शिवशिवयोर्जगत्पितृमातृत्व-प्रतिपादनं तथा मेनायाः विमोहः (Śiva–Śivā as Cosmic Father and Mother; Menā’s Delusion and the Sages’ Intervention)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । जगत्पिता शिवः प्रोक्तो जगन्माता शिवा मता । तस्माद्देया त्वया कन्या शंकराय महात्मने

Sinabi ng mga Ṛṣi: “Ipinahayag si Śiva bilang Ama ng sansinukob, at si Śivā naman ay kinikilalang Ina ng sansinukob. Kaya nararapat mong ipakasal ang iyong anak na babae kay Śaṅkara, ang Panginoong dakila ang loob.”

Verse 2

एवं कृत्वा हिमगिरे सार्थकं ते भवेज्जनुः । जगद्गुरोर्गुरुस्त्वं हि भविष्यसि न संशयः

O anak na babae ng Himalaya, sa paggawa nito, ang iyong pagsilang ay magiging ganap na may saysay. Tunay, ikaw ay magiging guro ng Guru ng daigdig (Panginoong Śiva)—walang alinlangan.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । एवं वचनमाकर्ण्य सप्तर्षीणां मुनीश्वर । प्रणम्य तान्करौ बद्ध्वा गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

Sinabi ni Brahmā: O pinakamainam sa mga pantas, nang marinig ang mga salitang iyon ng Pitong Ṛṣi, yumukod ang Hari ng mga Bundok sa kanila; at nang magkasalikop ang mga kamay sa paggalang, nagsalita siya nang ganito.

Verse 4

हिमालय उवाच । सप्तर्षयो महाभागा भवद्भिर्यदुदीरितम् । तत्प्रमाणीकृतं मे हि पुरैव गिरिशेच्छया

Wika ni Himālaya: “O mapalad na Pitong Rishi, ang inyong sinabi ay matagal ko nang tinanggap bilang ganap na kapani-paniwala, ayon sa kalooban ni Girīśa (Panginoong Śiva).”

Verse 5

इदानीमेक आगत्य विप्रो वैष्णवधर्मवान् । शिवमुद्दिश्य सुप्रीत्या विपरीतं वचोऽब्रवीत्

Noon din, may dumating na isang brāhmaṇa—isang masunurin sa mga gawi ng pananampalatayang Vaiṣṇava—at bagaman tinutukoy si Śiva na wari’y may paggalang at pag-ibig, nagsalita siya ng mga salitang salungat (sa katotohanan at wastong debosyon).

Verse 6

तदारभ्य शिवामाता ज्ञानभ्रष्टा बभूव ह । सुताविवाहं रुद्रेण योगिना तेन नेच्छति

Mula noon, ang Ina ni Śivā ay nawalan ng wastong pagkaunawa; kaya hindi niya ninanais ang pag-aasawa ng kaniyang anak na babae kay Rudra, ang ascetikong Yogin.

Verse 7

कोपागारमगात्सा हि सुतप्ता मलिनाम्बरा । कृत्वा महाहठं विप्रा बोध्यमानापिऽनाबुधत्

O mga brāhmaṇa, siya—nag-aalab sa dalamhati at nakasuot ng maruruming kasuotan—ay pumasok sa silid ng poot. Sa pagkapit sa isang malaking katigasan ng loob, hindi siya nakinig kahit paulit-ulit na pinapayuhan.

Verse 9

अहं च ज्ञानविभ्रष्टो जातोहं सत्यमीर्य्यते । दातुं सुतां महेशाय नेच्छामि भिक्षुरूपिणे । ब्रह्मोवाचैत्युक्त्वा शैलराजस्तु शिवमायाविमोहितः । तूष्णीं बभूव तत्रस्थो मुनीनां मध्यतो मुने

“Ako man ay naging nalilito ang pag-unawa—tunay ngang gayon. Hindi ko nais ibigay ang aking anak na babae kay Maheśa habang Siya’y nasa anyo ng isang pulubi.” Sabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, ang panginoon ng mga bundok—nalinlang ng māyā ni Śiva—ay tumindig sa gitna ng mga muni, O pantas, at nanahimik.

