Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa (Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment)

Verse 1

व्यास उवाच । विधिं तात वदेदानीं जीव जन्मविधानतः । गर्भे स्थितिं च तस्यापि वैराग्यार्थं मुनीश्वर

Sinabi ni Vyāsa: “O minamahal, O panginoon sa mga muni, ngayo’y ipaliwanag mo ang tuntunin at paraan kung paano isinisilang ang jīva (kaluluwang indibidwal), at ang kalagayan nito habang nasa sinapupunan—upang sumibol ang vairāgya, ang paglayo sa pagnanasa.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास समासेन शास्त्रसारमशेषतः । वदिष्यामि सुवैराग्यं मुमुक्षोर्भवबंधकृत्

Sinabi ni Sanatkumāra: “Makinig ka, O Vyāsa—sa maikli ngunit ganap, ihahayag ko ang diwa ng lahat ng śāstra. Ipapahayag ko ang suvairāgya, ang tunay na paglayo sa pagnanasa, na para sa mumuṣu, ang naghahangad ng kalayaan, ay pumuputol sa gapos ng saṃsāra.”

Verse 3

पाकपात्रस्य मध्ये तु पृथगन्नं पृथग्जलम् । अग्नेरूर्ध्वं जलं स्थाप्यं तदन्नं च जलोपरि

Sa gitna ng sisidlang pangluto, ilagay nang magkahiwalay ang pagkain at ang tubig. Ang tubig ay ilalagay sa ibabaw ng apoy, at ang handog na pagkaing niluluto ay ilalagay sa ibabaw ng tubig.

Verse 4

जलस्याधस्स चाग्निर्हि स्थितोऽग्निं धमते शनैः । वायुनाधम्यमानोऽग्निरत्युष्णं कुरुते जलम्

Tunay nga, sa ilalim ng mga tubig ay may apoy na nananahan, na dahan-dahang nagpapaliyab at nagpapalakas sa apoy. Kapag ang apoy na iyon ay lalo pang pinapaypayan ng hangin, ginagawa nitong labis na mainit ang tubig.

Verse 5

तदन्नमुष्णतोयेन समन्तात्पच्यते पुनः । द्विधा भवति तत्पक्वं पृथक्किट्टं पृथग्रसः

Ang pagkaing iyon ay muling naluluto sa lahat ng panig ng maiinit na likido sa loob. Kapag natunaw at naluto sa pagdudumi, nagiging dalawa ito—ang dumi o latak ay hiwalay, at ang masustansiyang diwa (rasa) ay hiwalay.

Verse 6

मलैर्द्वादशभिः किट्टं भिन्नं देहाद्बहिर्भवेत् । रसस्तु देहे सरति स पुष्टस्तेन जायते

Sa pamamagitan ng labindalawang karumihan ng katawan, ang latak (kitta) ay nahihiwalay at inilalabas sa labas ng katawan. Ngunit ang masustansiyang diwa (rasa) ay umiikot sa loob; sa pag-aaruga nito, sumisibol ang lakas at paglago ng katawan.

Verse 7

कर्णाक्षिनासिका जिह्वा दन्ताः शिश्नो गुदं नखाः । मलाश्रयः कफः स्वेदो विण्मूत्रं द्वादश स्मृताः

Ang tainga, mata, ilong, dila, ngipin, ari, puwit, at mga kuko—kasama ang pinamumugaran ng karumihan, plema (kapha), pawis, dumi at ihi—ang mga ito ang inaalala bilang labindalawa (na maruruming sangkap).

Verse 8

हृत्पद्मे प्रतिबद्धाश्च सर्वनाड्यस्समंततः । ज्ञेया रसप्रवाहिन्यस्तत्प्रकारं ब्रुवे मुने

Ang lahat ng nāḍī ay nakatali sa lotus ng puso sa bawat panig; alamin na sila ang mga daluyang nagdadala ng mahahalagang esensya ng buhay sa katawan. O pantas, ipaliliwanag ko ang kanilang ayos at likas na katangian.

