वसन्तस्वरूपवर्णनम् — Description of the Form/Nature of Vasant(a)

Verse 1

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य ब्रह्मणो हि प्रजापतेः । प्रसन्नमानसो भूत्वा तं प्रोवाच स नारदः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig niya ang mga salita ng Prajāpati na si Brahmā, si Nārada—na payapa ang loob—ay nagsalita bilang tugon sa kanya.

Verse 2

नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग विष्णुशिष्य महामते । धन्यस्त्वं शिवभक्तो हि परतत्त्वप्रदर्शकः

Sinabi ni Nārada: “O Brahman, O Vidhe na Manlilikha, dakilang mapalad at lubhang marunong, alagad ni Viṣṇu—tunay kang pinagpala, sapagkat ikaw ay deboto ni Śiva at tagapagpahayag ng Kataas-taasang Katotohanan.”

Verse 3

श्राविता सुकथा दिव्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी । अरुंधत्यास्तथा तस्याः स्वरूपायाः परे भवे

Ang banal at mapagpalang salaysay na ito—na nagpapalago ng debosyon kay Panginoong Śiva—ay gayon ngang binigkas upang marinig niya. At sa isang sumunod na buhay, narinig din ito ni Arundhatī—siya na siyang muling pagpapakita ng mismong Svarūpā na iyon.

Verse 4

इदानीं ब्रूहि धर्मज्ञ पवित्रं चरितं परम् । शिवस्य परपापघ्नं मंगलप्रदमुत्तमम्

Ngayon, O nakaaalam ng Dharma, isalaysay mo ang pinakadalisay at pinakadakilang salaysay tungkol kay Panginoong Śiva—ang walang kapantay na kuwento na pumupuksa kahit sa pinakamabigat na kasalanan at nagkakaloob ng pinakamataas na pagpapala at auspiciousness.

Verse 5

गृहीतदारे कामे च दृष्टे तेषु गतेषु च । संध्यायां किं तपस्तप्तुं गतायामभवत्ततः

Nang makita si Kāma na kasama ang kanyang kabiyak, at nang sila’y makaalis na, ano pa ang nalalabing pagkakataon upang magsagawa ng tapas sa oras ng saṃdhyā? Kapag lumipas na ang banal na sandaling iyon, ano pa ang magagawa?

Verse 6

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य ऋषेर्वै भावितात्मनः । सुप्रसन्नतरो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang gayong mga salita ng rishi na may dalisay at mapagnilay na kalooban, lalo pang nalugod si Brahmā at saka nagsalita bilang tugon.

Verse 7

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद विप्रेन्द्र तदैव चरितं शुभम् । शिवलीलान्वितं भक्त्या धन्यस्त्वं शिवसेवकः

Wika ni Brahmā: “Makinig ka, O Nārada, pinakadakila sa mga brāhmaṇa, sa mismong mapalad na salaysay na iyon—puspos ng banal na līlā ni Śiva at binabaha ng bhakti. Tunay na pinagpala ka, lingkod na deboto ni Śiva.”

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीचरित्रे द्वितीये सतीखंडे वसंतस्वरूपवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikalawang Aklat, sa loob ng Rudra-saṃhitā, sa salaysay ni Satī, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Satī-khaṇḍa, nagwakas ang ikawalong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Anyo ng Tagsibol.”

Verse 9

चिंतयित्वा चिरं चित्ते शिवमायाविमोहितः । शिवे चेर्ष्यामकार्षं हि तच्छ्ृवृणुष्व वदामि ते

Matagal kong pinagbulayan sa aking puso, nalilito dahil sa Māyā ni Śiva; tunay ngang nagselos ako kay Śiva. Makinig ka—isasalaysay ko sa iyo.

