पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम् (Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman)

Verse 1

पार्वत्युवाच । एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिदन्योयमागतः । इदानीं सकलं ज्ञातमवध्यस्त्वम्विशेषतः

Sinabi ni Pārvatī: “Hanggang doon lamang ang alam ko—na may ibang dumating dito. Ngunit ngayon ay malinaw na ang lahat: ikaw, higit sa lahat, ay di-mapapatay at di-matatalo.”

Verse 2

त्वयोक्तं विदितं देव तदलीकं न चान्यथा । यदि त्वयोदितं स्याद्वै विरुद्धं नोच्यते त्वया

“O Deva, ang sinabi mo ay batid na totoo—hindi kailanman huwad at hindi rin maaaring iba. Tunay nga, kung may anumang salungat, hindi mo iyon bibigkasin.”

Verse 3

कदाचिद्दृश्यते तादृक् वेषधारी महेश्वरः । स्वलीलया परब्रह्म स्वरागोपात्तविग्रहः

Kung minsan, tunay na nakikita si Mahādeva na may gayong anyo at bihis. Ang Kataas-taasang Brahman, sa sarili Niyang banal na līlā, ay kusang nag-aangkin ng nahahayag na katawan ayon sa Kanyang malayang kalooban at ligaya.

Verse 4

ब्रह्मचारिस्वरूपेण प्रतारयितुमुद्यतः । आगतश्छलसंयुक्तं वचोवादीः कुयुक्तितः

Sa pag-aanyong brahmacārin (selibat na asceta), dumating siya na may layong dayain siya; may panlilinlang sa puso, nagsalita siya ng mga salitang hinabi mula sa baluktot na pangangatwiran.

Verse 5

शंकरस्य स्वरूपं तु जानामि सुविशेषतः । शिवतत्त्वमतो वच्मि सुविचार्य्य यथार्हतः

Nalalaman ko ang tunay na kalikasan ni Śaṅkara nang may natatanging linaw. Kaya, matapos pagnilayan nang wasto at ayon sa nararapat, ngayon ay magsasalita ako tungkol sa tattva, ang prinsipyo ni Śiva.

Verse 6

वस्तुतो निर्गुणो ब्रह्म सगुणः कारणेन सः । कुतो जातिर्भवेत्तस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः

Sa katotohanan, ang Brahman (Kataas-taasang Katotohanan) ay lampas sa mga guṇa; subalit upang maging saligan ng sanhi, Siya’y sinasambit na may mga katangian. Paano nga magkakaroon ng “kapanganakan” ang Yaong Katotohanang iyon—lumalampas sa guṇa, ngunit wari’y pinagmumulan ng lahat ng katangian?

Verse 7

स सर्वासां हि विद्यानामधिष्ठानं सदाशिवः । किं तस्य विद्यया कार्य्यं पूर्णस्य परमात्मनः

Tunay nga, si Sadāśiva ang saligan at sandigan ng lahat ng kaalaman. Ano pa ang kailangan ng ganap na Kataas-taasang Sarili (Paramātman) sa kaalaman bilang kasangkapan, kung Siya’y lubos na sa Kanyang sarili?

Verse 8

वेदा उच्छ्वासरूपेण पुरा दत्ताश्च विष्णवे । शंभुना तेन कल्पादौ तत्समः कोऽस्ति सुप्रभुः

Noong unang panahon, ang mga Veda—na nahayag bilang mismong hininga ni Śambhu—ay ipinagkaloob kay Viṣṇu. Kaya sa pasimula ng kalpa, sino ang maihahambing sa lubhang maningning na Panginoong Śambhu?

Verse 9

सर्वेषामादिभूतस्य वयोमानं कुतस्ततः । प्रकृतिस्तु ततो जाता किं शक्तेस्तस्य कारणम्

Saan magmumula ang sukat ng edad para sa Kanya na siyang unang pinagmulan ng lahat? At kung ang Prakṛti ay sinasabing nagmumula sa Kanya, ano nga ba ang maaaring maging sanhi ng Kanyang Śakti?

Verse 10

ये भजंति च तं प्रीत्या शक्तीशं शंकरं सदा । तस्मै शक्तित्रयं शंभुः स ददाति सदाव्ययम्

Yaong mga laging sumasamba kay Śaṅkara—si Śambhu, Panginoon ng Śakti—nang may pag-ibig at debosyon: sa kanila’y ipinagkakaloob ni Śambhu ang tatluhang kapangyarihang banal, di-nasisira at walang hanggan.

