Kāla-vañcana (Overcoming/Outwitting Time) and the Pañcabhūta Basis of the Body

Verse 1

देव्युवाच । कथितं तु त्वया देव कालज्ञानं यथार्थतः । कालस्य वंचनं ब्रूहि यथा तत्त्वेन योगिनः

Wika ng Diyosa: “O Deva, tunay na naipaliwanag mo ang wastong kaalaman tungkol sa Panahon ayon sa katotohanan. Ngayon ay sabihin mo sa akin—paano nilalampasan at nahihigitan ng mga yogin na nakatatag sa Tattva (Katotohanan) ang Panahon.”

Verse 2

कालस्तु सन्निकृष्टो हि वर्तते सर्वजंतुषु । यथा चास्य न मृत्युश्च वंचते कालमागतम्

Ang Kāla (panahon) ay tunay na kumikilos na napakalapit sa lahat ng nilalang; at kapag dumating na ang itinakdang oras, maging ang Kamatayan ay hindi makapipigil o makalilinlang sa dumating na Kāla.

Verse 3

तथा कथय मे देव प्रीतिं कृत्वा ममोपरि । योगिनां च हिताय त्वं ब्रूहि सर्वसुखप्रद

Kaya nga, O Panginoon, dahil sa iyong paglingap sa akin, ipahayag mo sa akin. Para rin sa kapakanan ng mga yogin, sabihin mo ang aral na nagkakaloob ng lahat ng tunay na kaligayahan.

Verse 4

शंकर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पृष्टोहं यत्त्वया शिवे । समासेन च सर्वेषां मानुषाणां हितार्थतः

Wika ni Śaṅkara: O Diyosa, makinig ka. O mapalad at banal na Śivā, ipahahayag ko ang iyong itinanong—sa maikling paraan—para sa kapakanan ng lahat ng tao.

Verse 5

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । एतेषां हि समायोगः शरीरं पांचभौतिकम्

Lupa, tubig, apoy, hangin, at gayundin ang ākāśa (eter)—sa pagsasanib ng mga ito nabubuo ang katawan na binubuo ng limang elemento. Kaya ang anyong may katawan ay hinubog ng limang sangkap.

Verse 6

आकाशस्तु ततो व्यापी सर्वेषां सर्वगः स्थितः । आकाशे तु विलीयंते संभवंति पुनस्ततः

Pagkaraan nito, ang Ākāśa (kalawakan/eter) ang prinsipyong sumasaklaw sa lahat, naroroon sa bawat dako at nananahan sa lahat. Sa Ākāśa nalulusaw ang mga nilalang, at mula roon muli silang sumisibol—ayon sa kaayusang kosmiko ng Panginoon.

Verse 7

वियोगे तु सदा कस्य स्वं धाम प्रतिपेदिरे । तस्या स्थिरता चास्ति सन्निपातस्य सुंदरि

Ngunit sa paghihiwalay, sino ang makapananatiling matatag sa sariling tahanan magpakailanman? O marikit, ang katatagan ay tunay na nasa pagdudulog at pagsasanib (sannipāta), hindi sa paglayo.

Verse 8

ज्ञानिनोऽपि तथा तत्र तपोमंत्रबलादपि । ते सर्वे सुविजानंति सर्वमेतन्न संशयः

Doon, maging ang mga pantas—sa lakas ng kanilang pag-aayuno at pagninilay (tapas) at sa kapangyarihan ng mantra—ay malinaw na nakaaalam ng lahat ng ito; walang pag-aalinlangan.

Verse 9

देव्युवाच । खं तेन यन्नश्यति घोररूपः कालः करालस्त्रिदिवैकनाथः । दग्धस्त्वया त्वं पुनरेव तुष्टः स्तोत्रै स्तुतः स्वां प्रकृतिं स लेभे

Wika ng Diyosa: “Ano ang hindi winawasak ng kakila-kilabot at nakapanghihilakbot na Panahon—ang tanging Panginoon ng tatlong daigdig? Ngunit nang siya’y masunog dahil sa Iyo, Ikaw ay muling naging mahabagin; at nang purihin sa mga himno, nabawi niya ang sarili niyang likás na kalagayan.”

