
Sa Adhyaya 26, isinalaysay ni Brahmā ang isang naunang dakilang paghahandog na sakripisyo (adhvara) sa Prayāga na isinagawa ayon sa wastong ritwal. Nagtipon doon ang mga dakilang rishi, mga Siddha, at mga sinaunang pantas gaya nina Sanaka, kasama ang mga deva at mga prajāpati—mga nakaaalam at “nakakakita sa Brahman”—na bumuo ng malawak at marunong na kapulungan. Dumating si Brahmā kasama ang kanyang mga kasama, at inilarawan ang nigama (mga Veda) at āgama (mga pahayag ng tradisyong Śaiva) na tila may katawang nagliliwanag, tanda ng sinadyang pag-uugnay ng mga daloy ng kasulatan. Ang sari-saring kapulungan (vicitrasamāja) ay naging parang banal na pagdiriwang, at umusbong ang talakayang pangkaalaman (jñānavāda) mula sa iba’t ibang śāstra. Sa sandaling iyon, dumating si Śiva kasama ang mga gaṇa ni Bhavānī, bilang mapagkaloob sa tatlong daigdig; sa Kanyang presensya, muling inayos ang ranggo at paggalang sa kapulungan. Nag-alay ng pagpupugay at mga himno ang mga deva, siddha, at rishi—pati si Brahmā; sa utos ni Śiva, umupo sila sa kani-kanilang lugar, nalugod sa Kanyang darśana at inalala ang kani-kanilang tungkuling ritwal. Pagkaraan, dumating si Dakṣa—maningning, masaya, at makapangyarihan bilang panginoon sa mga prajāpati—nagbigay-galang kay Brahmā at pinaupo ayon sa tagubilin ni Brahmā. Pinarangalan si Dakṣa ng mga sura-ṛṣi sa pamamagitan ng papuri at pagpapatirapa, na naghahanda sa susunod na tensiyon tungkol sa pagmamataas sa ritwal, katayuan, at sa pangangailangang parangalan si Śiva sa kaayusan ng sakripisyo.
Verse 1
ब्रह्मोवाच । पुराभवच्च सर्वेषामध्वरो विधिना महान् । प्रयागे समवेतानां मुनीनां च महा त्मनाम्
Wika ni Brahmā: Noong unang panahon, sa Prayāga, naganap—na isinagawa ayon sa banal na tuntunin—ang isang dakilang yajña para sa kapakinabangan ng lahat, nang ang mga dakilang-muni ay nagtipon doon.
Verse 2
तत्र सिद्धास्समायातास्सनकाद्यास्सुरर्षयः । सप्रजापतयो देवा ज्ञानिनो ब्रह्मदर्शिनः
Doon, dumating ang mga Siddha, kasama ang mga makalangit na rishi na nagsisimula kay Sanaka. Dumating din ang mga deva, kasama ang mga Prajāpati—mga pantas na may tuwirang pagtanaw sa Brahman.
Verse 3
अहं समागतस्तत्र परिवारसमन्वितः । निगमैरागमैर्युक्तो मूर्तिमद्भिर्महाप्रभैः
“Dumating ako roon na kasama ang aking mga kasamahan; at ang mga Nigama at Āgama—mga makapangyarihan at maningning na kasulatan—ay naroon din na wari’y may anyong katawan.”
Verse 4
समाजोभूद्विचित्रो हि तेषामुत्सवसंयुः । ज्ञानवादोऽभवत्तत्र नानाशास्त्रस मुद्भवः
Tunay nga, ang kanilang pagtitipon ay naging isang kahanga-hangang kapulungan ng pagdiriwang. Doon ay sumibol ang talakayan tungkol sa kaalamang espirituwal—nagmula sa maraming śāstra—na lumaganap sa mismong kapisanang iyon.
Verse 5
तस्मिन्नवसरे रुद्रस्सभवानीगणः प्रभुः । त्रिलोकहितकृत्स्वामी तत्रागात्सूक्तिकृन्मुने
Sa sandaling iyon, dumating doon ang Panginoong Rudra—ang dakilang Soberano—kasama si Bhavānī at ang kanyang mga tagasunod, O pantas. Ang Guro na laging gumagawa para sa kapakanan ng tatlong daigdig ay dumating, bumibigkas ng mga salitang mapalad at angkop.