Verse 11

तस्यैव भजनाज्जीवो मृत्युं जयति निर्भयः । तस्मान्मृत्युंजयन्नाम प्रसिद्धम्भुवनत्रये

Sa pagsamba sa Kanya lamang, napagwawagi ng jīva ang kamatayan at nagiging walang takot. Kaya sa tatlong daigdig Siya’y tanyag sa pangalang “Mṛtyuñjaya,” ang Mananakop ng Kamatayan.

Verse 12

तस्यैव पक्षपातेन विष्णुर्विष्णुत्वमाप्नुयात् । ब्रह्मत्वं च यथा ब्रह्मा देवा देवत्वमेव च

Sa Kanyang tanging biyaya at pagkalinga, natatamo ni Viṣṇu ang pagiging Viṣṇu; gayundin, natatamo ni Brahmā ang pagiging Brahmā, at natatamo ng mga deva ang kanilang mismong pagka-diyos.

Verse 13

दर्शनार्थं शिवस्यादौ यथा गच्छति देवराट् । भूतादयस्तत्परस्य द्वारपालाश्शिवस्य तु

Kung paanong ang hari ng mga diyos ay unang dumarating upang makamtan ang darśana ni Śiva, gayon din ang mga Bhūta at iba pang mga tagasunod—laging nakatuon sa Kanya—ay naglilingkod bilang mga bantay-pinto ni Śiva.

Verse 14

दण्डैश्च मुकुटं विद्धं मृष्टं भवति सर्वतः । किं तस्य बहुपक्षेण स्वयमेव महाप्रभुः

Kapag ang korona ay hinahampas at tinutusok ng mga pamalo, ito’y napapakinis at kumikislap sa lahat ng panig. Ano pa ang kailangan ng maraming pagtatalo? Ang Dakilang Panginoon mismo ang huling kapangyarihan.

Verse 15

कल्याणरूपिणस्तस्य सेवयेह न किं भवेत् । किं न्यूनं तस्य देवस्य मामिच्छति सदाशिवः

Sa paglilingkod sa Kanya na ang likas na anyo ay pawang pagpapala, anong kabutihan ang hindi lilitaw dito? Ano ang maaaring kulang sa banal na Panginoong iyon upang si Sadāśiva ay magnasa sa akin?

Verse 16

सप्तजन्मदरिद्रः स्यात्सेवेन्नो यदि शंकरम् । तस्यैतत्सेवनाल्लोको लक्ष्मीः स्यादनपायिनी

Kung ang tao ay hindi maglilingkod at sasamba kay Śaṅkara, mananatili siyang dukha kahit sa pitong kapanganakan. Ngunit sa mismong paglilingkod na iyon, si Lakṣmī—ang kasaganaan—ay nagiging di-nawawala at hindi lumilisan sa buhay.

Verse 17

यदग्रे सिद्धयोष्टौ च नित्यं नृत्यंति तोषितुम् । अवाङ्मुखास्सदा तत्र तद्धितं दुर्ल्लभं कुतः

Sa harap Niya, maging ang walong Siddhi—ang walong ganap na kapangyarihan—ay walang tigil na sumasayaw upang bigyang-lugod Siya, laging nakayuko ang mukha sa paggalang. Kaya paanong magiging mahirap makamtan ang pinakamataas na kabutihang Kanyang ipinagkakaloob?

Verse 18

यद्यस्य मंगालानीह सेवते शंकरस्य न । यथापि मंगलन्तस्य स्मरणादेव जायते

Kahit ang isang tao rito ay hindi pormal na nagsasagawa ng mga mapalad na pagtalima na kaugnay ni Śaṅkara, gayon pa man, ang pagpapala ay sumisibol sa kanya sa pag-alaala lamang sa Panginoong Mapalad na iyon.

Verse 19

यस्य पूजाप्रभावेण कामास्सिद्ध्यन्ति सर्वशः । कुतो विकारस्तस्यास्ति निर्विकारस्य सर्वदा

Sa bisa ng pagsamba sa Kanya, natutupad sa lahat ng paraan ang lahat ng minimithing layon. Kaya paano magkakaroon ng pagbabago o kapintasan sa Kanya na walang pagbabago magpakailanman?