Verse 10

त्वया स चोक्तः कथया जनानामदृष्टरूपः प्रचरिष्यसीति । दृष्टस्त्वया तत्र महाप्रभावः प्रभोर्वरात्ते पुनरुत्थितश्च

Ipinahayag Mo sa mga tao sa pamamagitan ng Iyong salaysay: “Siya’y kikilos sa anyong di-nakikita.” Ngunit doon, nasilayan Mo ang makapangyarihang dakilang iyon; at sa biyaya ng Panginoon, siya’y muling bumangon para sa Iyo.

Verse 11

तदद्य भोः काल इहास्थि किंचिन्निहन्यते येन वदस्व तन्मे । त्वं योगिवर्यः प्रभुरात्मतंत्रः परोपकारात्ततनुर्महेश

“Ipahayag mo sa akin, O Kāla, ano ang dapat mapuksa rito ngayon, at sa anong paraan ito wawasakin. Ikaw ang pinakadakila sa mga yogin—si Mahādeva—sariling namamahala at makapangyarihan sa lahat; gayunman, alang-alang sa paglingap sa mga nilalang, tinanggap Mo ang isang nahahayag na anyo.”

Verse 12

शंकर उवाच । न हन्यते देववरैस्तु दैत्यैस्सयक्षरक्षोरगमानुषैश्च । ये योगिनो ध्यानपरास्सदेहा भवंति ते घ्नंति सुखेन कालम्

Wika ni Śaṅkara: Ang mga yogin na laging nakatuon sa dhyāna (malalim na pagninilay), kahit nananatili sa katawan, ay hindi napapatay ng pinakadakilang mga deva, ni ng mga daitya, yakṣa, rākṣasa, mga ahas, o ng tao. Madali nilang napagwawagi ang Kāla—ang Panahon/Kamatayan mismo.

Verse 13

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा त्रिभुवनगुरोः प्राह गौरी विहस्य सत्यं त्वं मे वद कथमसौ हन्यते येन कालः । शम्भुस्तामाह सद्यो हि मकरवदने योगिनो ये क्षिपंति कालव्यालं सकलमनघास्तच्छृणुष्वैकचित्ता

Sabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng Guro ng tatlong daigdig, ngumiti si Gaurī at nagsabi, “Sabihin mo sa akin nang tapat—paano napapatay si Kāla (Panahon/Kamatayan), sa anong paraan?” Agad na sumagot si Śambhu: “O walang dungis, makinig ka nang may iisang-tutok na isip—(sasabihin ko) kung paanong mabilis na inihahagis ng mga yogin ang buong ahas ni Kāla sa kalagayang ‘may mukhang makara’, ang lumalamon sa lahat.”

Verse 14

शङ्कर उवाच । पंचभूतात्मको देहस्सदायुक्तस्तु तद्गुणैः । उत्पाद्यते वरारोहे तद्विलीनो हि पार्थिवः

Wika ni Śaṅkara: “O marikit ang balakang, ang katawan ay binubuo ng limang dakilang elemento at laging kaugnay ng kanilang mga katangian. Ito’y nalilikha mula sa elemento ng lupa, at sa huli’y natutunaw at nagbabalik din sa yaon.”

Verse 15

आकाशाज्जायते वायुर्वायोस्तेजश्च जायते । तेजसोऽम्बु विनिर्द्दिष्टं तस्माद्धि पृथिवी भवेत्

Mula sa ākāśa (eter) ay sumisilang ang hangin; mula sa hangin ay sumisilang ang apoy. Mula sa apoy, sinasabing sumisilang ang tubig; at mula sa tubig na iyon, tunay ngang nagkakaroon ang lupa.

Verse 16

पृथिव्यादीनि भूतानि गच्छंति क्रमशः परम् । धरा पंचगुणा प्रोक्ता ह्यापश्चैव चतुर्गुणाः

Mula sa lupa, ang mga magagaspang na elemento ay sumusulong nang sunod-sunod tungo sa mas mataas na prinsipyo. Ang lupa ay ipinahayag na may limang katangian, at ang tubig naman ay sinasabing may apat.

Verse 17

त्रिगुणं च तथा तेजो वायुर्द्विगुण एव च । शब्दैकगुणमाकाशं पृथिव्यादिषु कीर्तितम्

Sa aral tungkol sa mga elemento na nagsisimula sa lupa, ipinahayag na ang apoy ay may tatlong katangian, ang hangin ay may dalawang katangian, at ang eter ay may iisang katangian—ang “tunog”.

