Vyāsotpatti-kathana (Account of the Birth/Origin of Vyāsa)

Verse 1

मुनय ऊचुः । व्यासोत्पत्तिं महाबुद्धे ब्रूहि सूत दयानिधे । कृपया परया स्वामिन्कृतार्थान्निष्कुरु प्रभो

Wika ng mga pantas: “O Sūta, dakila ang isip, karagatan ng habag—isalaysay mo sa amin ang kapanganakan at pinagmulan ni Vyāsa. Sa iyong sukdulang biyaya, O iginagalang na guro, gawin mo kaming ganap sa aming layon, O Panginoon.”

Verse 2

व्यासस्य जननी प्रोक्ता नाम्ना सत्यवती शुभा । विवाहिता तु सा देवी राज्ञा शन्तनुना किल

Ipinahayag na ang mapalad na si Satyavatī ang ina ni Vyāsa. Tunay nga, ang kagalang-galang na ginang na iyon ay napangasawa ni Haring Śantanu.

Verse 3

तस्यां जातो महायोगी कथं व्यासः पराशरात् । सन्देहोऽत्र महाञ्जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति

“Paano, mula sa kanya, isinilang ang dakilang yogin na si Vyāsa sa pamamagitan ni Parāśara? Isang malaking pag-aalinlangan ang sumibol dito; ikaw ay karapat-dapat na magpawi nito.”

Verse 4

सूत उवाच । एकदा तीर्थयात्रायां व्रजन्योगी पराशरः । यदृच्छया गतो रम्यं यमुनायास्तटं शुभम्

Sinabi ni Sūta: Minsan, habang ang yogin na si Parāśara ay naglalakbay sa pagdalaw sa mga tīrtha (mga banal na tawiran), nagkataong nakarating siya sa marikit at mapalad na pampang ng Yamunā.

Verse 5

निषादमाह धर्मात्मा कुर्वन्तं भोजनन्तदा । नयस्व यमुनापारं जलयानेन मामरम्

Pagkaraan, nagsalita ang matuwid na may dharma sa Niṣāda na naghahanda ng pagkain: “Ihatid mo ako ngayon din sa kabilang pampang ng Yamunā sa pamamagitan ng sasakyang-tubig.”

Verse 6

इत्युक्तो मुनिना तेन निषादस्स्वसुतां जगौ । मत्स्यगन्धाममुं बाले पारं नावा नय द्रुतम्

Nang masabihan ng pantas na iyon, tinawag ng Niṣāda ang kaniyang anak na babae: “O dalagang may samyo ng isda, ihatid mo agad ang kagalang-galang na ito sa kabilang pampang sa bangka.”

Verse 7

तापसोऽयं महाभागे दृश्यन्तीगर्भसंभवः । तितीर्षुरस्ति मर्धाब्धिश्चतुराम्नायपारगः

O pinakapalad na ginang, ang asetikong ito—isinilang mula sa sinapupunan ni Dṛśyantī—nagnanais tumawid sa karagatan ng ligalig ng sanlibutan; nalampasan niya ang apat na banal na amnāya at matatag sa kanyang tapasya.

Verse 8

इति विज्ञापिता पित्रा मत्स्यगन्धा महामुनिम् । संवाहयति नौकायामासीनं सूर्य्यरोचिषम्

Kaya ng gayon, ayon sa tagubilin ng kanyang ama, si Matsyagandhā ay nagsimulang maglingkod nang marahan at magmasahe sa dakilang muni na si Sūryyarociṣ, na nakaupo sa bangka.

Verse 9

कालयोगान्महायोगी तस्यां कामातुरोऽभवत् । दृष्ट्वा योऽप्सरसां रूपं न कदापि विमोहितः

Sa mahiwagang pag-ikot ng Panahon, ang dakilang yogin ay napukaw ng pagnanasa para sa kanya—siya na kahit makita ang ganda ng mga apsarā sa langit ay hindi kailanman nalinlang.

Verse 10

ग्रहीतुकामः स मुनिर्दाशकन्यां मनोहराम् । दक्षिणेन करेणैतामस्पृशद्दक्षिणे करे

Nang ibig niyang hawakan ang kaakit-akit na anak na babae ng mangingisda, iniunat ng pantas ang kanang kamay at hinipo ang kanang kamay ng dalaga.

Verse 11

तमुवाच विशालाक्षीं वचनं स्मितपूर्वकम् । किमिदं क्रियये कर्म वाचंयम विगर्हितम्

Pagkaraan, nagsalita siya sa babaeng malalaki ang mata, na may banayad na ngiting pambungad: “Ano itong kahiyahiyang gawa na nais mong gawin—isang kilos na di nararapat sa taong marunong magpigil ng pananalita?”

Verse 12

वसिष्ठस्य कुले रम्ये त्वं जातोऽसि महामते । निषादजा त्वहम्ब्रह्मन्कथं संगो घटेत नौ

O dakilang-isip, ikaw ay isinilang sa marangal na angkan ni Vasiṣṭha. Ngunit ako, O Brahmin, ay isinilang sa isang babaeng Niṣāda—paano magiging angkop ang pagsasama nating dalawa?

Verse 13

दुर्लभं मानुषं जन्म ब्राह्मणत्वं विशेषतः । तत्रापि तापसत्वं च दुर्लभं मुनिसत्तम

Ang pagsilang bilang tao ay mahirap makamit—lalo na ang pagsilang bilang isang brahmana. Kahit sa mga ito, ang kalagayan ng tunay na disiplinang asetiko (tāpasatva) ay bihirang-bihira, O pinakamahusay sa mga pantas.

Verse 14

विद्यया वपुषा वाचा कुलशीलेन चान्वितः । कामबाणवशं यातो महदाश्चर्यमत्र हि

Biniyayaan ng kaalaman, magandang anyo, pinong pananalita, marangal na angkan, at mabuting asal, gayunpaman ay napasailalim siya sa kapangyarihan ng mga palaso ni Kāma—tunay na ito ay isang malaking kamangha-mangha.

Verse 15

प्रवृत्तमप्यसत्कर्म कर्तुमेनं न कोऽपि ह । भुवि वारयितुं शक्तः शापभीत्यास्य योगिनः

Kahit na siya ay nagsimula sa isang hindi matuwid na gawa, walang sinuman sa lupa ang nakapigil sa kanya—dahil sa takot sa sumpa ng yogin.

Verse 16

इति संचिन्त्य हृदये निजगाद महामुनिम् । तावद्धैर्यं कुरु स्वामिन्यावत्त्वां पारयामि न

Matapos magmuni-muni sa kanyang puso, sinabi niya sa dakilang pantas: “O marangal na ginang, manatiling matatag at matapang—hanggang sa ligtas kitang maitawid, huwag mawalan ng loob.”

Verse 17

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या योगिराजः पराशरः । तत्याज पाणिं तरसा सिन्धोः पारं गतः पुनः

Wika ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, ang maharlikang rishi na si Parāśara—pinakamataas sa mga yogin—ay mabilis na bumitaw sa kanyang kamay at muling tumawid sa ilog patungo sa malayong pampang.

Verse 18

पुनर्जग्राह तां बालां मुनिं कामप्रपीडितः । कंपमाना तु सा बाला तमुवाच दयानिधिम्

Muling dinaig ng pahirap ng pagnanasa, sinunggaban ng muni ang dalagang bata. Nanginginig, nagsalita ang dalaga sa kanya—na sa katotohanan ay isang kayamanan ng habag.

Verse 19

दुर्गन्धाहं मुनिश्रेष्ठ कृष्णवर्णा निषादजा । भवांस्तु परमोदारविचारो योगिसत्तमः

Ako’y may masamang amoy, O pinakadakilang muni—maitim ang kulay at isinilang sa lahing Niṣāda. Ngunit ikaw ay marangal sa paghatol at asal, O pinakadakila sa mga yogin.