Verse 20

शिवेति मंगलन्नाम मुखे यस्य निरन्तरम् । तस्यैव दर्शनादन्ये पवित्रास्संति सर्वदा

Ang sinumang sa kanyang mga labi ay walang patid na nananatili ang mapalad na Pangalan na “Śiva”—sa pagtanaw lamang sa gayong deboto, ang iba man ay nalilinis sa lahat ng panahon.

Verse 21

यद्यपूतम्भवेद्भस्म चितायाश्च त्वयोदितम् । नित्यमस्यांगगं देवैश्शिरोभिर्द्धार्यते कथम्

Kung, gaya ng sinabi mo, marumi ang abo mula sa punerarya (citā), paano kung gayon na ang mga deva ay palaging nagdadala ng banal na abong iyon sa kanilang katawan—lalo na sa kanilang ulo?

Verse 22

यो देवो जगतां कर्ता भर्ता हर्ता गुणान्वितः । निर्गुणश्शिवसंज्ञश्च स विज्ञेयः कथम्भवेत्

Paano tunay na makikilala ang Diyos na iyon—Siya na lumilikha, nagtataguyod, at muling naglalaho ng mga daigdig, bagaman kaugnay ng mga guṇa, ngunit Siya rin ay nirguṇa, na tinatawag na Śiva, ang Pinakamataas na Mapalad?

Verse 23

अगुणं ब्रह्मणो रूपं शिवस्य परमात्मनः । तत्कथं हि विजानन्ति त्वादृशास्तद्बहिर्मुखाः

Si Śiva, ang Kataas-taasang Sarili, ay may kalikasang Brahman na walang katangian (nirguṇa), lampas sa lahat ng guṇa. Kaya paano tunay na makikilala Siya ng mga tulad mo na nakaharap sa panlabas at lumilihis sa Kanya?

Verse 24

दुराचाराश्च पापाश्च देवेभ्यस्ते विनिर्गताः । तत्त्वं ते नैव जानन्ति शिवस्यागुणरूपिणः

Ang mga taong masama ang asal at makasalanan, bagaman nagmula sa mga deva, ay hindi man lamang nakaaalam sa tunay na katotohanan ni Śiva na lampas sa mga guṇa—nirguṇa.

Verse 25

शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् । आजन्मसंचितं पुण्यं भस्मीभवति तस्य तत्

Sa daigdig na ito, sinumang hindi nauunawaan ang tunay na kalikasan ni Śiva at Siya’y nilalait, ang kabutihang naipon mula pa sa pagsilang ay magiging abo para sa kanya.

Verse 26

त्वया निंदा कृता यात्र हरस्यामित तेजसः । त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्पापम्भजाम्यहम्

Sapagkat doon ay nagsalita ka ng panlalait laban kay Hara na may di-masukat na ningning, at sapagkat sumamba ka rin sa akin, kaya’t aking inaako sa aking sarili ang kasalanang iyon.

Verse 27

शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा सचेलं स्नानमाचरेत् । शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा प्रायश्चितं समाचरेत्

Kapag nakita ang napopoot kay Śiva, nararapat maligo ng paglilinis kahit nakasuot pa ng damit; at kapag nakita ang napopoot kay Śiva, nararapat ding magsagawa nang wasto ng prāyaścitta, ang gawaing pagtubos at pagsisisi.

Verse 28

रे रे दुष्ट त्वया चोक्तमहं जानामि शंकरम् । निश्चयेन न विज्ञातश्शिव एव सनातनः

“Hoy, ikaw na masama! Sinasabi mong, ‘Kilala ko si Śaṅkara.’ Ngunit sa katotohanan, tiyak na hindi mo pa nakikilala ang Walang-hanggang Śiva—Siya lamang ang Sanātana, ang Panginoong walang pasimula at laging nananatili.”

Verse 29

यथा तथा भवेद्रुद्रो यथा वा बहुरूपवान् । ममाभीष्टतमो नित्यं निर्विकारी सतां प्रियः

Anuman ang maging anyo ni Rudra—ganito man o ganoon, o sa di-mabilang na mga anyo—Siya ang lagi kong pinakamamahal. Siya’y di-nagbabago (nirvikārī) at walang hangganang minamahal ng mga banal at marurunong.

