Adhyaya 7

Verse 1

व्यास उवाच । संप्राप्य धर्मवाप्यां च यः कुर्यात्पितृतर्पणम् । तृप्तिं प्रयांति पितरो यावदिंद्राश्चतुर्दश

Sinabi ni Vyāsa: Sinumang makarating sa Dharmavāpī at magsagawa roon ng tarpaṇa—mga handog na tubig—para sa mga Pitṛ, ang mga ninuno ay nagkakamit ng ganap na kasiyahan sa habang-panahong kasingtagal ng labing-apat na Indra.

Verse 2

पितरश्चात्र पूज्याश्च स्वर्गता ये च पूर्वजाः । पिंडांश्च निर्वपेत्तेषां प्राप्येमां मुक्तिदायिकाम्

Dito ay dapat sambahin ang mga Pitṛ—ang mga naunang ninunong nagkamit ng langit; at pagdating sa pook na ito na nagbibigay ng kalayaan, marapat na maghandog nang wasto ng mga piṇḍa para sa kanila.

Verse 3

त्रेतायां पंच दिवसैर्द्वापरे त्रिदिनेन तु । एकचित्तेन यो विप्राः पिंडं दद्यात्कलौ युगे

Sa Tretā, limang araw ang kailangan; sa Dvāpara naman ay tatlong araw. Ngunit sa kapanahunan ng Kali, O mga brāhmaṇa, ang sinumang maghandog ng piṇḍa na may iisang-tutok na isip ay mabilis na nagkakamit ng bunga.

Verse 4

लोलुपा मानवा लोके संप्राप्ते तु कलौ युगे । परदाररता लोकाः स्त्रियोऽतिचपलाः पुनः

Pagdating ng yugto ng Kali, ang mga tao sa daigdig ay nagiging sakim; ang mga lalaki’y nahuhumaling sa asawa ng iba, at ang mga babae nama’y muling nagiging labis na pabagu-bago.

Verse 5

परद्रोहरताः सर्वे नरनारीनपुंसकाः । परनिन्दापरा नित्यं परच्छिद्रोपदर्शकाः

Lahat—lalaki, babae, at yaong walang kasarian—ay nahuhumaling sa pananakit sa kapwa; laging abala sa paninirang-puri at walang tigil sa pagtuturo ng pagkukulang ng iba.

Verse 6

परोद्वेगकरा नूनं कलहा मित्रभेदिनः । सर्वे ते शुद्धतां यांति काजेशाः स्वयमब्रुवन्

Tunay ngang sila’y nagiging sanhi ng pagdurusa ng kapwa—mahilig sa alitan at sumisira ng pagkakaibigan; gayunman, silang lahat ay umaabot sa kadalisayan sa bisa ng banal na kapangyarihang ito, gaya ng ipinahayag ng Panginoon mismo.

Verse 7

एतदुक्तं महाभाग धर्मारण्यस्य वर्णनम् । फलं चैवात्र सर्वं हि यदुक्तं शूलपाणिना

Kaya, O marangal na isa, naipahayag na ang paglalarawan ng Dharmāraṇya; at ang lahat ng bunga ng pagsamba at mga pagtalima rito ay yaong mismong sinabi ng Panginoong may hawak ng Trisula.

Verse 8

वाङ्मनः कायशुद्धाश्च परदारपराङ्मुखाः । अद्रोहाश्च समाः क्रुद्धा मातापितृपरायणाः

Sila’y nagiging dalisay sa salita, isip, at katawan; tumatalikod sa asawa ng iba; walang masamang hangarin, panatag ang loob kahit sa galit, at tapat na nakatuon sa ina at ama.

Verse 9

अलौल्या लोभरहिता दानधर्मपरायणाः । आस्तिकाश्चैव धर्मज्ञाः स्वामिभक्तिरताश्च ये

Yaong hindi pabagu-bago ang loob, walang kasakiman, at nakatuon sa dāna at sa dharma—mga āstika na may pananampalataya, marunong kumilala sa dharma, at tapat sa debosyon sa kanilang panginoon—sila ang pinupuri rito.

Verse 10

पतिव्रता तु या नारी पतिशुश्रूषणे रता । अहिंसका आतिथेयाः स्वधर्मनिरताः सदा

Ang babaeng tunay na pativratā ay yaong nalulugod sa paglilingkod sa asawa; hindi marahas, masigasig sa pagtanggap at paggalang sa panauhin, at laging nakatuon sa sariling dharma.

Verse 11

शौनक उवाच । शृणु सूत महाभाग सर्वधर्मविदांवर । गृहस्थानां सदाचारः श्रुतश्च त्वन्मुखान्मया

Sinabi ni Śaunaka: “Makinig ka, O Sūta na pinagpala, pinakamainam sa mga nakaaalam ng lahat ng dharma. Mula sa iyong sariling bibig ay narinig ko ang marangal na asal ng mga maybahay.”

Verse 12

एकं मनेप्सितं मेद्य तत्कथयस्व सूतज । पतिव्रतानां सर्वासां लक्षणं कीदृशं वद

“May isang bagay na mahal sa aking isipan—ipahayag mo iyon, O anak ni Sūta. Sabihin mo kung ano ang mga tanda at katangian ng lahat ng pativratā na kababaihan.”

