
Ang Adhyaya 10 ay isang diyalogo na nagsisimula sa tanong ni Nārada kay Brahmā tungkol sa nangyari matapos umalis si Kāma at bumalik sa sariling āśrama kasama ang kanyang mga kasama. Isinalaysay ni Brahmā ang pagbabagong-loob sa loob: humupa ang pagmamataas at sumibol ang pagkamangha habang pinagninilayan niya ang kalikasan ni Śaṅkara—nirvikāra (di-nagbabago), jitātmā (may pagpipigil sa sarili), at yogatatpara (lubos na nakatuon sa yoga)—kaya wari’y lampas sa karaniwang pagkakabigkis ng pag-aasawa. Sa ganitong pagninilay, bumaling si Brahmā nang may debosyon kay Hari/Viṣṇu, na tinatawag na śivātmā (kabahagi ng diwa ni Śiva), at naghandog ng mga stotra na may pagsusumamo. Agad tumugon si Viṣṇu at nagkaloob ng darśana: nagpakita sa anyong apat ang bisig (caturbhuja), matang gaya ng lotus, may hawak na gadā, nakadamit ng dilaw, at inilarawang bhakta-priya, minamahal ang mga deboto. Sa pagpapatuloy, ipinaliliwanag kung paanong ang bhakti at pagpupuri ay nagiging sanhi ng biyaya, at kung paanong nalulutas ang tila salungatan ng pagiging lampas-mundo ni Śiva at ang ugnayang pangmundo sa pamamagitan ng līlā, śakti, at layuning dharmiko. Kaya ang daloy ay: tanong → pagninilay-doktrina → debosyon → pagpapakita (darśana) → aral para sa susunod na yugto.
Verse 1
नारद उवाच । ब्रह्मन् विधे महाभाग धन्यस्त्वं शिवसक्तधीः । कथितं सुचरित्रं ते शंकरस्य परात्मनः
Sinabi ni Nārada: “O Brahman, O Vidhe na Manlilikha, O lubhang mapalad—tunay kang pinagpala, sapagkat ang iyong pag-unawa ay nakatalaga kay Śiva. Isinalaysay mo ang marangal at mapalad na buhay ni Śaṅkara, ang Kataas-taasang Sarili.”
Verse 2
निजाश्रमे गते कामे सगणे सरतौ ततः । किमासीत्किमकार्षीस्त्वं तश्चरित्रं वदाधुना
Nang si Kāma, kasama ang kanyang mga kasama, ay nagbalik sa sariling āśrama at saka nagsimulang maglibot, ano ang nangyari pagkatapos? Ano ang ginawa mo? Ngayon ay isalaysay nang masinsin ang salaysay ng kanyang pag-uugali.
Verse 3
ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या चरित्रं शशिमौलिनः । यस्य श्रवणमात्रेण निर्विकारो भवेन्नरः
Wika ni Brahmā: “Makinig ka, O Nārada, nang may masayang debosyon, sa banal na salaysay ng Panginoong may koronang buwan (Śiva). Sa pagdinig pa lamang nito, ang tao’y nagiging walang ligalig sa loob at nananatiling di matinag.”
Verse 4
निजाश्रमं गते कामे परिवारसमन्विते । यद्बभूव तदा जातं तच्चरित्रं निबोध मे
Nang si Kāma ay bumalik sa sarili niyang āśrama na kasama ang kanyang mga kasama, anuman ang naganap noon—anumang pangyayari—pakiunawa at isalaysay mo sa akin ang kasaysayang iyon.
Verse 5
नष्टोभून्नारद मदो विस्मयोऽभूच्च मे हृदि । निरानंदस्य च मुनेऽपूर्णो निजमनोरथे
O Nārada, naglaho ang aking pagmamataas at sumibol ang pagkamangha sa aking puso. O pantas na muni, nawalan ako ng ānanda, sapagkat ang aking minimithing hangarin ay hindi natupad.