Verse 6
दृष्ट्वा शिवं सुरास्सर्वे सिद्धाश्च मुनयस्तथा । अनमंस्तं प्रभुं भक्त्या तुष्टुवुश्च तथा ह्यहम्
Nang makita si Śiva, ang lahat ng mga Deva, ang mga Siddha, at ang mga pantas ay yumukod sa Panginoon nang may debosyon at nagpuri sa Kanya; gayon din ako.
Verse 7
तस्थुश्शिवाज्ञया सर्वे यथास्थानं मुदान्विताः । प्रभुदर्शनसंतुष्टाः वर्णयन्तो निजं विधिम्
Sa utos ni Śiva, silang lahat ay tumindig sa kani-kanilang nararapat na kinalalagyan, puspos ng kagalakan. Nasiyahan sa pagtanaw sa Panginoon, pinag-usapan nila ang kani-kanilang tungkulin at itinakdang paraan ng paglilingkod.
Verse 8
तस्मिन्नवसरे दक्षः प्रजापतिपतिः प्रभुः । आगमत्तत्र सुप्रीतस्सुवर्चस्वी यदृच्छया
Sa mismong sandaling iyon, dumating doon nang di sinasadya si Dakṣa—ang makapangyarihang panginoon sa hanay ng mga Prajāpati—na nagliliwanag at marilag ang ningning, at nasa masayang kalooban.
Verse 9
मां प्रणम्य स दक्षो हि न्युष्टस्तत्र मदाज्ञया । ब्रह्माण्डाधिपतिर्मान्यो मानी तत्त्वबहिर्मुखः
Pagkatapos yumukod sa Akin, si Dakṣa ay nanatili roon ayon sa Aking utos. Bagaman siya’y iginagalang na panginoon ng sanlibutan, siya’y mapagmataas at nakatuon sa panlabas, lumalayo sa panloob na katotohanan (tattva).
Verse 10
स्तुतिभिः प्रणिपातैश्च दक्षस्सर्वैस्सुरर्षिभिः । पूजितो वरतेजस्वी करौ बध्वा विनम्रकैः
Sa pamamagitan ng mga himno ng pagpupuri at mga pagpapatirapa, pinarangalan si Dakṣa ng lahat ng mga diyos at mga rishi. Si Dakṣa, na nagniningning sa ningning ng mga biyaya, ay sinamba nang may paggalang ng mga mapagpakumbaba, nakayuko at magkadikit ang mga palad.
Verse 11
नानाविहारकृन्नाथस्स्वतंत्र परमोतिकृत् । नानामत्तं तदा दक्षं स्वासनस्थो महेश्वरः
Pagkaraan, si Maheshvara—ang Panginoong may sari-saring lila, ganap na malaya at kataas-taasan—ay nanatiling nakaupo sa sarili Niyang luklukan at minasdan si Daksha na noo’y namimintog sa maraming pagmamataas.
Verse 12
दृष्टाऽनतं हरं तत्र स मे पुत्रोऽप्रसन्नधीः । अकुपत्सहसा रुद्रे तदा दक्षः प्रजापतिः
Doon, nang makita niyang si Hara (Shiva) ay hindi yumuyuko, ang anak kong iyon—si Daksha Prajapati na di nalugod ang loob—ay biglang nagalit kay Rudra.
Verse 13
क्रूरदृष्ट्या महागर्वो दृष्ट्वा रुद्रं महाप्रभुम् । सर्वान्संश्रावयन्नुच्चैरवोचज्ज्ञानवर्जितः
Nang makita si Rudra, ang makapangyarihan at lubhang maningning na Panginoon, ang taong iyon na hitik sa pagkamakasarili—na may malupit na titig—ay nagsalita nang malakas upang marinig ng lahat, sapagkat salat siya sa tunay na pag-unawa sa espiritu.