Verse 9

तासां मुखेषु तं सूक्ष्मं प्राणस्स्थापयेत् रसम् । रसेन तेन नाडीस्ताः प्राणं पूरयते पुनः

Sa mga bibig (bukana) ng mga maseselang daluyang iyon, dapat ilagak ang pinong diwa ng buhay—ang prāṇa. Sa diwang iyon, ang mga nāḍī ay muling napupuno at nalulukuban ng hininga ng buhay.

Verse 10

पुनः प्रयांति संपूर्णास्ताश्च देहं समंततः । ततस्स नाडीमध्यस्थश्शरीरेणात्मना रसः

Muli, kapag ganap na ang pagkabuo, kumakalat ito sa buong katawan sa lahat ng panig. Pagkaraan, ang banal na diwa ng buhay—na nananahan sa gitna ng mga maseselang daluyan (nāḍī)—lumalaganap sa katawan bilang Sarili, at nagiging katas na panloob ng buhay na may katawan.

Verse 11

पच्यते पच्यमानाच्च भवेत्पाकद्वयं पुनः । त्वक् तया वेष्ट्यते पूर्वं रुधिरं च प्रजायते

Habang ito’y “niluluto” (pinapahinog), at mula sa mismong paghinog na iyon, muling lumilitaw ang dalawang uri ng pagbabago. Una, nabubuo ang balat at binabalot ito; at pagkatapos, sumisilang ang dugo.

Verse 12

रक्ताल्लोमानि मांसं च केशाः स्नायुश्च मांसतः । स्नायुतश्च तथास्थीनि नखा मज्जास्थिसंभवाः

Mula sa dugo ay sumisilang ang balahibo ng katawan at ang laman; mula sa laman ay lumilitaw ang buhok sa ulo at ang mga litid (snāyu). Mula sa mga litid ay nagmumula ang mga buto; at ang mga kuko ay nalilikha mula sa utak-buto (majjā) at buto. (Sa pagkaunawang ang katawan ay pinagsama-sama lamang, ibinabaling ng naghahanap ang isip kay Śiva, ang Panginoong lampas sa pagkagapos.)

Verse 13

मज्जाकारणवैकल्यं शुक्रं हि प्रसवात्मकम् । इति द्वादशधान्नस्य परिणामः प्रकीर्तिताः

Ang semilya (śukra) ay tunay na may likas na kapangyarihang magluwal ng supling, at ito’y lumilitaw bilang pagbabagong kaugnay ng utak-buto (majjā). Sa gayon, naipahayag na ang labindalawang pagbabagong-anyo ng pagkain.

Verse 14

शुक्रोऽन्नाज्जायते शुक्राद्दिव्यदेहस्य संभवः । ऋतुकाले यदा शुक्रं निर्दोषं योनिसंस्थितम्

Ang sukra (binhi) ay nagmumula sa pagkain; at mula sa sukra ay lumilitaw ang posibilidad ng isang marikit at dibyang katawan (divya-deha). Kapag dumating ang wastong panahon, at ang sukra na walang kapintasan ay naitatag sa sinapupunan, doon nabubuo ang saligan ng paglilihi.

Verse 15

तद्वा तद्वायुसंस्पृष्टं स्त्रीरक्तेनैकतां व्रजेत् । विसर्गकाले शुक्रस्य जीवः कारणसंयुतः

O kaya, kapag ang binhing iyon ay nahipo ng hininga ng buhay (vāyu), ito’y nagiging isa sa dugo ng babae. Sa sandali ng pagbuga ng binhi, ang jīva (kaluluwang indibidwal), na may kalakip na mga sanhi at kundisyon nito, ay pumapasok at nauugnay sa binhi.