Verse 13

सूत उवाच । पतिव्रता गृहे यस्य सफलं तस्य जीवनम् । यस्यांगच्छायया तुल्या यत्कथा पुण्यकारिणी

Sinabi ni Sūta: “Yaong sa whose tahanan ay nananahan ang isang pativratā—nagiging ganap ang kanyang buhay. Ang kanyang presensya’y tila mapagkalingang anino, at ang pagsasalaysay ng kanyang buhay ay nagbubunga ng puṇya.”

Verse 14

पतिव्रतास्त्वरुंधत्या सावित्र्याप्यनसूयया । शांडिल्या चैव सत्या च लक्ष्म्या च शतरूपया

Ang ulirang pativratā ay nahahayag kina Arundhatī, Sāvitrī, at Anasūyā; gayundin kina Śāṇḍilyā, Satyā, Lakṣmī, at Śatarūpā.

Verse 15

मेनया च सुनीत्या च संज्ञया स्वाहया समाः । पतिव्रतानां धर्मा हि मुनिना च प्रकीर्तिताः

Kawangis din sila nina Menā, Sunīti, Saṃjñā, at Svāhā. Tunay, ipinahayag ng pantas ang mga dharma ng mga babaeng pativratā.

Verse 16

भुंक्ते भुक्ते स्वामिनि च तिष्ठ ति त्वनुतिष्ठति । विनिद्रिते या निद्राति प्रथमं परिबुध्यति

Kapag kumakain ang kanyang panginoon, siya’y kumakain; kapag tumatayo siya, siya’y sumusunod sa pagtayo. Kapag natutulog siya, siya’y natutulog—ngunit siya ang unang nagigising.

Verse 17

अनलंकृतमात्मानं देशांते भर्तरि स्थिते । कार्यार्थं प्रोषिते क्वापि सर्व्वमंड नवर्जिता

Kapag ang kanyang asawa’y nasa ibang pook—lumisan saanman dahil sa mga tungkulin—pinananatili niyang walang palamuti ang sarili, iniiwan ang lahat ng gayak at karangyaan.

Verse 18

भर्तुर्नाम न गृह्णाति ह्यायुषोऽस्य हि वृद्धये । पुरुषांतरनामापि न गृह्णति कदाचन

Hindi niya binibigkas ang pangalan ng kanyang asawa, sapagkat sinasabing ito’y para sa pagdami ng kanyang haba ng buhay. Ni kailanman ay hindi rin niya binabanggit ang pangalan ng ibang lalaki.

Verse 19

आकृष्टापि च नाक्रोशेत्ताडितापि प्रसीदति । इदं कुरु कृतं स्वामिन्मन्यतामिति वक्ति च

Kahit siya’y hilahin o kaladkarin, huwag siyang sumigaw; kahit hampasin, manatiling maamo at payapa. At sabihin niya: “Panginoon ko, gawin po ito—ipagpalagay na natupad,” upang mapanatili ang pagkakasundo.

Verse 20

आहूता गृहकार्याणि त्यक्त्वा गच्छति सत्वरम् । किमर्थं व्याहृता नाथ स प्रसादो विधीयताम्

Kapag tinawag, agad siyang lalapit, iniiwan muna ang mga gawaing-bahay. At magtatanong siya: “Sa anong dahilan po ako ipinatawag, mahal kong panginoon? Mangyaring mag-utos—ipagkaloob ang inyong tagubilin.”

Verse 21

न चिरं तिष्ठति द्वारि न द्वारमुपसेवते । अदातव्यं स्वयं किंचित्कर्हिचिन्न ददात्यपि

Hindi siya magtatagal sa may pintuan, ni magpapalipas ng oras sa bungad. At kailanman ay hindi siya magbibigay ng anuman sa sariling pasya—lalo na yaong hindi nararapat ipamigay.

Verse 22

पूजोपकरणं सर्वम नुक्ता साधयेत्स्वयम् । नियमोदकबर्हींषि यत्र पुष्पाक्षतादिकम्

Ang lahat ng kasangkapan sa pagsamba ay dapat niyang ihanda nang kusa, nang hindi na inuudyukan—gaya ng tubig na inilalaan sa pagtalima, ang banal na damo (barhis), at mga bagay na tulad ng bulaklak at bigas na buo (akṣata).

Verse 23

प्रतीक्षमाणा च वरं यथाकालोचितं हि यत् । तदुपस्थापयेत्सर्वमनुद्वि ग्नातिहृष्टवत्

Habang maingat na naghihintay, ihain niya ang lahat ng nararapat sa takdang oras. Gawin niya ito nang walang pagkabalisa at walang labis na pananabik—matatag at panatag ang isip.

Verse 24

सेवते भर्त्तुरुच्छिष्टमिष्टमन्नं फलादिकम् । दूरतो वर्ज्जयेदेषा समाजोत्सवदर्शनम्

Kainin niya ang natira matapos ang kanyang asawa—minamahal na pagkain, mga prutas at iba pa. At lumayo siya sa pagtanaw sa mga pagtitipong-bayan at mga pagdiriwang.

Verse 25

न गच्छेत्तीर्थयात्रादिविवाहप्रेक्षणा दिषु । सुखसुप्तं सुखासीनं रममाणं यदृच्छया

Hindi siya dapat lumabas para sa mga paglalakbay sa mga banal na pook at iba pa, ni para manood ng mga kasalan at kahalintulad. Kahit ang asawa’y natutulog nang maginhawa, nakaupo nang payapa, o naglilibang, hindi siya dapat kumilos nang hiwalay na walang pagsasaalang-alang sa kanya.