Verse 14
एते हि सर्वे च सुरासुरा भृशं नमंति मां विप्रवरास्तथर्षयः । कथं ह्यसौ दुर्जनवन्महामनास्त्वभूत्तु यः प्रेतपिशाचसंवृतः
“Ang lahat ng ito—mga deva at asura—ay yumuyuko sa akin nang may matinding paggalang; gayundin ang mga dakilang Brahmana at ang mga rishi. Paano nga ba ang tinatawag na marangal ang loob ay kumilos na parang masamang tao—siya na napaliligiran ng mga preta at piśāca?”
Verse 15
श्मशानवासी निरपत्रपो ह्ययं कथं प्रणामं न करोति मेऽधुना । लुप्तक्रियो भूतपिशाचसेवितो मत्तोऽविधो नीतिविदूषकस्सदा
“Ang isang ito’y naninirahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay at lubos na walang hiya—bakit ngayon man ay hindi siya yumuyuko sa akin? Nawala na ang kanyang mga ritwal, pinaglilingkuran siya ng mga bhūta at piśāca; gaya ng lasing, siya’y suwail at walang pagpipigil, at laging nanunuya sa wastong asal.”
Verse 16
पाखंडिनो दुर्जनपाप शीला दृष्ट्वा द्विजं प्रोद्धतनिंदकाश्च । वध्वां सदासक्तरतिप्रवीणस्तस्मादमुं शप्तुमहं प्रवृत्तः
Pagkakita sa brāhmaṇa na iyon—ang mga ereheng lalaki, masama at nakasanayan na ang kasalanan, puno ng kayabangan at mahilig sa paninirang-puri—na laging bihasa sa pagnanasa at nakakabit sa asawa ng iba, kaya naman itinalaga ko ang aking sarili na sumpain siya.
Verse 17
ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा स महाखलस्तदा रुषान्वितो रुद्रमिदं ह्यवोचत् । शृण्वंत्वमी विप्रवरास्तथा सुरा वध्यं हि मे चार्हथ कर्तुमेतम्
Sinabi ni Brahmā: "Matapos sabihin ito, ang napakasamang tao na iyon, na nadaig ng galit, ay kinausap si Rudra sa mga salitang ito: 'Hayaan ang mga nangungunang brāhmaṇa at ang mga deva na makarinig. Ang taong ito ay karapat-dapat na patayin—kaya dapat mo siyang ipapatay para sa akin.'"
Verse 18
दक्ष उवाच । रुद्रो ह्ययं यज्ञबहिष्कृतो मे वर्णेष्वतीतोथ विवर्णरूपः । देवैर्न भागं लभतां सहैव श्मशानवासी कुलजन्म हीनः
Wika ni Dakṣa: “Tunay na ang Rudra na ito ay inalis ko sa yajña. Siya’y lampas sa mga varṇa at lumilitaw na walang karaniwang tanda ng katayuan. Huwag siyang tumanggap ng bahagi kasama ng mga deva—siya’y nananahan sa pook ng pagsusunog ng bangkay at salat sa marangal na angkan at kapanganakan.”
Verse 19
ब्रह्मोवाच । इति दक्षोक्तमाकर्ण्य भृग्वाद्या बहवो जनाः । अगर्हयन् दुष्टसत्त्वं रुद्रं मत्त्वामरैस्समम्
Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang gayong mga salita ni Dakṣa, marami—na pinangungunahan ni Bhṛgu—ang nanlait kay Rudra, inakalang masama ang Kanyang likas at itinuring Siyang kapantay lamang ng ibang mga deva.
Verse 20
नन्दी निशम्य तद्वाक्यं लालाक्षोतिरुषान्वितः । अब्रवीत्त्वरितं दक्षं शापं दातुमना गणः
Nang marinig ang mga salitang iyon, si Nandī—namumula ang mga mata sa galit—ay agad na nagsalita kay Dakṣa. Ang gaṇa, may layong magbigay ng sumpa, ay nagsalita nang walang pag-aatubili.
Verse 21
नन्दीश्वर उवाच । रेरे शठ महा मूढ दक्ष दुष्टमते त्वया । यज्ञबाह्यो हि मे स्वामी महेशो हि कृतः कथम्
Wika ni Nandīśvara: “Aba, ikaw na mapanlinlang! O Dakṣa, dakilang hangal na may masamang loob! Paano mo nagawang ituring ang aking Panginoong si Maheśa—ang Kataas-taasan—na tila hindi kabilang sa yajña?”