Verse 6
अशोचं बहुधा चित्ते गृह्णीयात्स कथं स्त्रियम् । निर्विकारी जितात्मा स शंकरो योगतत्परः
Paano tatanggapin ni Śaṅkara ang isang babae na paulit-ulit na nagkikimkim ng dalamhati sa isipan? Siya’y di-nagbabago, nagwagi sa sarili, at laging nakatuon sa Yoga—nananahan sa pagka-Panginoon na lampas sa pagyanig ng diwa.
Verse 7
इत्थं विचार्य बहुधा तदाहं विमदो मुने । हरिं तं सोऽस्मरं भक्त्या शिवात्मानं स्वदेहदम्
Sa pagninilay nang maraming paraan, O muni, napawi ang aking pagkalito. Pagkaraan, sa debosyon, inalaala ko si Hari—na sa katotohanan ay si Śiva sa diwa—yaong nagbibigay sa deboto maging ng Kanyang sariling pagkatao.
Verse 8
अस्तवं च शुभस्तोत्रैर्दीनवाक्यसमन्वितैः । तच्छ्रुत्वा भगवानाशु बभूवाविर्हि मे पुरा
Pinuri niya Siya sa mga mapalad na himno, kalakip ang mapagpakumbaba at marubdob na pananalita. Nang marinig iyon, ang Pinagpalang Panginoon ay agad na nagpakita—gaya ng nangyari noon, ayon sa aking pagsasalaysay.
Verse 9
चतुर्भुजोरविंदाक्षः शंरववार्ज गदाधरः । लसत्पीत पटश्श्यामतनुर्भक्तप्रियो हरिः
Si Hari—may apat na bisig, matang-lotus, may hawak na kabibe, diskong-arma at pamalo—ay nagniningning sa maningning na dilaw na kasuotan at maitim na katawan; Siya’y laging minamahal ng mga deboto.
Verse 10
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसहितायां द्वितीये सतीखण्डे ब्रह्मविष्णुसंवादो नाम दशमोऽध्यायः
Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā, sa ikalawang bahagi na tinatawag na Satī Khaṇḍa—nagtatapos ang ikasampung kabanata na pinamagatang “Ang Pag-uusap nina Brahmā at Viṣṇu.”
Verse 11
हरिराकर्ण्य तत्स्तोत्रं सुप्रसन्न उवाच माम् । दुःखहा निजभक्तानां ब्रह्माणं शरणं गतम्
Nang marinig ni Hari (Viṣṇu) ang himnong iyon, lubos Siyang nalugod at nagsalita sa akin: “Ako ang nag-aalis ng dalamhati ng Aking mga deboto. O Brahmā, ikaw na lumapit upang magkanlong—ipahayag mo ang iyong pangangailangan.”
Verse 12
हरिरुवाच । विधे ब्रह्मन् महाप्राज्ञ धन्यस्त्वं लोककारक । किमर्थं स्मरणं मेऽद्य कृतं च क्रियते नुतिः
Wika ni Hari: “O Tagapag-ayos (Vidhe), o Brahmā—dakilang marunong at tunay na pinagpala, lumikha at tagapagkaloob ng kabutihan sa mga daigdig—bakit mo Ako inalaala ngayon, at sa anong layon inihahandog ang papuring ito?”
Verse 13
किं जातं ते महद्दुःखं मदग्रे तद्वदाधुना । शमयिष्यामि तत्सर्वं नात्र कार्य्या विचारणा
Anong malaking dalamhati ang dumating sa iyo? Sabihin mo ngayon, sa harap Ko. Aking papayapain at aalisin ang lahat—hindi na kailangan ang pag-aalinlangan o mahabang pag-iisip pa.