Verse 20

नावयोर्घटते सङ्गो काचकांचनयोरिव । तुल्यजात्याकृतिकयोः संगः सौख्यप्रदो भवेत्

Sa pagitan ng dalawang taong hindi magkatulad, hindi sumisibol ang tunay na pagkakasundo—gaya ng salamin at ginto. Ngunit ang pakikisama ng magkakatulad ang likas at ugali ay nagdudulot ng kaligayahan.

Verse 21

इत्युक्तेन तया तेन क्षणमात्रेण कामिनी । कृता योजनगंधा तु रम्यरूपा मनोरमा

Nang siya’y masabihan niya nang gayon, ang marikit na babae ay sa isang kisap-mata ginawang “may halimuyak na umaabot sa isang yojana,” at siya’y naging lubhang kagandahan—kaakit-akit at kalugod-lugod pagmasdan.

Verse 22

पुनर्जग्राह तां बालां स मुनिः कामपीडितः । ग्रहीतुकामं तं दृष्ट्वा पुनः प्रोवाच वासवी

Pinahihirapan ng pagnanasa, muling sinunggaban ng pantas ang dalagang iyon. Nang makita niyang siya’y ibig nitong dakmain, muling nagsalita si Vāsavī.

Verse 23

रात्रौ व्यवायः कर्तव्यो न दिवेति श्रुतिर्जगौ । दिवासंगे महान्दोषो निन्दा चापि दुरासदा

Ipinahahayag ng banal na Śruti na ang pagsasama ng mag-asawa ay nararapat gawin sa gabi, hindi sa araw. Sapagkat ang pagsasama sa araw ay nagdudulot ng malaking kasalanan at humihila ng paninising mahirap pawiin.

Verse 24

तस्मात्तावत्प्रतीक्षस्व यावद्भवति यामिनी । पश्यन्ति मानवाश्चात्र पिता मे च तटे स्थितः

Kaya maghintay ka muna rito hanggang sa dumating ang gabi. Maraming tao ang nakatingin dito, at ang aking ama’y nakatayo rin sa pampang ng ilog.

Verse 25

तयोक्तमिदमाकर्ण्य वचनं मुनिपुंगवः । नीहारं कल्पयामास सद्यः पुण्यबलेन वै

Nang marinig ang mga salitang sinabi ng dalawa, ang pinakadakilang pantas ay agad na lumikha ng isang tabing ng hamog—tunay nga, sa kapangyarihan ng naipong kabutihang-loob.

Verse 26

नीहारे च समुत्पन्ने तमसा रात्रिसंनिभे । व्यवायचकिता बाला पुनः प्रोवाच तम्मुनिम्

Nang sumilang ang hamog at kumalat ang dilim na wari’y gabi, ang dalagang bata—nabigla sa pag-asang pagsasama—ay muling nagsalita sa pantas na iyon.

Verse 27

योगिन्नमोघवीर्य्यस्त्वं भुक्त्वा गन्तासि मां यदि । सगर्भा स्यां तदा स्वामिन्का गतिर्मे भवेदिति

“O Yogi, ang iyong kapangyarihan ay di-nabibigo. Kung matapos mo akong lasapin ay aalis ka, at kung ako’y magdalang-tao, O Panginoon—ano ang magiging kapalaran ko?”

Verse 28

कन्याव्रतं महाबुद्धे मम नष्टं भविष्यति । हसिष्यति तदा लोकाः पितरं किं ब्रवीम्यहम्

O dakilang may isip, masisira ang aking panatang dalaga. Kung gayon pagtatawanan ako ng mga tao—ano ang sasabihin ko sa aking ama?

Verse 29

पराशर उवाच । रम बाले मया सार्द्धं स्वच्छन्दं कामजै रसैः । स्वीयाभिलाषमाख्याहि पूरयाम्यधुना प्रिये

Sinabi ni Parāśara: “O batang dalaga, makipaglaro kang malaya sa akin, sa mga ligayang isinilang ng pagnanasa. Ihayag mo ang iyong nais; mahal ko, tutuparin ko ito ngayon.”

Verse 30

मदाज्ञासत्यकरणान्नाम्ना सत्यवती भव । वन्दनीया तथाशेषैर्योगिभिस्त्रिदशैरपि

“Sapagkat tinupad mo ang Aking utos, makikilala ka sa pangalang Satyavatī. At ikaw ay magiging karapat-dapat sambahin at igalang ng lahat—ng mga yogin, at maging ng mga diyos.”

Verse 31

सत्यवत्युवाच । जानते न पिता माता न वान्ये भुवि मानवाः । कन्याधर्मो न मे हन्याद्यदि स्वीकुरु मान्तदा

Wika ni Satyavatī: “Hindi alam ng aking ama at ina, ni ng iba pang tao sa lupa. Kung tatanggapin mo ako ngayon, hindi malalabag ang aking panatang kalinisan bilang dalaga.”

Verse 32

पुत्रश्च त्वत्समो नाथ भवेदद्भुतशक्तिमान् । सौगन्ध्यं सर्वदांगे मे तारुण्यं च नवंनवम्

“O Panginoon, nawa’y magkaroon ako ng isang anak na lalaki na kapantay Mo, na may kamangha-manghang kapangyarihan. At nawa’y laging may halimuyak sa aking buong katawan, at manatiling sariwa at laging nababago ang aking kabataan.”

Verse 33

पराशर उवाच । शृणु प्रिये तवाभीष्टं सर्वं पूर्णं भविष्यति । विष्ण्वंशसंभवः पुत्रो भविता ते महायशाः

Wika ni Parāśara: “Makinig ka, minamahal—ang lahat ng ninanais mo ay ganap na matutupad. Isang anak na lalaki na lubhang marangal, mula sa angkan ni Viṣṇu, ang isisilang sa iyo.”

Verse 34

किंचिद्वै कारणं विद्धि यतोऽहं कामपीडितः । दृष्ट्वा चाप्सरसारूपं नामुह्यन्मे नमः क्वचित्

Alamin mo ito bilang tunay na dahilan: ako’y pinahihirapan ng pagnanasa. Kahit masdan ko ang anyo ng isang apsaras, hindi nalilito ang aking isip—sa anumang oras ay hindi nawawala ang aking panloob na paggalang.

Verse 35

मीनगन्धां समालक्ष्य त्वां मोहवशगोऽभवम् । न बाले भालपट्टस्थो ब्रह्मलेखोऽन्यथा भवेत्

Nang maamoy ko ang amoy-isda sa iyo, napasailalim ako sa kapangyarihan ng pagkalito. O dalagita, ang kapalarang isinulat ni Brahmā sa noo ay hindi nagiging iba.

Verse 36

पुराणकर्ता पुत्रस्ते वेदशाखाविभागकृत् । भविष्यति वरारोहे ख्यातकीर्तिर्जगत्त्रये

O may magandang balakang, ang iyong anak ay magiging tagapaglikha ng mga Purāṇa at tagapagbahagi ng mga sangay ng Veda; ang kanyang katanyagan ay kikilalanin sa tatlong daigdig.

Verse 37

इत्युक्त्वा तां सुरम्याङ्गीं भुक्त्वा योगविशारदः । वव्राज शीघ्रं यमुनाजले स्नात्वा महामुने

Pagkasabi nito sa babaeng may napakagandang mga sangkap, ang dalubhasa sa Yoga ay kumain; at pagkatapos—O dakilang muni—matapos maligo sa tubig ng Yamunā, siya’y mabilis na lumisan.

Verse 38

सापि गर्भं दधाराशु द्वादशात्मसमप्रभम् । असूत सूर्य्यजाद्वीपे कामदेवमिवात्मजम्

Siya man ay agad na nagdalang-tao, taglay sa sinapupunan ang ningning na kapantay ng labindalawang ulit na kapangyarihan; at sa pulong tinatawag na Sūryyajā-dvīpa, isinilang niya ang isang anak na tulad ni Kāmadeva mismo.