Verse 26

अंतरायेऽपि कार्येषु पतिं नोत्थापयेत्क्वचित् । स्त्रीधर्मिणी त्रिरात्रं तु स्वमुखं नैव दर्शयेत्

Kahit may sagabal sa mga gawain, huwag niyang gisingin kailanman ang kanyang asawa. At ang babaeng tumutupad sa disiplina ng strī-dharma ay hindi dapat magpakita ng kanyang mukha sa loob ng tatlong gabi.

Verse 27

स्ववाक्यं श्रावयेन्नापि यावत्स्नात्वा न शुध्यति । सुस्नाता भर्तृवदनमीक्षेतान्यस्य न क्वचित् । अथवा मनसि ध्यात्वा पतिं भानुं विलोकयेत्

Hindi siya dapat magsalita ni ng sarili niyang mga salita hangga’t hindi pa siya naliligo at nagiging dalisay. Pagkaligo nang maayos, tumingin siya sa mukha ng kanyang asawa, at huwag kailanman sa mukha ng ibang lalaki. O kaya, pagninilayan muna sa isip ang asawa at saka tumingin sa Araw.

Verse 28

हरिद्रां कुकुमं चैव सिंदूरं कज्जलं तथा । कूर्पासकं च तांबूलं मांगल्याभरणं शुभम्

Ang luyang-dilaw at kesar, gayundin ang sindoor at kohl; pati bulak (para sa pag-aayos/paglilinis) at nganga; at ang mapalad na mga alahas ng kasal na nagdudulot ng pagpapala—ang mga ito’y itinuturing na mabuti.

Verse 29

केशसंस्कारकं चैव करकर्णादिभूषणम् । भर्तुरायुष्यमिच्छंती दूरयेन्न पतिव्रता

Ang tapat na maybahay, na nagnanais ng mahabang buhay ng asawa, ay umiwas sa labis na pag-aayos ng buhok at sa mga palamuti sa kamay, tainga, at iba pa.

Verse 30

भर्तृविद्वेषिणीं नारीं नैषा संभाषते क्वचित् । नैकाकिनी क्वचिद्भूयान्न नग्ना स्नाति च क्वचित्

Hindi siya kailanman makikipag-usap sa babaeng napopoot sa kanyang asawa. Hindi rin siya dapat manatiling mag-isa saanman, at hindi siya kailanman maliligo nang hubad.

Verse 31

नोलूखले न मुशले न वर्द्धन्यां दृषद्यपि । न यंत्रके न देहल्यां सती चोपविशेत्क्वचित्

Ang mabuting maybahay ay hindi dapat umupo sa lusong, sa pambayo, sa bilao, ni maging sa batong gilingan; ni sa pangdiin na kasangkapan, ni sa may pintuan o pasukan.

Verse 32

विना व्यवायसमयात्प्रागल्भ्यं न क्वचिच्चरेत । यत्रयत्र रुचिर्भर्तुस्तत्र प्रेमवती सदा

Maliban sa wastong panahon ng pagsasama ng mag-asawa, hindi siya dapat magpakita ng labis na pagkapalagay-loob saanman. Saanman may hilig ang kanyang asawa, doon siya laging mapagmahal at kaaya-aya.

Verse 33

इदमेव व्रतं स्त्रीणामयमेव परो वृषः । इयमेव च पूजा च भर्तुर्वाक्यं न लंघयेत्

Ito lamang ang panata ng mga babae; ito lamang ang pinakamataas na dharma. Ito rin ang kanilang pagsamba: huwag niyang suwayin ang salita ng kanyang asawa.

Verse 34

क्लीबं वा दुरवस्थं वा व्याधितं वृद्धमेव वा । सुस्थिरं दुःस्थिरं वापि पतिमेकं न लंघयेत्

Maging siya’y walang-lakas sa pagkalalaki, nasa abang kalagayan, may sakit o matanda man—maging matatag o pabagu-bago—huwag niyang talikdan ni suwayin ang iisang asawa.

Verse 35

सर्पिर्लव णहिंग्वादिक्षयेऽपि व पति व्रता । पतिं नास्तीति न ब्रूयादायसीषु न भोजयेत्

Kahit maubos ang ghee, asin, hing (asafoetida) at iba pa, ang asawang tapat sa panata ay huwag magsabing, “Wala para sa aking asawa”; at huwag siyang pakainin sa sisidlang bakal.

Verse 36

तीर्थस्नानार्थिनी चैव पतिपादोदकं पिबेत् । शंकरादपि वा विष्णोः पतिरेवाधि कः स्त्रियः

At kung naghahangad siya ng bunga ng paliligo sa banal na tawiran, inumin niya ang tubig na ipinanghugas sa mga paa ng kanyang asawa. Sapagkat para sa babae, ang asawa ang itinuturing na higit pa kay Śaṅkara o kay Viṣṇu.

Verse 37

व्रतोपवामनियमं पतिमुल्लंघ्य या चरेत् । आयुष्यं हरते भर्तुर्मृता निरयमृच्छति

Ang babaeng nagsasagawa ng panata, pag-aayuno, o mga pagtalima habang nilalampasan ang kanyang asawa—sinasabing binabawasan niya ang buhay ng kanyang panginoon; at pagpanaw, sa impiyerno siya napapadako.