Verse 14
ब्रह्मोवाच । इति विष्णोर्वचश्श्रुत्वा किंचिदुच्छवसिताननः । अवोच वचनं विष्णुं प्रणम्य सुकृतांजलिः
Wika ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salita ni Viṣṇu, bahagyang luminaw at gumaan ang kanyang mukha; yumukod siya kay Viṣṇu na may maayos na magkasalikop na mga kamay, at saka nagsalita.
Verse 15
ब्रह्मोवाच । देवदेव रमानाथ मद्वार्तां शृणु मानद । श्रुत्वा च करुणां कृत्वा हर दुःखं कमावह
Wika ni Brahmā: “O Diyos ng mga diyos, O Panginoon ni Ramā (Lakṣmī), O tagapagkaloob ng dangal—pakinggan mo ang aking pahayag. Pagkarinig, mahabag ka, O Hara; alisin ang dalamhati at ipagkaloob ang ninanais.”
Verse 16
रुद्रसंमोहनार्थं हि कामं प्रेषितवानहम् । परिवारयुतं विष्णो समारमधुबांधवम्
“Tunay nga, upang dayain si Rudra, isinugo ko si Kāma. O Viṣṇu—kaibigan ni Madhu—siya’y lumisan na kasama ang kanyang mga kasama at ang kanyang kabiyak.”
Verse 17
चक्रुस्ते विविधोपायान् निष्फला अभवंश्च ते । अभवत्तस्य संमोहो योगिनस्समदर्शिनः
Gumawa sila ng sari-saring paraan, ngunit ang lahat ng pagsisikap ay nauwi sa wala. Pagkaraan, sumibol ang pagkalito maging sa yogin na pantay ang pagtingin, ang nakakakita ng pagkakapantay-pantay.
Verse 18
इत्याकर्ण्य वचो मे स हरिर्मां प्राह विस्मितः । विज्ञाताखिलदज्ञानी शिवतत्त्वविशारदः
Nang marinig niya ang aking mga salita, si Hari (Viṣṇu) ay nagsalita sa akin nang may pagkamangha—siya na nakaaalam ng lahat ng dapat malaman, malaya sa kamangmangan, at lubhang bihasa sa katotohanan ng Śiva.
Verse 19
विष्णुरुवाच । कस्माद्धेतोरिति मतिस्तव जाता पितामह । सर्वं विचार्य सुधिया ब्रह्मन् सत्यं हि तद्वद
Sinabi ni Viṣṇu: “O Lolo (Brahmā), sa anong dahilan sumibol sa iyo ang pasyang ito? O Brahman, pag-isipan mong mabuti ang lahat sa malinaw na talino, saka mo sabihin—ipahayag mo sa akin ang katotohanan.”
Verse 20
ब्रह्मोवाच । शृणु तात चरित्रं तत् तव माया विमोहिनी । तदधीनं जगत्सर्वं सुखदुःखादितत्परम्
Wika ni Brahmā: “Makinig ka, mahal kong anak, sa salaysay na iyon: ang iyong māyā ay mapanlinlang at nakalilito. Nakasalalay rito ang buong daigdig, laging nakatuon sa mga karanasang gaya ng ligaya at pighati.”
Verse 21
ययैव प्रेषितश्चाहं पापं कर्तुं समुद्यतः । आसं तच्छृणु देवेश वदामि तव शासनात्
Dahil sa kanya lamang na nagtulak, naging masidhi ang hangarin kong gumawa ng kasalanan. O Panginoon ng mga diyos, pakinggan mo iyon; nagsasalita ako ayon lamang sa Iyong utos.
Verse 22
सृष्टिप्रारंभसमये दश पुत्रा हि जज्ञिरे । दक्षाद्यास्तनया चैका वाग्भवाप्यतिसुन्दरी
Sa pinakasimula ng paglikha, tunay na isinilang ang sampung anak na lalaki; at sa mga anak na babae ay may isa—si Vāgbhavā—na lubhang marikit, kasama sina Dakṣa at ang iba pa.