Verse 39

वामे कमण्डलुं बिभ्रद्दक्षिणे दण्डमुत्तमम् । पिशंगीभिर्जटाभिश्च राजितो महसां चयः

Sa kaliwang kamay ay tangan Niya ang kamandalu (banga ng tubig), at sa kanang kamay ang marangal na tungkod; ang kayamanang-liwanag na iyon ay nagningning, pinalamutian ng mapusyaw na kayumangging mga buhol-buhol na jata.

Verse 40

जातमात्रस्तु तेजस्वी मातरं प्रत्यभाषत । गच्छ मातर्यथाकामं गच्छाम्यहमतः परम्

Ngunit ang maningning na iyon, pagkapanganak pa lamang, ay nagsalita sa kanyang ina: “Ina, pumaroon ka ayon sa iyong nais; ako’y aalis mula rito patungo sa kataas-taasang kalagayan sa kabila.”

Verse 41

मातर्यदा भवेत्कार्यं तव किंचिद्धृदीप्सितम् । संस्मृतश्चागमिष्यामि त्वदिच्छापूर्तिहेतवे

“Ina, tuwing may gawain ka o anumang ninanais ng iyong puso, kapag naalaala mo ako, tiyak na darating ako upang tuparin ang iyong hangarin.”

Verse 42

इत्युक्त्वा मातृचरणावभिवाद्य तपोनिधिः । जगाम च तपः कर्त्तुं तीर्थं पापविशोधनम्

Pagkasabi nito, ang tagapagtangan ng kayamanan ng pag-aayuno at disiplina ay yumukod sa mga paa ng kanyang ina, at umalis patungo sa isang banal na tīrtha—pook ng paglinis ng kasalanan—upang magsagawa ng tapas.

Verse 43

सापि पित्रन्तिकं याता पुत्रस्नेहाकुला सती । स्मरन्ती चरितं सूनोर्वर्णयन्ती स्वभाग्यकम्

Siya man ay nagtungo sa harap ng kanyang ama. Nababalot ng pag-ibig ng ina sa anak, ang mabuting babae ay patuloy na inaalala ang mga gawa ng kanyang anak at binibigkas ang sariling kapalarang mapalad.

Verse 44

द्वीपे जातो यतो बालस्तेन द्वैपायनोऽभवत् । वेदशाखाविभजनाद्वेदव्यासः प्रकीर्तितः

Dahil ang bata ay isinilang sa isang pulo (dvīpa), siya’y nakilala bilang Dvaipāyana; at dahil hinati niya ang Veda sa mga sangay nito, siya’y pinupuri bilang Vedavyāsa.

Verse 45

तीर्थराजं प्रथमतो धर्मकामार्थ मोक्षदम् । नैमिषं च कुरुक्षेत्रं गङ्गाद्वारमवन्तिकाम्

Una sa lahat ay pinupuri ang “Hari ng mga tīrtha” (pinakamataas na banal na tawiran), ang nagbibigay ng Dharma, Kāma, Artha, at Mokṣa; kasunod ang Naimiṣa, Kurukṣetra, Gaṅgādvāra (Haridvāra), at Avantikā (Ujjayinī).

Verse 46

अयोध्यां मथुरां चैव द्वारकाममरावतीम् । सरस्वतीं सिंधुसङ्गं गंगा सागरसंगमम्

Ang Ayodhyā at Mathurā, gayundin ang Dvārakā at Amarāvatī; ang Sarasvatī, ang tagpuan ng Sindhu, at ang pook na pinaglalagusan ng Gaṅgā at dagat—lahat ng mga banal na pook na ito ay dapat igalang.

Verse 47

काञ्चीं च त्र्यम्बकं चापि सप्तगोदावरीतटम् । कालञ्जरं प्रभासं च तथा बदरिकाश्रमम्

At (dapat ding dalawin) ang Kāñcī, at ang Tryambaka; ang pampang ng Godāvarī sa Saptagodāvarī; ang Kālañjara, Prabhāsa, at gayundin ang Badarikāśrama.

Verse 48

महालयन्तथोंकारक्षेत्रं वै पुरुषोत्तमम् । गोकर्णं भृगुकच्छं च भृगुतुंगं च पुष्करम्

“(Binanggit niya) ang Mahālaya, at gayundin ang banal na Oṃkāra-kṣetra; at ang Puruṣottama—kasama ang Gokarṇa, Bhṛgukaccha, Bhṛgutuṅga, at Puṣkara.”

Verse 49

श्रीपर्वतादितीर्थानि धारातीर्थं तथैव च । गत्वावगाह्य विधिना चचार परमन्तपः

Naglakbay siya sa mga banal na tawiran, mula sa Śrīparvata, at gayundin sa Dhārā-tīrtha; at matapos maligo roon ayon sa itinakdang ritwal, ang dakilang asceta—na nag-aalab sa matinding tapas—ay nagpatuloy sa kanyang mahigpit na pagtalima sa pag-aayuno at pagninilay.

Verse 50

एवन्तीर्थान्यनेकानि नानादेशस्थितानि ह । पर्य्यटन्कालिकासूनुः प्रापद्वाराणसीम्पुरीम्

Kaya nito, matapos maglakbay sa maraming banal na tīrtha na nasa iba’t ibang lupain, ang anak ni Kālīkā ay sa wakas nakarating sa lungsod ng Vārāṇasī.

Verse 51

यत्र विश्वेश्वरः साक्षादन्नपूर्णा महेश्वरी । भक्तानाममृतन्दातुं विराजेते कृपानिधी

Doon, si Viśveśvara mismo at si Annapūrṇā, ang dakilang Mahādevī, ay nagniningning—kapwa karagatan ng habag—na nagkakaloob ng amṛta ng biyaya sa mga deboto.

Verse 52

प्राप्य वाराणसीतीर्थं दृष्ट्वाथ मणिकर्णिकाम् । कोटिजन्मार्जितं पापं तत्याज स मुनीश्वरः

Pagdating sa banal na tīrtha ng Vārāṇasī at pagkakita sa Maṇikarṇikā, itinakwil ng panginoon sa mga pantas ang kasalanang naipon sa sampu-sampung milyong kapanganakan.

Verse 53

दृष्ट्वा लिंगानि सर्वाणि विश्वेशप्रमुखानि च । स्नात्वा सर्वेषु कुण्डेषु वापीकूपसरस्सु च

Matapos masilayan ang lahat ng banal na Liṅga—simula kay Viśveśa—at makapaligo sa lahat ng sagradong lawa, gayundin sa mga balon, hakbangang balon, at mga latian/lawa.

Verse 55

दण्डनायकमुख्यांश्च गणान्स्तुत्वा प्रयत्नतः । आदिकेशवमुख्यांश्च केशवान्परितोष्य च

Sa masidhing pagsisikap, pinuri niya ang mga gaṇa na pinangungunahan ng punong kumandante, si Daṇḍanāyaka; at pinalugod din niya ang mga Keśava na pinamumunuan ni Ādi-Keśava.

Verse 56

लोलार्कमुख्यसूर्यांश्च प्रणम्य च पुनःपुनः । कृत्वा पिण्डप्रदानानि सर्वतीर्थेष्वतन्द्रितः

Muli’t muli siyang yumuk at nagpatirapa sa Araw, simula kay Lolārka; at nang walang katamaran, isinagawa niya ang pag-aalay ng piṇḍa sa lahat ng banal na tīrtha.

