Adhyaya 26

Verse 1

अगस्तिरुवाच । प्रसन्नोसि यदि स्कंद मयि प्रीतिरनुत्तमा । तत्समाचक्ष्व भगवंश्चिरं यन्मे हृदिस्थितम्

Sinabi ni Agastya: Kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Skanda, at kung ang iyong pag-ibig sa akin ay walang kapantay, ipahayag mo, O Mapalad, yaong matagal nang nananahan sa aking puso.

Verse 2

अविमुक्तमिदं क्षेत्रं कदारभ्य भुवस्तले । परां प्रथितिमापन्नं मोक्षदं चाभवत्कथम्

Mula kailan sa ibabaw ng daigdig nagkamit ng sukdulang katanyagan ang banal na pook na ito na tinatawag na Avimukta, at paano ito naging tagapagkaloob ng moksha, ng paglaya?

Verse 3

कथमेषा त्रिलोकीड्या गीयते मणिकर्णिका । तत्रासीत्किं पुरास्वामिन्यदा नामरनिम्नगा

Paano inaawit at pinupuri ang Maṇikarṇikā bilang bantog sa tatlong daigdig? At ano ang naroon noong unang panahon, O Panginoon, nang ang ilog na yaon ay unang nakilala sa pangalan?

Verse 4

वाराणसीति काशीति रुद्रावास इति प्रभो । अवाप नामधेयानि कथमेतानि सा पुरी । आनंदकाननं रम्यमविमुक्तमनंतरम्

O Panginoon, paano nagkamit ang lungsod na iyon ng mga pangalang ‘Vārāṇasī’, ‘Kāśī’, at ‘Rudrāvāsa’? At paano rin ito tinatawag na kaaya-ayang Ānandakānana at, higit pa, na Avimukta?

Verse 5

महाश्मशान इति च कथं ख्यातं शिखिध्वज । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं संदेहं मेऽपनोदय

At paano ito sumikat bilang ‘Mahāśmaśāna’, O Śikhidhvaja? Nais kong marinig ito; pawiin mo ang aking pag-aalinlangan.

Verse 6

स्कंद उवाच । प्रश्नभारोयमतुलस्त्वया यः समुदाहृतः । कुंभयोनेऽमुमेवार्थमप्राक्षीदंबिका हरम्

Sinabi ni Skanda: Ang bigat ng mga tanong na iyong inihayag ay tunay na walang kapantay, O Kumbhayoni. Ang bagay na ito ring yaon ang minsang itinanong ni Ambikā kay Hara.

Verse 7

यथा च देवदेवेन सर्वज्ञेन निवेदितम् । जगन्मातुः पुरस्ताच्च तथैव कथयामि ते

Gaya ng ipinaliwanag ng Deva-deva, ang Lubos na Nakaaalam, sa harap ng Ina ng sansinukob—gayon din ang isasalaysay ko sa iyo.

Verse 8

महाप्रलय काले च नष्टे स्थावरजंगमे । आसीत्तमोमयं सर्वमनर्कग्रहतारकम्

At sa panahon ng dakilang pralaya, nang mapuksa ang lahat—ang di-nakikilos at ang gumagalaw—ang kabuuan ay naging pawang dilim, walang araw, walang mga planeta, ni mga bituin.

Verse 9

अचंद्रमनहोरात्रमनग्न्यनिलभूतलम् । अप्रधानं वियच्छून्यमन्यतेजोविवर्धितम्

Walang buwan, walang araw at gabi; walang apoy, hangin, o lupa—walang nahahayag na pangunahing sangkap; hungkag ang kalangitan, at tanging di-maihiwalay na liwanag ang nanaig.

Verse 10

द्रष्टृत्वादि विहीनं च शब्दस्पर्शसमुज्झितम् । व्यपेतगंधरूपं च रसत्यक्तमदिङ्मुखम्

Wala roon maging ang kalagayang ‘tagamasid’ at iba pa; wala ang tunog at haplos; lumisan ang amoy at anyo; iniwan ang lasa—walang anumang direksiyon o mukha ng dako.

Verse 11

इत्थं सत्यंधतमसि सूचीभेद्ये निरंतरे । तत्सद्ब्रह्मेति यच्छ्रुत्या सदैकं प्रतिपाद्यते

Sa gayon, sa siksik na dilim—tuloy-tuloy at di-mapasok, na wari’y tanging karayom ang makabubutas—ipinapahayag ng Śruti ang iisang walang-kupas na Katotohanan: “Iyan ang Pag-iral, iyan ang Brahman.”

Verse 12

अमनोगोचरोवाचां विषयं न कथंचन । अनामरूपवर्णं च न स्थूलं न च यत्कृशम्

Hindi ito maaabot ng isip at kailanma’y hindi tunay na paksa ng pananalita. Wala itong pangalan, anyo, o kulay—hindi magaspang at hindi rin masinsin.

Verse 13

अह्रस्वदीर्घमलघुगुरुत्वपरिवर्जितम् । न यत्रोपचयः कश्चित्तथा चापचयोपि च

Ito’y malaya sa kaiklian at kahabaan, sa gaan at bigat. Sa loob nito’y walang pagdagdag ni pagbabawas.

Verse 14

अभिधत्ते स चकितं यदस्तीति श्रुतिः पुनः । सत्यं ज्ञानमनंतं च यदानंदं परं महः

Maging ang Śruti, na wari’y namamangha, ito lamang ang sinasabi: “Ito’y umiiral.” Yaong kataas-taasang liwanag ay katotohanan, kaalaman, walang-hanggan—at kaligayahang lubos.