Verse 23
धर्मो वक्षःस्थलात्कामो मनसोन्योपि देहतः । जातास्तत्र सुतां दृष्ट्वा मम मोहो भवद्धरे
“Si Dharma ay sumibol mula sa aking dibdib, si Kāma mula sa aking isipan, at ang isa pa mula sa aking katawan. Ngunit nang makita ko roon ang anak na babae, sumiklab sa akin ang pagkalito—O tagapasan ng daigdig.”
Verse 24
कुदृष्ट्या तां समद्राक्ष तव मायाविमोहितः । तत्क्षणाद्धर आगत्य मामनिन्दत्सुतानपि
Dahil nalinlang ng Iyong māyā, tiningnan niya siya sa masamang titig. Sa sandaling iyon, dumating si Hara (Śiva) at sinaway ako—pati ang aking mga anak na lalaki.
Verse 25
धिक्कारं कृतवान् सर्वान्निजं मत्वा परप्रभुम् । ज्ञानिनं योगिनं नाथाभोगिनं विजितेन्द्रियम्
Sa pag-aakalang siya ang lahat, nilait niya ang lahat; at maging ang Kataas-taasang Panginoon ay kanyang hinamak—ang nakaaalam ng Katotohanan, ang Dakilang Yogī, ang Nātha na lampas sa makamundong aliw, at ang nagtagumpay sa mga pandama.
Verse 26
पुत्रो भूत्वा मम हरेऽनिन्दन्मां च समक्षतः । इति दुःखं महन्मे हि तदुक्तं तव सन्निधौ
“O Hari, bilang aking anak, sinumbatan mo ako sa harap-harapan. Ito’y isang napakalaking dalamhati sa akin—kaya ito ang aking sinabi sa mismong harapan mo.”
Verse 27
गृह्णीयाद्यदि पत्नीं स स्यां सुखी नष्टदुःखधी । एतदर्थं समायातुश्शरणं तव केशव
“Kung tatanggap siya ng isang asawa, magiging masaya ako at mapapawi ang dalamhati ng aking isip. Dahil dito kami naparito—O Keśava—upang sumilong sa iyo.”
Verse 28
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचो मे हि ब्रह्मणो मधुसूदनः । विहस्य मां द्रुतं प्राह हर्षयन्भवकारकम्
Wika ni Brahmā: “Nang marinig niya ang aking mga salita, si Madhusūdana (Viṣṇu) ay tumawa at agad na nagsalita sa akin, pinasaya ako at naghatid ng mapalad na kagalingan.”
Verse 29
विष्णुरुवाच । विधे शृणु हि मद्वाक्यं सर्वं भ्रमनिवारणम् । सर्वं वेदागमादीनां संमतं परमार्थतः
Wika ni Viṣṇu: “O Lumikha (Brahmā), dinggin mo ang aking mga salita—mga salitang nag-aalis ng lahat ng pagkalito. Sa pinakadakilang katotohanan, pinagtitibay ito ng mga Veda, ng mga Āgama, at ng iba pang banal na sanggunian.”
Verse 30
महामूढमतिश्चाद्य संजातोसि कथं विधे । वेदवक्तापि निखिललोककर्त्ता हि दुर्मतिः
O Vidhi (Brahmā), paanong ngayong araw ay napasok ka ng napakalaking pagkalito? Bagaman ikaw ang tagapagpahayag ng mga Veda at lumikha ng lahat ng daigdig, ngayo’y nalugmok ka sa baluktot na pag-unawa.
Verse 31
जडतां त्यज मन्दात्मन् कुरु त्वं नेदृशीं मतिम् । किं ब्रुवंत्यखिला वेदाः स्तुत्या तत्स्मर सद्धिया
O mapurol ang isip, talikdan ang pamamanhid na ito; huwag magtangan ng ganyang paniwala. Alalahanin sa dalisay at matatag na pag-unawa ang ipinahahayag ng lahat ng Veda: purihin at gunitain ang Kataas-taasan—si Śiva, ang Panginoon ng lahat.