Verse 57

स्थापयामास पुण्यात्मा लिंगं व्यासेश्वराभिधम् । यद्दर्शनाद्भवेद्विप्र नरो विद्यासु वाक्पतिः

Itinindig ng banal na taong yaon ang isang Liṅga na tinawag na Vyāseśvara. O brāhmaṇa, sa pagtanaw pa lamang dito, ang tao’y nagiging panginoon ng pananalita sa mga agham at sangay ng kaalaman.

Verse 58

लिंगान्यभ्यर्च्य विश्वेशप्रमुखानि सुभक्तितः । असकृच्चिन्तयामास किं लिगं क्षिप्रसिद्धिदम्

Matapos sambahin nang taimtim ang iba’t ibang Śiva-liṅga, simula kay Viśveśa, paulit-ulit niyang pinagmuni-munihan: “Aling liṅga ang nagkakaloob ng mabilis na katuparang espirituwal?”

Verse 59

यमाराध्य महादेवं विद्याः सर्वा लभेमहि । पुराणकर्तृताशक्तिर्ममास्तु यदनुग्रहात्

Sa pagsamba kay Mahādeva, nawa’y makamtan namin ang lahat ng banal na kaalaman; at sa Kanyang biyaya, nawa’y sumibol sa akin ang kapangyarihang makapagsulat ng isang Purāṇa.

Verse 60

श्रीदमोंकारनाथं वा कृत्तिवासेश्वरं किमु । केदारेशन्तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम्

Maging ang kagalang-galang na Oṃkāranātha, o ang Kṛttivāseśvara—ano pa ang dapat sabihin? At sa Kedāra, Siya’y pinupuri bilang Kāmeśa; sa iba nama’y Candreśa, o ang Panginoong may tatlong mata (Trilocana).

Verse 61

कालेशं वृद्धकालेशं कालशेश्वरमेव वा । ज्येष्ठेशं जम्बुकेशं वा जैगीषव्येश्वरन्तु वा

Maaaring sambahin si (Śiva) bilang Kāleśa, bilang Vṛddha-Kāleśa, o bilang Kālaśeśvara; o kaya bilang Jyeṣṭheśa, bilang Jambukeśa, o bilang Jaigīṣavyeśvara.

Verse 62

दशाश्वमेधमीशानं द्रुमिचण्डेशमेव वा । दृक्केशं गरुडेशं वा गोकर्णेशं गणेश्वरम्

(Dapat sambahin o alalahanin) si Īśāna na kilala bilang Daśāśvamedha; o si Drumicaṇḍeśa; o si Dṛkkeśa; o si Garuḍeśa; at si Gokarṇeśa—Gaṇeśvara, Panginoon ng mga Gaṇa.

Verse 63

प्रसन्नवदनेशं वा धर्म्मेशं तारकेश्वरम् । नन्दिकेशं निवासेशं पत्रीशं प्रीतिकेश्वरम्

O maaari ring sambahin (si Śiva) sa pag-alaala ng mga banal na pangalang ito: ang Panginoon na may payapang mukha, ang Panginoon ng Dharma, si Tāreśvara, ang Panginoon ni Nandin, ang Panginoon ng Tahanan, si Patrīśa, at si Prītikeśvara.

Verse 64

पर्वतेशं पशुपतिं हाटकेश्वरमेव वा । बृहस्पतीश्वरं वाथ तिलभाण्डेशमेव वा

Maaaring sambahin (ang Panginoon) bilang Parvateśa, bilang Paśupati, o tunay ngang bilang Hāṭakeśvara; o kaya bilang Bṛhaspatīśvara; o muli bilang Tilabhāṇḍeśa.

Verse 65

भारभूतेश्वरं किं वा महालक्ष्मीश्वरं तु वा । मरुतेशन्तु मोक्षेशं गंगेशं नर्मदेश्वरम्

O (maaaring sambahin) si Bhārabhūteśvara; o tunay ngang si Mahālakṣmīśvara; gayundin si Maruteśa, si Mokṣeśa, si Gaṅgeśa, at si Narmadeśvara—mga Īśvara na ito ay si Śiva na nahahayag bilang Liṅga sa mga banal na pook.

Verse 66

कृष्णेशं परमेशानं रत्नेश्वरमथापि वा । यामुनेशं लांगलीशं श्रीमद्विश्वेश्वरं विभुम्

Maaaring sambahin ang Panginoon bilang Kṛṣṇeśa, bilang Parameśāna, o bilang Ratneśvara; gayundin bilang Yāmuneśa, bilang Lāṅgalīśa, at bilang maluwalhating Viśveśvara—ang Kataas-taasang lumalaganap sa lahat.

Verse 67

अविमुक्तेश्वरं वाथ विशालाक्षीशमेव वा । व्याघ्रेश्वरं वराहेशं विद्येश्वरमथापि वा

O kaya’y sambahin ang Avimukteśvara, o tunay ngang ang Viśālākṣīśa; gayundin ang Vyāghreśvara, ang Varāheśa, o maging ang Vidyeśvara—pawang mga iginagalang na anyo ni Śiva na nilalapitan sa debosyon.

Verse 68

वरुणेशं विधीशं वा हरिकेशेश्वरन्तु वा । भवानीशं कपर्द्दीशं कन्दुकेश मजेश्वरम्

Maaaring sambahin si Śiva bilang Varuṇeśa, o bilang Vidhīśa (Panginoon ni Brahmā), o bilang Harikeśeśvara; gayundin bilang Bhavānīśa (Panginoon ni Bhavānī), bilang Kaparddīśa (ang may buhol-buhol na buhok), bilang Kandukeśa, at bilang Majeśvara.

Verse 69

विश्वकर्मेश्वरं वाथ वीरेश्वरमथापि वा । नादेशं कपिलेशं च भुवनेश्वरमेव वा

O (maaaring sambahin) ang Viśvakarmēśvara, o ang Vīrēśvara; o ang Nādeśa, ang Kapilēśa, o ang Bhuvaneśvara—pawang mga iginagalang na anyo/linga ng Panginoon.

Verse 70

बाष्कुलीशं महादेवं सिद्धीश्वरमथापि वा । विश्वेदेवेश्वरं वीरभद्रेशं भैरवेश्वरम्

“(Sambahin/alalahanin) ang Bāṣkulīśa, ang Mahādeva, at ang Siddhīśvara; (sambahin/alalahanin) ang Viśvedeveśvara, ang Vīrabhadreśa, at ang Bhairaveśvara.”

Verse 71

अमृतेशं सतीशं वा पार्वतीश्वरमेव वा । सिद्धेश्वरं मतंगेशं भूतीश्वरमथापि वा

Maging sambahin Siya bilang Amṛteśa (Panginoon ng kawalang-kamatayan), o bilang Satīśa (Panginoon ni Satī), o bilang Pārvatīśvara (Panginoon ni Pārvatī); o bilang Siddheśvara (Panginoon ng mga ganap), bilang Mataṅgeśa, o muli bilang Bhūtīśvara (Panginoon ng mga pangkat ng nilalang)—ang lahat ng ito ay mga pangalan ng iisang Kataas-taasang Panginoong Śiva.

Verse 72

आषाढीशं प्रकामेशं कोटिरुद्रेश्वरन्तथा । मदालसेश्वरं चैव तिलपर्णेश्वरं किमु

“(Binanggit niya) si Āṣāḍhīśa, si Prakāmeśa, at gayundin si Koṭirudreśvara; pati si Madālaseśvara, at maging si Tilaparṇeśvara—ano pa ang kailangang sabihin?”

Verse 73

किं वा हिरण्यगर्भेशं किं वा श्रीमध्यमेश्वरम् । इत्यादिकोटिलिंगानां मध्येऽहं किमुपाश्रये

“Dapat ba akong manangan kay Hiraṇyagarbheśa, o kay Madhyameśvara na mapalad? Sa gitna ng di-mabilang na mga liṅga, na tila mga koro-koreng dami, alin ang dapat kong sandigan at sambahin?”