Verse 38

उक्ता प्रत्युत्तरं दद्यान्नारी या क्रोधत त्परा । सरमा जायते ग्रामे शृगाली निर्जने वने

Ang babaeng tinuturuan ngunit sumasagot nang pabalang sa galit—sinasabing isisilang siyang aso sa nayon, o kaya’y asong-gubat (jackal) sa ilang na gubat.

Verse 39

स्त्रीणां हि परमश्चैको नियमः समुदाहृतः । अभ्यर्च्य चरणौ भतुर्भो क्तव्यं कृतनिश्चया

Para sa mga babae, iisa ang ipinahayag na kataas-taasang tuntunin: sa matibay na pasiya, sambahin ang mga paa ng asawa at saka kumain.

Verse 40

उच्चासनं न सेवेत न व्रजेत्परवेश्मसु । तत्र पारुष्यवाक्यानि ब्रूयान्नैव कदाचन

Huwag siyang uupo sa mataas na upuan, ni pumasok sa bahay ng iba; at doon ay huwag magsalita kailanman ng mabibigat at mararahas na salita.

Verse 41

गुरूणां सन्निधौ वापि नोच्चैर्ब्रु यान्नवाहयेत्

Kahit sa harap ng mga guru at nakatatanda, huwag magsalita nang malakas, ni kumilos nang mapusok o walang galang.

Verse 42

या भर्तारं परित्यज्य रहश्चरति दुर्मतिः । उलूकी जायते क्रूरा वृक्षकोटरशायिनी

Ang babaeng naliligaw ang isip na iniiwan ang asawa at palihim na gumagala, sinasabing muling isisilang bilang malupit na babaeng-buwitre (uwak-owl), na natutulog sa mga guwang ng puno.

Verse 43

ताडिता ताडयेच्चेत्तं सा व्याघ्री वृषदंशिका । कटाक्षयति याऽन्यं वै केकराक्षी तु सा भवेत्

Kung siya’y sinaktan at sinaktan din niya pabalik, siya’y nagiging tigresang kumakagat sa mga toro. At ang tumitingin nang pahilis sa iba ay sinasabing nagiging babaeng duling ang mga mata.

Verse 44

या भर्तारं परित्यज्य मिष्टमश्नाति केवलम् । ग्रामे सा सूकरी भूयाद्वल्गुली वाथ विङ्भुजा

Ang babaeng tumatalikod sa asawa at tanging masasarap na pagkain ang nilalasap, muling isisilang sa nayon bilang inahing baboy—o kaya’y butiki, o nilalang na kumakain ng dumi.

Verse 45

हुन्त्वंकृत्याप्रियं ब्रूते मूका सा जायते खलु । या सपत्नीं सदैर्ष्येत दुर्भगा सा पुनःपुनः । दृष्टिं विलुप्य भर्तुर्या कंचिदन्यं समीक्षते

Ang babaeng nakapanakit na at saka nagsasalita ng di-kalugud-lugod ay tunay na isisilang na pipi. Ang laging naiinggit sa kapwa-asawa ay muling-muling nagiging kapus-palad. At yaong tumatalikod ng tingin sa asawa at tumitingin sa ibang lalaki nang may masamang hangarin ay nagdurusa sa kapinsalaan at dungis.

Verse 46

काणा च विमुखा वापि कुरूपापि च जायते । बाह्यादायांतमालोक्य त्वरिता च जलासनैः । तांबूलैर्व्यजनैश्चैव पादसंवाहनादिभिः

Siya’y nagiging isang-mata, o palaging nakatalikod ang asal, o maging pangit. Ngunit kapag nakita niyang dumarating mula sa labas ang asawa, magmadali siyang maghandog ng tubig at upuan, ng nganga, ng pamaypay, at ng paglilingkod gaya ng pagmamasahe sa mga paa.

Verse 47

तथैव चारुवचनैः स्वेदसंनोदनैः परैः । या प्रियं प्रीणयेत्प्रीता त्रिलोकी प्रीणिता तया । मितं ददाति हि पिता मितं भ्राता सुतं सुतः

Gayundin, sa matatamis na salita at iba pang gawa—gaya ng pag-alis ng pagod at pagpapawi ng pawis—ang babaeng masayang nagpapaligaya sa minamahal ay sa gayon ding nagpapasaya sa tatlong daigdig. Sapagkat ang ama’y nagbibigay lamang nang may hangganan, ang kapatid na lalaki’y may hangganan, at ang anak na lalaki’y may hangganan din.

Verse 48

अमितस्य हि दातारं भर्तारं का न पूजयेत् । भर्ता देवो गुरुर्भर्ता धर्मतीर्थव्रतानि च । तस्मात्सर्वं परित्यज्य पतिमेकं समर्चयेत्

Sino ang hindi pararangalan ang asawa, ang nagbibigay ng saganang pagtataguyod? Ang asawa ay tulad ng isang deva; ang asawa ay tulad ng isang guru; at ang asawa ay tulad ng dharma, ng mga tīrtha at ng mga panata. Kaya’t isantabi ang lahat, at sambahin ang iisang asawa bilang pangunahing tungkulin.

Verse 49

जीवहीनो यथा देही क्षणादशुचितां व्रजेत् । भर्तृहीना तथा योषित्सुस्नाताप्य शुचिः सदा

Kung paanong ang katawan na nawalan ng buhay ay agad nagiging marumi, gayon din ang babae na wala ang kanyang asawa ay itinuturing na di-malinis—kahit siya’y nakapaligo nang mabuti—sa lahat ng panahon, ayon sa pahayag na ito ng dharma.