Verse 32
रुद्रं जानासि दुर्बुद्धे स्वसुतं परमेश्वरम् । वेदवक्तापि विज्ञानं विस्मृतं तेखिलं विधे
O mangmang ang isip, itinuturing mo si Rudra—ang Kataas-taasang Panginoon—na sarili mong anak. O Vidhi (Brahmā), bagaman ikaw ang tagapagpahayag ng mga Veda, nalimutan mo na nga ang lahat ng tunay na pag-unawa.
Verse 33
शंकरं सुरसामान्यं मत्वा द्रोहं करोषि हि । सुबुद्धिर्विगता तेद्याविर्भूता कुमतिस्तथा
Sa pag-aakalang si Śaṅkara ay karaniwang diyos lamang sa hanay ng mga deva, tunay kang gumagawa ng paglabag. Ngayon, lumisan na ang wastong pag-unawa mo, at sumibol sa iyo ang baluktot at ligaw na kaisipan.
Verse 34
तत्त्वसिद्धांतमाख्यातं शृणु सद्बुद्धिमावह । यथार्थं निगमाख्यातं निर्णीय भवकारकम्
Pakinggan mo ang ipinahayag na wakas na hatol ng mga prinsipyo (tattva-siddhānta) na nagbubunga ng tunay na pag-unawa. Ito ang tunay na diwa na ipinahayag ng mga Veda; kapag natukoy nang wasto, mauunawaan ang sanhi ng bhava (pagiging sa sanlibutan) at ang daang lampas dito.
Verse 35
शिवस्सर्वस्वकर्ता हि भर्ता हर्ता परात्परः । परब्रह्म परेशश्च निर्गुणो नित्य एव च
Tunay, si Śiva ang tagapaglikha ng lahat ng umiiral; Siya ang Tagapagpanatili at Tagapag-urong (tagapagwakas), higit pa sa lahat ng pagkalampas. Siya ang Kataas-taasang Brahman, ang Panginoon ng mga panginoon—walang katangian at walang hanggan ang pag-iral.
Verse 36
अनिर्देश्यो निर्विकारी परमात्माऽद्वयोऽच्युतः । अनंतोंतकरः स्वामी व्यापकः परमेश्वरः
Siya’y di mailarawan, di nagbabago, ang Kataas-taasang Sarili—di-dalawa at di matitinag. Siya’y walang hanggan, tagapagdala ng wakas (ng lahat), Panginoon at Tagapamahala, sumasaklaw sa lahat, ang Kataas-taasang Diyos—si Śiva bilang Pati, lampas sa hangganan ngunit nananahan sa lahat.
Verse 37
सृष्टिस्थितिविनाशानां कर्त्ता त्रिगुणभाग्विभुः । ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यो रजस्सत्त्व तमःपरः
Ang Panginoong lumalaganap sa lahat, na namumuno sa tatlong guṇa, ang gumagawa ng paglikha, pag-iingat, at pagkalusaw. Siya’y tinatawag na Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa—na ang rajas, sattva, at tamas ay nangingibabaw ayon sa pagkakasunod.
Verse 38
मायाभिन्नो निरीहश्च मायो मायाविशारदः । सगुणोपि स्वतंत्रश्च निजानंदो विकल्पकः
Hindi Siya nahahati ng Māyā, at gayunma’y nananatiling walang-kilos; Siya ang Panginoon ng Māyā at ganap na bihasa sa mga galaw nito. Bagama’t nahahayag na may mga katangian (saguṇa), Siya’y laging malaya at nagsasarili; nananahan sa sariling ānanda, Siya ang nagpapalabas ng lila ng sari-saring pagkakaiba.