Verse 10

अथाहमगमं तत्र यत्र दक्षादयः स्थिताः । सरतिं मदनं दृष्ट्वा समदोह हि किञ्चन

Pagkaraan, nagtungo ako sa pook na kinaroroonan nina Dakṣa at ng iba pa. Nang makita ko si Madana (Kāma), ang tagapag-udyok ng pagnanasa, bahagyang nayanig ang aking kalooban.

Verse 11

दक्षमाभाष्य सुप्रीत्या परान्पुत्रांश्च नारद । अवोचं वचनं सोहं शिवमायाविमोहितः

O Nārada, matapos kong kausapin si Dakṣa nang may malaking paglingap, pati ang iba pa niyang mga anak, ako—na nalinlang ng Māyā ni Śiva—ay nagsalita ng gayong mga salita.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । हे दक्ष हे मरीच्याद्यास्सुताः शृणुत मद्वचः । श्रुत्वोपायं विधेयं हि मम कष्टापनुत्तये

Wika ni Brahmā: “O Dakṣa, o mga anak ni Marīci at ng iba pang mga ṛṣi, pakinggan ninyo ang aking mga salita. Pagkarinig, isagawa ninyo ang lunas na ito upang maalis ang aking dalamhati.”

Verse 13

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शम्भुरगर्हयत् । मां च युष्मान्महायोगी धिक्कारं कृतवान्बहु

Nang makita ni Śambhu sa akin ang bahagyang pagnanais lamang na magkaroon ng asawa, sinaway niya ako; at ang dakilang Yogin na iyon ay paulit-ulit na sumaway kapwa sa akin at sa inyong lahat.

Verse 14

तेन दुःखाभितप्तोहं लभेहं शर्म न क्वचित् । यथा गृह्णातु कांतां स स यत्नः कार्य एव हि

Sinusunog ako ng dalamhating iyon, wala akong matagpuang kapayapaan saanman. Kaya nararapat kong gawin ang matatag na pagsisikap upang tanggapin Niya ako bilang Kanyang minamahal.

Verse 15

यथा गृह्णातु कांतां स सुखी स्यां दुःखवर्जितः । दुर्लभस्य तु कामो मे परं मन्ये विचारतः

“Nawa’y tanggapin ako ng Minamahal bilang Kanyang babaing-kasal; sa gayon ako’y magiging masaya, malaya sa dalamhati. Ngunit sa pagninilay, wari ko’y napakataas ng hangarin kong makamtan Siya—na napakahirap abutin.”

Verse 16

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शंभुरगर्हयत् । मुनीनां पुरतः कस्मात्स कांतां संग्रहीष्यति

Nang makita ni Śambhu sa akin kahit bahagyang pagnanais lamang sa isang minamahal, ako’y Kanyang sinaway. Paano nga Siya tatanggap ng isang kabiyak sa harap mismo ng mga muni?

Verse 17

का वा नारी त्रिलोकेस्मिन् या भवेत्तन्मनाः स्थिता । योगमार्गमवज्ञाप्य तस्य मोहं करिष्यति

Sinong babae sa tatlong daigdig ang makapananatiling matatag na ang isip ay nakatuon sa Kanya? Kapag hinamak ang landas ng yoga, pagkalito at pagkalinlang lamang ang idudulot niya sa Kanya.

Verse 18

मन्मथोपि समर्थो नो भविष्यत्यस्य मोहने । नितांतयोगी रामाणां नामापि सहते न सः

Kahit si Manmatha (Kāma), ang diyos ng pagnanasa, ay hindi makapaglilinlang sa kanya. Siya’y ganap na yogin; ni ang mismong pangalan ng babae bilang tukso ay hindi niya tinitiis.

Verse 19

अगृहीतेषुणा चैव हरेण कथमादिना । मध्यमा च भवेत्सृष्टिस्तद्वाचा नान्यवारिता

Kung si Hari (Viṣṇu), ang sinaunang pinagmulan, ay hindi man lamang humawak ng palaso, paano magkakaroon ng gitnang yugto ng paglikha? Sa pahayag na iyon mismo, napapawi ang lahat ng salungat na kuro—hindi makasusulong ang paglikha nang hiwalay sa kaloobang gumagabay ng Panginoon.