Verse 17

पंचरात्रेण कलिलं बुद्बुदाकारतां व्रजेत् । बुद्बुदस्सप्तरात्रेण मांसपेशी भवेत्पुनः

Sa loob ng limang gabi, ang kalila (unang bukol ng pagbuo) ay nagkakaroon ng anyong parang bula. Pagkaraan, sa loob ng pitong gabi, ang bulang iyon ay muling nagiging isang bukol ng laman—isang masel na masa.

Verse 18

ग्रीवा शिरश्च स्कंधौ च पृष्ठवंशस्तथोदरम् । पाणिपादन्तथा पार्श्वे कटिर्गात्रं तथैव च

Ang leeg, ang ulo at ang mga balikat; ang gulugod at ang tiyan; ang mga kamay at mga paa; ang mga tagiliran, ang baywang, at gayundin ang mga sangkap ng katawan—dapat unawain sa ganitong paraan.

Verse 19

द्विमासाभ्यन्तरेणैव क्रमशस्संभवेदिह । त्रिभिर्मासैः प्रजायंते सर्वे ह्यंकुरसंधयः

Dito, sa loob lamang ng dalawang buwan, unti-unting nahahayag ang proseso nang sunod-sunod; at sa loob ng tatlong buwan, nalilikha ang lahat ng mga kasukasuan ng sanggol sa sinapupunan at ang mga umuusbong na mga sangkap ng katawan.

Verse 20

मासैश्चतुर्भिरंगुल्यः प्रजायंते यथाक्रमम् । मुखं नासा च कर्णौ मासैः पंचभिरेव च

Sa ikaapat na buwan, nabubuo ang mga daliri ayon sa wastong pagkakasunod. Sa ikalimang buwan, nabubuo rin ang mukha, ilong, at mga tainga.

Verse 21

दन्तपंक्तिस्तथा गुह्यं जायंते च नखाः पुनः । कर्णयोस्तु भवेच्छिद्रं षण्मासाभ्यंतरेण तु

Pagkaraan, lumilitaw ang hanay ng mga ngipin, ang lihim na sangkap (ari), at muli ang mga kuko; at sa loob ng anim na buwan, nabubuo ang mga butas ng dalawang tainga.

Verse 22

पायुर्मेहमुपस्थं च नाभिश्चाभ्युपजायते । संधयो ये च गात्रेषु मासैर्जायंति सप्तभिः

Nahahayag ang puwit, ang sangkap sa pag-ihi, ang sangkap sa pag-aanak, at ang pusod; at ang mga kasukasuan sa mga bahagi ng katawan ay nabubuo sa loob ng pitong buwan.

Verse 23

अंगप्रत्यंगसंपूर्णः परिपक्वस्स तिष्ठति । उदरे मातुराच्छन्नो जरायौ मुनि सत्तम

O pinakamainam sa mga muni, ang sanggol—ganap sa lahat ng sangkap at maliliit na bahagi, at lubos nang hinog—ay nananatili roon, nakatago sa sinapupunan ng ina, nababalot ng lamad ng sanggol.

Verse 24

मातुराहारचौर्य्येण षड्विधेन रसेन तु । नाभिनालनिबद्धेन वर्द्धते स दिनेदिने

Na wari’y “nagnanakaw” ng sustansiya ng ina—na binubuo ng anim na lasa—at nakagapos sa pusod, ang sanggol sa sinapupunan ay lumalaki araw-araw.

Verse 25

ततस्मृतिं लभेज्जीवस्संपूर्णेऽस्मिञ्शरीरके । सुखं दुःखं विजानाति निद्रास्वप्नं पुराकृतम्

Pagkaraan, ang jīva na ganap nang nananahan sa katawang ito ay muling nagkakamit ng alaala; at nauunawaan ang ligaya at pighati, gayundin ang pagtulog at panaginip—mga karanasang hinubog ng dating karma.

Verse 26

मृतश्चाहं पुनर्जातो जातश्चाहं पुनर्मृतः । नानायोनिसहस्राणि मया दृष्टानि जायता

Ako’y namatay at muling isinilang; at pagkasilang, muli ring namatay. Sa paglalakbay sa sunod-sunod na kapanganakan, nasilayan ko ang libu-libong sinapupunan at sari-saring anyo ng pag-iral.