Verse 22
यस्य स्मरणमात्रेण भवंति सफला मखाः । तीर्थानि च पवित्राणि सोयं शप्तो हरः कथम्
Sa pag-alaala lamang kay Hara (Śiva), nagiging mabunga ang mga handog na yajña at napapabanal ang mga banal na pook-paglalakbay—paano nga ba masusumpa ang mismong Hara na iyon?
Verse 23
वृथा ते ब्रह्मचापल्याच्छप्तोयं दक्ष दुर्मते । वृथोपहसितश्चैवादुष्टो रुद्रो महा प्रभुः
O Dakṣa, ikaw na baluktot ang pag-unawa—dahil sa pagmamataas na pang-Brahmana at pabagu-bagong kayabangan mo, walang saysay ang sumpa mong ito. Wala ring saysay ang panunuya mo; sapagkat si Rudra, ang Dakilang Panginoon, ay hindi kailanman masama.
Verse 24
येनेदं पाल्यते विश्वं सृष्टमंते विनाशितम् । शप्तोयं स कथं रुद्रो महेशो ब्राह्मणाधम
“Siya na nag-iingat sa buong sansinukob na ito, at sa wakas ay nilulusaw ang lahat ng nilikha—paano masasabing ‘nasumpa’ si Rudra, si Mahādeva? O ikaw na pinakahamák sa mga Brahmana!”
Verse 25
एवं निर्भत्सितस्तेन नन्दिना हि प्रजापतिः । नन्दिनं च शशापाथ दक्षो रोषसमन्वितः
Sa gayon, matapos sawayin ni Nandin, ang Prajāpati na si Dakṣa—nalulunod sa galit—ay nagpatuloy at isinumpa rin si Nandin.
Verse 26
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीयखण्डे सत्युपाख्याने शिवेन दक्षविरोधो नाम षड्विंशोऽध्यायः
Kaya nga, sa «Śrī Śiva Mahāpurāṇa»—sa ikalawang Saṃhitā, ang Rudra-saṃhitā; sa ikalawang bahagi, ang salaysay ni Satī—nagtatapos ang ika-26 na kabanata na pinamagatang “Ang Pagsalungat ni Dakṣa kay Śiva,” ayon sa sinabi ng Panginoong Śiva.
Verse 27
पाखंडवादनिरताः शिष्टाचारबहिष्कृताः । मदिरापाननिरता जटा भस्मास्थिधारिणः
Sila’y abala sa mga salitang erehe, itinakwil sa asal ng mga mararangal; lulong sa pag-inom ng alak, may buhol-buhol na buhok (jaṭā), at may dalang abo at mga buto.
Verse 28
ब्रह्मोवाच । इति शप्तास्तथा तेन दक्षेण शिवकिंकराः । तच्छ्रुत्वातिरुषाविष्टोभवन्नंदी शिवप्रियः
Wika ni Brahmā: “Gayon nga, isinumpa ni Dakṣa ang mga tagapaglingkod ni Śiva. Nang marinig iyon, si Nandī—na minamahal ng Panginoong Śiva—ay napuno ng matinding poot.”
Verse 29
प्रत्युवाच द्रुतं पक्षं गर्वितं तं महाखलम् । शिलादतनयो नंदी तेजस्वी शिववल्लभः
Pagkaraan, si Nandī—anak ni Śilāda, maningning sa kapangyarihan at minamahal ng Panginoong Śiva—ay mabilis na sumagot sa mapagmataas at lubhang masamang kapanig na iyon.
Verse 30
नन्दीश्वर उवाच । रे दक्ष शठ दुर्बुद्धे वृथैव शिवकिंकराः । शप्तास्ते ब्रह्मचापल्याच्छिवतत्त्वमजानता
Wika ni Nandīśvara: “Hoy Dakṣa, mapanlinlang at baluktot ang isip! Walang saysay ang pagsumpa mo sa mga lingkod ni Śiva. Ang mga sumpang iyon ay nasambit lamang dahil sa padalus-dalos na gaya ni Brahmā, sapagkat hindi mo nalalaman ang tunay na tattva ni Śiva.”