Verse 20

भुवि केचिद्भविष्यंति मायाबद्धा महासुराः । बद्धा केचिद्धरेर्नूनं केचिच्छंभोरुपायतः

Sa daigdig, may lilitaw na ilang dakilang asura na gapos ng Māyā. Ang ilan ay tiyak na tatalian ni Hari (Viṣṇu), at ang iba naman ay pipigilin sa pamamagitan ng mga upāya ni Śambhu (Śiva).

Verse 21

संसारविमुखे शंभौ तथैकांतविरागिणि । अस्मादृते न कर्मान्यत् करिष्यति न संशयः

Kay Śambhu (Śiva) na tumatalikod sa saṃsāra, at sa taong matatag sa tanging virāga—bukod sa akin, wala siyang gagawing ibang gawa; walang pag-aalinlangan dito.

Verse 22

इत्युक्त्वा तनयांश्चाहं दक्षादीन् सुनिरीक्ष्य च । सरतिं मदनं तत्र सानंदमगदं ततः

Pagkasabi nito, maingat kong tiningnan ang aking mga anak—si Dakṣa at ang iba pa. Pagkaraan, doon mismo, masaya kong pinakilos si Madana (Kāma), ang tagapagmaneho ng karwahe, at nagpatuloy sa paglalakbay.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । मत्पुत्र वर काम त्वं सर्वथा सुखदायकः । मद्वचश्शृणु सुप्रीत्या स्वपत्न्या पितृवत्सल

Wika ni Brahmā: “O Kāma, marangal kong anak, tunay na ikaw ang nagbibigay ng ligaya sa lahat ng paraan. Dinggin mo ang aking mga salita nang may galak, o ikaw na mapagmahal sa sariling asawa na tila isang ama.”

Verse 24

अनया सहचारिण्या राजसे त्वं मनोभव । एषा च भवता पत्या युक्ता संशोभते भृशम्

O Manobhava (Kāma), kasama ang katuwang na ito sa iyong tabi, ikaw ay magniningning sa maharlikang karilagan; at siya man, kapag napag-isa sa iyo bilang asawa, ay magiging lubhang maningning at marilag.

Verse 25

यथा स्त्रिया हृषीकेशो हरिणा सा यथा रमा । क्षणदा विधुना युक्ता तया युक्तो यथा विधुः

Kung paanong si Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) ay laging kaisa ni Śrī (Lakṣmī), at si Śrī ay laging kaisa ni Hari; at kung paanong ang gabi ay kaugnay ng buwan at ang buwan ay kaugnay ng gabi—gayon din ang Banal na Magkapareha: di-mapaghihiwalay, bawat isa’y nananahan sa presensya ng isa.

Verse 26

तथैव युवयोश्शोभा दांपत्यं च पुरस्कृतम् । अतस्त्वं जगतः केतुर्विश्वकेतुर्भविष्यसि

Gayon din, ang ningning ninyong dalawa at ang luwalhati ng buhay-mag-asawa ay itatampok bilang pinakamahalaga. Kaya ikaw ay magiging watawat ng daigdig—watawat ng sansinukob—na maghahayag ng mapalad na landas para sa lahat ng nilalang.

Verse 27

जगद्धिताय वत्स त्वं मोहयस्व पिनाकिनम् । यथाशु सुमनश्शंभुः कुर्य्याद्दारप्रतिग्रहम्

Para sa kapakanan ng daigdig, mahal na anak, ibuhos mo ang iyong banal na pagkalinlang (mohā) kay Pinākin (Śiva), upang si Śambhu na may mapalad na diwa ay agad tumanggap ng asawa sa kasal.

Verse 28

विजने स्निग्धदेशे तु पर्वतेषु सरस्सु च । यत्रयत्र प्रयातीशस्तत्र तत्रानया सह

Sa mga pook na tahimik at kaaya-aya—sa mga bundok at sa tabi ng mga lawa—saanman pumaroon ang Panginoon, doon din Siya paroroon na kasama niya.