Verse 10

सर्वे सप्तर्षयस्ते हि शिवमायां प्रशस्य वै । प्रेषयामासुरथ तां मेनकां प्रत्यरुन्धतीम्

Tunay nga, pinuri ng lahat ng Pitong Ṛṣi ang kamangha-manghang kapangyarihan ng māyā ni Śiva; at saka nila isinugo si Menakā kay Arundhatī upang lumapit dala ang kanilang mensahe.

Verse 11

अथ पत्युस्समादाय निदेशं ज्ञानदा हि सा । जगामारुन्धती तूर्णं यत्र मेना च पार्वती

Pagkaraan, si Arundhatī—ang nagkakaloob ng tunay na pagkaunawa—ay tinanggap ang tagubilin ng kanyang asawa at nagmadaling tumungo sa kinaroroonan nina Menā at Pārvatī.

Verse 12

गत्वा ददर्श मेनां तां शयानां शोकमूर्च्छिताम् । उवाच मधुरं साध्वी सावधाना हितं वचः

Pagdating niya roon, nakita niya si Menā na nakahiga, nawalan ng malay dahil sa dalamhati. Pagkaraan, ang banal na babae ay nagsalita nang marahan, maingat, at may mga salitang para sa tunay na kapakanan ni Menā.

Verse 13

अरुन्धत्युवाच । उत्तिष्ठ मेनके साध्वि त्वद्गृहेऽहमरुन्धती । आगता मुनयश्चापि सप्तायाताः कृपालवः

Sinabi ni Arundhatī: “Bumangon ka, O marangal na Menakā; ako, si Arundhatī, ay dumating na sa iyong tahanan. Dumating na rin ang mga rishi—pitong mahabagin ang narito.”

Verse 14

ब्रह्मोवाच । अरुन्धतीस्वरं श्रुत्वा शीघ्रमुत्थाय मेनका । उवाच शिरसा नत्वा तां पद्मामिव तेजसा

Wika ni Brahmā: Nang marinig ang tinig ni Arundhatī, agad na tumindig si Menakā. Yumukod na nakayuko ang ulo, kinausap niya siya—nagniningning na parang lotus sa kaningningan.

Verse 15

मेनोवाच । अहोद्य किमिदं पुण्यमस्माकं पुण्यजन्मनाम् । वधूर्जगद्विधेः पत्नी वसिष्ठस्यागतेह वै

Wika ni Mena: “Ah! Anong dakilang bisa ang dumating sa amin ngayon—sa amin na isinilang sa marangal at banal na angkan? Tunay ngang dumating dito ang babaing ikakasal, ang maybahay ng Tagapag-ayos ng sanlibutan, kasama si Vasiṣṭha.”

Verse 16

किमर्थमागता देवि तन्मे ब्रूहि विशेषतः । अहं दासीसमा ते हि ससुता करुणां कुरु

O Diyosa, sa anong layon ka pumarito? Ipaalam mo sa akin nang malinaw at detalyado. Ako’y gaya ng iyong alilang babae, kasama ang aking anak na lalaki; maawa ka at magpakita ng habag sa amin.

Verse 17

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मेनकां साध्वी बोधयित्वा च तां बहु । तथागता च सुप्रीत्या सास्ते यत्रर्षयोऽपि ते

Sinabi ni Brahmā: Pagkasabi nito, ang banal na babae (Pārvatī) ay nagpaunawa at nagturo kay Menakā nang mahaba. Pagkaraan, puspos ng malaking galak, nagtungo siya sa pook na tinutuluyan din ng mga rishi.

Verse 18

अथ शैलेश्वरं ते च बोधयामासुरादरात् । स्मृत्वा शिवपदद्वन्द्वं सर्वे वाक्यविशारदाः

Pagkaraan, buong paggalang nilang ginising si Śaileśvara. At silang lahat na bihasa sa pananalita, na inaalala ang dalawang banal na salita ni Śiva, ay nagsalita sa kanya.

Verse 19

ऋषय ऊचुः । शैलेन्द्र श्रूयतां वाक्यमस्माकं शुभकारणम् । शिवाय पार्वतीं देहि संहर्त्तुः श्वशुरो भव

Sinabi ng mga rishi: “O panginoon ng mga bundok, pakinggan ang aming mga salita na nagdudulot ng pagpapala. Ipagkaloob si Pārvatī kay Śiva bilang asawa, at maging biyenan ng Tagapagwasak (Saṃhartā).”