Verse 31
भृग्वाद्यैर्दुष्टचित्तैश्च मूढैस्स उपहासितः । महा प्रभुर्महेशानो ब्राह्मणत्वादहंमते
Nilibak ng mga masama ang loob at mapurol ang isip, na pinangungunahan ni Bhṛgu, ang Dakilang Panginoon na si Maheśāna ay hinamak—sapagkat sa kanilang palalong paniwala, Siya raw ay nag-anyong brāhmaṇa.
Verse 32
ये रुद्रविमुखाश्चात्र ब्राह्मणास्त्वादृशाः खलाः । रुद्रतेजःप्रभावत्वात्तेषां शापं ददाम्यहम्
“Yaong masasamang brāhmaṇa rito na tulad mo—na tumatalikod kay Rudra—dahil sa kapangyarihan ng naglalagablab na espirituwal na ningning ni Rudra, ngayo’y ipinahahayag ko ang sumpa sa kanila.”
Verse 33
वेदवादरता यूयं वेदतत्त्वबहिर्मुखाः । भवंतु सततं विप्रा नान्यदस्तीति वादिनः
Kayo’y abala lamang sa pakikipagtalo tungkol sa mga Veda, ngunit tumalikod kayo sa tunay na diwa ng Veda. O mga brāhmaṇa, nawa’y manatili kayong lagi bilang mga nagsasabi: “Wala nang higit pa rito.”
Verse 34
कामात्मानर्स्स्वर्गपराः क्रोधलोभमदान्विताः । भवंतु सततं विप्रा भिक्षुका निरपत्रपाः
Nawa’y ang mga brāhmaṇa na yaon ay magpakailanmang itulak ng pagnanasa at maghangad lamang ng langit; taglay ang galit, kasakiman, at pagmamataas—nawa’y maging mga pulubing walang hiya sila nang palagian.
Verse 35
वेदमार्गं पुरस्कृत्य ब्राह्मणाश्शूद्रयाजिनः । दरिद्रा वै भविष्यंति प्रतिग्रहरता स्सदा
Ang mga Brāhmaṇa na itinatanghal ang landas ng Veda ngunit nagsasagawa ng yajña para sa mga Śūdra ay tunay na maghihikahos, sapagkat lagi silang nakakapit sa pagtanggap ng mga handog (kapalit ng ritwal).
Verse 36
असत्प्रतिग्रहाश्चैव सर्वे निरयगामिनः । भविष्यंति सदा दक्ष केचिद्वै ब्रह्मराक्षसाः
“Ang mga tumatanggap ng di-wastong handog (alayan na salungat sa dharma) ay pawang nakatakdang mapunta sa impiyerno. At ang ilan, O Dakṣa, ay tunay na magiging Brahma-rākṣasa magpakailanman.”
Verse 37
यश्शिवं सुरसामान्यमुद्दिश्य परमेश्वरम् । द्रुह्यत्यजो दुष्टमतिस्तत्त्वतो विमुखो भवेत्
Sinumang, bagama’t nagsasalita tungkol sa Kataas-taasang Panginoon na si Parameśvara Śiva, ay ituring Siya na karaniwang diyos lamang sa gitna ng mga diyos at magtanim ng masamang-loob laban sa Kanya—ang gayong tao, kahit sa diwa bilang Ātman ay di-isinilang, nagiging masama ang pag-unawa at tumatalikod sa katotohanan ng realidad.
Verse 38
कूटधर्मेषु गेहेषु सदा ग्राम्यसुखेच्छया । कर्मतंत्रं वितनुता वेदवादं च शाश्वतम्
Sa mga sambahayang pinamamahalaan ng baluktot at mapagkunwaring mga tungkulin, na laging hinihila ng pagnanasa sa makamundong aliw na parang pang-nayon, ikinakalat nila ang isang “makinarya” ng gawaing-ritwal (karma) at patuloy na ipinangangaral ang Veda-vāda na wari’y iyon na ang walang-hanggang wakas sa sarili nito.