Verse 30

विष्णुर्ब्रह्मापि न समस्तस्य क्वापि महात्मनः । कुतोऽन्ये निर्जराद्याश्च कालाधीनास्सदैवतम्

Maging sina Viṣṇu at Brahmā ay hindi, sa anumang paraan, ang Kataas-taasang Dakilang Sarili na sumasaklaw sa lahat. Lalong hindi ang iba pang mga diyos—kabilang ang tinatawag na ‘di-namamatay’ na mga deva—na kasama ng kanilang pagka-diyos ay laging nasa ilalim ng Kapangyarihan ng Panahon (Kāla).

Verse 31

इति बुध्या समालोक्य स्वया सत्या सुतत्त्वतः । शिवार्थं वनमागत्य करोमि विपुलं तपः

Sa gayon, matapos magnilay sa sariling tunay na pag-unawa at maunawaan ang katotohanan gaya ng ito’y nararapat, nagtungo siya sa gubat alang-alang sa pag-abot kay Śiva at nagsagawa ng masaganang tapas, matinding pag-aayuno at pagninilay.

Verse 32

स एव परमेशानस्सर्वेशो भक्तवत्सलः । संप्राप्तुम्मेऽभिलाषो हि दीनानुग्रहकारकम्

Siya lamang ang Parameśāna, ang Kataas-taasang Panginoon, ang Panginoon ng lahat, na may malambing na pag-ibig sa mga deboto. Tunay, ang aking pananabik ay makamtan Siya—ang Nagkakaloob ng biyaya sa mapagpakumbaba at sa mga nagdurusa.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिजा सा हि गिरीश्वरसुता मुने । विरराम शिवं दध्यो निर्विकारेण चेतसा

Wika ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon, si Girijā—ang anak na babae ng Panginoon ng bundok—O pantas, ay tumahimik at, taglay ang isip na di-nagbabago at matatag, ay nagmuni-muni kay Śiva.

Verse 34

तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । पुनर्वचनमाख्यातुं यावदेव प्रचक्रमे

Nang marinig ang mga salita ng Diyosa, ang brahmacārī na iyon—tunay na isang dalawang-ulit-na-isinilang—ay agad muling nagsimulang ipahayag ang kanyang tugon.

Verse 35

उवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयां द्रुतम् । शिव सक्तमनोवृत्तिश्शिवनिंदापराङ्मुखी

Pagkatapos ay mabilis na nagsalita si Girija sa kanyang sariling kaibigan na si Vijaya—ang kanyang isip ay ganap na nakatuon kay Shiva, at tumalikod sa anumang paninirang-puri kay Shiva.

Verse 36

गिरिजोवाच । वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः । पुनर्वक्तुमनाश्चैव शिवनिंदां करिष्यति

Sinabi ni Girija: "Ang hamak na brahmin na ito ay dapat pigilan nang may pagsisikap, dahil siya ay nakatuon sa pakikipag-away. At muli, sa layuning magsalita pa, gagawa siya ng paninirang-puri kay Shiva."

Verse 37

न केवलम्भवेत्पापं निन्दां कर्तुश्शिवस्य हि । यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक् स भवेदिह

Ang kasalanan ay hindi lamang sa taong lumalait sa Panginoong Śiva. Sinumang makinig man lamang sa gayong paglapastangan ay nagiging kabahagi ng kasalanang iyon sa buhay na ito.

Verse 38

शिवनिन्दाकरो वध्यस्सर्वथा शिवकिंकरैः । ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्

Ang lumalait kay Śiva ay nararapat parusahan sa lahat ng paraan ng mga lingkod ni Śiva. Kahit siya’y isang brāhmaṇa, dapat siyang talikdan, at dapat lisanin agad ang pook na iyon.

Verse 39

अयं दुष्टः पुनर्निन्दां करिष्यति शिवस्य हि । ब्राह्मणत्वादवध्यश्चैत्त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा

“Ang masamang taong ito ay muling lalait sa Panginoong Śiva. Ngunit dahil siya’y brāhmaṇa, hindi siya dapat patayin; kaya dapat siyang talikdan at ilayo—gawing ‘di makita’ sa lahat ng paraan.”