Verse 39
आत्मा रामो हि निर्द्वन्द्वो भक्ताधीनस्सुविग्रहः । योगी योगरतो नित्यं योगमार्गप्रदर्शकः
Siya ang pinakaloob na Sarili; tunay ngang Siya si Rāma, malaya sa lahat ng magkatunggaling pares. Bagama’t lampas sa anumang hangganan, tinatanggap Niya ang mapagpala at mahabaging anyo upang maging malapit sa mga deboto. Siya ang Kataas-taasang Yogi, laging nakalubog sa Yoga, at Siya ang nagpapakita at nagtuturo ng landas ng Yoga na umaakay sa kalayaan sa loob ni Śiva.
Verse 40
गर्वापहारी लोकेशस्सर्वदा दीनवत्सलः । एतादृशो हि यः स्वामी स्वपुत्रं मन्यसे हि तम्
Ang Panginoon ng mga daigdig ay nag-aalis ng kapalaluan at laging mahabagin sa mapagpakumbaba at sa mga nagdurusa. Ganyan nga ang Panginoon—ngunit itinuturing mo Siya na sarili mong anak.
Verse 41
ईदृशं त्यज कुज्ञानं शरणं व्रज तस्य वै । भज सर्वात्मना शम्भुं सन्तुष्टश्शं विधास्यति
Iwan mo ang gayong ligaw na pagkaunawa at tunay na sumilong sa Kanya. Sambahin si Śambhu nang buong pagkatao; kapag Siya’y nalugod, ipagkakaloob Niya sa iyo ang śiva—ang pagpapala at kabutihang-mapalad.
Verse 42
गृह्णीयाच्छंकरः पत्नीं विचारो हृदि चेत्तव । शिवामुद्दिश्य सुतपः कुरु ब्रह्मन् शिवं स्मरन्
Kung tunay na sumibol sa iyong puso ang pag-iisip na si Śaṅkara ay dapat tumanggap ng isang asawa, kung gayon, O Brahmā, magsagawa ka ng matinding tapas, na si Śivā ang iyong layon, habang inaalala si Śiva; sa gayong maka-Diyos na pagsasakripisyo, matutupad ang banal na adhikain.
Verse 43
कुरु ध्यानं शिवायात्स्वं काममुद्दिश्य तं हृदि । सा चेत्प्रसन्ना देवेशी सर्वं कार्यं विधास्यति
Magnilay kay Śivā, at itanim sa puso ang ninanais mong layon. Kapag ang Diyosa—ang Reyna ng mga diyos—ay naging mapagpala, tiyak na Kanya ngang isasakatuparan ang bawat gawain.
Verse 44
कृत्वावतारं सगुणा यदि स्यान्मानुषी शिवा । कस्यचित्तनया लोके सा तत्पत्नी भवेद्ध्रुवम्
Kung si Śivā, sa pagkuha ng isang pagkakatawang may mga katangian (saguṇa), ay maging tao, sa mundong ito tiyak na Siya’y isisilang bilang anak na babae ng isang tao at walang alinlangang magiging asawa ng taong iyon.
Verse 45
दक्षमाज्ञापय ब्रह्मन् तपः कुर्य्यात्प्रयत्नतः । तामुत्पादयितुं पत्नीं शिवार्थं भक्तितत्स्वतः
O Brahmā, utusan mo si Dakṣa na magsagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay (tapas) nang buong pagsisikap, upang maipanganak niya ang yaong magiging kabiyak (anak na babae)—na likas na puspos ng bhakti, itinadhana para sa layon ni Śiva bilang Kaniyang nakatakdang asawa.
Verse 46
भक्ताधीनौ च तौ तात सुविज्ञेयौ शिवाशिवौ । स्वेच्छया सगुणौ जातौ परब्रह्मस्वरूपिणौ
O minamahal, alamin mong mabuti na sina Śiva at Śakti ay tunay na nakasalalay sa kanilang mga deboto. Bagaman ang kanilang likas na anyo ay ang Kataas-taasang Brahman, sa sarili nilang malayang kalooban sila’y nahahayag na may mga katangian (saguṇa) upang ang mga deboto’y makalapit at makasamba.