Verse 50

अमंगलेभ्यः सर्वेभ्यो विधवा स्यादमंगला । विधवादर्शनात्सिद्धिः क्वापि जातु न जायते

Sa lahat ng bagay na malas, ang biyuda ang ipinahahayag na pinakamasama; sa pagtanaw lamang sa biyuda, sinasabing hindi kailanman sumisilang ang tagumpay saanman—ayon sa pahayag na ito.

Verse 51

विहाय मातरं चैकां सर्वा मंगलवर्जिताः । तदाशिषमपि प्राज्ञस्त्यजेदाशीविषोपमाम्

Maliban sa sariling ina lamang, ang lahat ng gayong mga tao ay sinasabing walang pagpapala at suwerte; kaya’t maging ang kanilang basbas ay dapat iwasan ng marunong, na wari’y ahas na makamandag.

Verse 52

कन्याविवाहसमये वाचयेयुरिति द्विजाः । भर्तुः सहचरी भूयाज्जीवतो ऽजीवतोपि वा

Sa oras ng pag-aasawa ng isang dalaga, ipabigkas ng mga dvija ang ganitong panata: “Nawa’y maging kasama ako ng aking asawa—maging siya man ay buhay o wala na.”

Verse 53

अनुव्रजन्ती भर्तारं गृहात्पितृवनं मुदा । पदेपदेश्वमेधस्य फलं प्राप्नोत्यसंशयम्

Ang asawang may galak na sumusunod sa kanyang kabiyak mula sa tahanan patungo sa “gubat ng mga ninuno” ay tumatamo, sa bawat hakbang, ng bunga ng handog na Aśvamedha—walang alinlangan, ayon sa teksto.

Verse 54

व्यालग्राही यथा व्यालं बलादुद्धरते बिलात् । एवमुत्क्रम्य दूतेभ्यः पतिं स्वर्गं व्रजेत्सती

Gaya ng manghuhuli ng ahas na sapilitang humihila sa ulupong mula sa lungga, gayon din ang satī na pativratā: lumalampas sa mga sugo ni Yama, inaakay ang asawa at tumutungo sa langit.

Verse 55

यमदूताः पलायंते तामालोक्य पतिव्रताम् । तपनस्तप्यते नूनं दहनोपि च दह्यते

Pagkakita sa pativratā na yaon, nagsisitakas ang mga sugo ni Yama; tunay na napapaso ang Araw, at maging ang Apoy ay tila nasusunog sa ningning ng kanyang kalinisan.

Verse 56

कंपंते सर्वतेजांसि दृष्ट्वा पातिव्रतं महः । यावत्स्वलोमसंख्यास्ति तावत्कोट्ययुतानि च

Nanginginig ang lahat ng ningning at kapangyarihan sa pagtanaw sa dakilang liwanag ng pativratā; at kung ilan ang balahibo sa katawan, gayon karaming kṛoṛa at ayuta ng kabutihang-loob ang natitipon.

Verse 57

भर्त्रा स्वर्गसुखं भुंक्ते रममाणा पतिव्रता । धन्या सा जननी लोके धन्योऽसौ जनकः पुनः

Kasama ng asawa, tinatamasa ng pativratā ang ligaya ng langit, nagagalak; mapalad sa daigdig ang kanyang ina, at mapalad din ang kanyang ama.

Verse 58

धन्यः स च पतिः श्रीमान्येषां गेहे पतिव्रता । पितृवंश्या मातृवंश्याः पतिवंश्यास्त्रयस्त्रयः । पतिव्रतायाः पुण्येन स्वर्गसौख्यानि भुंजते

Mapalad at pinagpala ang asawang lalaki na sa kanyang tahanan ay may pativratā. Tig-tatlong salin ng angkan ng ama, ng ina, at ng asawa—sa bisa ng kabutihan ng pativratā—ay nagtatamasa ng ligaya ng langit.

Verse 59

शीलभंगेन दुर्वृत्ताः पातयंति कुलत्रयम् । पितुर्मातुस्तथा पत्युरिहारमुत्र च दुःखिताः

Sa paglabag sa mabuting asal, ang masasamang-gawi ay ibinabagsak ang tatluhang angkan; at sila’y nagiging sanhi ng dalamhati sa ama, ina, at asawa—sa daigdig na ito at sa kabilang-buhay.

Verse 60

पतिव्रतायाश्चरणो यत्रयत्र स्पृशेद्भुवम् । सा तीर्थभूमिर्म्मान्येति नात्र भारोऽस्ति पावनः

Saanman dumikit sa lupa ang paa ng isang pativratā, yaon ay iginagalang na lupang tīrtha; walang alinlangan—tunay at makapangyarihan ang paglilinis nito.

Verse 61

बिभ्यत्पतिव्रतास्पर्शं कुरुते भानुमानपि । सोमो गन्धर्व एवापि स्वपावित्र्याय नान्यथा

Maging ang maningning na Araw ay nangingiming naghahangad sa haplos ng pativratā; gayundin ang Buwan at ang Gandharva—ginagawa nila iyon para sa sarili nilang paglilinis, at wala nang iba pang dahilan.

