalad, sapagkat nasilayan natin ang Panginoon ng sanlibutan. Siya ang Tagapagtaguyod at Tagapag-ayos; ang Kataas-taasang Panginoon at Guro ng mga daigdig.”

Verse 72

अनादिः शरणः शांतः परः षड्विंशसंमितः । सर्वज्ञः सर्वयोगीशः सर्वभूतैकनायकः

Siya’y walang pasimula, kanlungan, mapayapa, ang Kataas-taasan—higit sa dalawampu’t anim na tattva; ang lubos na nakaaalam, ang Panginoon ng lahat ng yogin, ang iisang Tagapamahala ng lahat ng nilalang.

Verse 73

सर्वभूतांतरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा । यं विनिद्रा विनिःश्वासाः शांता ध्यानपरायणाः

Siya ang panloob na Sarili ng lahat ng nilalang, laging Tagapagkaloob ng lahat sa lahat. Siya ang hinahanap ng mga matahimik—malaya sa katamaran at sa magulong paghinga—na lubos na nakatuon sa pagninilay.

Verse 74

धिया पश्यंति हृदये सोयमद्य समीक्ष्यताम् । यं विदुर्वेदतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः

Siya na minamasdan sa puso sa pamamagitan ng dalisay na pag-unawa—siya ring Yaon nawa’y makita ngayon ng hayag na mga mata: ang Kilala ng mga nakaaalam ng katotohanang Veda, ng mga yoging may disiplinadong isip.

Verse 76

यस्याख्यां ब्रुवतां नित्यं न देहः सोपि देहधृक् । यं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि

Sa may katawan man, wari’y di nakagapos ang katawan kapag ang Kaniyang banal na pangalan ay araw-araw na binibigkas. Pagkakita sa Kaniya, ang mga tao sa lupa ay hindi na muling nagkakamit ng kapanganakan.

Verse 77

सोयमायाति भगवांस्त्र्यंबकः शशिभूषणः । पुंडरीकदलायामे धन्येमेऽद्य विलोचने

Masdan—dumarating Siya: ang Mapalad na Panginoon, si Tryambaka, na may palamuti ng buwan. Mapalad nga ang mga matang ito ngayon, na nakabuka at lawak na gaya ng talulot ng lotus.

Verse 78

धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वाऽत्र शंकरम् । लभ्यते यन्न निर्वाणं सर्वदुःखांतकृत्तु यत्

Kahiya-hiya, kahiya-hiya maging ang pinakamataas na kalagayan ng mga diyos—kung matapos masilayan dito si Śaṅkara, hindi pa rin makamtan ang Nirvāṇa na pumupuksa sa wakas ng lahat ng pagdurusa.

Verse 79

देवत्वादशुभं किंचिद्देवलोके न विद्यते । दृष्ट्वापि सर्वदेवेशं यन्मुक्तिं न लभामहे

Sa daigdig ng mga diyos, dahil sa kanilang pagka-diyos, walang anumang masama o di-mapalad. Ngunit kahit nakita na ang Panginoon ng lahat ng mga diyos, hindi pa rin namin nakakamtan ang kalayaan—ito ang aming dalamhati.

Verse 80

एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्

Pagkasabi nito, si Hṛṣīkeśa—nangingilabot sa galak ang balahibo ng katawan—ay nagpatirapa kay Mahādeva at nagsalita sa Panginoong may watawat na toro.

Verse 81

किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो । क्रियते जगतां धात्रा सर्वपापहराऽव्यय

Ano itong ginagawa mo, O Panginoon—Diyos ng mga diyos, ganap na nakaaalam, tagapagtaguyod ng mga daigdig, tagapag-alis ng lahat ng kasalanan, walang-kupas at di-nagmamaliw?

Verse 82

क्रीडेयं तव देवेश त्रिलोचन महामते । किं कारणं विरूपाक्ष चेष्टितं ते स्मरार्दन

Ito ba’y paglalaro mo, O Panginoon ng mga diyos—tatlong-mata, dakilang isip? Ano ang dahilan ng iyong kilos, O Virūpākṣa, tagapuksa ni Kāma?

Verse 83

किमर्थं भगवत्र्छंभो भिक्षां चरसि शक्तिप । संशयो मे जगन्नाथ नतत्रैलोक्यराज्यद

Sa anong layunin, O pinagpalang Śambhu, ikaw ay naglalakad na humihingi ng limos, O Makapangyarihan? Nagkaroon ako ng pag-aalinlangan, O Jagannātha, tagapagkaloob ng paghahari sa tatlong daigdig.