Verse 15

अप्रमेयमनाधारमविकारमनाकृति । निर्गुणं योगिगम्यं च सर्वव्याप्येककारणम्

Ito’y di-masusukat, walang sandigan, di-nagbabago at walang anyo; walang mga guṇa, naaabot ng mga yogin—sumasaklaw sa lahat, ang iisang sanhi ng lahat.

Verse 16

निर्विकल्पं निरारंभं निर्मायं निरुपद्रवम् । यस्येत्थं संविकल्प्यंते संज्ञाः संज्ञोदितस्य वै

Walang pagkakahating-isip, walang pinagsimulang pagsisikap, walang daya, at walang kaguluhan. Gayunman, sa Yaong lampas sa pangalan, ang mga katawagang ito’y iniuugnay lamang sa guniguni.

Verse 17

तस्यैकलस्य चरतो द्वितीयेच्छा भवत्किल । अमूर्तेन स्वमूर्तिश्च तेनाकल्पि स्वलीलया

Para sa Nag-iisang iyon na naglalakad na mag-isa, sumibol—wika nga—ang pagnanais sa isang “ikalawa.” Kaya, sa sariling lila nito, ang Anyo ay hinubog ng Walang-Anyo.

Verse 18

सर्वैश्वर्यगुणोपेता सर्वज्ञानमयी शुभा । सर्वगा सर्वरूपा च सर्वदृक्सर्वकारिणी

Taglay ang lahat ng kapangyarihan at kabutihang panginoon, puspos ng ganap na kaalaman, mapalad—siya’y lumalaganap sa lahat, nag-aanyong lahat, nakakakita ng lahat, at gumaganap ng lahat.

Verse 19

सर्वैकवंद्या सर्वाद्या सर्वदा सर्वसंकृतिः । परिकल्प्येति तां मूर्तिमीश्वरीं शुद्धरूपिणीम्

Siya ang iisang sinasamba ng lahat, ang unang pinagmulan, laging naroroon, ang pangkalahatang kapangyarihang nag-aayos ng lahat. Kaya’t kanilang iniisip ang dalisay-angyong Mahādevī bilang isang nahayag na anyo.

Verse 20

अंतर्दधे पराख्यं यद्ब्रह्मसर्वंगमव्ययम्

Pagkaraan, ang di-nasisirang Brahman na tinatawag na “Kataas-taasan,” na lumalaganap sa lahat, ay nagkubli at naging di-nahayag.

Verse 21

अमूर्तं यत्पराख्यं वै तस्य मूर्तिरहं प्रिये । अर्वाचीनपराचीना ईश्वरं मां जगुर्बुधाः

“Minamahal, yaong Walang-Anyo na tinatawag na Kataas-taasan—ako ang Kanyang nahahayag na anyo. Bilang malapit at malayo, ako ang ipinahahayag ng mga pantas bilang Īśvara.”

Verse 22

ततस्तदैकलेनापि स्वैरं विहरतामया । स्वविग्रहात्स्वयं सृष्टा स्वशरीरानपायिनी

Pagkaraan, kahit ako’y malayang gumala roon nang nag-iisa, Siya—na kusang nahayag mula sa aking sariling banal na anyo—ay lumitaw sa Kanyang sarili, hindi kailanman humihiwalay sa Kanyang sariling katawan.

Verse 23

प्रधानं प्रकृतिं त्वां च मायां गुणवतीं पराम् । बुद्धि तत्त्वस्य जननीमाहुर्विकृतिवर्जिताम्

Tinatawag Ka nilang Pradhāna, Prakṛti, at ang kataas-taasang Māyā na may taglay na mga guṇa; at ipinahahayag din nilang Ikaw ang ina ng simulain ng talino (buddhi-tattva), di nadadapuan ng anumang pagbaluktot.

Verse 24

युगपच्च त्वया शक्त्या साकं कालस्वरूपिणा । मयाऽद्य पुरुषेणैतत्क्षेत्रं चापि विनिर्मितम्

Kasabay Mo, O Śakti, at kasama ang Yaong ang likas na anyo ay Panahon, ako—sa araw na ito bilang Puruṣa—ay nilikha rin ang banal na pook na ito (kṣetra).

Verse 25

सा शक्तिः प्रकृतिः प्रोक्ता स पुमानीश्वरः परः । ताभ्यां च रममाणाभ्यां तस्मिन्क्षेत्रे घटोद्भव

Ang Kapangyarihang iyon ay tinatawag na Prakṛti; ang Lalaking Simulain ay ang kataas-taasang Panginoon. At habang silang dalawa’y nagagalak na magkasama sa banal na pook na iyon, O ipinanganak-sa-banga (Agastya)…

Verse 26

परमानंदरूपाभ्यां परमानंदरूपिणी । पंचक्रोशपरीमाणे स्वपादतलनिर्मिते

Siya na ang anyo ay sukdulang kaligayahan, kasama ang Dalawang ang anyo’y sukdulang kaligayahan, ay nananahan sa sukat na limang krośa—ang banal na kṣetra na hinubog ng talampakan ng Kaniyang sariling paa.

Verse 27

मुने प्रलयकालेपि न तत्क्षेत्रं कदाचन । विमुक्तं हि शिवाभ्यां यदविमुक्तं ततो विदुः

O muni, kahit sa panahon ng pralaya, ang banal na kṣetra na yaon ay hindi kailanman iniiwan; sapagkat hindi ito ‘pinababayaan’ nina Śiva at Śivā—kaya’t kinikilala ito ng marurunong bilang Avimukta, ang Di-Kailanman Pinabayaan.