Verse 18

शब्दस्स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पंचमः । विजहाति गुणं स्वं स्वं तदा भूतं विपद्यते

Ang tunog, haplos, anyo, lasa, at amoy bilang ikalima—kapag iniwan ng bawat prinsipyo ng elemento ang sariling katangian nito, ang elementong iyon ay guguho at mapapasa paglusaw. (Sa pag-urong mula sa mga guṇa, ang nahayag na bhūta ay muling nalulusaw, samantalang si Pati—Śiva—ay nananatiling transendenteng saligan.)

Verse 19

तदा गुणं विगृह्णाति प्रादुर्भूतं तदुच्यते । एवं जानीहि देवेशि पंचभूतानि तत्त्वतः

Pagkaraan, tinatanggap nito ang isang natatanging katangian; iyon ang tinatawag na “nahayag.” Kaya, O Mahal na Diyosa, unawain ang limang dakilang elemento ayon sa tunay na mga tattva.

Verse 20

तस्माद्धि योगिना नित्यं स्वस्वकालेंऽशजा गुणाः । चिंतनीयाः प्रयत्नेन देवि कालजिगीषुणा

Kaya nga, O Devī, ang yogin na nagnanais daigin ang Panahon ay dapat araw-araw, sa taimtim na pagsisikap, magnilay sa mga katangiang umuusbong mula sa kani-kaniyang bahagi ng panahon (at mga panahon ng taon), at unawain ang bisa ng mga ito.

Verse 22

शङ्कर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि योगिनां हितकाम्यया । परज्ञानप्रकथनं न देयं यस्य कस्यचित्

Wika ni Śaṅkara: “Makinig ka, O Diyosa. Sa pagnanais ng kapakanan ng mga yogin, ipaliliwanag ko ito. Ngunit ang pagpapahayag ng kataas-taasang kaalaman ay hindi dapat ibigay sa kung sinu-sino lamang.”

Verse 23

श्रद्दधानाय दातव्यं भक्तियुक्ताय धीमते । अनास्तिकाय शुद्धाय धर्मनित्याय भामिनि

O marikit, dapat lamang itong ibigay sa taong puspos ng pananampalataya, may bhakti at may pag-unawa—yaong malaya sa pagtangging walang-Diyos, dalisay ang asal, at matatag sa dharma.

Verse 24

सुश्वासेन सुशय्यायां योगं युंजीत योगवित् । दीपं विनांधकारे तु प्रजाः सुप्तेषु धारयेत्

Ang nakaaalam sa Yoga ay dapat magsanay ng disiplina ng yoga habang nagpapahinga sa angkop na higaan, na payapang inaayos ang hininga. At sa dilim, kahit walang ilawan, dapat niyang alalayan at ingatan ang mga nilalang kapag sila’y natutulog.

Verse 25

तर्जन्या पिहितौ कर्णौ पीडयित्वा मुहूर्त्तकम् । तस्मात्संश्रूयते शब्दस्तुदन्वह्निसमुद्भवः

Takpan ang dalawang tainga ng mga hintuturo at idiin nang sandali; pagkaraan, malinaw na maririnig ang isang tunog—parang matalim na himig—na wari’y sumisibol mula sa apoy. Itinuturo ito bilang panloob na tanda ng yoga na humihila sa isip paloob tungo kay Śiva.

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां कालवंचनवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalimang Aklat—ang Umā-saṃhitā—nagtatapos ang ikadalawampu’t anim na kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Paglampas at Pagdaig kay Kāla (Panahon).”

Verse 27

यश्चोपलक्षयेन्नित्यैराकारं घटिकाद्वयम् । जित्वा मृत्युं तथा कामं स्वेच्छया पर्य्यटेदिह

Sinumang sa walang patid na pagsasanay ay nakakakita ng maselang ‘anyo’ ng Kāla (panahon) kahit sa loob ng dalawang ghaṭikā, dinaraig ang kamatayan at pagnanasa; at sa mundong ito, malayang kumikilos ayon sa sariling kalooban.