Verse 62

आपः पतिव्रतास्पर्शमभिलष्यंति सर्वदा । गायत्र्याघविनाशो नो पातिव्रत्येन साऽघनुत्

Ang mga tubig ay laging nananabik sa haplos ng pativratā. Maging ang kapangyarihang pumupuksa ng kasalanan na kaugnay ng Gāyatrī ay, para sa amin, natatamo sa kanyang pativratā—sa gayong debosyon niya napapawi ang kasalanan.

Verse 63

गृहेगृहे न किं नार्य्यो रूपलावण्यगर्विताः । परं विश्वेशभक्त्यैव लभ्यते स्त्री पति व्रता

Sa bawat tahanan ay may mga babaeng ipinagmamalaki ang anyo at ganda; ngunit ang tunay na asawang pativratā ay natatamo lamang sa sukdulang debosyon kay Viśveśa, ang Panginoon ng Sansinukob.

Verse 64

भार्या मूलं गृहस्थस्य भार्या मूलं सुखस्य च । भार्या धर्मफलायैव भार्या संतानवृद्धये

Ang asawa ang ugat ng buhay ng maybahay, at ugat din ng ligaya. Ang asawa ang sanhi ng paghinog ng dharma, at ang asawa rin ang pagdami ng lahi.

Verse 65

परलोकस्त्वयं लोको जीयते भार्यया द्वयम् । देवपित्रतिथीनां च तृप्तिः स्याद्भार्यया गृहे । गृहस्थः स तु विज्ञेयो गृहे यस्य पतिव्रता

Sa pamamagitan ng asawa, napapanatili ang mundong ito at ang kabilang-buhay. Sa tahanan, sa pamamagitan niya nagkakaroon ng kasiyahan ang mga deva, ang mga ninuno, at ang mga panauhin. Tunay na yaon lamang ang dapat kilalaning tunay na maybahay na ang tahanan ay may pativratā na asawa.

Verse 66

यथा गंगावगाहेन शरीरं पावनं भवेत् । तथा पतिव्रतां दृष्ट्वा सदनं पावनं भवेत्

Kung paanong ang paglublob sa Gaṅgā ay nagpapadalisay sa katawan, gayon din, sa pagtanaw lamang sa isang pativratā, ang tahanan ay nagiging dalisay.

Verse 67

पर्यंकशायिनी नारी विधवा पातयेत्पतिम् । तस्माद्भूशयनं कार्य्यं पतिसौख्यसमीहया

Ang babaeng natutulog sa mataas na higaan ay maaaring magpabagsak sa asawa sa kapahamakan at maging balo; kaya, sa pagnanais ng kaginhawahan ng asawa, nararapat siyang matulog sa lupa.

Verse 68

नैवांगोद्वर्त्तनं कार्य्यं स्त्रिया विधवया क्वचित् । गन्धद्रव्यस्य संभोगो नैव कार्य्यस्तया क्वचित्

Ang babaeng balo ay hindi kailanman dapat magpahid o magmasahe ng mga sangkap ng katawan; ni hindi rin siya dapat magpakasasa sa pabango at mga mababangong sangkap.

Verse 69

तर्प्पणं प्रत्यहं कार्यं भर्तुः कुशतिलोदकैः । तत्पितुस्तत्पितुश्चापि नामगोत्रादिपूर्वकम्

Araw-araw ay dapat isagawa ang tarpaṇa, ang handog na tubig, para sa asawa gamit ang tubig na may damong kuśa at linga; gayundin para sa kanyang ama at lolo—na inuunahan ng wastong pagbanggit ng pangalan, gotra, at iba pang pagkakakilanlan.

Verse 70

विष्णोः संपूजनं कार्यं पतिबुद्ध्या न चान्यथा । पतिमेव सदा ध्यायेद्विष्णुरूपधरं हरिम्

Dapat sambahin si Viṣṇu na may pag-iisip na Siya ang panginoon (pati), at hindi sa ibang paraan. Lagi niyang pagnilayan ang asawa bilang si Hari, ang nagtataglay ng anyo ni Viṣṇu.

Verse 71

यद्यदिष्टतमं लोके यद्यत्पत्युः समीहितम् । तत्तद्गुणवते देयं पतिप्रीणनकाम्यया

Anuman ang pinakamamahal sa daigdig at ang ninanais ng asawa—yaon ding mga bagay ang ipagkaloob sa karapat-dapat bilang dāna, na may hangaring mapasaya ang asawa.

Verse 72

वैशाखे कार्त्तिके मासे विशेषनियमांश्चरेत् । स्नानं दानं तीर्थयात्रां पुराणश्रवणं मुहुः

Sa mga buwang Vaiśākha at Kārttika, magsagawa ng mga natatanging panata: paulit-ulit na banal na paliligo, pag-aalay ng dāna, paglalakbay sa mga tīrtha, at pakikinig sa mga Purāṇa.

Verse 73

वैशाखे जलकुम्भाश्च कार्त्तिके घृतदीपिकाः । माघे धान्यतिलोत्सर्गः स्वर्गलोके विशिष्यते

Sa Vaiśākha, ang pag-aalay ng mga banga ng tubig; sa Kārttika, ang paghandog ng mga ilaw na ghee; at sa Māgha, ang pagdodonasyon ng butil at linga—ito’y lubhang dakila at nagdudulot ng natatanging gantimpala sa makalangit na daigdig.