Verse 39
विनष्टानंदकमुखो विस्मृतात्मगतिः पशुः । भ्रष्टकर्मानयसदा दक्षो बस्तमुखोऽचिरात्
Nawalan ng lahat ng galak, ang “hayop” na si Dakṣa—nalimot ang tunay na landas ng kaluluwa—ay laging nalugmok sa asal at naliligaw sa gawa; at di naglaon, nagkaroon siya ng mukha ng kambing.
Verse 40
शप्तास्ते कोपिना तत्र नंदिना ब्राह्मणा यदा । हाहाकारो महानासीच्छप्तो दक्षेण चेश्वरः
Sa kapulungang iyon, nang sumpain ng nagngangalit na Nandin ang mga brāhmaṇa, sumiklab ang isang malaking kaguluhan; at si Dakṣa naman ay nagsumpa rin laban sa Panginoon (Īśvara, Śiva).
Verse 41
तदाकर्ण्यामहत्यंतमनिंदंतं मुहुर्मुहुः । भृग्वादीनपि विप्रांश्च वेदसृट् शिव तत्त्ववित्
Nang marinig niya nang paulit-ulit ang mabigat na paninirang iyon, si Brahmā—ang Panginoong isinilang mula sa Veda at nakaaalam ng katotohanan ni Śiva—ay paulit-ulit na sumaway dito; at pinagsabihan pa niya maging ang mga pantas na brāhmaṇa, simula kay Bhṛgu.
Verse 42
ईश्वरोपि वचः श्रुत्वा नंदिनः प्रहसन्निव । उवाच मधुरं वाक्यं बोधयंस्तं सदाशिवः
Maging ang Panginoon, nang marinig ang mga salita ni Nandin, na waring nakangiti, ay nagsalita ng matatamis na wika—si Sadāśiva na nagtuturo at nagbibigay-liwanag sa kanya.
Verse 43
सदाशिव उवाच । शृणु नंदिन् महाप्राज्ञ न कर्तुं क्रोधमर्हसि । वृथा शप्तो ब्रह्मकुलो मत्वा शप्तं च मां भ्रमात्
Wika ni Sadāśiva: “Makinig ka, O Nandin, dakilang pantas—hindi nararapat na magpadala ka sa galit. Walang saysay na nasumpa ang angkan ni Brahmā, sapagkat sa kamangmangan ay inakala nilang nasumpa nila maging Ako.”
Verse 44
वेदो मंत्राक्षरमयस्साक्षात्सूक्तमयो भृशम् । सूक्ते प्रतिष्ठितो ह्यात्मा सर्वेषामपि देहिनाम्
Ang Veda, sa katotohanan, ay binubuo ng mga pantig ng mantra at saganang hinubog ng mga sūkta, ang mga banal na himno. Sa mga himnong iyon ay itinatag ang mismong Sarili (Ātman), sapagkat doon nananahan at nahahayag ang Sarili ng lahat ng may katawan.
Verse 45
तस्मादात्मविदो नित्यं त्वं मा शप रुषान्वितः । शप्या न वेदाः केनापि दुर्द्धियापि कदाचन
Kaya nga, ikaw na laging nakakakilala sa Sarili (Ātman), huwag magpadaig sa galit at magbitaw ng sumpa. Ang mga Veda ay hindi kailanman nararapat sumpain ninuman sa anumang panahon, kahit pa ng taong may baluktot na pag-unawa.
Verse 46
अहं शप्तो न चेदानीं तत्त्वतो बोद्धुमर्हसि । शान्तो भव महाधीमन्सनकादिविबोधकः
Kung hindi lamang ako nasa ilalim ng sumpa, ikaw sana ngayon ay karapat-dapat makabatid ng Katotohanan sa pinakadiwa nito. O dakilang-isip—magpayapa ka; ikaw ang gumigising kay Sanaka at sa iba pang mga rishi.
Verse 47
यज्ञोहं यज्ञकर्माहं यज्ञांगानि च सर्वशः । यतात्मा यज्ञनिरतो यज्ञबाह्योहमेव वै
Ako ang yajña mismo; ako ang gawa ng yajña; at ako ang lahat ng sangkap at mga bahagi ng yajña sa bawat paraan. Ako ang may pagpipigil-sa-sarili, laging nakatuon sa yajña—at ako rin lamang ang lumalampas sa yajña bilang Panginoong Transendente.