Verse 20

अयाचितारं सर्वेशं प्रार्थयामास यत्नतः । तारकस्य विनाशाय ब्रह्मासम्बंधकर्म्मणि

Sa masidhing pagsisikap, nanalangin siya sa Panginoon ng lahat—na hindi kailangang suyuin ninuman—upang mawasak si Tāraka, bilang gawaing kaugnay ng itinakdang tungkulin ni Brahmā.

Verse 21

नोत्सुको दारसंयोगे शंकरो योगिनां वरः । विधेः प्रार्थनया देवस्तव कन्यां ग्रहीष्यति

Si Śaṅkara, ang pinakadakila sa mga yogin, ay hindi sabik sa pagsasamang mag-asawa. Ngunit sa mapagpakumbabang panalangin ni Vidhātā (Brahmā), tatanggapin ng Banal na Panginoon ang iyong anak na babae bilang kabiyak.

Verse 22

दुहितुस्ते तपस्तप्तं प्रतिज्ञानं चकार सा । हेतुद्वयेन योगीन्द्रो विवाहं च करिष्यति

Ang iyong anak na babae ay nagsagawa ng mahigpit na tapas at gumawa rin ng matibay na panata. Dahil sa dalawang dahilang ito, ang Panginoon ng mga yogin (Śiva) ay tunay na tatanggap sa kasal.

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ऋषीणां वचनं श्रुत्वा प्रहस्य स हिमालयः । उवाच किञ्चिद्भीतस्तु परं विनयपूर्वकम्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ni Himālaya ang mga salita ng mga rishi, siya’y napangiti; subalit may bahagyang pangamba, nagsalita siya nang lubos na mapagpakumbaba at magalang.

Verse 24

हिमालय उवाच । शिवस्य राजसामग्रीं न हि पश्यामि काञ्चन । कञ्चिदाश्रयमैश्वर्यं कं वा स्वजनबान्धवम्

Wika ni Himālaya: “Wala akong nakikitang anumang kagamitang panghari kay Śiva—ni wala ring luklukan ng kapangyarihang makamundo na masasandigan, ni bilog ng mga kamag‑anak at kaanak.”

Verse 25

नेच्छाम्यति विनिर्लिप्तयोगिने स्वां सुतामहम् । यूयं वेदविधातुश्च पुत्रा वदत निश्चितम्

“Ayaw kong ibigay ang sarili kong anak na babae sa yogin na lubos na walang pagkakabit sa mundo. Kayong mga anak kong lalaki—na tagapag-ayos din ng landas ng Veda—magsalita nang tiyak kung ano ang nararapat gawin.”

Verse 26

वरायाननुरूपाय पिता कन्यां ददाति चेत् । कामान्मोहाद्भयाल्लोभात्स नष्टो नरकं यजेत्

Kapag ibinigay ng ama ang kanyang anak na babae sa lalaking hindi angkop sa kanya—dahil sa pagnanasa, pagkalito, takot, o kasakiman—siya’y mapapahamak sa espiritu at mahuhulog sa impiyerno.

Verse 27

न हि दास्याम्यहं कन्यामिच्छया शूलपाणये । यद्विधानं भवेद्योग्यमृषयस्त द्विधीयताम्

“Hindi ko ibibigay ang aking anak na babae kay Śūlapāṇi (Śiva) ayon lamang sa sariling kapritso. O mga rishi, anumang paraang wasto at angkop ayon sa banal na kautusan—iyon ang itakda at ganap na isagawa.”

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमागस्य मुनीश्वर । प्रत्युवाच वसिष्ठस्तं तेषां वाक्यविशारद

Wika ni Brahmā: O pinakamainam sa mga pantas, nang marinig ang mga salita ni Himālaya nang gayon, si Vasiṣṭha—na bihasa sa wastong pananalita sa kanilang kalipunan—ay sumagot sa kanya.