Verse 27

अधुना जातमात्रोऽहं प्राप्तसंस्कार एव च । श्रेयोऽमुना करिष्यामि येन गर्भे न संभवः

Ngayon, ako’y kapapanganak pa lamang, at natanggap ko na ang mga ritwal ng paglilinis. Sa paraang ito, isasakatuparan ko ang tunay na kabutihan—upang hindi na muling pumasok sa sinapupunan (wala nang muling pagsilang).

Verse 28

गर्भस्थश्चिंतयत्येवमहं गर्भाद्विनिस्सृतः । अन्वेष्यामि शिवज्ञानं संसारविनिवर्तकम्

Kahit nasa sinapupunan pa, nagmumuni ang naghahanap: “Pagkalaya ko mula sa sinapupunan, hahanapin ko ang kaalaman kay Śiva—ang mapagpalayang karunungang nagbabalikwas mula sa saṃsāra.”

Verse 29

एवं स गर्भदुःखेन महता परिपीडितः । जीवः कर्मवशादास्ते मोक्षोपायं विचिंतयन्

Kaya nga, ang kaluluwang nakagapos, na labis na pinahihirapan ng matinding dusa sa sinapupunan, ay nananatili roon dahil sa sariling karma, at nagmumuni-muni tungkol sa daan tungo sa mokṣa, ang paglaya.

Verse 30

यथा गिरिवराक्रांतः कश्चिद्दुःखेन तिष्ठति । तथा जरायुणा देही दुःखं तिष्ठति वेष्टितः

Gaya ng isang taong nadadaganan ng napakalaking bundok at nakatayo lamang sa pagdurusa, gayon din ang may katawan na kaluluwa: nababalot ng jarāyu, ang lamad ng sinapupunan, at nananatili sa paghihirap.

Verse 31

संवृतः प्रविशेद्योनिं कर्मभिस्स्वैर्नियोजितः । तच्छुक्ररक्तमेकस्थमेकाहात्कलिलं भवेत्

Dahil sa sariling puwersa ng karma, ang may katawan—na nababalutan ng maseselang takip—ay pumapasok sa sinapupunan. Doon, ang semilya at dugo na nagtipon sa iisang dako ay nagiging malambot na bukol ng simulaing-sanggol (kalila) sa loob ng isang araw.

Verse 32

लोहकुंभे यथा न्यस्तः पच्यते कश्चिदग्निना । गर्भकुंभे तथा क्षिप्तः पच्यते जठराग्निना

Kung paanong ang bagay na inilagay sa palayok na bakal ay naluluto sa apoy sa labas, gayon din kapag inihagis sa palayok ng sinapupunan, ang isang nilalang ay “niluluto”—hinuhubog at pinapahinog—ng apoy sa loob ng tiyan.

Verse 33

सूचीभिरग्निवर्णाभिनिर्भिन्नस्य निरंतरम् । यद्दुःखं जायते तस्य तत्र संस्थस्य चाधिकम्

Para sa taong walang tigil na tinutusok ng mga karayom na wari’y kulay-apoy, anumang sakit ang lumitaw sa kanya—mas higit pa ang pagdurusa ng taong kailangang manatiling nakapirmi sa gayong kalagayan.

Verse 34

गर्भावासात्परं दुःखं कष्टं नैवास्ति कुत्रचित् । देहिनां दुःखबहुलं सुघोरमतिसंकटम्

Walang pagdurusa saanman na hihigit sa dalamhati ng paninirahan sa sinapupunan. Para sa mga nilalang na may katawan, ito’y kalagayang hitik sa sakit—lubhang kakila-kilabot at labis na masikip at mapang-api.