Verse 28

न यदा भूमिवलयं न यदाऽपां समुद्भवः । तदा विहर्तुमीशेन क्षेत्रमेतद्विनि र्मितम्

Nang wala pa ang pumapalibot na singsing ng lupa, at nang hindi pa sumisibol ang mga tubig, noon—upang makapaglaro ang Panginoon—ang banal na kṣetra na ito ay nilikha.

Verse 29

इदं रहस्यं क्षेत्रस्य वेद कोपि न कुंभज । नास्तिकाय न वक्तव्यं कदाचिच्चर्मचक्षुषे

O Kumbhaja, ang lihim na ito ng kṣetra ay halos walang nakaaalam. Huwag itong kailanman sasabihin sa walang pananampalataya, ni sa taong ang tanaw ay ‘mata ng balat’ lamang—panlabas na pagtingin.

Verse 30

श्रद्धालवे विनीताय त्रिकालज्ञानचक्षुषे । शिवभक्ताय शांताय वक्तव्यं च मुमुक्षवे

Ngunit ito’y dapat ituro sa may pananampalataya at mapagpakumbaba; sa may matang naliwanagan ng kaalaman sa tatlong panahon; sa deboto ni Śiva, payapa ang loob, at sa naghahangad ng mokṣa.

Verse 31

अविमुक्तं तदरभ्य क्षेत्रमेतदुदीर्यते । पर्यंक भूतं शिवयोर्निरंतरसुखास्पदम्

Mula sa mismong puntong yaon ipinahahayag ang banal na pook na ito bilang “Avimukta”—ang higaan nina Śiva at Śivā, tahanan ng walang-putol na kaligayahan.

Verse 32

अभावः कल्प्यते मूढैर्यदा च शिवयोस्तयोः । क्षेत्रस्यास्य तदाभावः कल्प्यो निर्वाणकारिणः

Kapag inakala ng mga nalilinlang na may “pagkawala” rito nina Śiva at ng Kaniyang Śakti, dapat din nilang isipin ang pagkawala ng banal na Kṣetra na ito—na likas na nagbibigay ng nirvāṇa.

Verse 33

अनाराध्य महेशानमनवाप्य च काशिकाम् । योगाद्युपायविज्ञोपि न निर्वाणमवाप्नुयात्

Kung hindi sasambahin si Maheśa at hindi mararating ang Kāśikā (Kāśī) mismo, kahit bihasa sa yoga at iba pang paraan, hindi makakamtan ang ganap na paglaya.

Verse 34

अस्यानंदवनं नाम पुरा कारि पिनाकिना । क्षेत्रस्यानंदहेतुत्वादविमुक्तमंनतरम्

Noong unang panahon, si Pinākin (Śiva) ang tumawag sa pook na ito na Ānandavana. At sapagkat ang Kṣetra na ito ang tuwirang sanhi ng kaligayahan, agad itong nakikilala bilang Avimukta—ang Hindi-Kailanman-Iniiwan.

Verse 35

आनंदकंदबीजानामंकुराणि यतस्ततः । ज्ञेयानि सर्वलिंगानि तस्मिन्नानंदकानने

Sa Gubat ng Kaligayahan na yaon, ang lahat ng mga Liṅga ay dapat maunawaan bilang mga usbong na sumisibol sa bawat dako mula sa mga binhing-ugat ng banal na ligaya.

Verse 36

अविमुक्तमिति ख्यातमासीदित्थं घटोद्भव । तथा चाख्याम्यथ मुने यथासीन्मणिकर्णिका

Kaya’t sumikat ito sa pangalang “Avimukta,” O Ghaṭodbhava (Agastya). At ngayon, O banal na pantas, ipaliliwanag ko rin kung paano nagkaroon ng Maṇikarṇikā.

Verse 37

प्रागानंदवने तत्र शिवयो रममाणयोः । इच्छेत्यभूत्कलशज सृज्यः कोप्यपरः किल

Noon, sa Ānandavana, habang nagagalak doon sina Śiva at (Śakti), may isang munting kalooban ang sumibol—O Kalaśaja (Agastya)—na “may iba pang dapat malikha.”

Verse 38

यस्मिन्न्यस्ते महाभारे आवां स्वः स्वैरचारिणौ । निर्वाणश्राणनं कुर्वः केवलं काशिशायिनाम्

Nang maibsan ang dakilang pasanin na yaon, kaming dalawa’y malayang gumalaw sa aming sariling langit, na nagkakaloob ng kaloob na mokṣa tanging sa mga nananahan sa Kāśī.

Verse 39

स एव सर्वं कुरुते स एव परिपाति च । स एव संवृणोत्यंते सर्वैश्वर्यनिधिः स च

Siya lamang ang gumagawa ng lahat; Siya lamang ang nag-iingat. At sa wakas, Siya lamang ang muling nagtitipon sa lahat—Siya ang kayamanang sisidlan ng lahat ng kapangyarihang panginoon.

Verse 40

चेतःसमुद्रमाकुंच्य चिंताकल्लोलदोलितम् । सत्त्वरत्नं तमोग्राहं रजोविद्रुमवल्लितम्

Pigilin ang karagatan ng isipan, na inuuga ng mga alon ng pag-aalala—na ang sattva’y tila hiyas, ang tamas ay tila buwaya, at ang rajas ay tila korales na bumabalot.