Verse 29

वसिष्ठ उवाच । शृणु शैलेश मद्वाक्यं सर्वथा ते हितावहम् । धर्माविरुद्धं सत्यश्च परत्रेह मुदावहम्

Wika ni Vasiṣṭha: “O Panginoon ng Bundok, pakinggan mo ang aking mga salita; lubos itong para sa iyong kapakanan. Hindi ito salungat sa dharma, ito’y totoo, at nagdudulot ng kagalakan dito sa daigdig at sa kabilang-buhay.”

Verse 30

वचनं त्रिविधं शैल लौकिके वैदिकेऽपि च । सर्वं जानाति शास्त्रज्ञो निर्मलज्ञानचक्षुषा

O isinilang sa bundok, ang pananalita ay may tatlong uri—sa gamit ng daigdig at maging sa saklaw ng Veda. Nauunawaan ng dalubhasa sa śāstra ang lahat, sa pamamagitan ng malinis na mata ng tunay na kaalaman.

Verse 31

असत्यमहितं पश्चात्सांप्रतं श्रुतिसुन्दरम् । सुबुद्धिर्वक्ति शत्रुर्हि हितं नैव कदाचन

Ang di-totoo at nakapipinsala ay maaaring sabihin kalaunan na wari’y “maganda sa pandinig” sa kasalukuyan. Ngunit ang kaaway—kahit matalino—hindi kailanman tunay na nagsasabi ng makabubuti sa iyo.

Verse 32

आदावप्रीतिजनकं परिणामे सुखावहम् । दयालुर्धमशीलो हि बोधयत्येव बांधवः

Ang tunay na kamag-anak—mahabagin at matatag sa dharma—maaaring magsalita sa simula ng mga salitang nakaiinis, ngunit sa huli’y nagdudulot ng kagalingan at ligaya; kaya tiyak siyang umaalalay, sumasaway, at gumigising sa tao sa tamang landas.

Verse 33

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे गिरिसांत्वनोनाम त्रयस्त्रिंशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-tatlumpu’t tatlong kabanata, na tinatawag na “Girisāṃtvanā” (Ang Pag-aliw sa Bundok), sa Pārvatīkhaṇḍa (ikatlong bahagi) ng Rudra Saṃhitā (ikalawang dibisyon) ng kagalang-galang na Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 34

एवञ्च त्रिविधं शैल नीतिशास्त्रोदितं वचः । कथ्यतां त्रिषु मध्ये किं ब्रुवे वाक्यं त्वदीप्सितम्

Kaya nga, O Bundok, ang pahayag na itinuturo sa nīti-śāstra (agham ng wastong asal) ay may tatlong uri. Sabihin mo sa akin—sa tatlong ito, alin ang ninanais mong landas? Anong mga salita ang aking bibigkasin ayon sa iyong nais?

Verse 35

ब्राह्मसम्पद्विहीनश्च शंकरस्त्रिदशेश्वरः । तत्त्वज्ञानसमुद्रेषु सन्निमग्नैकमानसः

Bagaman salat sa makamundong yaman at dangal na Brahmanikal, si Śaṅkara—Panginoon ng mga diyos—ay nanatiling iisa ang diwa, di matinag, at lubos na lumubog sa karagatan ng tunay na kaalaman tungkol sa Katotohanan.

Verse 36

ज्ञानानन्दस्येश्वरस्य ब्राह्मवस्तुषु का स्पृहा । गृही ददाति स्वसुतां राज्यसम्पत्तिशालिने

Anong pagnanasa ang maaaring taglayin ng Panginoon—na ang likas Niya ay kaligayahan ng dalisay na kaalaman—sa mga pag-aari ng sanlibutan? Gayunman, ang isang maybahay ay ipinapakasal ang sariling anak na babae sa taong may kaharian at kasaganaan.

Verse 37

कन्यकां दुःखिने दत्त्वा कन्याघाती भवेत्पिता । को वेद शंकरो दुःखी कुबेरो यस्य किंकरः

Kapag ibinigay ng ama ang anak na dalaga sa isang lalaking dukha at nagdurusa, ang ama ay tila nagiging mamamatay ng sariling anak. Sino ang makapagsasabing si Śaṅkara ay “malas,” kung si Kubera mismo ay tagapaglingkod Niya?