Verse 48
कोयं कस्त्वमिमे के हि सर्वोहमपि तत्त्वतः । इति बुद्ध्या हि विमृश वृथा शप्तास्त्वया द्विजाः
Magnilay nang may pag-unawa: “Sino ito? Sino ka? Sino nga ba ang mga ito? Sa katotohanan, ang lahat ay iisang Sarili.” Pagkaunawa mo nito, alamin mong ang mga ‘dalawang-ulit na isinilang’ ay nasumpa mo nang walang saysay.
Verse 49
तत्त्वज्ञानेन निर्हृत्य प्रपंचरचनो भव । बुधस्स्वस्थो महाबुद्धे नन्दिन् क्रोधादिवर्जितः
Sa pamamagitan ng kaalaman sa Katotohanan, alisin ang gapos ng pagkalat ng daigdig at maging yaong hindi na muling naghahabi ng pagkakabuhol ng saṃsāra. O Nandin na dakilang talino—maging matatag na pantas, nakalagay sa panloob na kapanatagan, malaya sa galit at mga katulad nito.
Verse 50
ब्रह्मोवाच । एवं प्रबोधितस्तेन शम्भुना नन्दिकेश्वरः । विवेकपरमो भूत्वा शांतोऽभूत्क्रोधवर्जितः
Wika ni Brahmā: Nang maturuan nang gayon ni Śambhu (Panginoong Śiva), si Nandikeśvara ay nanatili sa wastong pag-unawa; siya’y naging payapa at tahimik, malaya sa galit.
Verse 51
शिवोपि तं प्रबोध्याशु स्वगणं प्राणवल्लभम् । सगणस्स ययौ तस्मात्स्वस्थानं प्रमुदान्वितः
Si Śiva rin ay agad na ginising ang Kanyang minamahal na tagapaglingkod sa gaṇa—minamahal na parang mismong buhay. Pagkaraan, ang gaṇa na iyon, kasama ang kanyang mga kasama, ay umalis doon at nagbalik sa sariling tahanan, puspos ng galak.
Verse 52
दक्षोपि स रुषाविष्टस्तैर्द्धिजैः परिवारितः । स्वस्थानं च ययौ चित्ते शिवद्रो हपरायणः
Maging si Dakṣa, sinaklot ng poot at napaliligiran ng mga “dalawang-ulit na isinilang” (mga brahmin), ay nagbalik sa kanyang tahanan—ang isip ay nakatuon sa pagkapoot laban kay Śiva.
Verse 53
रुद्रं तदानीं परिशप्यमानं संस्मृत्य दक्षः परया रुषान्वितः । श्रद्धां विहायैव स मूढबुद्धिर्निंदापरोभूच्छिवपूजकानाम्
Nang maalala ni Dakṣa kung paanong si Rudra ay nilait at isinumpa noon, siya’y sinakmal ng matinding poot. Itinakwil niya ang paggalang at pananampalataya; sa nalilitong isip, lubos niyang kinondena ang mga sumasamba kay Śiva.
Verse 54
इत्युक्तो दक्षदुर्बुद्धिश्शंभुना परमात्मना । परां दुर्धिषणां तस्य शृणु तात वदाम्यहम्
Nang sa gayon ay masabihan ni Śambhu—ang Kataas-taasang Sarili—si Dakṣa na baluktot ang pag-unawa, sinabi sa kanya: “Makinig ka, mahal kong anak; ngayo’y sasabihin ko ang tungkol sa kanyang pinakamatigas-ulo at ligaw na pasiya.”
A grand sacrificial assembly at Prayāga is described, culminating in Śiva’s arrival and the formal reception of Dakṣa—an opening movement that anticipates the Dakṣa-yajña conflict cycle.
By portraying Veda (nigama) and Shaiva revelation (āgama) as authoritative and even personified presences, the chapter frames Shaiva theology as continuous with—yet interpretively guiding—Vedic ritual culture.
Śiva is highlighted as prabhu (sovereign lord) and trilokahita-kṛt (benefactor of the three worlds), whose darśana and command stabilize the assembly; Dakṣa is highlighted as prajāpati-pati (chief among progenitors) whose status becomes ritually visible through public honors.