Verse 47
ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तत्क्षणं मेशश्शिवं सस्मार स्वप्रभुम् । कृपया तस्य संप्राप्य ज्ञानमूचे च मां ततः
Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, sa mismong sandaling iyon ay inalala ni Meśa si Śiva, ang sarili niyang Panginoon. Sa habag ni Śiva, nakamtan niya ang tunay na pagkaunawa, at pagkatapos ay ipinahayag niya sa akin ang kaalamang iyon.
Verse 48
विष्णुरुवाच । विधे स्मर पुरोक्तं यद्वचनं शंकरेण च । प्रार्थितेन यदावाभ्यामुत्पन्नाभ्यां तदिच्छया
Sinabi ni Viṣṇu: “O Lumikha (Brahmā), alalahanin mo ang mga naunang salita na sinabi ni Śaṅkara—mga salitang binigkas nang Siya’y pinakiusapan, at sa Kanyang sariling kalooban ay sinabi sa ating dalawa matapos tayong magkabuhay.”
Verse 49
विस्मृतं तव तत्सर्वं धन्या या शांभवी परा । तया संमोहितं सर्वं दुर्विज्ञेया शिवं विना
Nakalimutan mo na ang lahat ng iyon. Tunay na pinagpala ang kataas-taasang Śāmbhavī (Kapangyarihan ni Śiva). Sa pamamagitan Niya, ang lahat ay lubos na nalilinlang; kung wala si Śiva, Siya’y napakahirap maunawaan.
Verse 50
यदा हि सगुणो जातस्स्वेच्छया निर्गुणश्शिवः । मामुत्पाद्य ततस्त्वां च स्वशक्त्या सुविहारकृत्
Nang ang nirguṇa na Śiva, sa sarili Niyang malayang kalooban, ay naghayag bilang saguṇa, una Niyang nilikha ako, at saka ikaw—at sa sariling Śakti Niya, parang banal na paglalaro, isinakatuparan Niya ang lahat.
Verse 51
उपादिदेश त्वां शम्भुस्सृष्टिकार्यं तदा प्रभुः । तत्पालनं च मां ब्रह्मन् सोमस्सूतिकरोऽव्ययः
O Brahman, noon ay itinuro sa iyo ng Panginoong Śambhu ang gawain ng paglikha; at ako naman ay itinalaga Niya para sa pag-iingat nito. Si Soma—ang di-nasisira—ang naging tagapagluwal at tagapagtaguyod ng mahalagang diwa ng buhay.
Verse 52
तदा वां वेश्म संप्राप्तौ सांजली नतमस्तकौ । भव त्वमपि सर्वेशोऽवतारी गुणरूपधृक्
Pagkatapos, nang dumating kayong dalawa sa bahay, na magkadikit ang mga palad at nakayuko ang ulo, (sila’y nanalangin): “Ikaw man, O Panginoon ng lahat, magpakatawang-tao bilang avatāra, at magtaglay ng anyong saguṇa na may mga katangian.”
Verse 53
इत्युक्तः प्राह स स्वामी विहस्य करुणान्वितः । दिवमुद्वीक्ष्य सुप्रीत्या नानालीलाविशारदः
Nang gayon siyang kausapin, ang Panginoon ay sumagot—nakangiti at puspos ng habag. Sa dakilang galak, tumingala Siya sa kalangitan, sapagkat bihasa Siya sa sari-saring banal na līlā.
Verse 54
मद्रूपं परमं विष्णो ईदृशं ह्यंगतो विधेः । प्रकटीभविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः
O Viṣṇu, ang aking kataas-taasang anyo—na sumibol mula sa katawan ni Brahmā (Vidhe)—ay mahahayag sa daigdig at kikilalanin sa pangalang “Rudra.”