Verse 35

इत्येतत्सुमहद्दुःखं पापिनां परिकीर्तितम् । केवलं धर्मबुदीनां सप्तमासैर्भवस्सदा

Kaya nito inilarawan ang napakalaking pagdurusa ng mga makasalanan. Ngunit para sa mga ang pag-unawa’y nakaugat lamang sa dharma, ang pag-iral sa saṃsāra (pagkagapos sa pag-ikot ng kapanganakan) ay tumatagal lamang ng pitong buwan, at wala nang higit pa.

Verse 36

गर्भात्सुदुर्लभं दुःखं योनियंत्रनिपीडनात् । भवेत्पापात्मनां व्यास न हि धर्मयुतात्मनाम्

O Vyāsa, ang pagdurusang halos di-matiis na lumilitaw sa sinapupunan—dahil sa pagdiin at pagpisil ng sikip ng bahay-bata—ay dumarating sa mga may pusong makasalanan, hindi sa mga ang loob ay kaisa ng dharma.

Verse 37

इक्षुवत्पीड्यमानस्य यंत्रेणैव समंततः । शिरसा ताड्यमानस्य पाप मुद्गरकेण च

Siya ay dinudurog sa lahat ng panig ng isang makina, tulad ng tubo sa isang pisaan; at ang kanyang ulo ay paulit-ulit na hinahampas ng martilyo.

Verse 38

यंत्रेण पीडिता यद्वन्निस्सारा स्स्युस्तिलाः क्षणात् । तथा शरीरं निस्सारं योनियंत्रनिपीडनात्

Gaya ng mga butil ng linga na kapag piniga sa makina ay agad nawawalan ng katas, gayon din ang katawan ay nauubos ang sigla kapag nadidiin ng mekanismo ng sinapupunan. Kaya ang marunong ay huwag kumapit sa katawan bilang Sarili; sa halip, manalig kay Śiva, ang Panginoong lampas sa kapanganakan.

Verse 39

अस्थिपादतुलास्तंभं स्नायुबन्धेन यंत्रितम् । रक्तमांसमृदालिप्तं विण्मूत्रद्रव्यभाजनम्

Ang katawang ito ay balangkas ng mga buto—parang mga paa, mga biga at mga haligi—na pinagtitibay ng mga tali ng litid; pinapahiran ng putik ng laman at dugo; at isa lamang sisidlang naglalaman ng dumi at ihi. Sa pananaw na Śaiva, huwag ipagkamali ang nabubulok na balot na ito bilang Sarili; humanap ng kanlungan kay Pati (Śiva), ang nagpapalaya sa pagkagapos.

Verse 40

केशरोमनखच्छन्नं रोगायतनमातुरम् । वदनैकमहाद्वारं गवाक्षाष्टकभूषितम्

Ang katawang maysakit na ito ay natatakpan ng buhok, balahibo sa katawan, at mga kuko; ito mismo ay tahanan ng karamdaman. May iisang dakilang pintuan ito—ang bibig—at pinalalamutian ng walong “bintana” (mga bukana ng pandama).

Verse 41

ओष्ठद्वयकपाटं च तथा जिह्वार्गलान्वितम् । भोगतृष्णातुरं मूढं रागद्वेषवशानुगम्

Taglay ang dalawang labi bilang mga dahon ng pinto at ang dila bilang kandado, ang nalilinlang na nilalang na may katawan ay pinahihirapan ng pagnanasa sa mga kalayawan at itinutulak sa ilalim ng kapangyarihan ng pagkapit at pag-ayaw.

Verse 42

संवर्तितांगप्रत्यंगं जरायुपरिवेष्टितम् । संकटेनाविविक्तेन योनिमार्गेण निर्गतम्

Na nakatiklop ang lahat ng mga sangkap at maliliit na bahagi ng katawan, nababalutan ng lamad ng sinapupunan, ito’y lumalabas sa makitid at maruming daanan ng sinapupunan, na siksik at masakit.