Verse 74

प्रपा कार्या च वैशाखे देवे देया गलंतिका । उशीरं व्यजनं छत्रं सूक्ष्मवासांसि चंदनम्

Sa buwan ng Vaiśākha, magtayo ng prapā—pampublikong silungan ng tubig—at maghandog ng galaṃtikā, panala ng tubig, para sa paglilingkod sa Diyos. Magbigay rin ng mabangong uśīra, pamaypay, payong, pinong kasuotan, at sandalwood.

Verse 75

सकर्पूरं च तांबूलं पुष्पदानं तथैव च । जलपात्राण्यनेकानि तथा पुष्पगृहाणि च

Maghandog din ng nguyang may kapur (tāmbūla na may karpūra), at gayundin ay magbigay ng mga bulaklak. Magkaloob ng maraming sisidlang-tubig, at pati ng mga bahay o patungan ng bulaklak para sa pag-aalay.

Verse 76

पानानि च विचित्राणि द्राक्षारंभाफलानि च । देयानि द्विजमुख्येभ्यः पतिर्मे प्रीयतामिति

Magbigay ng sari-saring inuming pampalamig, kasama ang ubas, saging, at mga prutas, sa mga dakilang brāhmaṇa, na nagsasabi: “Nawa’y malugod ang aking asawa.”

Verse 77

ऊर्ज्जे यवान्नमश्नीयादेकान्नमथवा पुनः । वृन्ताकं सूरणं चैव शूकशिंबीं च वर्जयेत्

Sa Ūrja (panahon/buwan ng Kārttika), kumain ng pagkaing gawa sa sebada, o kaya’y isang beses lamang kumain sa maghapon. Iwasan ang talong, ang yam na tinatawag na sūraṇa, at ang mga butil na nasa balát o supot.

Verse 78

कार्त्तिके वर्जयेत्तैलं कांस्यं चापि विवर्जयेत् । कार्त्तिके मौननियमे चारुघण्टां प्रदापयेत्

Sa Kārttika, iwasan ang langis, at umiwas din sa paggamit ng kāṃsya (tansong haluang metal). Sa pagsunod sa panatang katahimikan (mauna-niyama) sa Kārttika, maghandog ng isang magandang kampana.

Verse 79

पत्रभोजी कांस्यपात्रं घृतपूर्णं प्रयच्छति । भूमिशय्याव्रते देया शय्या श्लक्ष्णा सतूलिका

Ang kumakain sa dahong-plato ay maghandog ng sisidlang tanso na puno ng ghee. At sa panatang pagtulog sa lupa, magbigay ng makinis na higaan na may kutson—iyan ang nararapat na kaloob sa gayong pagtalima.

Verse 80

फलत्यागे फलं देयं रसत्यागे च तद्रसः । धान्यत्यागे च तद्धान्यमथवा शालयः स्मृताः । धेनुं दद्यात्प्रयत्ने न सालंकारा सकांचनाम्

Sa pagtalikod sa prutas, prutas ang ibigay; sa pagtalikod sa katas, ang katumbas na katas. Sa pagtalikod sa butil, ang gayong butil—o, ayon sa tradisyon, maging kamalig ng bigas. At sa masusing pag-iingat, maghandog din ng baka, may palamuti at may ginto, bilang dakilang alay ng kabutihan.

Verse 82

इत्यादिविधवानां च नियमाः संप्रकीर्तिताः । तेषां फलमिदं राजन्नान्येषां च कदाचन

Sa ganitong paraan, ang mga alituntunin ng mga panatang ito at ng mga kahawig pa ay ganap nang naipahayag. Ito ang bunga ng mga panatang iyon, O Hari—at hindi kailanman sa iba na hindi sumusunod.

Verse 83

धर्मवापीं समासाद्य दानं दद्याद्विचक्षणः । कोटिधा वर्द्धते नित्यं ब्रह्मणो वचनं यथा

Paglapit sa Dharmavāpī, ang banal na balon ng Dharma, ang marunong ay magbigay ng kawanggawa. Ang handog na iyon ay lumalago nang isang krore na ulit sa bawat panahon—gaya ng salita ni Brahmā.

Verse 85

धर्मक्षेत्रे तु संप्राप्य श्राद्धं कुर्यादतंद्रितः । तस्य संवत्सरं यावत्तृप्ताः स्युः पितरो धुवम्

Pagdating sa Dharmakṣetra, ang banal na pook ng Dharma, magsagawa ng Śrāddha nang walang pagpapabaya. Sa gawang iyon, ang mga Pitṛ—ang mga ninuno—ay tiyak na nasisiyahan sa loob ng isang buong taon.

Verse 86

ये चान्ये पूर्वजाः स्वर्गे ये चान्ये नरकौकसः । ये च तिर्यक्त्वमापन्ना ये च भूतादिसंस्थिताः

At yaong iba pang mga ninuno na nasa langit, at yaong nananahan sa impiyerno; yaong nahulog sa kapanganakang-hayop, at yaong nananatili sa kalagayan ng mga nilalang gaya ng mga espiritu at iba pa—

Verse 87

तान्सर्वान्धर्मकूपे वै श्राद्धं कुर्याद्यथाविधि । अत्र प्रकिरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन ते तृप्तिमायांति ये पिशाचत्वमागताः

Para sa kanilang lahat, tunay nga, dapat isagawa ang Śrāddha sa Dharmakūpa ayon sa wastong tuntunin. Anumang pagwiwisik ng handog na ginagawa ng mga tao rito sa lupa—sa pamamagitan niyon, ang mga naging piśāca (ligaw na espiritu) ay nagkakamit ng kasiyahan.