Verse 28

सर्वज्ञस्सर्वदर्शी च सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् । यथा नदति खेऽब्दो हि प्रावृडद्भिस्सुसंयतः

Siya’y nagiging lubos na nakaaalam at lubos na nakakakita, at nakakamit ang lahat ng kasakdalan (siddhi). Gaya ng ulap na siksik na napag-isa ng tubig ng tag-ulan at kumukulog sa langit, gayon din ang disiplinadong naghahanap ay nagpapamalas ng lakas na isinilang sa panloob na pagpipigil.

Verse 29

तं श्रुत्वा मुच्यते योगी सद्यः संसारबन्धनात् । ततस्स योगिभिर्न्नित्यं सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरो भवेत्

Sa pagdinig sa (kataas-taasang aral ni Śiva), ang yogin ay agad na napapalaya mula sa gapos ng saṃsāra. Pagkaraan nito, sa hanay ng mga yogin, siya’y laging nagiging mas maselan kaysa sa pinakamaselan—pinadadalisay tungo sa pinakaloob na kalagayan ng pagsasakatuparan.

Verse 30

एष ते कथितो देवि शब्दब्रह्मविधिक्रमः । पलालमिव धान्यार्थी त्यजेद्बन्धमशेषतः

O Diyosa, naipaliwanag na sa iyo ang paraan at hakbang ng pagsasakatuparan ng Śabda-Brahman. Gaya ng naghahanap ng bigas na itinatapon ang ipa, gayon din dapat iwaksi ang lahat ng gapos nang lubos.

Verse 31

शब्दब्रह्मत्विदं प्राप्य ये केचिदन्यकांक्षिणः । घ्नंति ते मुष्टिनाकाशं कामयंते क्षुधां तृषाम्

Matapos makamtan ang kalagayan ng Śabda-Brahman, ang sinumang naghahangad pa ng iba ay tulad ng taong sumusuntok sa hungkag na langit—sa huli, gutom at uhaw lamang ang ninanais, ang walang katapusang kakulangan.

Verse 32

ज्ञात्वा परमिदं ब्रह्म सुखदं मुक्तिकारणम् । अवाह्यमक्षरं चैव सर्वोपाधिविवर्जितम्

Sa pagkakabatid sa Kataas-taasang Brahman na ito—na nagbibigay ng tunay na ligaya at siyang sanhi ng kalayaan—nalalaman ng marurunong na Ito’y di-mahawakan, di-nasisira, walang-kupas, at ganap na walang anumang upādhi o hangganan.

Verse 33

मोहिताः कालपाशेन मृत्युपाशवशंगताः । शब्दब्रह्म न जानंति पापिनस्ते कुबुद्धयः

Nililinlang ng tali ng Panahon at napapasailalim sa silo ng Kamatayan, ang mga makasalanan at ligaw ang isip na yaon ay hindi nakakikilala sa Śabda-Brahman—ang mapagpalayang Banal na Katotohanang nakikilala sa sagradong tunog, mantra at kasulatan.

Verse 34

तावद्भवंति संसारे यावद्धाम न विंदते । विदिते तु परे तत्त्वे मुच्यते जन्मबन्धनात्

Hangga’t hindi natatanto ang Kataas-taasang Tahanan (ang banal na Dhamā ni Śiva), patuloy na gumagala ang nilalang sa saṃsāra. Ngunit kapag tunay na nakilala ang Pinakamataas na Katotohanan, napapalaya siya sa gapos ng paulit-ulit na kapanganakan.

Verse 35

निद्रालस्यं महा विघ्नं जित्वा शत्रुं प्रयत्नतः । सुखासने स्थितो नित्यं शब्दब्रह्माभ्यसन्निति

Matapos mapagtagumpayan sa masidhing pagsisikap ang kaaway na antok at katamaran—ang dakilang hadlang na ito—dapat laging manatiling nakaupo sa isang maginhawang āsana at walang patid na magsanay ng pagninilay sa Śabda-Brahman (ang Banal na Katotohanang natatanto sa pamamagitan ng sagradong tunog).