Verse 84

एवमुक्तस्ततः शंभुर्विष्णुमेतदुदाहरत् । ब्रह्मणस्तु शिरश्छिन्नमंगु्ल्यग्रनखेन ह

Nang masambit ito, si Śambhu ay nagpaliwanag kay Viṣṇu: “Tunay, ang ulo ni Brahmā ay naputol sa kuko sa dulo ng aking daliri.”

Verse 85

तदघप्रतिघं विष्णो चराम्येतद्व्रतं शुभम् । एवमुक्तो महेशेन पुंडरीकविलोचनः

“Kaya, O Viṣṇu, upang mapawi ang kasalanang yaon, isasagawa ko ang banal at mapalad na panatang ito.” Sa gayong wika ni Maheśa, nakinig ang may matang-lotong si Viṣṇu.

Verse 86

स्मित्वा किंचिन्नतशिराः पुनरेवं व्यजिज्ञपत् । यथेच्छसि तथा क्रीड सर्वविष्टपनायक

Ngumiti siya, at bahagyang yumuko ang ulo; saka muling nagsalita: “Maglaro at kumilos ayon sa iyong nais, O Panginoong namumuno at gumagabay sa lahat ng nilalang.”

Verse 87

मायया मां महादेव नच्छादयितुमर्हसि । नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनान्

“O Mahādeva, hindi mo nararapat na tabingan ako ng māyā. Mula sa supot ng lotus sa aking pusod, sa bawat panahon, sumisibol ang di-mabilang na mga Brahmā na nakaluklok sa mga lotus.”

Verse 88

कल्पे कल्पे सृजामीश त्वन्नियोगबलाद्विभो । त्यज मायामिमां देव दुस्तरामकृतात्मभिः

“Sa bawat kalpa, O Panginoon, lumilikha ako sa lakas ng iyong utos, O Laganap-sa-lahat. Iwaksi mo ang māyā na ito, O Diyos—mahirap tawirin ng mga hindi pa nagtagumpay sa sarili.”

Verse 89

मदाद्यो महादेव मायया तव मोहिताः । यथावदवगच्छामि चेष्टितं ते शिवापते

“Mula sa akin, O Mahādeva, kami’y nalilinlang ng iyong māyā. Gayunman, tunay kong nauunawaan ang iyong layon at pagkilos, O Panginoon ni Śivā.”

Verse 90

संहारकाले संप्राप्ते सदेवानखिलान्मुनीन् । लोकान्वर्णाश्रमवतो हरिष्यसि यदा हर

Kapag dumating ang panahon ng pagkalusaw, O Hara, iyong binabawi ang lahat—ang mga deva kasama ang mga muni, at ang mga daigdig na inayos sa varṇa at āśrama.

Verse 91

तदा क्व ते महादेव पाप ब्रह्मवधादिकम् । पारतंत्र्यं न ते शंभो स्वैरं क्रीडेत्ततो भवान्

Kung gayon, O Mahādeva, saan pa sa iyo ang ‘kasalanan’—gaya ng pagpatay kay Brahmā at iba pa? Hindi ka nakatali sa pag-asa sa iba, O Śambhu; kaya malaya kang naglalaro ayon sa iyong kalooban.

Verse 92

अतीतब्रह्मणामस्थ्नां स्रक्कंठे तव भासते । तदातदा क्वानुगता ब्रह्महत्या तवानघ

Sa iyong leeg ay nagniningning ang kuwintas na yari sa mga buto ng mga Brahmā ng nagdaang panahon. Sa gayong mga sandali, O walang dungis, saan napunta ang ‘kasalanan ng pagpatay kay Brahmā’—ano ang kakapitan nito sa iyo?

Verse 93

कृत्वापि सुमहत्पापं त्वां यः स्मरति भावतः । आधारं जगतामीशं तस्य पापं विलीयते

Kahit nakagawa ng napakalaking kasalanan, ang sinumang umaalaala sa iyo nang taos-puso—O Panginoon, salalayan ng mga daigdig—ang kanyang kasalanan ay natutunaw at naglalaho.