Verse 41

यस्य प्रसादात्तिष्ठावः सुखमानंदकानने । परिक्षिप्त मनोवृत्तौ क्व हि चिंतातुरे सुखम्

Sa biyaya ng Kaniyang grasya, nananatili tayong masaya sa Gubat ng Kaligayahan. Sapagkat kapag nagkalat ang galaw ng isip, saan pa may ligaya ang pusong pinahihirapan ng pag-aalala?

Verse 42

संप्रधार्येति स विभुः सर्वतश्चित्स्वरूपया । तया सह जगद्धात्र्या जगद्धाताऽथ धूर्जटिः

Pagkatapos pagnilayan at magpasya, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat—si Dhūrjaṭi (Śiva), tagapagtaguyod ng mga daigdig—kasama ang Ina ng Sanlibutan, na dalisay na Kamalayan sa lahat ng paraan, ay kumilos upang isaayos ang paglikha.

Verse 43

सव्ये व्यापारयांचक्रे दृशमंगे सुधामुचम् । ततः पुमानाविरासीदेकस्त्रैलोक्यसुंदरः

Sa kaniyang kaliwang panig, pinakilos niya ang isang sulyap na nagbubuhos ng amṛta; mula roon ay lumitaw ang iisang Persona, kagandahan ng tatlong daigdig.

Verse 44

शांतः सत्त्वगुणोद्रिक्तो गांभीर्य जितसागरः । तथा च क्षमया युक्तो मुनेऽलब्धोपमोऽभवत्

Siya’y payapa, hitik sa sattva-guṇa; sa lalim ay dinaig ang karagatan; at may taglay na pagtitiis—O muni—naging walang kapantay.

Verse 45

इंद्रनीलद्युतिःश्रीमान्पुंडरीकोत्तमेक्षणः । सुवर्णाकृति सुच्छाय दुकूलयुगलावृतः

Nagniningning siya na tila indranīla (sapiro), mapalad at marilag; ang mga mata’y gaya ng pinakadakilang lotus. Gintong anyo at maningning ang kutis, nababalutan ng dalawang maringal na kasuotan.

Verse 46

लसत्प्रचंडदोर्दंड युगलद्वयराजितः । उल्लसत्परमामोदनाभीह्रदकुशेशयः

Pinapalamutian ng dalawang pares ng nagniningning at makapangyarihang bisig; at ang kaniyang pusod ay tila lawa, na sa loob nito’y kumikislap ang lotus na may sukdulang halimuyak at ligaya.

Verse 47

एकः सर्वगुणावासस्त्वेकः सर्वकलानिधिः । एकः सर्वोत्तमो यस्मात्ततो यः पुरुषोत्तमः

Siya lamang ang tahanan ng lahat ng kabutihan; siya lamang ang kayamanan ng lahat ng sining at kapangyarihan. Sapagkat siya ang iisang Kataas-taasan sa lahat, kaya siya’y tinatawag na Puruṣottama, ang Pinakamataas na Persona.

Verse 48

ततो महांतं तं वीक्ष्य महामहिमभूषणम् । महादेव उवाचेदं महाविष्णुर्भवाच्युत

Pagkaraan, nang mamasdan ang Dakilang iyon na pinalamutian ng di-masukat na karangalan, sinabi ni Mahādeva: “Maging Mahāviṣṇu ka, O Acyuta!”

Verse 49

तव निःश्वसितं वेदास्तेभ्यः सर्वमवैष्यसि । वेददृष्टेन मार्गेण कुरु सर्वं यथोचितम्

“Ang mga Veda ay mismong hininga mong inilalabas; mula sa kanila’y mauunawaan mo ang lahat. Gawin mo ang lahat nang nararapat, sa pagsunod sa landas na ipinakita ng Veda.”

Verse 50

इत्युक्त्वा तं महेशानो बुद्धितत्त्वस्वरूपिणम् । शिवया सहितो रुद्रो विवेशानंदकाननम्

Pagkasabi nito sa kaniya—na siyang anyo ng mismong prinsipyo ng talino (buddhi-tattva)—si Maheśāna, si Rudra, kasama si Śivā, ay pumasok sa Kakanyahan ng Kaligayahan.

Verse 51

ततः स भगवान्विष्णुर्मौलावाज्ञां निधाय च । क्षणं ध्यानपरो भूत्वा तपस्येव मनो दधौ

Pagkaraan, ang Panginoong Viṣṇu, inilagay sa kanyang ulo ang utos bilang paggalang; sandaling naging lubos sa pagninilay, at itinuon ang isip na wari’y nasa mahigpit na tapasya.

Verse 52

खनित्वा तत्र चक्रेण रम्यां पुष्करिणीं हरिः । निजांगस्वेदसंदोह सलिलैस्तामपूरयत्

Doon, hinukay ni Hari sa pamamagitan ng kanyang cakra ang isang kaaya-ayang sagradong lawa; at sa mga agos ng pawis na bumukal mula sa sarili niyang katawan, pinuno niya iyon ng tubig.

Verse 53

समाः सहस्रं पंचाशत्तप उग्रं चचार सः । चक्रपुष्कीरणी तीरे तत्र स्थाणुसमाकृतिः

Sa loob ng isang libo at limampung taon, nagsagawa siya roon ng mabagsik na tapasya, sa pampang ng Cakra-puṣkariṇī—nakatindig na di gumagalaw, na parang haligi.