Verse 36

शतवृद्धः पुमांल्लब्ध्वा यावदायुस्समभ्यसेत् । मृत्युञ्जयवपुस्तम्भ आरोग्यं वायुवर्द्धनम्

Kahit ang isang lalaking umabot na sa sandaang taon, kapag natamo ang paraang ito, ay dapat magpatuloy dito habang siya’y nabubuhay. Nagdudulot ito ng sandigan at katatagan ng anyong Mṛtyuñjaya (ang Manlulupig sa kamatayan), nagbibigay ng kalusugan, at nagpapalago ng hiningang-buhay (vāyu/prāṇa).

Verse 37

प्रत्ययो दृश्यते वृद्धे किं पुनस्तरुणे जने । न चोंकारो न मन्त्रोपि नैव बीजं न चाक्षरम्

Kung ang gayong matibay na pananalig ay nakikita kahit sa matanda, gaano pa kaya ito lalakas sa kabataan. Sapagkat sa kataas-taasang pagsasakatuparang ito ay walang pantig na Oṁ, ni anumang mantra—walang bīja, at wala ring anumang titik.

Verse 38

अनाहतमनुच्चार्य्यं शब्दब्रह्म शिवं परम् । ध्यायन्ते देवि सततं सुधिया यत्नतः प्रिये

O Devī, ang marurunong, sa matatag na pagsisikap, ay walang humpay na nagmumuni sa Kataas-taasang Śiva—na siyang anāhata, ang di-napapaloob na tunog sa loob; ang katotohanang di-maibibigkas; at ang Śabda‑Brahman, ang Brahman bilang Salita.

Verse 39

तस्माच्छब्दा नव प्रोक्ताः प्राणविद्भिस्तु लक्षिताः । तान्प्रवक्ष्यामि यत्नेन नादसिद्धिमनुक्रमात्

Kaya nga, siyam na tunog (śabda) ang ipinahayag at malinaw na inilarawan ng mga nakaaalam ng prāṇa. Ipaaunawa ko ang mga ito nang maingat, ayon sa wastong pagkakasunod, bilang paraan sa pagkamithi ng siddhi sa pamamagitan ng nāda, ang panloob na tunog.

Verse 40

दुन्दुभिं ७ शंखशब्दं ८ तु नवमं मेघगर्जितम् ९

(Sumibol) ang tunog ng tambol na dundubhi bilang ikapito; ang tunog ng kabibe (shankha) bilang ikawalo; at bilang ikasiyam, ang dagundong na tila kulog ng mga ulap.

Verse 41

नव शब्दान्परित्यज्य तुंकारं तु समभ्यसेत् । ध्यायन्नेवं सदा योगी पुण्यैः पापैर्न लिप्यते

Talikdan ang siyam na iba pang tunog at sanayin lamang ang tunog na “tuṃ”. Sa pagninilay nang ganito nang palagian, ang yogin ay hindi nadudungisan ng kabutihan ni ng kasalanan.

Verse 42

न शृणोति यदा शृण्वन्योगाभ्यासेन देविके । म्रियतेभ्यसमानस्तु योगी तिष्ठेद्दिवानिशम्

O Devī, kapag sa patuloy na pagsasanay ng yoga ang yogin ay hindi na nakaririnig kahit naroroon ang mga tunog, kung gayon—na naging di tulad ng mga nakagapos sa kamatayan—dapat siyang manatiling matatag na nakalubog sa samādhi araw at gabi.

Verse 44

तस्मादुत्पद्यते शब्दो मृ त्सप्तभिर्दिनैः । स वै नवविधो देवि तं ब्रवीमि यथार्थतः । प्रथमं नदते घोषमात्मशुद्धिकरं परम् । सर्वव्याधिहरं नादं वश्याकर्षणमुत्तमम्

Kaya nga, O Diyosa, sa loob ng pitong araw ay lilitaw ang isang tunog mula sa luwad na iyon. Ang tunog na yaon ay tunay na may siyam na uri; ilalarawan ko sa iyo ayon sa katotohanan. Una, ito’y umuugong bilang “ghoṣa”, na lubhang nagpapadalisay sa sarili; ito ang nāda na nag-aalis ng lahat ng karamdaman at napakahusay sa mapagpalang pag-akit at pag-impluwensiya sa mga nilalang.

