Adhyaya 21
Ang adhyāya na ito ay nagtitipon ng mga aral na nakatuon sa dharma hinggil sa pag-iingat ng lahi at pagiging karapat-dapat sa pag-aasawa. Binubuksan ang salaysay sa tinig ni Vyāsa at sinusundan ng masinsing paglalista ng mga diyos at śakti na kaugnay ng tagpo, kabilang ang maraming pangalan at anyo ng mga Diyosa. Pagkaraan nito, inilalahad ang teknikal na kaalaman tungkol sa gotra–pravara, may mga halimbawa ng magkapareho o magkaibang pravara, at malinaw na ipinagbabawal ang pag-iisang-dibdib sa loob ng iisang gotra/pravara at sa ilang uri ng kamag-anak sa panig ng ina. Ipinapakita rin ang mga bunga sa lipunan at ritwal ng ipinagbabawal na pag-aasawa (pagkawala ng katayuang brāhmaṇya; ang supling ay itinuturing na bumaba ang dangal), at itinatakda ang mga paraan ng pagwawasto o pag-ako ng pagsisisi (prāyaścitta), lalo na ang panatang Cāndrāyaṇa, para sa mga nakagawa ng gayong kasal. Binabanggit o inuulit ang mga sinaunang awtoridad sa batas-dharma—Kātyāyana, Yājñavalkya, at Gautama—upang tukuyin ang katanggap-tanggap na antas ng paglayo sa linya ng ama at ina. Idinaragdag din ang mga kategorya ng etika sa tahanan, gaya ng kauna-unahang karapatan sa pag-aasawa ng nakatatanda kumpara sa nakababatang kapatid, at ang pag-uuri ng mga kalagayang “punarbhū”. Sa kabuuan, ito’y talaan at patakaran upang pangalagaan ang pagbuo ng sambahayan ayon sa dharma at ang paghilom kapag nalabag ang pamantayan.
Shlokas
Verse 1
व्यास उवाच । तया चोत्पादिता राजञ्छरीरा त्कुलदेवताः
Sinabi ni Vyāsa: O Hari, mula rin sa kaniyang katawan ay iniluwal ang mga kuladevatā—ang mga diyosang tagapangalaga ng angkan.
Verse 2
गात्रा ९ शांता १० शेषदेवी ११ वाराही १२ भद्रयोगिनी १३
Sila ay binanggit sa ganitong ayos: Gātrā (9), Śāntā (10), Śeṣa-devī (11), Vārāhī (12), at Bhadrayoginī (13).
Verse 3
तारणी १८ वन कानंदा १९ चामुंडा २० च सुरेश्वरी २१
At naroon pa: Tāraṇī (18), Vana-kānandā (19), Cāmuṇḍā (20), at Sureśvarī (21).
Verse 4
दारभट्टारिकेत्या २२ द्या प्रत्येका शतधा पुनः । उत्पन्नाः शक्तयस्तस्मिन्नानारूपान्विताः शुभाः । अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रवरण्यथ देवताः
Sa gayon, (ang isa pa) ay tinawag na Dāra-bhaṭṭārikā (22). Pagkaraan, ang bawat isa sa kanila ay muling nagpakita nang sandaang ulit—mga mapalad na śakti na may sari-saring anyo ang sumilang doon. Kaya mula ngayon ay ilalarawan ko, ayon sa wastong pagkakasunod, ang mga pinakadakila sa mga diyosang iyon.
Verse 5
आंगिरसबार्हस्पत्यभारद्वाज २२ मांडव्यसगोत्रस्य वत्ससवात्स्यसवात्स्यायनस ४ सामान्यलौगाक्षसगोत्रस्य गोत्रजा भद्रयोगिनी प्रवर ३ काश्यपवसिष्ठ अवत्सार २० कौशिकसगोत्रस्य गोत्रजा पक्षिणी प्रवर ३ विश्वामित्र अथर्व भारद्वाज २१ सामान्यप्रवर १ पैमग्यसभरद्वाज २ समानप्रवरा २ लौगाक्षसगार्ग्यायनसकाश्यपकश्यप ४ समानप्रवर ३ कौशिककुशिकसाः २ समानप्रवरः ४ औपमन्युलोगाक्षस २ समानप्रवराः
Ibinibigay dito ang talaan ng iba’t ibang pangkat ng pravara (mga linya ng ninunong ṛṣi) na kaugnay ng kani-kaniyang gotra—gaya ng Āṅgirasa–Bārhaspatya–Bhāradvāja at iba pa—kalakip ang bilang at mga sangay. Ang pag-uuring ito’y sanggunian upang matiyak, ayon sa dharma, kung magkapareho o magkaiba ang pravara at gotra sa wastong pag-aasawa.