Verse 38

भ्रूभङ्गलीलया सृष्टिं स्रष्टुं हर्त्तुं क्षमो हि सः । निर्गुणः परमात्मा च परेशः प्रकृतेः परः

Sa pamamagitan lamang ng mapaglarong galaw ng Kanyang kilay, tunay Niyang nalilikha ang sansinukob at nalulusaw din ito. Siya ang Walang-Katangian na Kataas-taasang Sarili, ang Pinakamataas na Panginoon, na lampas sa Prakṛti (likas na materyal).

Verse 39

यस्य च त्रिविधा मूर्त्तिर्विधा तुस्सृष्टिकर्मणि । सृष्टिस्थित्यन्तजननी ब्रह्मविष्णुहराभिधा

Siya na ang anyo ay tatluhan, itinatag para sa gawain ng paglikha. At ang kapangyarihang pinagmumulan ng paglikha, pag-iingat, at pagwawakas ay nakikilala sa mga pangalang Brahmā, Viṣṇu, at Hara.

Verse 40

ब्रह्मा च ब्रह्मलोकस्थो विष्णुः क्षीरोदवासकृत् । हरः कैलासनिलयः सर्वाः शिवविभूतयः

Si Brahmā ay nananahan sa Brahma-loka; si Viṣṇu ay naninirahan sa Karagatang Gatas; at si Hara ay nasa Kailāsa—ngunit ang lahat ng mga tahanan at kapangyarihang ito ay tunay na mga pagpapakita ng vibhūti, ang maharlikang kaluwalhatian ni Śiva.

Verse 41

धत्ते च त्रिविधा मूर्ती प्रकृतिः शिवसम्भवा । अंशेन लीलया सृष्टौ कलया बहुधा अपि

At ang Prakṛti na nagmumula kay Śiva ay nagtataglay ng tatluhang anyo. Sa paglikha, Siya’y nagpapakita nang mapaglaro (līlā) sa pamamagitan ng isang bahagi (aṁśa), at sa marami pang paraan sa pamamagitan ng Kaniyang mga kalā at kapangyarihan.

Verse 42

मुखोद्भवा स्वयं वाणी वागधिष्ठातृदेवता । वक्षःस्थलोद्भवा लक्ष्मीस्सर्वसम्पत्स्वरूपिणी

Mula sa Kaniyang bibig ay sumilang si Vāṇī mismo—ang diyosang namamahala sa pananalita. At mula sa Kaniyang dibdib ay sumilang si Lakṣmī, na ang likas ay kaganapan ng lahat ng kasaganaan at mapalad na biyaya.

Verse 43

शिवा तेजस्सु देवानामाविर्भावं चकार सा । निहत्य दानवान्सर्वान्देवेभ्यश्च श्रियं ददौ

Si Śivā (Pārvatī), na nagpakita bilang maningning na kapangyarihan sa loob ng ningning ng mga Deva, ay lumitaw sa kanilang gitna; at matapos lipulin ang lahat ng Dānava, ipinagkaloob niya sa mga Deva ang śrī—kasaganaan at banal na kapalaran.

Verse 44

प्राप कल्पान्तरे जन्म जठरे दक्ष योषितः । नाम्ना सती हरं प्राप दक्षस्तस्मै ददौ च ताम्

Sa isa pang pag-ikot ng panahon (sa sumunod na kalpa), siya’y isinilang sa sinapupunan ng asawa ni Dakṣa. Tinawag na Satī, nakamit niya si Panginoong Hara (Śiva); at ibinigay siya ni Dakṣa sa Kanya bilang kabiyak sa banal na kasal.

Verse 45

देहं तत्याज योगेन श्रुत्वा सा भर्तृनिन्दनम् । साद्य त्वत्तस्तु मेनायां जज्ञे जठरतश्शिवा

Nang marinig niya ang paglapastangan sa kanyang Panginoon, iniwan niya ang kanyang katawan sa pamamagitan ng kapangyarihang yoga. At tunay nga, mula sa iyo rin, siya’y agad na isinilang muli—si Śivā—sa sinapupunan ni Menā.