Verse 74

इति चिन्तातुरो व्यासः शिवभक्तिरतात्मवान् । क्षणं विचारयामास ध्यानसुस्थिरचेतसा

Kaya nga, si Vyāsa—na ang buong sarili ay nakalubog sa debosyon at pagsamba kay Śiva—ay nabagabag sa pag-aalala; at sa isang saglit ay nagmuni-muni siya, na ang isip ay matatag sa pagninilay at samādhi.

Verse 75

आज्ञातं विस्मृतं तावन्निष्पन्नो मे मनोरथः । सिद्धैः संपूजितं लिंगं धर्म्मकामार्थमोक्षदम्

Hangga’t ito’y di nakikilala at nalilimutan, ang aking minamahal na mithiin ay hindi natutupad. Ngunit ang Liṅga na ito—na sinasamba maging ng mga Siddha—ay nagkakaloob ng dharma, kāma, artha, at mokṣa.

Verse 76

दर्शनात्स्पर्शनाद्यस्य चेतो निर्मलतामियात् । उद्धाटितं सदैवास्ति द्वारं स्वर्गस्य यत्र हि

Sa pagtanaw at paghipo lamang sa banal na presensiyang iyon, ang puso’y nagiging dalisay. Sapagkat sa pook na yaon, ang pintuan ng langit ay laging nakabukas.

Verse 77

अविमुक्ते महाक्षेत्रे सिद्धक्षेत्रे हि तत्परम् । यत्रास्ते परमं लिंगं मध्यमेश्वरसंज्ञकम्

Sa Avimukta—ang dakilang banal na pook, tunay na lupang ganap at pinagpala—doon nananahan ang kataas-taasang Liṅga, na kilala sa pangalang Madhyameśvara.

Verse 78

न मध्यमेश्वरादन्यल्लिंगं काश्यां हि विद्यते । यद्दर्शनार्थमायान्ति देवाः पर्वणिपर्वणि

Sa Kāśī, tunay na walang ibang Liṅga kundi si Madhyameśvara—Siya na dahil sa darśana (banal na pagtanaw) sa Kanya, ang mga diyos man ay dumarating, pagdiriwang sa pagdiriwang at pag-aayuno sa pag-aayuno.

Verse 79

अतः सेव्यो महादेवो मध्यमेश्वरसंज्ञकः । अस्याराधनतो विप्रा बहवः सिद्धिमागताः

Kaya nga, si Mahādeva na kilala bilang Madhyameśvara ay nararapat sambahin. Sa pagsamba sa Kanya, maraming banal na brāhmaṇa ang nagkamit ng siddhi at ganap na katuparan.

Verse 80

यः प्रधानतया काश्या मध्ये तिष्ठति शङ्करः । स्वपुरीजन सौख्यार्थमतोऽसौ मध्यमेश्वरः

Yaong Śaṅkara na bilang pinakadakilang Panginoon ay nananahan sa pinakasentro ng Kāśī, alang-alang sa kaginhawahan at kapayapaang espirituwal ng mga tao sa Kanyang sariling lungsod; kaya Siya’y tinatawag na Madhyameśvara, “Panginoon sa Gitna.”

Verse 81

तुम्बुरुर्नाम गंधर्वो देवर्षिर्नारदस्तथा । अमुमाराध्य संपन्नो गानविद्याविशारदौ

Si Tumburu na Gandharva at ang banal na rishi na si Nārada rin—pagkaraang sumamba sa Kanya (kay Panginoong Śiva) nang may debosyon—ay naging ganap na pinagpala at lubhang bihasa sa agham ng awit at musika.

Verse 82

अमुमेव समाराध्य विष्णुर्मोक्षप्रदोऽभवत् । ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च स्रष्टृपालकहारकाः

Sa pagsamba sa Kanya lamang (kay Śiva), si Viṣṇu ay naging tagapagkaloob ng moksha. Sina Brahmā, Viṣṇu, at Rudra ay ayon sa pagkakasunod: lumikha, tagapagpanatili, at tagapag-alis (ng sansinukob).

Verse 83

धनाधीशः कुबेरोऽपि वामदेवो हि शैवराट् । खट्वांगो नाम भूपालोऽनपत्योऽपत्यवानभूत्

Maging si Kubera, panginoon ng kayamanan, at si Vāmadeva, ang hari sa mga debotong Śaiva—gayundin ang haring nagngangalang Khaṭvāṅga, na dati’y walang anak—ay pinagpala ng supling (sa biyaya ni Śiva).

Verse 84

अप्सराश्चन्द्रभामाख्या नृत्यन्ती निजभावतः । सदेहा कोकिलालापा लिंगमध्ये लयं गता

Isang Apsarā na nagngangalang Candrabhā, na sumasayaw sa likás na pagkalugod—taglay ang kanyang katawan at tinig na matamis na gaya ng kokila—ay nalusaw at naglaho sa mismong gitna ng Liṅga.

Verse 85

श्रीकरो गोपिकासूनुः सेविता मध्यमेश्वरम् । गाणपत्यं समालेभे शिवस्य करुणात्मनः

Si Śrīkara, anak ni Gopikā, ay sumamba kay Madhyameśvara; at sa mahabaging biyaya ng mahabagin na Panginoong Śiva, natamo niya ang kalagayan at landas ng Gaṇapatya, ang debosyong nakatuon kay Gaṇeśa.

Verse 86

भार्गवो गीष्पतिश्चोभौ देवौ दैत्यसुरार्चितौ । विद्यापारंगमौ जातौ प्रसादान्मध्यमेशितुः

Si Bhārgava (Śukra) at si Gīṣpati (Bṛhaspati)—kapwa mga diyos na iginagalang ng mga Daitya at ng mga Deva—ay naging ganap na dalubhasa sa banal na kaalaman, sa biyaya ng Panginoon ng gitnang daigdig.

Verse 87

अहमप्यत्र संपूज्य मध्यमेश्वरमीश्वरम् । पुराणकर्तृताशक्तिं प्राप्स्यामि तरसा धुवम्

Ako man din, dito, sa wastong pagsamba kay Madhyameśvara—ang Kataas-taasang Panginoon—ay mabilis at tiyak na makakamtan ang kapangyarihan at kakayahang makalikha ng isang Purāṇa.

Verse 88

इति कृत्वा मतिं धीरो व्यासः सत्यवतीसुतः । भागीरथ्यम्भसि स्नात्वा जग्राह नियमं व्रती

Pagkapagpasiya sa isip, ang matatag na pantas na si Vyāsa, anak ni Satyavatī, ay naligo sa mga tubig ng Bhāgīrathī (Gaṅgā) at, bilang isang vrati na may disiplina, tinanggap ang itinakdang niyama (banal na pagtalima).

Verse 89

क्वचित्पर्णाशनो भूत्त्वा फलशाकाशनः क्वचित् । वातभुग्जलभुक्क्वापि क्वचिन्निरशनव्रती

Kung minsan ay nabubuhay siya sa mga dahon; kung minsan ay kumakain ng prutas at gulay. May pagkakataong hangin lamang ang kanyang tinatanganan, may pagkakataong tubig lamang; at kung minsan nama’y tinutupad niya ang panatang ganap na pag-aayuno—mahigpit na pagpipigil upang makamit ang pagkakabatid kay Śiva.

Verse 90

इत्यादि नियमैर्योगी त्रिकालं मध्यमेश्वरम् । पूजयामास धर्म्मात्मा नानावृक्षोद्भवैः फलैः

Sa gayong mga niyama at pagpipigil, ang yogi na may dharma ay sumamba kay Madhyameśvara nang tatlong ulit bawat araw, na nag-aalay ng mga bungang nagmula sa iba’t ibang punò.