Verse 29

मोहय त्वं यतात्मानं वनिताविमुखं हरम् । त्वदृते विद्यते नान्यः कश्चिदस्य विमोहकः

Dapat mong akitin mo si Hara, na ang isip ay disiplinado at walang pagkiling sa kababaihan. Maliban sa iyo, wala nang sinumang makalilinlang sa Kanya.

Verse 30

भूते हरे सानुरागे भवतोपि मनोभव । शापोपशांतिर्भविता तस्मादात्महितं कुरु

O Manobhava (Kāma), kapag si Hari (Viṣṇu) ay naging mapagmahal sa Bhūta (Śiva), kahit para sa iyo ay darating ang pagpayapa ng sumpa. Kaya gawin mo ang tunay na makabubuti sa sarili mo.

Verse 31

सानुरागो वरारोहां यदीच्छति महेश्वरः । तदा भवोपि योग्यार्यस्त्वां च संतारयिष्यति

O marangal na ginang na may marikit na pag-akyat, kung naisin ka ni Maheshvara nang may mapagmahal na debosyon, kung gayon si Bhava rin—na karapat-dapat at marangal—ay tiyak na magtatawid sa iyo lampas sa lahat ng hadlang at gapos ng daigdig.

Verse 32

तस्माज्जायाद्वितीयस्त्वं यतस्व हरमोहने । विश्वस्य भव केतुस्त्वं मोहयित्वा महेश्वरम्

Kaya nga, ikaw—na wari’y ikalawang kabiyak—ay magsikap na lituhin si Hara. Pagkatapos mong malinlang si Mahādeva, maging watawat at tanda ng buong sansinukob na ito.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो मे हि जनकस्य जगत्प्रभोः । उवाच मन्मथस्तथ्यं तदा मां जगतां पतिम्

Wika ni Brahmā: “Nang marinig niya nang gayon ang aking mga salita—na sinabi ko sa Ama, ang Panginoon ng sansinukob—si Manmatha ay nagsalita sa akin, sa panginoon ng mga nilalang, ng mga salitang totoo at nararapat.”

Verse 34

मन्मथ उवाच । करिष्येहं तव विभो वचनाच्छंभुमोहनम् । किं तु योषिन्महास्त्रं मे तत्कांतां भगवन् सृज

Sinabi ni Manmatha: “O makapangyarihang Panginoon, sa iyong utos ay susubukin kong iligaw si Śambhu (Śiva). Ngunit ang aking pinakadakilang sandata ay ang kapangyarihan ng pang-akit ng babae; kaya, O Pinagpala, likhain mo para sa akin ang minamahal na dalaga upang magamit ko iyon.”

Verse 35

मया संमोहिते शंभो यया तस्यानुमोहनम् । कर्तव्यमधुना धातस्तत्रोपायं परं कुरु

“O Śambhu, ako’y nalinlang na ng kapangyarihang yaon din—na siyang gagamitin upang ipagpatuloy ang pagkalinlang sa kanya. O Dhātṛ (Brahmā), ngayon ay gawin ang dapat gawin: magbalangkas ng pinakadakilang paraan para rito.”

Verse 36

ब्रह्मोवाच । एवंवादिनि कंदर्पे धाताहं स प्रजापतिः । कया संमोहनीयोसाविति चिंतामयामहम्

Wika ni Brahmā: “Nang magsalita si Kandarpa (Kāma) nang gayon, ako—si Dhātā, ang Prajāpati—ay nagmuni-muni: ‘Sa anong paraan siya maililigaw at mapapasailalim sa pagpipigil?’”