Verse 46

शिवा शिवस्य पत्नीयं शैल जन्मनिजन्मनि । कल्पेकल्पे बुद्धिरूपा ज्ञानिनां जननी परा

Siya si Śivā, ang kabiyak ni Śiva—muling isinisilang bilang anak na babae ng Bundok. Sa bawat kalpa, lumilitaw siya bilang anyo ng dakilang buddhi, ang kataas-taasang Ina ng mga pantas, na umaakay sa kanila sa kaalamang nagpapalaya.

Verse 47

जायते स्म सदा सिद्धा सिद्धिदा सिद्धिरूपिणी । सत्या अस्थि चिताभस्म भक्त्या धत्ते हरस्स्वयम्

Siya’y laging isinisilang bilang Siddhā—tagapagkaloob ng mga siddhi, at mismong anyo ng ganap na tagumpay espirituwal. Tunay nga: si Hara (Śiva) mismo, dahil sa bhakti, ay nagdadala ng banal na abo mula sa pyre at abo ng mga buto.

Verse 48

अतस्त्वं स्वेच्छया कन्यां देहि भद्रां हराय च । अथवा सा स्वयं कान्तस्थाने यास्यत्यदास्यसि

Kaya nga, sa sarili mong kalooban, ibigay ang mapalad na dalaga kay Hara (Śiva). Kung hindi, siya mismo ang tutungo sa kinaroroonan ng kanyang minamahal; at sa huli, kailangan mo rin siyang ipagkaloob.

Verse 49

कृत्वा प्रतिज्ञां देवेशो दृष्ट्वा क्लेशमसंख्यकम् । दुहितुस्ते तपःस्थानमाजगाम द्विजात्मकः

Matapos gawin ang kanyang panata, ang Panginoon ng mga diyos—nang makita ang di-mabilang na paghihirap ng iyong anak—ay dumating sa pook ng kanyang tapas, na nag-anyong isang brahmin (dvija, dalawang ulit na isinilang).

Verse 50

तामाश्वास्य वरं दत्त्वा जगाम निजमन्दिरम् । तत्प्रार्थनावशाच्छम्भुर्ययाचे त्वां शिवां गिरे

Matapos siyang aliwin at pagkalooban ng biyaya, bumalik siya sa sariling tahanan. Pagkaraan, dahil sa taimtim niyang panalangin, hinanap ka ni Śambhu—O mapalad na Śivā, anak ng bundok.

Verse 51

अंगीकृतं युवाभ्यां तच्छिवभक्तिरतात्मना । विपरीतमतिर्जाता वद कस्माद्गिरीश्वर

O Girīśvara, tinanggap mo iyon nang may pusong nakalubog sa Śiva-bhakti; bakit ngayon ay sumibol ang salungat na hangarin? Sabihin mo—ano ang dahilan?

Verse 52

तद्गत्वा प्रभुणा देव प्रार्थितेन त्वदन्तिकम् । प्रस्थापिता वयं शीघ्रं ह्यृषयस्साप्यरुन्धती

“O Deva, nang kami’y makarating doon, taimtim kaming pinakiusapan ng Panginoon at agad na isinugo sa iyong harapan—kami, ang mga rishi, kasama si Arundhatī.”

Verse 53

शिक्षयामो वयं त्वा हि दत्त्वा रुद्राय पार्वतीम् । एवंकृते महानन्दो भविष्यति गिरे तव

“Tunay, kami ang magtuturo sa iyo: ibigay si Pārvatī kay Rudra. Kapag naganap ito, O Bundok, dakilang kagalakan ang sisilang para sa iyo.”

Verse 54

शिवां शिवाय शैलेन्द्र स्वेच्छया चेन्न दास्यसि । भविता तद्विवाहोऽत्र भवितव्यबलेन हि

O Śailendra, panginoon ng mga bundok, kung hindi mo kusang ibibigay si Śivā (Pārvatī) kay Śiva, gayon pa man, ang kanilang kasal ay tiyak na magaganap dito—sa di-mapipigil na lakas ng itinakdang kapalaran.

Verse 55

वरं ददौ शिवायै स तपन्त्यै तात शंकरः । नहीश्वरप्रतिज्ञातं विपरीताय कल्पते

O minamahal, ipinagkaloob ni Śaṅkara ang isang biyaya kay Śivā (Pārvatī) habang siya’y nagsasagawa ng matinding pagninilay at pag-aayuno; sapagkat ang ipinangako ng Panginoon ay hindi kailanman magiging salungat sa Kanyang banal na pasya.