Verse 40

हित्वैतत्स्थलमद्येव यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् । यथा संभाषणं न स्यादनेनाऽविदुषा पुनः

“Lisanin natin ang pook na ito ngayong araw din at magtungo sa iba nang walang antala, upang hindi na tayo muling makipag-usap sa mangmang na ito.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा चोमया यावत्पादमुत्क्षिप्यते मुने । असौ तावच्छिवस्साक्षादालंबे प्रियया स्वयम्

Wika ni Brahmā: “O pantas, nang masabi ni Umā ang gayon at iaangat na sana ang kaniyang paa, sa mismong sandaling iyon ay si Panginoong Śiva mismo—na hayagang nagpakita—ang kusang naging sandigan, bilang minamahal niyang asawa.”

Verse 42

कृत्वा स्वरूपं सुभगं शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखीं शिवः

Nag-anyong lubhang mapalad at marikit si Śiva, ayon sa nararapat sa pagninilay kay Śiva, at ipinamalas Niya ang anyong iyon kay Śivā (Pārvatī). Pagkaraan, nagsalita si Śiva sa kaniya habang siya’y nakatayo na nakayuko ang mukha sa mahinhin na paggalang.

Verse 43

शिव उवाच । कुत्र यास्यसि मां हित्वा न त्वं त्याज्या मया पुनः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि नादेयम्विद्यते तव

Wika ni Śiva: “Saan ka paroroon, iiwan mo Ako? Hindi ka na muling dapat Kong talikuran. Ako’y nalulugod—banggitin mo ang isang biyaya; para sa iyo, wala Akong ipagkakait.”

Verse 44

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः क्रीत एव ते । क्रीतोऽस्मि तवसौन्दर्यात्क्षणमेकं युगाय ते

“Mula sa araw na ito, ako’y iyong lingkod—na wari’y nabili ng sarili kong mga pag-aayuno at pagtitika para sa iyo. Nabihag ng iyong kagandahan, para bang ako’y nabili mo; para sa akin, ang isang saglit na kapiling ka ay nagiging tulad ng isang buong yuga.”

Verse 45

त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी । गिरिजे त्वं हि सद्बुध्या विचारय महेश्वरि

O Girijā, iwan mo na ang pagkamahiyain. Ikaw ang Aking walang-hanggang kabiyak. O Maheśvarī, sa iyong marangal na pag-unawa, pag-isipan mo itong mabuti.

Verse 46

मया परीक्षितासि त्वं बहुधा दृढमानसे । तत्क्षमस्वापराधम्मे लोकलीलानुसारिणः

O ikaw na matatag ang loob, sinubok kita sa maraming paraan. Kaya patawarin mo ang aking pagkukulang, sapagkat kumilos ako ayon sa līlā, ang makalangit na paglalaro ng Panginoon sa daigdig.

Verse 47

न त्वादृशीम्प्रणयिनीं पश्यामि च त्रिलोकके । सर्वथाहं तवाधीनस्स्वकामः पूर्य्यतां शिवे

Hindi ko nakikita, sa lahat ng tatlong mundo, ang isang minamahal na katulad mo. Sa bawat paraan ako ay nasa ilalim ng iyong kapangyarihan; kaya naman, O mapagpala (Shive), hayaang matupad ang aking sariling hangarin.

Verse 48

एहि प्रिये मत्सकाशं पत्नी त्वं मे वरस्तव । त्वया साकं द्रुतं यास्ये स्वगृहम्पर्वत्तोत्तमम्

Halika, mahal ko, lumapit ka sa Akin. Ikaw ay Aking asawa, at ang iyong biyaya ay ipinagkaloob na. Kasama mo, mabilis Akong pupunta sa Ating sariling maringal na tahanan—ang pinakadakila sa mga bundok.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते देवदेवेन पार्वती मुदमाप सा । तपोजातं तु यत्कष्टं तज्जहौ च पुरातनम्

Sinabi ni Brahma: Nang ang Panginoon ng mga panginoon ay nagsalita nang gayon, si Parvati ay napuno ng kagalakan. At ang dating paghihirap na nagmula sa kanyang mga pagpapakasakit, ay iniwan na niya noon.

Verse 50

सर्वः श्रमो विनष्टोभूत्स त्यास्तु मुनिसत्तम । फले जाते श्रमः पूर्वो जन्तोर्नाशमवाप्नुयात्

O pinakamainam sa mga pantas, tunay nga: kapag natamo na ang bunga, ang lahat ng naunang pagod ay wari’y naglalaho. Sa isang nilalang, paglitaw ng bunga ay nagpapawi sa dating hirap at hindi na ito gaanong nadarama.