Verse 91

इत्थं बहुतिथे काले व्यतीते कालिकासुतः । स्नात्वा त्रिपथगातोये यावदायाति स प्रगे

Kaya nito, nang lumipas ang mahabang panahon, ang anak ni Kālikā ay naligo sa tubig ng Tripathagā (ang Gaṅgā na dumadaloy sa tatlong daigdig) at dumating doon pagsikat ng bukang-liwayway.

Verse 92

मध्यमेश्वरमीशानं भक्ताभीष्टवरप्रदम् । तावद्ददर्श पुण्यात्मा मध्येलिंगं महेश्वरम्

Pagkaraan, nakita ng banal na kaluluwang iyon sa gitna ang Dakilang Panginoon bilang Liṅga—si Īśāna na tinatawag na Madhyameśvara—na nagkakaloob sa mga deboto ng mga biyayang ninanais nila.

Verse 93

उमाभूषितवामांगं व्याघ्रचर्म्मोत्तरीयकम् । जटाजूटचलद्गंगातरंगैश्चारुविग्रहम्

Ang kaliwang panig Niya ay pinalamutian ni Umā (Pārvatī); suot Niya bilang pang-itaas ang balat ng tigre; at ang Kanyang marikit na anyo ay ginayakan ng mga alon ng Gaṅgā na gumagalaw sa Kanyang mga buhol na jaṭā.

Verse 94

लसच्छारदबालेन्दुचन्द्रिकाचन्दितालकम् । भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गं कर्पूरार्जुनविग्रहम्

Ang Kanyang buhok ay nagniningning na wari’y binasbasan ng liwanag ng batang buwan sa taglagas; ang buo Niyang katawan ay binudburan ng bhasma, ang banal na abo; at ang Kanyang anyo’y maputi at maningning gaya ng kamper at mapusyaw na balat ng punong Arjuna—ganyan inilarawan ang mapalad na saguna na anyo ni Panginoong Śiva.

Verse 95

कर्णान्तायतनेत्रं च विद्रुमारुणदच्छदम् । पंचवर्षाकृति बालं बालकोचितभूषणम्

Siya’y isang batang may humigit-kumulang limang taon, na ang mga mata’y pahaba na wari’y umaabot hanggang tainga; ang kasuotan ay malinaw na pulang-koral, at napapalamutian ng mga palamuting angkop sa isang munting batang lalaki.

Verse 96

दधानं कोटिकन्दर्प्पदर्पहानि तनुद्युतिम् । नग्रं प्रहसितास्याब्जं गायन्तं साम लीलया

Taglay Niya ang banayad na liwanag na nagpapayuko sa pagmamataas ng di-mabilang na Kāma-deva; hubad at malaya sa anumang takip, ang mukha’y gaya ng lotus na may mahinhing ngiti, at mapaglarong inaawit Niya ang mga himnong Sāman.

Verse 97

करुणापारपाथोधिं भक्तवत्सलनामकम् । आशुतोषमुमाकान्तं प्रसादसुमुखं हरम्

Sinasamba ko si Hara—karagatang walang pampang ng habag—na tanyag bilang mapagmahal sa mga deboto; si Aśutoṣa, ang Panginoong madaling malugod, ang minamahal ni Umā, na ang mukha’y laging mapagpala sa pagbibigay ng biyaya.

Verse 98

समालोक्य स्तुतिं चक्रे प्रेमगद्गया गिरा । योगीनामप्यगम्यन्तं दीनबन्धुं चिदात्मकम्

Nang Siya’y mamasdan, naghandog siya ng papuri sa tinig na nabubulunan ng pag-ibig—sa Panginoong di maabot kahit ng mga yogin, ang Kaibigan ng mga nagdurusa, na ang diwa’y dalisay na Kamalayan.

Verse 99

वेदव्यास उवाच । देवदेव महाभाग शरणागतवत्सल । वाङ्मनः कर्मदुष्पाप योगिनामप्यगोचर

Wika ni Vedavyāsa: “O Diyos ng mga diyos, O Panginoong lubhang pinagpala, mahabagin sa mga sumisilong sa Iyo—Ikaw ay lampas sa maaabot kahit ng mga yogin, at di nadadapuan ng dungis ng pagkukulang mula sa salita, isip, at gawa.”

Verse 100

महिमानं न ते वेदा विदामासुरुमापते । त्वमेव जगतः कर्ता धर्ता हर्ता तथैव च

O Panginoon ni Umā, maging ang mga Veda ay hindi ganap na nakakabatid ng Iyong kadakilaan. Ikaw lamang ang lumikha ng sansinukob, ang tagapagtaguyod nito, at gayundin ang tagapagpawi (tagapaglusaw).

Verse 101

त्वमाद्यः सर्वदेवानां सच्चिदानंद ईश्वरः । नामगोत्रे न वा ते स्तः सर्वज्ञोऽसि सदाशिव

Ikaw ang sinaunang Panginoon ng lahat ng mga deva, ang Īśvara na ang likas ay Sat–Cit–Ānanda. Sa Iyo’y walang hangganang tulad ng pangalan o angkan; O Sadāśiva, Ikaw ay ganap na nakaaalam.

Verse 102

त्वमेव परमं ब्रह्म मायापाशनिवर्तकः । गुणत्रयैर्न लिप्तस्त्वं पद्मपत्रमिवांभसा

Ikaw lamang ang Kataas-taasang Brahman, ang nag-aalis ng gapos ng Māyā. Bagama’t nasa gitna ng tatlong guṇa, hindi Ka nadudungisan—gaya ng dahon ng lotus na di nababasa ng tubig.

Verse 103

न ते जन्म न वा शीलं न देशो न कुलं च ते । इत्थं भूतोपीश्वरत्वं त्रिलोक्याः काममावहे

Wala Kang kapanganakan, wala ring makalupang asal o ugali, wala Kang lupain ni angkan. Gayunman, malaya Mong tinatanganan ang pagka-Panginoon sa tatlong daigdig, at tinutupad ang bawat layon ayon sa Iyong kalooban.

Verse 104

न च ब्रह्मा न लक्ष्मीशो न च सेन्द्रा दिवौकसः । न योगीन्द्रा विदुस्तत्त्वं यस्य तं त्वामुपास्महे

Hindi si Brahmā, ni si Viṣṇu—Panginoon ni Lakṣmī; hindi rin ang mga diyos sa langit kasama si Indra; ni maging ang pinakadakilang mga yogin ay tunay na nakaaalam ng ubod na katotohanan Niya—Ikaw. Kaya Ikaw lamang ang aming sinasamba.

Verse 105

त्वत्तः सर्वं त्वं हि सर्वं गौरीशस्त्वं पुरान्तकः । त्वं बालस्त्वं युवा वृद्धस्तं त्वां हृदि युनज्म्यहम्

Mula sa Iyo nagmumula ang lahat; tunay, Ikaw ang lahat. Ikaw ang Panginoon ni Gaurī, si Purāntaka, ang Tagapuksa ng tatlong lungsod. Ikaw ang bata, Ikaw ang kabataan, Ikaw ang matanda—Ikaw, ang Panginoong sumasaklaw sa lahat, ay iniuugnay ko sa aking puso.

Verse 106

नमस्तस्मै महेशाय भक्तध्येयाय शम्भवे । पुराणपुरुषायाद्धा शंकराय परात्मने

Pagpupugay sa Kaniya, kay Mahādeva, kay Mahēśa—kay Śambhu na pinagninilayan ng mga deboto; sa Sinaunang Persona, na lubos na dalisay at walang dungis; kay Śaṅkara, ang Paramātman, ang Kataas-taasang Sarili, ang pinakaloob na katotohanan ng lahat.

Verse 107

इति स्तुत्वा क्षितौ यावद्दण्डवन्निपपात सः । तावत्स बालो हृष्टात्मा वेदव्यासमभाषत

Pagkatapos magpuri nang gayon, siya’y bumagsak sa lupa sa ganap na pagpapatirapa na tila isang tungkod. Sa sandaling iyon, ang bata—puspos ng galak ang puso—ay nagsalita kay Muni Vedavyāsa.

