Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2
Devanagari script
अविमुक्तमिदं क्षेत्रं कदारभ्य भुवस्तले । परां प्रथितिमापन्नं मोक्षदं चाभवत्कथम्
Transliteration
avimuktamidaṃ kṣetraṃ kadārabhya bhuvastale | parāṃ prathitimāpannaṃ mokṣadaṃ cābhavatkatham
Translation
Mula kailan sa ibabaw ng daigdig nagkamit ng sukdulang katanyagan ang banal na pook na ito na tinatawag na Avimukta, at paano ito naging tagapagkaloob ng moksha, ng paglaya?
Word by Word
अविमुक्तम्unabandoned; ‘Avimukta’
अविमुक्तम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootअविमुक्त (प्रातिपदिक; वि+मुच् धातु से निष्पन्न कृदन्त-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of ‘क्षेत्रम्’)
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन; संकेतक-विशेषण (demonstrative)
क्षेत्रम्sacred field/holy place
क्षेत्रम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
कदाwhen
कदा:
Kāla (Time—interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकदा (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: time)
आरभ्यstarting from
आरभ्य:
Apādāna/Avadhi (Starting point)
TypeIndeclinable
Rootआ-रभ् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त अव्यय)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘starting from’ अर्थे
भुवःof the earth
भुवः:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन; ‘भुवः’ = ‘पृथिव्याः’
तलेon the surface
तले:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
पराम्supreme, great
पराम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootपरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of ‘प्रथितिम्’)
प्रथितिम्fame, renown
प्रथितिम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootप्रथिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
आपन्नम्having attained
आपन्नम्:
Kriyāviśeṣaṇa / Predicate participle
TypeVerb
Rootआ-√पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘प्राप्तम्/गतं’ अर्थे
मोक्षदम्granting liberation
मोक्षदम्:
Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootमोक्ष + द (प्रातिपदिक); √दा (धातु) से ‘द’ (देय/दाता) भाव
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (मोक्षं ददाति इति), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of ‘क्षेत्रम्’)
चand
च:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
अभवत्became
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Prakāra (Manner—interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: manner)
Speaker
Agastya (deduced; questioner in Kāśīkhaṇḍa dialogues)
Characters & Entities
A
AvimuktaK
KṣetraM
MokṣaFAQs
Liberation is presented as place-linked grace in Kāśī: Avimukta is famed because it is upheld as a mokṣa-bestowing sacred field.
Avimukta-kṣetra—Kāśī/Varanasi, the central sacred region of the Kāśīkhaṇḍa.
None explicitly; the verse frames an inquiry into the origin and mokṣa-power of the kṣetra.