Verse 88

येषां तु स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषां तृप्तिः प्रजायते

Ngunit, mahal kong anak, para sa yaong ang patak mula sa telang pangligo ay bumabagsak sa lupa—sa pamamagitan niyon, ang mga ninunong umabot sa kalagayan ng mga puno ay nagkakamit ng kasiyahan.

Verse 89

या वै यवानां कणिकाः पतंति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये तु देवत्वमागताः

At anumang butil ng sebada (yava) ang mahulog sa lupa—sa pamamagitan ng mga iyon, nagkakaroon ng pag-alalay at pagpapalakas ang mga ninunong umabot sa kalagayan ng mga diyos.

Verse 90

उद्धृतेष्यथ पिंडेषु यावान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं तेषां ये च पातालमागताः

At kapag iniaangat na ang mga piṇḍa (bilog na handog na kanin), anumang munting butil ng pagkain ang maiwan sa lupa—sa pamamagitan ng mga iyon, nagkakaroon ng pag-alalay ang mga ninunong naparoon sa Pātāla, ang mga kailaliman.

Verse 91

ये वा वर्णाश्रमाचारक्रियालोपा ह्यसंस्कृताः । विपन्नास्ते भवंत्यत्र संमार्जनजलाशिनः

Yaong tumatalikod sa mga tungkulin at ritwal na itinakda ng varṇa at āśrama, at nananatiling di-nadalisay ng wastong saṃskāra—kapag sila’y naligaw at bumagsak sa landas, dito sa daigdig na ito’y nagiging mga nilalang na nabubuhay sa tubig na ginamit sa paglilinis at pagwawalis.

Verse 92

भुक्त्वा वाचमनं यच्च जलं पतति भूतले । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयांति वै

Pagkatapos kumain, anumang tubig ng ācamana na tumulo sa lupa—sa pamamagitan niyon, ang mga Brāhmaṇa, gayundin ang iba pa, ay tunay na nagkakamit ng kasiyahan sa di-nakikitang daigdig.

Verse 93

एवं यो यजमानश्च यच्च तेषां द्विजन्मनाम् । क्वचिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरस्पृष्ट एव च

Kaya para sa yajamāna at sa mga dvija na nakikibahagi sa ritwal, huwag magkalat nang pabaya ng tubig o pagkain saanman; manatiling malinis, di-nadadapuan ng karumihan.

Verse 94

ये चान्ये नरके जातास्तत्र योन्यंतरं गताः । प्रयांत्याप्यायनं वत्स सम्यक्छ्राद्धक्रियावताम्

At yaong iba na ipinanganak sa impiyerno at doo’y lumipat sa iba’t ibang sinapupunan—sa pamamagitan ng śrāddha na wastong isinagawa ng mga tapat sa tungkulin, sila’y nagkakamit ng pag-alalay at ginhawa, mahal kong anak.

Verse 95

अन्यायोपार्जितैर्द्रव्यैः श्राद्धं यत्क्रियते नरैः । तृप्यंति तेन चण्डालपुल्कसादिषु योनिषु

Kung ang śrāddha ay isinasagawa ng mga tao gamit ang yamang natipon sa di-makatarungang paraan, sa handog na iyon ay nasisiyahan ang mga nilalang na nasa mga kapanganakang gaya ng Caṇḍāla, Pulkaśa, at iba pa.

Verse 96

एवमाप्यायिता वत्स तेन चानेक । बांधवाः श्राद्धं कर्तुमशक्तिश्चेच्छाकैरपि हि जायते

Gayon, anak, marami sa mga kamag‑anak ang napalalakas nito; at tunay, kahit hindi ganap na magawa ang śrāddha, sumisibol pa rin ang banal na hangaring gawin ito at may bunga.

Verse 97

तस्माच्छ्राद्धं नरो भक्त्या शाकैरपि यथाविधि । कुरुते कुर्वतः श्राद्धं कुलं क्वचिन्न सीदति

Kaya nga, ang tao’y magsagawa ng śrāddha nang may bhakti, kahit gulay lamang, ayon sa tuntunin; sapagkat sa gumagawa ng śrāddha, ang angkan ay hindi kailanman napapahamak.

Verse 98

पापं यदि कृतं सर्वं पापं च वर्द्धते ध्रुवम् । कुर्वाणो नरके घोरे पच्यते नात्र संशयः

Kung ang kasalanan ay nagawa, ang kasalanan ay tiyak na lumalago; at sa pagpapatuloy nito, ang tao’y niluluto sa kakila‑kilabot na impiyerno—walang alinlangan dito.

Verse 99

यथा पुण्यं तथा पापं कृतं कर्म शुभाशुभम् । तत्सर्वं वर्द्धते नूनं धर्मारण्ये नृपोत्तम

Gaya ng kabutihan, gayon din ang kasalanan—anumang gawa, mabuti man o masama, lahat ay tiyak na lumalago sa Dharmāraṇya, O pinakamainam sa mga hari.

Verse 100

कामिकं कामदं देवं योगिनां मुक्तिदायकम् । सिद्धानां सिद्धिदं प्रोक्तं धर्मारण्यं तु सर्वदा

Ang Dharmāraṇya ay laging ipinahahayag na: sa may mga pagnanasang makamundo, isang diyos na nagbibigay ng ninanais; sa mga yogin, tagapagkaloob ng mokṣa; at sa mga siddha, tagapagbigay ng mga siddhi.