Verse 108

वरं वृणीष्व भो योगिन्यस्ते मनसि वर्तते । नादेयं विद्यते किंचिद्भक्ताधीनो यतोऽस्म्यहम्

O yoginī, piliin mo ang biyayang nananahan sa iyong puso. Walang anumang hindi maipagkakaloob—sapagkat Ako’y ginagapos ng bhakti at nasa kapangyarihan ng Aking deboto.

Verse 109

तत उत्थाय हृष्टात्मा मुनिर्व्यासो महातपाः । प्रत्यब्रवीत्किमज्ञातं सर्वज्ञस्य तव प्रभो

Pagkaraan, tumindig ang dakilang asceta na si muni Vyāsa, puspos ng galak ang puso, at sumagot: “O Panginoon, ano pa ang maaaring di Mo malaman, Ikaw na Ganap na Nakaaalam?”

Verse 110

सर्वान्तरात्मा भगवाञ्छर्वः सर्वप्रदो भवान् । याञ्चां प्रतिनियुङ्क्ते मां किमीशो दैन्यकारिणीम्

Ikaw ay si Bhagavān Śarva, ang Panloob na Sarili na nananahan sa lahat, ang tagapagkaloob ng bawat biyaya. Bakit nga ba ako—na tila sanhi lamang ng pagdadalamhati—ay itinalaga ng Panginoon na magpunta at mamalimos?

Verse 111

इति श्रुत्वा वचस्तस्य व्यासस्यामलचेतसः । शुचि स्मित्वा महादेवो बालरूपधरोऽब्रवीत्

Nang marinig ang mga salita ni Vyāsa na may dalisay na isipan, si Mahādeva—na nag-anyong bata—ay ngumiti nang banayad at nagsalita.

Verse 112

बाल उवाच । त्वया ब्रह्मविदां श्रेष्ठ योऽभिलाषः कृतो हृदि । अचिरेणैव कालेन स भविष्यत्यसंशयः

Wika ng Bata: “O pinakamainam sa mga nakakakilala sa Brahman, ang pagnanais na iyong binuo sa puso ay matutupad sa lalong madaling panahon, walang alinlangan.”

Verse 113

कण्ठे स्थित्वा तव ब्रह्मन्नन्तर्याम्यहमीश्वरः । सेतिहासपुराणानि सम्यङ्निर्यापयाम्यहम्

O Brahmā, nananahan Ako—si Śiva, ang Panginoon—sa iyong lalamunan bilang Antaryāmin, ang Panloob na Tagapamahala. Aking ilalantad at aayusin nang wasto ang mga Itihāsa at mga Purāṇa, kasama ang mga salaysay na minana sa tradisyon.

Verse 114

अभिलाषाष्टकं पुण्यं स्तोत्रमेतत्त्वयेरितम् । वर्षं त्रिकालं पठनात्कामदं शम्भुसद्मनि

Ang ‘Abhilāṣāṣṭaka’ na ito ay isang mapagpalang himno na ipinahayag mo. Ang sinumang bumigkas nito nang tatlong ulit sa bawat araw sa loob ng isang buong taon, ito’y nagiging tagapagkaloob ng ninanais sa tahanan at biyaya ni Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 115

एतत्स्तोत्रस्य पठनं विद्याबुद्धिविवर्द्धनम् । सर्वसंपत्करं प्रोक्तं धर्मदं मोक्षदं नृणाम्

Ang pagbigkas ng himnong ito ay sinasabing nagpapalago ng tunay na kaalaman at wastong pag-unawa. Ipinahahayag na nagkakaloob ito ng lahat ng mapalad na kasaganaan; at sa tao, nagbibigay ito ng dharma at umaakay sa mokṣa (pagpapalaya).

Verse 116

प्रातरुत्थाय सुस्नातो लिंगमभ्यर्च्य शांकरम् । वर्षं पठन्निदं स्तोत्रं मूर्खोऽपि स्याद्बृहस्पतिः

Pagbangon sa madaling-araw, matapos maligo nang malinis at sambahin ang Liṅga ni Śaṅkara, kung bigkasin ang himnong ito sa loob ng isang buong taon, kahit ang mapurol ang isip ay magiging marunong na gaya ni Bṛhaspati, ang gurong makalangit.

Verse 117

स्त्रिया वा पुरुषेणापि नियमाल्लिंगसन्निधौ । वर्षं जप्तमिदं स्तोत्रं बुद्धिं विद्याञ्च वर्द्धयेत्

Babae man o lalaki—kung isinasagawa nang may wastong disiplina sa harap ng Śiva-liṅga—ang himnong ito, kapag inusal sa loob ng isang buong taon, ay nagpapalago ng pag-unawa at banal na kaalaman.

Verse 118

इत्युक्त्वा स महादेवो बालो लिंगे न्यलीयत । व्यासोऽपि मुंचन्नश्रूणि शिवप्रेमाकुलोऽभवत्

Pagkasabi niya nito, ang Mahādeva—na nag-anyong bata—ay naglaho at sumanib sa Liṅga. Si Vyāsa man ay napaluha, at napuspos ng pag-ibig kay Śiva.

Verse 119

एवं लब्धवरो व्यासो महेशान्मध्यमेश्वरात । अष्टादश पुराणानि प्रणिनाय स्वलीलया

Kaya nga, si Vyāsa, matapos tumanggap ng biyaya mula kay Maheśa—ang Panginoong panloob na namamayani sa gitna ng lahat ng nilalang at mga daigdig—ay, sa sarili niyang banal na lila, sumulat ng labingwalong Purāṇa.

Verse 120

ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवञ्च शैवं भागवतं तथा । भविष्यं नारदीयं च मार्कंडेयमतः परम्

“(Ito ang) Brāhma, Pādma, Vaiṣṇava, Śaiva, at gayundin ang Bhāgavata; pati ang Bhaviṣya, ang Nāradiya, at pagkatapos ay ang Mārkaṇḍeya (Purāṇa).”

Verse 121

आग्नेयं ब्रह्मवैवर्त लिंगं वाराहमेव च । वामनाख्यं ततः कौर्मं मात्स्यं गारुडमेव च

(Ang mga ito ay) ang Āgneya, Brahmavaivarta, Liṅga, Vārāha, at ang tinatawag na Vāmana; saka ang Kaurma, Mātsya, at gayundin ang Gāruḍa (na mga Purāṇa).

Verse 122

स्कान्दं तथैव ब्रह्माण्डाख्यं पुराणं च कीर्तितम् । यशस्यं पुण्यदं नॄणां श्रोतॄणां शांकरं यश

Gayundin, ipinahahayag ang Skanda Purāṇa at ang Purāṇa na kilala bilang Brahmāṇḍa. Sa mga nakikinig, nagkakaloob ang mga ito ng dangal at kabanalan; at ang Śaiva na kaluwalhatian—ang pagpupuri kay Śaṅkara—ay sumisikat sa hanay ng mga tagapakinig.

Verse 123

सूत उवाच । अष्टादशपुराणानाम्पूर्वं नामोदितन्त्वया । कुरु निर्वचनं तेषामिदानीं वेदवित्तम

Sinabi ni Sūta: “Noon pa’y nabanggit mo na ang mga pangalan ng labingwalong Purāṇa. Ngayon, O pinakamainam sa mga nakaaalam ng Veda, ipaliwanag mo ang pinagmulan at wastong kahulugan ng mga iyon.”

Verse 124

व्यास उवाच । अयमेव कृतः प्रश्नस्तण्डिना ब्रह्मयोनिना । नन्दिकेश्वरमुद्दिश्य स यदाह ब्रवीमि तत्

Sinabi ni Vyāsa: “Ang tanong na ito rin ang itinanong ni Taṇḍin, ang pantas na isinilang mula kay Brahmā. Sa pagharap kay Nandikeśvara, anumang sinabi niya noon—iyon ang isasalaysay ko ngayon.”