Verse 37

चिंताविष्टस्य मे तस्य निःश्वासो यो विनिस्सृतः । तस्माद्वसंतस्संजातः पुष्पव्रातविभूषितः

Nang ako’y lamunin ng gayong pangamba, ang hiningang lumabas sa akin—mula roon ay sumilang ang Tagsibol (Vasanta), na pinalamutian ng napakaraming bulaklak.

Verse 38

शोणराजीवसंकाशः फुल्लतामरसेक्षणः । संध्योदिताखंडशशिप्रतिमास्यस्सुनासिकः

Siya’y nagningning na tila pulang loto; ang Kanyang mga mata’y gaya ng ganap na namumulaklak na loto. Ang Kanyang mukha’y kahawig ng buo at di-naputol na kabilugan ng buwan na sumisikat sa dapithapon, at ang Kanyang ilong ay marikit—isang saguṇa na anyo, karapat-dapat pagnilayan bilang hayag na kaluwalhatian ni Śiva.

Verse 39

शार्ङ्गवच्चरणावर्त्तश्श्यामकुंचितमूर्द्धजः । संध्यांशुमालिसदृशः कुडलद्वयमंडितः

Ang Kanyang mga paa’y marikit na nakakurba na tila busog; ang Kanyang maitim na buhok ay kulot at nakatipon sa tuktok ng ulo. Nagliliwanag na parang kuwintas ng mga sinag sa dapithapon, Siya’y pinalamutian ng isang pares ng hikaw—ipinapakita ang saguṇa na kamaharlikaan ni Śiva na humihila sa nakagapos na kaluluwa tungo sa bhakti at kalayaan.

Verse 40

प्रमत्तेभगतिः पीनायतदोरुन्नतांसकः । कंबुग्रीवस्सुविस्तीर्णहृदयः पीनसन्मुखः

Kumikilos Siya sa maringal na lakad na gaya ng lasing na elepante; mahahaba at matitibay ang Kanyang mga bisig, malapad at mataas ang mga balikat, ang leeg ay tulad ng kabibe, maluwang ang dibdib, at ang mukha’y bilugan at marikit.

Verse 41

सर्वांगसुन्दरः श्यामस्सम्पूर्णस्सर्वलक्षणैः । दर्शनीयतमस्सर्वमोहनः कामवर्द्धनः

Siya’y maganda sa bawat bahagi ng katawan, maitim ang kulay, at ganap sa lahat ng mapalad na tanda. Pinakakaaya-ayang pagmasdan, inaakit Niya ang lahat at pinasisidhi ang lakas ng pag-ibig—ang pananabik ng bhakti—sa bawat puso.

Verse 42

एतादृशे समुत्पन्ने वसंते कुसुमाकरे । ववौ वायुस्सुसुरभिः पादपा अपि पुष्पिताः

Nang sumibol ang gayong tagsibol—panahong sagana sa mga bulaklak—humihip ang simoy na lubhang mabango, at ang mga punò’y namukadkad din nang ganap.

Verse 43

पिका विनेदुश्शतशः पंचमं मधुरस्वनाः । प्रफुल्लपद्मा अभवन्सरस्यः स्वच्छपुष्कराः

Daang-daang kukuko ang nagsimulang umawit, matamis at umaalingawngaw ang tinig sa ikalimang nota. Ang mga lawa’y napalamutian ng ganap na namumulaklak na mga lotus; malinaw ang tubig at nagniningning ang mga pusod ng lotus—isang mapalad na pagbabago ng kalikasan habang nahahayag ang banal na salaysay ni Śiva.

Verse 44

तमुत्पन्नमहं वीक्ष्य तदा तादृशमुत्तमम् । हिरण्यगर्भो मदनमगदं मधुरं वचः

Nang makita ko siyang bagong nahayag sa gayong pinakadakilang anyo, ako—si Hiraṇyagarbha (Brahmā)—ay nagsalita ng matatamis na salita, na parang lunas upang payapain ang pag-alimpuyo ng pag-ibig.