Verse 54

ततः स भगवानीशो मृडान्या सहितो मृडः । दृष्ट्वा ज्वलंतं तपसा निश्चलं मीलितेक्षणम्

Pagkaraan, ang Mapalad na Panginoong Īśa—si Śiva na Maawain—kasama si Mṛḍānī, ay minasdan siya: nagliliyab sa tapasya, di gumagalaw, nakapikit ang mga mata sa pagkalubog sa samādhi.

Verse 55

तमुवाच हृषीकेशं मौलिमांदोलयन्मुहुः । अहो महत्त्वं तपसस्त्वहो धैर्यं च चेतसः

At sinabi niya kay Hṛṣīkeśa, paulit-ulit na tumatango: “Ah, kay dakila ang tapasya! Ah, kay dakila ang matatag na tapang ng isipan!”

Verse 56

अहो अनिंधनो वह्निर्ज्वलत्येष निरंतरम् । अलं तप्त्वा महाविष्णो वरं वरय सत्तम

“Kamangha-mangha! Isang apoy na walang panggatong ang walang humpay na nagliliyab dito. Sapat na ang iyong pagtitika, O Mahāviṣṇu—pumili ka ng isang biyaya, O pinakadakila sa mga nilalang.”

Verse 57

मृडस्याम्रोडितमिदं प्रत्यभिज्ञाय भाषितम् । उन्मीलित दृगंभोजः समुत्तस्थौ चतुर्भुजः

Nang makilala niya ang mga salitang ito na winika ni Mṛḍa (Śiva), binuksan ng Panginoong may apat na bisig ang kaniyang mga matang tulad ng lotus at tumindig.

Verse 58

श्रीविष्णुरुवाच । यदि प्रसन्नो देवेश देवदेव महेश्वर । भवान्या सहितं त्वां तु द्रष्टुमिच्छामि सर्वदा

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, O Diyos ng mga diyos, Mahādeva—ninais kong lagi kang masilayan, kasama si Bhavānī.”

Verse 59

सर्वकर्मसु सर्वत्र त्वामेव शशिशेखर । पुरश्चरं तं पश्यामि यथा तन्मे वरस्तथा

“Sa bawat gawain at sa lahat ng dako, O Śaśiśekhara, nawa’y ikaw lamang ang aking masilayan—ikaw na laging nauuna sa aking harapan; iyon nawa ang maging biyaya ko.”

Verse 60

त्वदीय चरणांभोज मकरंदमधूत्सुकः । मच्चेतो भ्रमरो भ्रांतिं विहायास्तु सुनिश्चलः

“Sabik sa pulot na nektar ng polen ng iyong mga paang-lotus, nawa’y ang bubuyog ng aking isipan ay iwan ang lahat ng paglalagalag at maging ganap na matatag.”

Verse 61

श्रीशिव उवाच । एवमस्तु हृषीकेश यत्त्वयोक्तं जनार्दन । अन्यं वरं प्रयच्छामि तमाकर्णय सुव्रत

Sinabi ni Śrī Śiva: “Mangyari nawa, O Hṛṣīkeśa; gaya ng iyong sinabi, O Janārdana. Ipinagkakaloob ko pa sa iyo ang isa pang biyaya; pakinggan mo ito, O marangal sa panata.”

Verse 62

त्वदीयस्यास्य तपसो महोपचय दर्शनात् । यन्मयांदोलितो मौलिरहिश्रवणभूषणः

Nang makita ko ang napakalaking pagdami ng kabutihang bunga ng iyong tapas, ako’y naantig; kaya ang aking ulo, na pinalalamutian ng mga ahas na palamuting-singaw sa tainga, ay nagsimulang umindayog.

Verse 63

तदांदोलनतः कर्णात्पपात मणिकर्णिका । मणिभिः खचिता रम्या ततोऽस्तु मणिकर्णिका

Dahil sa pag-indayog na iyon, mula sa tainga ay nahulog ang Māṇikarṇikā—marikit at hitik sa mga hiyas; kaya nga ito’y tawagin nawa na Māṇikarṇikā.

Verse 64

चक्रपुष्करिणी तीर्थं पुराख्यातमिदं शुभम् । त्वया चक्रेण खननाच्छंखचक्रगदाधर

Ang mapalad na tīrtha na ito ay tanyag mula pa noong unang panahon bilang Cakrapuṣkariṇī, sapagkat hinukay mo ito sa pamamagitan ng iyong cakra, O may taglay na śaṅkha, cakra, at gadā.

Verse 65

मम कर्णात्पपातेयं यदा च मणिकर्णिका । तदाप्रभृति लोकेऽत्र ख्यातास्तु मणिकर्णिका

Nang mahulog mula sa aking tainga ang Māṇikarṇikā na ito, mula noon ay naging tanyag sa mundong ito bilang Māṇikarṇikā.

Verse 66

श्रीविष्णुरुवाच । मुक्ताकुंडलपातेन तवाद्रितनयाप्रिय । तीर्थानां परमं तीर्थं मुक्तिक्षेत्रमिहास्तु वै

Sinabi ni Śrī Viṣṇu: Sa pagbagsak ng iyong hikaw na perlas, O minamahal ng Anak ng Bundok, maging dito ang pinakadakilang tīrtha—isang kṣetra ng mokṣa.