Verse 6
त्यजेत्समानप्रवरां सगोत्रां मातुः सपिंडामचिकित्स्यरोगाम् । अजातलोम्नीं च तथान्यपूर्वां सुतेन हीनस्य सुतां सुकृष्णाम्
Dapat tanggihan bilang mapapangasawa ang dalagang kapareho ng pravara at kapareho ng gotra; gayundin ang kamag-anak na sapinda sa panig ng ina; ang may sakit na di magagamot; ang hindi pa ganap ang pagdadalaga (yaong hindi pa tumutubo ang balahibo ng katawan); at ang dati nang naikasal, pati ang anak na babae ng lalaking walang anak na lalaki—kahit siya’y maputi at kaakit-akit.
Verse 7
एक एव ऋषिर्यत्र प्रवरेष्वनुवर्तते । तावत्समानगोत्रत्वमृते भृग्वंगिरोगणात्
Kung sa mga pravara ay may kahit isang pangalang ṛṣi na nagkakatulad, hanggang doon ay itinuturing na iisang gotra—maliban sa mga pangkat nina Bhṛgu at Aṅgiras, na may natatanging tuntuning minana sa tradisyon.
Verse 8
भद्रकाली च ५ माहेशी ६ सिंहोरी ७ धनमर्द्दनी
At narito rin ang mga pangalan: Bhadrakālī (5), Māheśī (6), Siṃhorī (7), at Dhanamardanī.
Verse 9
समानगोत्रप्रवरां कन्यामूढ्वोपगम्य च । तस्यामुत्पाद्य चांडालं ब्राह्मण्यादेव हीयते
Kung ang isang lalaki’y mag-asawa at makipagsama sa dalagang kapareho ng gotra at kapareho ng pravara, at magkaanak sa kanya, ang anak na iyon ay nagiging caṇḍāla; at siya man ay nahuhulog mula sa pagka-Brahmin (sa katayuang brahmin).
Verse 10
कात्यायनः । परिणीय सगोत्रा तु समानप्रवरां तथा । त्यागं कृत्वा द्विजस्तस्यास्ततश्चांद्रायणं चरेत्
Sabi ni Kātyāyana: Kung ang isang dvija ay nag-asawa ng babaeng kapareho ng gotra at gayundin ng pravara, dapat niya itong talikdan; at pagkaraan ay isagawa niya ang pag-aayunong pampalinis na Cāndrāyaṇa.
Verse 11
उत्सृज्य तां ततो भार्यां मातृवत्परिपालयेत्
Pagkatapos talikdan ang gayong asawa, saka niya siya alagaan at ipagtanggol na parang isang ina.
Verse 12
याज्ञवल्क्यः । अरोगिणीं भ्रातृमतीमसमानार्षगोत्रजाम् । पंचमात्सप्तमार्दूर्ध्वं मातृतः पितृत स्तथा
Sabi ni Yājñavalkya: Dapat pakasalan ang isang dalagang malusog, may mga kapatid na lalaki, at isinilang sa ibang linya ng ṛṣi (ārṣa-gotra). Pinahihintulutan ang pag-aasawa lampas sa ikalima at hanggang ikapito ang antas—sa panig ng ina at gayundin sa panig ng ama, ayon sa turo.