Verse 43

विण्मूत्ररक्तसिक्तांगं विकोशिकसमुद्भवम् । अस्थिपञ्जरविख्यातमस्मिञ्ज्ञेयं कलेवरम्

Ang katawang ito ay dapat maunawaang isang balangkas na binabasa ng dumi, ihi, at dugo—isinilang mula sa maruruming likido—at kilala lamang bilang isang hawla ng mga buto.

Verse 44

शतत्रयं षष्ट्यधिकं पंचपेशीशतानि च । सार्द्धाभिस्तिसृभिश्छन्नं समंताद्रोमकोटिभिः

Mayroon itong tatlong daan at animnapung buto at limang daang kalamnan; at natatakpan sa lahat ng panig ng tatlo’t kalahating krore ng mga buhok/balahibo.

Verse 45

शरीरं स्थूलसूक्ष्माभिर्दृश्याऽदृश्या हि तास्स्मृताः । एतावतीभिर्नाडीभिः कोटिभिस्तत्समंततः

Ang katawan ay nilulukuban ng mga nāḍī, kapwa magaspang at maselan; may nakikita at may di-nakikita—gaya ng naaalala sa mga kasulatan. Sa dami ng nāḍī na umaabot sa mga krore, napapaligiran ito sa lahat ng panig.

Verse 46

अस्वेदमधुभिर्याभिरंतस्थः स्रवते बहिः । द्वात्रिंशद्दशनाः प्रोक्ता विंशतिश्च नखाः स्मृताः

Ang mga sangkap/daanan na sa pamamagitan nito ang katas na nasa loob ay umaagos palabas—kasama ang pawis at mga katas na matamis na gaya ng pulot—ay inilarawan. Itinuturo na may tatlumpu’t dalawang ngipin, at inaalala na may dalawampung kuko.

Verse 47

पित्तस्य कुडवं ज्ञेयं कफस्याथाढकं स्मृतम् । वसायाश्च पलं विंशत्तदर्धं कपिलस्य च

Dapat malaman na ang sukat ng apdo (pitta) ay isang kuḍava; at ang sukat ng plema (kapha) ay inaalala bilang isang āḍhaka. Ang taba (vasā) ay dalawampung pala; at kalahati niyon ang (sukat) para sa mapusyaw na kayumanggi (kapila).

Verse 48

पंचार्द्धं तु तुला ज्ञेया पलानि दश मेदसः । पलत्रयं महारक्तं मज्जायाश्च चतुर्गुणम्

Alamin na ang sukat na tinatawag na tulā ay limang arddha; ang taba ay sampung pala; ang dakilang dugo ay tatlong pala; at ang utak-buto ay apat na ulit niyon.

Verse 49

शुक्रोर्द्धं कुडवं ज्ञेयं तद्बीजं देहिनां बलम् । मांसस्य चैकपिंडेन पलसाहस्रमुच्यते

Alamin na ang kalahating kuḍava ang sukat ng semilya; ito ang binhi at lakas ng mga nilalang na may katawan. At sinasabi na mula sa iisang tipak ng laman ay umaabot sa isang libong pala ang bigat.

Verse 50

रक्तं पलशतं ज्ञेयं विण्मूत्रं यत्प्रमाणत । अंजलयश्च चत्वारश्चत्वारो मुनिसत्तम

O pinakamahusay sa mga pantas, alamin na ang sukat ng dugo ay sinasabing isang daang pala; at ang dami ng dumi at ihi, ayon sa pamantayang sukat, ay apat na añjali (dakot ng dalawang kamay).

Verse 51

इति देहगृहं ह्येतन्नित्यस्यानित्यमात्मनः । अविशुद्धं विशुद्धस्य कर्मबंधाद्विनिर्मितम्

Kaya nga, ang “bahay na tinatawag na katawan” na ito ay para sa walang-hanggang Sarili, subalit ang katawan mismo ay di-mananatili. Bagaman ang Sarili ay likas na dalisay, ang katawang ito ay marumi, hinubog mula sa pagkagapos sa karma.