Verse 55
पूर्णरूपस्स मे पूज्यस्सदा वां सर्वकामकृत् । लयकर्त्ता गुणाध्यक्षो निर्विशेषः सुयोगकृत्
Siya, sa Kanyang ganap na anyo, ay laging karapat-dapat sa aking pagsamba at Siya ang tumutupad ng lahat ninyong hangarin. Siya ang tagapagganap ng paglalansag (laya), ang Panginoon ng mga guṇa, ang Walang-katangian na Ganap (nirviśeṣa), at ang nagkakaloob ng wastong Yoga—ang tunay na pag-iisa.
Verse 56
त्रिदेवा अपि मे रूपं हरः पूर्णो विशेषतः । उमाया अपि रूपाणि भविष्यंति त्रिधा सुताः
“Maging ang tatlong deva ay mga anyo Ko; subalit si Hara (Śiva) ang lalo’t higit na ganap na pagpapakita. At mula rin kay Umā, lilitaw ang mga anyo sa tatlong paraan—bilang mga anak na lalaki.”
Verse 57
लक्ष्मीर्नाम हरेः पत्नी ब्रह्मपत्नी सरस्वती । पूर्णरूपा सती नाम रुद्रपत्नी भविष्यति
Si Lakṣmī ay tunay na kabiyak ni Hari (Viṣṇu), at si Sarasvatī ay kabiyak ni Brahmā. Datapuwa’t yaong ganap at sakdal na anyo—na tinatawag na Satī—ay magiging kabiyak ni Rudra (Śiva).
Verse 58
विष्णुरुवाच । इत्युक्त्वांतर्हितो जातः कृपां कृत्वा महेश्वरः । अभूतां सुखिनावावां स्वस्वकार्यपरायणौ
Wika ni Viṣṇu: “Pagkasabi niya nang gayon, si Mahādeva—si Maheśvara—ay nagpakita ng habag at naglaho sa paningin. Pagkaraan, kaming dalawa ay naging panatag at masikhay sa kani-kaniyang tungkulin.”
Verse 59
समयं प्राप्य सस्त्रीकावावां ब्रह्मन्न शंकरः । अवतीर्णस्स्वयं रुद्रनामा कैलाससंश्रयः
O Brahmā, nang dumating ang takdang panahon, si Śaṅkara mismo ay bumaba, taglay ang pangalang Rudra, at nanahan sa Kailāsa kasama ang kaniyang banal na kabiyak.
Verse 60
अवतीर्णा शिवा स्यात्सा सतीनाम प्रजेश्वर । तदुत्पादनहेतोर्हि यत्नोतः कार्य एव वै
O Panginoon ng mga nilalang (Prajēśvara), Siya na tunay na Śivā ay bumaba bilang Satī. Kaya, upang maganap ang mismong pagpapakita Niya, tiyak na dapat isagawa ang taimtim na pagsisikap.
Verse 61
इत्युक्त्वांतर्दधे विष्णुः कृत्वा स करुणां परम् । प्राप्नुवं प्रमुदं चाथ ह्यधिकं गतमत्सरः
Pagkasabi nito, naglaho si Panginoong Viṣṇu, na naghayag ng sukdulang habag. Pagkaraan, ang isa pa ay nagkamit ng dakilang galak, sapagkat ang inggit ay lubusang napawi.
Brahmā, reflecting on Śiva’s transcendence after Kāma’s departure, offers hymns and receives Viṣṇu’s swift manifestation (darśana) in a four-armed form.
It frames Śiva as beyond ordinary affect and attachment, prompting a doctrinal question about divine participation in relational life; the narrative answers through grace, līlā, and śakti-based explanations that preserve transcendence while allowing purposive action.
Viṣṇu is depicted as caturbhuja (four-armed), aravindākṣa (lotus-eyed), gadādhara (bearing a mace), pītāmbara-clad (yellow garment), and bhaktapriya (devotee-beloved).