Verse 125

नन्दिकेश्वर उवाच । यत्र वक्ता स्वयन्तण्डे ब्रह्मा साक्षाच्चतुर्मुखः । तस्माद्ब्रह्मं समाख्यातं पुराणं प्रथमं मुने

Sinabi ni Nandikeśvara: “Yaong Purāṇa na sa Svayaṃtāṇḍava (ang sariling pagpapakita ng sayaw ng Panginoon), ang tuwirang tagapagsalita ay si Brahmā mismo—ang may apat na mukha—kaya, O pantas, ito’y ipinahahayag na una (pinakamataas) sa mga Purāṇa, ang ‘Brahma Purāṇa.’”

Verse 126

पद्मकल्पस्य माहात्म्यन्तत्र यस्यामुदाहृतम् । तस्मात्पाद्मं समाख्यातं पुराणं च द्वितीयकम्

Sa (Purāṇa) na iyon, ipinahahayag ang kadakilaan ng Padma-kalpa. Kaya ito’y tinatawag na ‘Pādma Purāṇa,’ at ito ang ikalawa (sa pagbilang na ito).

Verse 127

पराशरकृतं यत्तु पुराणं विष्णुबोधकम् । तदेव व्यासकथितं पुत्रपित्रोरभेदतः

Ang Purāṇa na nilikha ni Parāśara at nagbibigay ng kaalaman tungkol kay Viṣṇu ay siya ring Purāṇa na isinalaysay ni Vyāsa—sapagkat sa katotohanan, ang ama at ang anak ay hindi magkaiba sa kanilang likas na pagkakakilanlan.

Verse 128

यत्र पूर्वोत्तरे खण्डे शिवस्य चरितं बहु । शैवमेतत्पुराणं हि पुराणज्ञा वदन्ति च

Ang Purāṇa na sa kapuwa unang bahagi at huling bahagi ay saganang inilalarawan ang mga gawa at banal na lila ni Śiva—ang mga dalubhasa sa Purāṇa ay nagsasabing ang Purāṇa na iyon ay tunay na Śaiva ang diwa.

Verse 129

भगवत्याश्च दुर्गायाश्चरितं यत्र विद्यते । तत्तु भागवतं प्रोक्तं ननु देवीपुराणकम्

Ang Purāṇa na naglalaman ng mga banal na gawa ng Pinagpalang Ina, si Durgā, ay ipinahahayag na “Bhāgavata”; tunay nga, ito ang Devī-Purāṇa.

Verse 130

नारदोक्तं पुराणन्तु नारदीयं प्रचक्षते । यत्र वक्ताऽभवत्तण्डे मार्कण्डेयो महामुनिः

Ang Purāṇa na ipinahayag ni Nārada ay tinatawag na Nāradiya Purāṇa; at sa banal na kapulungan na iyon, ang dakilang muni na si Mārkaṇḍeya ang naging tagapagsalaysay.

Verse 131

मार्कण्डेयपुराणं हि तदाख्यातं च सप्तमम् । अग्नियोगात्तदाग्नेयं भविष्योक्तेर्भविष्यकम्

Tunay nga, ang Mārkaṇḍeya Purāṇa ay ipinahahayag na ikapito. Dahil kaugnay ito ni Agni, tinatawag itong Āgneya; at dahil naglalaman ito ng mga hula tungkol sa darating, tinatawag itong Bhaviṣya.

Verse 132

विवर्तनाद्ब्रह्मणस्तु ब्रह्मवैवर्तमुच्यते । लिंगस्य चरितोक्तत्वात्पुराणं लिंगमुच्यते

Dahil itinuturo nito ang mga pagbabagong-anyo (vaivarta) na nauukol kay Brahmā, ang kosmikong prinsipyo ng paglikha, tinatawag itong Brahma‑vaivarta. At sapagkat isinasalaysay nito ang banal na kasaysayan at kaluwalhatian ng Liṅga ng Panginoong Śiva, ang Purāṇa na iyon ay tinatawag na Liṅga (Purāṇa).

Verse 133

वराहस्य च वाराहं पुराणं द्वादशं मुने । यत्र स्कन्दः स्वयं श्रोता वक्ता साक्षान्महेश्वरः

O pantas, para kay Varāha ay naroon ang Vārāha Purāṇa, ang ikalabindalawa—doon si Skanda mismo ang tagapakinig, at ang tagapagsalita ay si Mahādeva (Maheśvara) sa Kanyang sariling anyo.

Verse 134

तत्तु स्कान्दं समाख्यातं वामनस्य तु वामनम् । कौर्मं कूर्मस्य चरितं मात्स्यं मत्स्येन कीर्तितम्

Yaon nga, iyon ang ipinahayag bilang Skanda Purāṇa; at ang Vāmana Purāṇa ay yaong ukol kay Vāmana. Isinasalaysay ng Kūrma Purāṇa ang mga gawa ng Pagkakatawang-Tao na Pagong, at ang Mātsya Purāṇa ay ipinahayag ng Pagkakatawang-Tao na Isda.

Verse 135

गरुडस्तु स्वयं वक्ता यत्तद्गारुडसंज्ञकम् । ब्रह्माण्डचरितोक्तत्वाद्ब्रह्माण्डं परिकीर्तितम्

Sapagkat si Garuḍa mismo ang tagapagsalaysay, ang bahaging iyon ay tinatawag na “Gāruḍa.” At yamang isinasalaysay nito ang kasaysayan ng Brahmāṇḍa (ang kosmikong itlog/sansinukob), ito’y ipinupuri bilang “Brahmāṇḍa.”

Verse 136

सूत उवाच । अयमेव मयाऽकारि प्रश्नो व्यासाय धीमते । ततः सर्वपुराणानां मया निर्वचनं श्रुतम्

Sinabi ni Sūta: “Ang tanong na ito rin ang minsang iniharap ko kay Vyāsa na marunong. Pagkaraan, mula sa kanya’y narinig ko ang kapani-paniwalang pagpapaliwanag tungkol sa lahat ng mga Purāṇa.”

Verse 137

एवं व्याससमुत्पन्नः सत्यवत्यां पराशरात् । पुराणसंहिताश्चक्रे महाभारतमुत्तमम्

Kaya nga, si Vyāsa ay isinilang kay Parāśara sa pamamagitan ni Satyavatī. Pagkaraan, binuo niya ang mga kalipunan ng Purāṇa at nilikha rin ang pinakadakilang epiko, ang Mahābhārata.

Verse 138

पराशरेण संयोगः पुनः शन्तनुना यथा । सत्यवत्या इव ब्रह्मन्नः संशयितुमर्हसि

O Brahmin, may karapatan kang mag-alinlangan—gaya ni Satyavatī na unang nakipag-isa kay Parāśara at pagkaraan ay kay Śantanu.

Verse 139

सकारणेयमुत्पत्तिः कथिताश्चर्य्यकारिणी । महतां चरिते चैव गुणा ग्राह्या विचक्षणैः

Kaya nga, ang kamangha-manghang salaysay ng pinagmulan na ito—kasama ang mga sanhi nito—ay naipahayag na. At sa mga gawa ng mga dakila, ang may pag-unawa ay dapat kumilala at tularan ang mga kabutihang taglay nila.

Verse 140

इदं रहस्यं परमं यः शृणोति पठत्यपि । स सर्वपापनिर्मुक्त ऋषिलोके महीयते

Sinumang makinig sa kataas-taasang lihim na ito—o kahit bigkasin man—ay mapapalaya sa lahat ng kasalanan, at pararangalan sa daigdig ng mga ṛṣi, ang mga banal na pantas.