Verse 67

काशतेऽत्र यतो ज्योतिस्तदनाख्येयमीश्वरः । अतो नामापरं चास्तु काशीति प्रथितं विभो

Sapagkat dito’y nagniningning ang di-maipahayag na banal na Liwanag, O Panginoon, kaya’t maitatag nawa ang isa pang pangalan—na tanyag bilang “Kāśī”.

Verse 68

अन्यं वरं वरे देव देयः सोप्यविचारितम् । स ते परोपकारार्थं जगद्रक्षामणे शिव

Magkaloob pa ng isa pang biyaya, O pinakadakila sa mga deva, nang walang pag-aatubili—yaong para sa kapakanan ng iba, O Śiva, tagapangalaga ng daigdig.

Verse 69

आब्रह्मस्तंबपर्यंतं यत्किंचिज्जंतुसंज्ञितम् । चतुर्षु भूतग्रामेषु काश्यां तन्मुक्तिमाप्स्यतु

Mula kay Brahmā hanggang sa talim ng damo—anumang tinatawag na nilalang na may buhay, sa apat na uri ng mga nilalang—sa Kāśī ay makakamtan nila ang mokṣa.

Verse 70

अस्मिंस्तीर्थवरे शंभो मणिश्रव णभूषणे । संध्यां स्नानं जपं होमं वेदाध्ययनमुत्तमम् । तर्पण पिंडदानं च देवतानां च पूजनम्

Sa dakilang tīrtha na ito, O Śambhu—sa (pook na tinatawag na) Maṇiśravaṇa-bhūṣaṇa—ganapin ang sandhyā, pagligo, japa, homa, marangal na pag-aaral ng Veda, tarpaṇa, pag-aalay ng piṇḍa, at pagsamba sa mga diyos.

Verse 71

गोभूतिलहिरण्याश्वदीपान्नांबरभूषणम् । कन्यादानं प्रयत्नेन सप्ततंतूननेकशः

Magkaloob sa kawanggawa ng mga baka, lupa, linga, ginto, mga kabayo, mga ilawan, pagkain, kasuotan at mga palamuti; at buong pagsisikap na isagawa ang kanyādāna, at marami pang handog gaya ng mga hinabing telang may pitong hibla sa iba’t ibang anyo.

Verse 72

व्रतोत्सर्गं वृषोत्सर्गं लिंगादि स्थापनं तथा । करोति यो महाप्राज्ञो ज्ञात्वायुःक्षणगत्वरम्

Yamang tunay na marunong, batid na ang buhay ay dumaraan na tila isang kisap, ay gumagawa rito ng mga banal na gawain—gaya ng pagwawakas na handog ng panata, ang pag-aalay ng toro, at ang pagtatatag (sthāpanā) ng Śiva-liṅga at iba pang sagradong sagisag.

Verse 73

विपत्तिं विपुलां चापि संपत्तिमतिभंगुराम् । अक्षया मुक्तिरेकास्तु विपाकस्तस्य कर्मणः

Kahit dumating ang napakalaking kapahamakan, o kahit lumitaw ang kasaganaan—bagaman lubhang marupok—iisa lamang ang di-nagmamaliw na bunga ng gayong banal na gawa: ang di-nasisirang kalayaan (mokṣa).

Verse 74

अन्यच्चापि शुभं कर्म यदत्र श्रद्धयायुतम् । विनात्मघातमीशान त्यक्त्वा प्रायोपवेशनम्

At anumang iba pang mapalad na gawa na ginagawa rito na may pananampalataya—nang walang pananakit sa sarili, O Īśāna—kapag tinalikuran ang prāyopaveśana, ang pag-aayuno hanggang kamatayan, ay nagiging mabunga sa espiritu.

Verse 75

नैःश्रेयस्याः श्रियो हेतुस्तदस्तु जगदीश्वर । नानुशोचति नाख्याति कृत्वा कालांतरेपि यत्

O Panginoon ng sanlibutan, nawa’y iyon ang maging sanhi ng pinakamataas na kabutihan at tunay na kasaganaan: ang gawang, kahit lumipas ang mahabang panahon, ay hindi pinagsisisihan ni ipinagmamalaki.

Verse 76

तदिहाक्षयतामेतु तस्येश त्वदनुग्रहात् । तव प्रसादात्तस्येश सर्वमक्षयमस्तु तत्

Kaya nawa’y maging di-nagmamaliw dito ang yaong (kabutihang-loob), O Panginoon, sa Iyong biyaya. Sa Iyong kalinga, O Panginoon, nawa’y manatiling walang pagkasira ang lahat ng iyon.

Verse 77

यदस्ति यद्भविष्यच्च यद्भूतं च सदाशिव । तस्मादेतच्च सर्वस्मात्क्षेत्रमस्तु शुभोदयम्

O Sadāśiva—anumang naririto, anumang darating, at anumang nagdaan—kaya nawa’y ang banal na kṣetra na ito’y mahigitan ang lahat at maging bukal ng mapalad na pagsilang.

Verse 78

यथा सदाशिव त्वत्तो न किंचिदधिकं शिवम् । तथानंदवनादस्मात्किंचिन्मास्त्वधिकं क्वचित्

Kung paanong, O Sadāśiva, walang anumang higit sa Iyo, O Śiva—gayon din, nawa’y wala saanman ang hihigit pa sa Ānandavana na ito.

Verse 79

विना सांख्येन योगेन विना स्वात्मावलोकनम् । विना व्रत तपो दानैः श्रेयोऽस्तु प्राणिनामिह

Dito, nawa’y makamtan ng mga nilalang ang pinakamataas na kabutihan kahit walang Sāṅkhya, walang Yoga, walang pagtanaw sa sariling-Atman, at kahit walang panata, pag-aayuno, o pagbibigay-donasyon.