Verse 13
असमानप्रवरैर्विवाह इति गौतमः । यद्येकं प्रवरं भिन्नं मातृगोत्रवरस्य च । तत्रोद्वाहो न कर्तव्यः सा कन्या भगिनी भवेत्
Ipinahayag ni Gautama: ang pag-aasawa ay dapat sa may ibang pravara. Kung kahit isang pravara ay tumutugma sa pravara ng gotra ng ina, hindi dapat gawin ang kasal doon; ang dalagang iyon ay ituring na kapatid na babae.
Verse 14
दाराग्निहोत्रसंयोगं कुरुते योऽग्रजे स्थिते । परिवेत्ता स विज्ञेयः परिवित्तिस्तु पूर्वजः
Ang sinumang pumasok sa pag-aasawa at tumanggap ng ugnayan sa mga ritwal ng apoy sa tahanan habang ang nakatatandang kapatid na lalaki ay hindi pa kasal, siya ay kilala bilang parivettā; at ang nakatatandang kapatid na nauna sa kanya ay tinatawag na parivitti.
Verse 15
सदा पौनर्भवा कन्या वर्ज नीया कुलाधमा । वाचा दत्ता मनोदत्ता कृतकौतुकमंगला
Ang dalagang paulit-ulit na “ibinabalik” at muling ipinapakasal ay laging iwasan bilang mapapangasawa ng nag-iingat sa dharma ng angkan. Gayundin, ang babaeng naipangako na sa salita, naitakda na sa isip, o napagdausan na ng mga mapalad na ritwal ng pamamanhikan, ay hindi na dapat kunin ng iba.
Verse 16
उदकस्पर्शिता याच याच पाणिगृहीतका । अग्निं परिगता या च पुनर्भूः प्रसवा च या
Iwasan din ang dalagang napagdausan na ng ritwal ng paghipo sa tubig, o yaong ang kamay ay pormal nang tinanggap (pāṇigrahaṇa), o yaong umikot na sa banal na apoy. Gayundin, ang tinatawag na punarbhū (babaeng muling bumabalik sa pag-aasawa) at ang nakapanganak na.
Verse 17
योगेश्वरी १४ मोहलज्जा १५ कुलेशी १६ शकुलाचिता
“Yogeśvarī,” “Mohalajjā,” “Kuleśī,” at “Śakulācitā”—ito ang binibilang (bilang 14–17) na mga pangalan/pagkilala sa talaan.
Verse 18
अथावटंकाः कथ्यंते गोत्र १ पात्र २ दात्र ३ त्राशयत्र ४ लडकात्र १५ मंडकीयात्र १६ विडलात्र १७ रहिला १८ भादिल १९ वालूआ २० पोकीया २१ वाकीया २२ मकाल्या २३ लाडआ २४ माणवेदा २५ कालीया २६ ताली २७ वेलीया २८ पांवलन्डीया २९ मूडा ३० पीतूला ३१ धिगमघ ३२ भूतपादवादी ३४ होफोया ३५ शेवार्दत ३६ वपार ३७ वथार ३८ साधका ३९ बहुधिया ४०
Ngayon ay binabanggit ang mga “avaṭaṃkāḥ”—ang talaang may bilang: Gotra, Pātra, Dātra, Trāśayatra, Laḍakātra, Maṃḍakīyātra, Viḍalātra, Rahilā, Bhādila, Vālūā, Pokīyā, Vākīyā, Makālyā, Lāḍaā, Māṇavedā, Kālīyā, Tālī, Velīyā, Pāṃvalanḍīyā, Mūḍā, Pītūlā, Dhigamagha, Bhūtapādavādī, Hophoyā, Śevārdata, Vapāra, Vathāra, Sādhakā, Bahudhiyā—hanggang sa ika-40 ayon sa pagkakapasa ng teksto.
Verse 19
मातुलस्य सुतामूढ्वा मातृगोत्रां तथैव च । समानप्रवरां चैव त्यक्त्वा चांद्रायणं चरेत्
Kung ang isang lalaki ay nakapag-asawa ng anak na babae ng kaniyang tiyuhing ina, o ng babaeng kabilang sa gotra ng kaniyang ina, o ng kapantay na pravara, kung gayon, matapos siyang ihiwalay, dapat niyang isagawa ang Cāndrāyaṇa bilang pagtubos-sala.