Verse 94

यथा तमो न तिष्ठेत संनिधावंशुमालिनः । तथा न भवभक्तस्य पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

Gaya ng dilim na di makapananatili sa harap ng araw, gayon din ang kasalanan ay di makatatagal sa deboto ni Bhava; agad itong tumatakbo tungo sa pagkapuksa.

Verse 95

यश्चिंतयति पुण्यात्मा तव पादांबुजद्वयम् । ब्रह्महत्यादिकमपि पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्

Ang banal ang loob na nagmumuni sa iyong dalawang paa na gaya ng lotus—kahit ang kasalanang tulad ng pagpatay sa Brahmā at iba pa, sa kanya’y napapawi at nalilipol.

Verse 96

तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते । अप्यद्रिकूटतुलितं नैनस्तमनुबाधते

O Panginoon ng sanlibutan, yaong taong ang pananalita’y nakatalaga sa Iyong Pangalan—kahit kasalanang nakatambak na parang tuktok ng bundok, hindi siya pinahihirapan.

Verse 97

रजसा तमसा विवर्धितं क्व नु पापं परितापदायकम् । क्व च ते शिव नाम मंगलं जनजीवातु जगद्रुजापहम्

Saan naroon ang kasalanang pinalaki ng pagnanasa at dilim, na pawang pighati ang dulot? At saan ang Iyong mapalad na Pangalan, O Śiva—buhay ng mga tao at tagapag-alis ng sakit ng daigdig?

Verse 98

यदि जातुचिदंधकद्विषस्तवनामौष्ठपुटाद्विनिःसृतम् । शिवशंकर चंद्रशेखरेत्यसकृत्तस्य न संसृतिः पुनः

Kung minsan man ay dumulas sa labi ng tao ang Iyong Pangalan—Ikaw na kaaway ni Andhaka—at kung paulit-ulit niyang bigkasin, ‘Śiva, Śaṅkara, Candraśekhara,’ sa kanya’y wala nang pagbabalik sa pag-ikot ng kapanganakan at kamatayan.

Verse 99

परमात्मन्परंधाम स्वेच्छा विधृत विग्रह । कुतूहलं तवेशेदं क्व पराधीनतेश्वरे

O Kataas-taasang Sarili, O pinakadakilang Tahanan, Ikaw na sa sariling kalooban ay nag-aanyong may katawan—ano itong ‘pag-uusisa’ Mo, O Panginoon? Saan magkakaroon ng pag-asa sa iba ang Ganap na Soberano?

Verse 100

अद्य धन्योस्मि देवेश यं न पश्यति योगिनः । पश्यामि तं जगन्मूलं परमेश्वरमक्षयम्

Ngayong araw, pinagpala ako, O Panginoon ng mga diyos; Siya na hindi man makita ng mga yogin, aking namamasdan—ang di-nasisirang Kataas-taasang Panginoon, ang ugat ng sansinukob.

Verse 110

अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदंघ्रियुगलेन वै । एष एव वरः शंभो नान्यं कंचिद्वरं वृणे

O Diyos, nawa’y huwag akong mahiwalay sa Iyong dalawang banal na paa. Ito lamang ang aking hiling, O Śambhu; wala na akong ibang biyayang pipiliin.

Verse 120

ब्रह्महत्यादि पापानि यस्या नाम्नोपि कीर्तनात् । त्यजंति पापिनं काशी सा केनेहोपमीयते

Kahit ang mabibigat na kasalanan gaya ng pagpatay sa brāhmaṇa ay lumalayas sa makasalanan sa pagbigkas lamang ng Kaniyang Pangalan—ganyan ang Kāśī. Sa ano sa mundong ito siya maihahambing?

Verse 130

महाश्मशानमासाद्य यदि देवाद्विपद्यते । पुनः श्मशानशयनं न क्वापि लभते पुमान्

Pagdating sa Dakilang Pook ng Pagsusunog, kung ang tao’y pumanaw ayon sa kalooban ng Diyos, hindi na siya muling magkakamit ng ‘paghimlay sa cremation-ground’ saanman—hindi na siya babalik sa gayong kamatayan.

Verse 150

तीर्थे कालोदके स्नात्वा कृत्वा तर्पणमत्वरः । विलोक्य कालराजं च निरयादुद्धरेत्पितॄन्

Sa tīrtha ng Kālodaka, matapos maligo at agad na magsagawa ng tarpaṇa nang walang pag-aatubili, at saka masdan si Kālarāja (Yama), maaaring iahon ang mga ninuno mula sa impiyerno.