Verse 80

शशका मशका कीटाः पतं गास्तुरगोरगाः । पंचक्रोश्यां मृताः काश्यां संतु निर्वाणदीक्षिताः

Maging ang mga kuneho, lamok, insekto, ibon, kabayo, at ahas—kung mamatay sa Kāśī sa loob ng Pañcakrośī na pag-ikot—nawa’y maging tila mga pinasimulan sa nirvāṇa.

Verse 81

नामापि गृह्णतां काश्याः सदैवास्त्वेनसः क्षयः

Sa mga kahit bumibigkas o umaalaala lamang sa banal na Pangalan ng Kāśī, nawa’y laging maglaho ang kasalanan.

Verse 82

सदा कृतयुगं चास्तु सदाचास्तूत्तरायणम् । सदा महोदयश्चास्तु काश्यां निवसतां सताम्

Sa mga banal na nananahan sa Kāśī, nawa’y lagi itong maging gaya ng Kṛta Yuga; nawa’y laging maging mapalad na Uttarāyaṇa; at nawa’y laging sumaatin ang dakilang mahodaya.

Verse 83

यानि कानि पवित्राणि श्रुत्युक्तानि सदाशिव । तेभ्योऽधिकतरं चास्तु क्षेत्रमेतत्त्रिलोचन

O Sadāśiva, anumang mga nagpapadalisay na bagay ang ipinahahayag ng mga Veda—nawa’y higit pang makapagpadalisay ang banal na kṣetra na ito, O Panginoong Tatlong-Mata.

Verse 84

चतुर्णामपि वेदानां पुण्यमध्ययनाच्च यत् । तत्पुण्यं जायतां काश्यां गायत्रीलक्ष जाप्यतः

Anumang kabutihang dulot ng pag-aaral ng apat na Veda—nawa’y yaon ding puṇya ang sumilang sa Kāśī sa japa ng sandaang libong ulit ng Gāyatrī.

Verse 85

अष्टांगयोगाभ्यासेन यत्पुण्यमपि जायतेः । तत्पुण्यं साधिकं भूयाच्छ्रद्धाकाशीनिषेवणात्

Anumang puṇyang nakukuha sa pagsasanay ng aṣṭāṅga-yoga, nawa’y lalo pang dumakila yaon sa tapat na paglilingkod at paninirahan sa Kāśī na may pananampalataya.

Verse 86

कृच्छ्रचांद्रायणाद्यैश्च यच्छ्रेयः समुपार्ज्यते । तदेकेनोपवासेन भवत्वानंदकानने

Anumang kabutihang espirituwal na natatamo sa mahihirap na panatang gaya ng Kṛcchra at Cāndrāyaṇa—nawa’y makamtan iyon dito sa Ānandavana sa pamamagitan ng iisang pag-aayuno.

Verse 87

अन्यत्र यत्तपस्तप्त्वा श्रेयः स्याच्छरदां शतम् । तदस्तु काश्यां वर्षेण भूमिशय्या व्रतेन हि

Ang kabutihang espirituwal na sa ibang dako’y nakakamtan sa pagtitiis ng tapas sa loob ng sandaang taglagas—nawa’y makamtan iyon sa Kāśī sa loob ng isang taon, sa panatang matulog sa lupa.

Verse 88

आजन्म मौनव्रततो यदन्यत्रफलं स्मृतम् । तदस्तु काश्यां पक्षाहः सत्यवाक्परिभाषणात्

Ang bungang sinasabing nakakamtan sa ibang dako sa habambuhay na panata ng katahimikan—nawa’y makamtan iyon sa Kāśī sa loob ng labing-apat na araw, sa pagsasalita lamang ng katotohanan.

Verse 89

अन्यत्र दत्त्वा सर्वस्वं सुकृतं यत्समीरितम् । सहस्रभोजनात्काश्यां तद्भूयादयुताधिकम्

Ang meritong sinasabing sa ibang dako’y nagmumula sa pamimigay ng buong yaman—nawa’y maging lalo pang dakila sa Kāśī sa pagpapakain sa sanlibo, at madagdagan pa ng sampung libo.

Verse 90

मुक्तिक्षेत्राणि सर्वाणि यत्संसेव्योदितं फलम् । पंचरात्रात्तदत्रास्तु निषेव्य मणिकर्णिकाम्

Ang bungang ipinahahayag na nakakamtan sa pagdalaw at paglilingkod sa lahat ng mga kṣetra ng kalayaan—nawa’y makamtan dito sa loob ng limang gabi, sa taimtim na paglapit at pagsamba sa Maṇikarṇikā.

Verse 91

प्रयागस्नानपुण्येन यत्पुण्यं स्याच्छिवप्रदम् । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्त्विह

Ang kabanalang dulot ng pagligo sa Prayāga na nagkakaloob ng biyaya ni Śiva—yaon ding kabanalan ay makamtan dito, sa pananampalataya, sa pagtanaw lamang sa Kāśī.

Verse 92

यत्पुण्यमश्वमेधेन यत्पुण्यं राजसूयतः । काश्यां तत्पुण्यमाप्नोतु त्रिरात्रशयनाद्यमी

Ang kabanalang nakukuha sa handog na Aśvamedha at ang kabanalang mula sa Rājasūya—yaon ding mga kabanalan ay natatamo sa Kāśī ng masunuring ito sa pagtalima ng pagtulog doon sa loob ng tatlong gabi.