Verse 45

द्वितीयं नादते कांस्यस्तम्भयेत्प्राणिनां गतिम् । विषभूतग्रहान्सर्वान्बध्नीयान्नात्र संशयः

Ikalawa: kapag pinatunog ang kampanang tanso, napipigil nito ang paggalaw ng mga nilalang na may buhay; iginagapos at pinipigil nito ang lahat ng makamandag na impluwensiya—mga bhūta at lahat ng graha na nagdudulot ng pagsanib—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 46

तृतीयं नादते शृंगमभिचारि नियोजयेत् । विद्विडुच्चाटने शत्रोर्मारणे च प्रयोजयेत्

Ang ikatlong sungay na nagbibigay-tunog ay dapat gamitin sa mga gawaing abhicāra—mga ritwal na mapanlaban gaya ng pagpapalayas sa katunggali; at laban sa kaaway, maaari rin itong gamitin sa mārana, ang mapanirang ritwal.

Verse 47

घंटानादं चतुर्थ तु वदते परमेश्वरः । आकर्षस्सर्वदेवानां किं पुनर्मानुषा भुवि

Pagkaraan, binibigkas ng Parameśvara ang ikaapat na tunog—ang pagkalembang ng kampana. Inaakit nito maging ang lahat ng mga deva; lalo na ang mga tao sa ibabaw ng lupa.

Verse 48

यक्षगन्धर्वकन्याश्च तस्याकृष्टा ददंति हि । यथेप्सितां महासिद्धिं योगिने कामतोऽपि वा

Maging ang mga dalaga ng Yakṣa at Gandharva, na nahihila patungo sa kanya, ay tunay na nagkakaloob sa yogin na iyon ng dakilang mga siddhi na kanyang ninanais—ayon sa kanyang kalooban, maging sa mga bagay ng pagdama at ligaya.

Verse 49

वीणा तु पंचमो नादः श्रूयते योगिभिस्सदा । तस्मादुत्पद्यते देवि दूरादर्शनमेव हि

Ang ikalimang panloob na tunog ay naririnig na parang himig ng vīṇā, laging nadarama ng mga yogin. Mula sa tunog na iyon, O Diyosa, tunay na sumisilang ang kapangyarihang makakita mula sa malayo.

Verse 50

ध्यायतो वंशनादं तु सर्वतत्त्वं प्रजायते । दुन्दुभिं ध्यायमानस्तु जरामृत्युविवर्जितः

Sa pagninilay sa tunog ng plauta, sumisilang ang pagkaunawa sa lahat ng tattva (mga prinsipyo). Ngunit ang nagmumuni sa tunog ng tambol ay napapalaya sa katandaan at kamatayan.

Verse 51

शंखशब्देन देवेशि कामरूपं प्रपद्यते । योगिनो मेघनादेन न विपत्संगमो भवेत्

O Diyosa, sa tunog ng kabibe (śaṅkha) nakakamtan ang kapangyarihang mag-anyong ayon sa ninanais; at sa malalim na ugong na tila kulog ng ulap mula sa sagradong tunog, ang isang yogin ay hindi nadadawit sa pakikipag-ugnay sa kapahamakan.

Verse 52

यश्चैकमनसा नित्यं तुंकारं ब्रह्मरूपिणम् । किमसाध्यं न तस्यापि यथामति वरानने

O may magandang mukha, sinumang may iisang-tutok na isip at palagiang nagmumuni sa pantig na “tuṃ,” na may kalikasan ng Brahman—ano pa ang hindi maaabot niya? Ayon sa sariling kakayahan, lahat ay nagiging maisasakatuparan.

Verse 53

सर्वज्ञस्सर्वदर्शी च कामरूपी व्रजत्यसौ । न विकारैः प्रयुज्येत शिव एव न संशयः

Siya ang lubos na nakaaalam at lubos na nakakakita; sa kalooban Niya’y nag-aanyong ayon sa nais at nakararating sa lahat ng dako. Gayunman, hindi Siya nabibigkis ng mga pagbabago (vikāra). Siya lamang ang Śiva—walang alinlangan.

Verse 54

एतत्ते परमेशानि शब्दब्रह्मस्वरूपकम् । नवधा सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

O Kataas-taasang Diyosa, Parameśānī! Ang aral na ito—na ang likas na anyo ay Śabda‑Brahman, ang Brahman bilang Banal na Salita—ay naipaliwanag na sa iyo nang ganap sa siyam na bahagi. Ano pa ang nais mong marinig?