Verse 56

अहो प्रतिज्ञा दुर्लंघ्या साधूनामीशवर्तिनाम् । सर्वेषां जगतां मध्ये किमीशस्य पुनर्गिरे

Ah! Ang panata ng mga banal na namumuhay sa ilalim ng pamamahala ng Panginoon ay tunay na mahirap labagin. Sa lahat ng daigdig, anong kapangyarihan ang makapagpapabago pa sa salita ng Panginoon?

Verse 57

एको महेन्द्रश्शैलानां पक्षांश्चिच्छेद लीलया । पार्वती लीलया मेरोश्शृङ्गभङ्गं चकार च

Sa isang paglalaro lamang, si Mahendra mag-isa ang pumutol sa ‘mga pakpak’ ng mga bundok; gayundin, sa sariling lakas ng lila, nabasag ni Pārvatī maging ang tuktok ng Meru.

Verse 58

एकार्थे नहि शैलेश नाश्यास्सर्वा हि सम्पदः । एकं त्यजेत्कुलस्यार्थे श्रुतिरेषा सनातनी

O Panginoon ng mga bundok, kapag ang iisang layon ay hindi pinanghahawakan, napaparam ang lahat ng kasaganaan. Para sa kapakanan ng angkan, dapat isuko kahit ang isa; ito ang walang hanggang aral ng Śruti.

Verse 59

दत्त्वा विप्राय स्वसुतामनरण्यो नृपेश्वर । ब्राह्मणाद्भयमापन्नो ररक्ष निजसम्पदम्

Matapos ibigay ang sariling anak na babae sa isang brāhmaṇa, si Haring Anaraṇya—dahil sa takot sa kapangyarihan ng brāhmaṇa—ay nagbantay at nag-ingat sa kanyang kayamanan at mga ari-arian.

Verse 60

तमाशु बोधयामासुर्नीतिशास्त्रविदो जनाः । ब्रह्मशापाद्विभीताश्च गुरवो ज्ञातिसत्तमाः

Pagkaraan, ang mga taong bihasa sa mga śāstra ng wastong asal ay agad siyang tinuruan. Ang mga nakatatanda at mga guro—ang pinakadakila sa kanyang mga kamag-anak—ay natakot din sa sumpa ni Brahmā kaya nagmadaling magpayo sa kaniya.

Verse 61

शैलराज त्वमप्येव सुतां दत्त्वा शिवाय च । रक्ष सर्वान्बंधुवर्गान्वशं कुरु सुरानपि

O Hari ng mga Bundok, ikaw man, matapos mong ihandog ang iyong anak na babae kay Śiva, ay ingatan ang lahat ng iyong mga kamag-anak; at pasunurin maging ang mga diyos sa iyong mapagpalang kapangyarihan.

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वसिष्ठस्य वचनं स प्रह स्य च । पप्रच्छ नृपवार्त्ताश्च हृदयेन विदूयता

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salita ni Vasiṣṭha, siya’y ngumiti; subalit sa pusong nag-aalab sa loob, muling nagtanong siya tungkol sa kalagayan at mga gawain ng hari.

Verse 63

हिमालय उवाच । कस्य वंशोद्भवो ब्रह्मन्ननरण्यो नृपश्चसः । सुतां दत्त्वा स च कथं ररक्षाखिलसम्पदः

Wika ni Himālaya: “O Brahmana, saang angkan nagmula ang haring si Anaraṇya? At matapos niyang ipakasal ang kaniyang anak na babae, paano niya napanatili at napangalagaan ang lahat ng kaniyang kasaganaan at ari-arian?”

Verse 64

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वसिष्ठस्तु शैलवाक्यं प्रसन्नधीः । प्रोवाच गिरये तस्मै नृपवार्त्ता सुखावहाम्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ng Bundok, si Vasiṣṭha—payapa at nalulugod ang isipan—ay nagsalita sa bundok na iyon, at naghatid ng kaaya-aya at nakapagpapasayang balita tungkol sa hari.