Verse 93

तुलापुरुषदानेन यत्पुण्यं सम्यगाप्यते । काशीदर्शनमात्रेण तत्पुण्यं श्रद्धयास्तु वै

Ang kabanalang tunay na natatamo sa Tulāpuruṣa-dāna (pagtitimbang sa tao at pag-aalay ng katumbas) ay natatamo rin, tunay nga, sa pagtanaw lamang sa Kāśī—kapag tinanaw nang may pananampalataya.

Verse 94

इति विष्णोर्वरं श्रुत्वा देवदेवो जगत्पतिः । उवाच च प्रसन्नात्मा तथाऽस्तु मधुसूदन

Nang marinig ang biyayang ipinahayag ni Viṣṇu, ang Diyos ng mga diyos, ang Panginoon ng sanlibutan, na may galak sa puso ay nagsabi: “Mangyari nawa, O Madhusūdana.”

Verse 95

श्रीमहादेव उवाच । शृणु विष्णो महाबाहो जगतः प्रभवाप्यय । विधेहि सृष्टिं विविधां यथावत्त्वं श्रुतीरिताम्

Sinabi ni Śrī Mahādeva: “Makinig ka, O Viṣṇu, makapangyarihang bisig, pinagmulan at pagkalusaw ng mga daigdig. Isaayos mo ang sari-saring paglikha nang wasto, ayon sa ipinahayag ng mga Veda.”

Verse 96

पितेव सर्वभूतानां धर्मतः पालको भव । विध्वंसनीया विविधा धर्मध्वंसविधायिनः

Maging tulad ng ama, tagapangalaga ng lahat ng nilalang sa pamamagitan ng dharma; at lipulin ang sari-saring tagapagwasak ng dharma.

Verse 97

धर्मेतरपथस्थानामुपसंहृतये हरे । हेतुमात्रं भवान्यस्मात्स्वकर्मनिहता हि ते

O Hari, upang mapawi ang mga nasa landas na salungat sa dharma, ikaw ay kasangkapan lamang; sapagkat sila’y tunay na pinabubuwal ng sarili nilang gawa.

Verse 98

यथा परिणतं सस्यं पतेत्प्रसवबंधनात् । ते परीणतपाप्मानः पतिष्यंति तथा स्वयम्

Gaya ng hinog na butil na kusang nahuhulog mula sa bigkis ng uhay, gayon din ang mga kasalanang nagbunga na—sila’y babagsak nang kusa.

Verse 99

ये च त्वामवमन्यंते दर्पिताः स्वतपोबलैः । तेषां चैवोपसंहृत्यै प्रभविष्याम्यहं हरे

At yaong mga humahamak sa iyo, palalo sa lakas ng sarili nilang tapas—para rin sa paglipol sa kanila, ako’y magpapakita, O Hari.

Verse 100

उपपातकिनो ये च महापातकिनश्च ये । तेपि काशीं समासाद्य भविष्यंति गतैनसः

Maging ang may maliliit na kasalanan at ang may mabibigat na kasalanan—pagdating sa Kāśī, sila man ay magiging malaya sa kasalanan.

Verse 110

विष्णोऽविमुक्ते संवासः कर्मनिर्मूलनक्षमः । द्वित्राणां हि पवित्राणां निर्वाणा येह जायते

O Viṣṇu, ang paninirahan sa Avimukta ay may kapangyarihang bumunot sa ugat ng karma. Tunay, sa mga dalisay, dito sumisilang ang mokṣa sa loob ng dalawa o tatlong araw at gabi.

Verse 120

अश्रद्धयापि यः स्नातो मणिकर्ण्यां विधानतः । सोपि पुण्यमवाप्नोति स्वर्गप्राप्तिकरं परम्

Kahit yaong naligo sa Maṇikarṇikā ayon sa wastong ritwal, bagaman walang pananampalataya, nagkakamit pa rin ng puṇya—dakilang puṇya na tuwirang sanhi ng pag-abot sa langit.

Verse 130

योसौ विश्वेश्वरो देवः काशीपुर्यामुमे स्थितः । लिंगरूपधरः साक्षान्मम श्रेयास्पदं हि तत्

Yaong Panginoong Viśveśvara na nananahan sa lungsod ng Kāśī, O Umā—na hayagang nahahayag sa anyo ng Liṅga—tunay, iyon ang aking sariling luklukan at bukal ng pinakamataas na kabutihan.

Verse 140

बहूपसर्गो योगोयं कृच्छ्रसाध्यं तपो हि यत् । योगाद्भ्रष्टस्तपोभ्रष्टो गर्भक्लेशसहःपुनः

Ang landas na ito ng yoga ay sinasalakay ng maraming hadlang; at ang tapas, ang pag-aayuno at pagtiis, ay natatamo lamang sa matinding hirap. Ang mahuhulog mula sa yoga o mula sa tapas ay muling magtitiis ng kirot ng sinapupunan—ang pagkapanganak na muli.

Verse 150

व्यास उवाच । अगस्त्यस्य पुरः सूत कथयित्वा कथामिमाम् । सर्वपापप्रशमनीं पुनः स्कंद उवाच ह

Sinabi ni Vyāsa: O Sūta, matapos isalaysay ang kuwentong ito sa harap ni Agastya—isang salaysay na nagpapatahimik sa lahat ng kasalanan—muling nagsalita si Skanda.