Verse 45

ब्रह्मोवाच एवं स मन्मथनिभस्सदा सहचरोभवत् । आनुकूल्यं तव कृतः सर्वं देव करिष्यति

Sinabi ni Brahmā: “Kaya nga, siya—na kagandahan ay tulad ni Manmatha—ay naging palagi mong kasama. Yamang ginawa siyang pabor sa iyo, O Deva, gagawin niya ang lahat para sa iyo.”

Verse 46

यथाग्नेः पवनो मित्रं सर्वत्रोपकरिष्यति । तथायं भवतो मित्रं सदा त्वामनुयास्यति

Kung paanong ang hangin ay kaibigan ng apoy at tumutulong dito sa lahat ng dako, gayon din ang kaibigang ito sa iyo ay laging susunod sa iyo at maglilingkod sa iyo.

Verse 47

वसंतेरंतहेतुत्वाद्वसंताख्यो भवत्वयम् । तवानुगमनं कर्म तथा लोकानुरञ्जनम्

Sapagkat ikaw ang sanhi ng lihim na ligaya ng tagsibol, hayaang makilala ang isang ito sa pangalang “Vasanta.” Ang itinakdang gawain mo ay sumunod sa Kanyang yapak at magpasaya sa mga daigdig.

Verse 48

असौ वसंतशृंगारो वासंतो मलयानिलः । भवेत्तु सुहृदो भावस्सदा त्वद्वशवर्त्तिनः

Nawa’y ang kagandahan ng tagsibol na ito—ang simoy-tagsibol mula sa Malaya—ay maging palaging kaibig-ibig at mapalad, laging kumikilos sa ilalim ng iyong mapagpalang impluwensiya.

Verse 49

विष्वोकाद्यास्तथा हावाश्चतुष्षष्टिकलास्तथा । रत्याः कुर्वंतु सौहृद्यं सुहृदस्ते यथा तव

Nawa’y si Viśvokā at ang iba pang mga dalagang makalangit, gayundin ang mga kilos ng pag-ibig at ang animnapu’t apat na sining ni Rati, ay maglinang ng mapagmahal na pagkakaibigan sa iyo—upang sila’y maging mga mabubuting tagapaghangad ng iyong kapakanan, gaya ng kanilang tapat na paglingap sa iyo.

Verse 50

एभिस्सहचरैः काम वसंत प्रमुखैर्भवान् । मोहयस्व महादेवं रत्या सह महोद्यतः

O Kāma, kasama ng mga kasamahang ito—na pinangungunahan ng Tagsibol—humayo ka nang may dakilang paninindigan; kasama si Rati, ibuhos mo ang iyong pang-akit na pagkalito sa Mahādeva.

Verse 51

अहं तां कामिनीं तात भावयिष्यामि यत्नतः । मनसा सुविचार्यैव या हरं मोहयिष्यति

O minamahal, buong pagsisikap kong lilikhain at bibigyan ng kapangyarihan ang kaakit-akit na babaeng iyon—matapos ko itong pag-isipang mabuti sa aking isipan—upang siya’y makapagpabighani at makapagpalito kay Hara (Panginoong Śiva).

Verse 52

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तो मया कामः सुरज्येष्ठेन हर्षितः । ननाम चरणौ मेऽपि स पत्नी सहितस्तदा

Wika ni Brahmā: Nang ako’y magturo nang gayon, si Kāma—na nagalak dahil sa pinakadakila sa mga diyos—ay yumukod at sumamba maging sa aking mga paa, kasama ang kanyang asawa noon.

Verse 53

दक्षं प्रणम्य तान् सर्वान्मानसानभिवाद्य च । यत्रात्मा गतवाञ्शंभुस्तत्स्थानं मन्मथो ययौ

Pagyukod niya kay Dakṣa at matapos magbigay-galang sa kanilang lahat sa isip, si Manmatha (Kāma) ay nagtungo sa mismong pook na yaon kung saan si Śambhu (Panginoong Śiva) ay nanahan sa Kanyang sariling Sarili, nakalubog sa loob.