कामदाहोत्तरवृत्तान्तः / Aftermath of Kāma’s Burning (Pārvatī’s Fear and Himavān’s Consolation)

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य त्रिलोककृत् । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शंकरस्य महात्मनः

Sinabi ni Narada: “O Vidhātr (Brahmā), mahal na ama—O lubhang marunong, alagad ni Viṣṇu, lumikha ng tatlong daigdig—ang kamangha-manghang salaysay tungkol sa dakilang-loob na Śaṅkara ay naipahayag na.”

Verse 2

भस्मीभूते स्मरे शंभुतृतीयनयनाग्निना । तस्मिन्प्रविष्टे जलधौ वद त्वं किमभूत्ततः

Nang si Kāma ay naging abo sa apoy ng ikatlong mata ni Śambhu, at pagkaraan ay pumasok sa karagatan, sabihin mo sa akin—ano ang nangyari pagkatapos?

Verse 3

किं चकार ततो देवी पार्वती कुधरात्मजः । गता कुत्र सखीभ्यां सा तद्वदाद्य दयानिधे

Kung gayon, ano ang ginawa ng Diyosa na si Pārvatī, ang anak ng bundok? Saan siya nagtungo kasama ang kaniyang mga kasama? O karagatang habag, isalaysay mo sa amin ngayon.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । महोतिकारकस्यैव स्वामिनो मम चादरात्

Wika ni Brahmā: “Makinig ka, anak na mahal—ikaw na lubhang marunong—sa banal na salaysay tungkol sa Panginoong may gasuklay na buwan (Śiva). Sa paggalang sa dakilang tagapagkaloob na iyon—na siya ring aking Panginoon—isasalaysay ko ito nang may debosyon.”

Verse 5

यदाहच्छंभुनेत्रोद्भवो हि मदनं शुचिः । महाशब्दोऽद्भुतोऽभूद्वै येनाकाशः प्रपूरितः

Nang ang dalisay na apoy na sumilang mula sa mata ni Śambhu (Śiva) ay tumama kay Madana (Kāma), isang kamangha-mangha at makapangyarihang ugong ang sumiklab—kaylaki’t pinuno ang buong kalangitan.

Verse 6

तेन शब्देन महता कामं दग्धं समीक्ष्य च । सखीभ्यां सह भीता सा ययौ स्वगृहमाकुला

Dahil sa napakalakas na ugong na iyon, nagulat siya at nakita si Kāma na nasunog na naging abo; sa takot, umalis siya kasama ang dalawa niyang kasama at nagbalik sa sariling tahanan na balisa ang loob.

Verse 7

तेन शब्देन हिमवान्परिवारसमन्वितः । विस्मितोऽभूदतिक्लिष्टस्सुतां स्मृत्वा गतां ततः

Nang marinig ang tunog na iyon, si Himavān—kasama ang kaniyang mga tagasunod—ay namangha; at nang maalala ang anak na babaeng umalis, siya’y labis na nabagabag at nagdalamhati.

Verse 8

जगाम शोकं शैलेशो सुतां दृष्ट्वातिविह्वलाम् । रुदतीं शंभुविरहादाससादाचलेश्वरः

Nang makita ng Panginoon ng mga bundok (Himālaya) ang kaniyang anak na lubhang nababalisa—umiiyak dahil sa pagkawalay kay Śambhu—siya man ay nilamon ng dalamhati at, may bigat sa dibdib, lumapit sa kaniya.

Verse 9

आसाद्य पाणिना तस्या मार्जयन्नयनद्वयम् । मा बिभीहि शिवेऽरोदीरित्युक्त्वा तां तदाग्रहीत्

Paglapit niya, marahang pinunasan ng kaniyang kamay ang dalawang mata nito at sinabi, “Huwag kang matakot, O Śivā; huwag kang lumuha.” Pagkasabi nito, niyakap at hinawakan niya siya.

Verse 10

क्रोडे कृत्वा सुतां शीघ्रं हिम वानचलेश्वरः । स्वमालयमथानिन्ये सांत्वयन्नतिविह्वलाम्

Agad na inilagay ni Himavān, ang panginoon ng bundok, ang kaniyang anak sa kaniyang kandungan; at habang inaaliw ang lubhang nababalisa, dinala niya ito sa sarili niyang palasyo.

Verse 11

अंतर्हिते स्मरं दग्ध्वा हरे तद्विरहाच्छिवा । विकलाभूद् भृशं सा वै लेभे शर्म न कुत्रचित्

Nang maglaho si Hari (Viṣṇu) matapos sunugin si Kāma, si Śivā (Pārvatī), pinahihirapan ng pagkawalay sa kaniya, ay lubhang nanghina at nabalisa; at saanman ay hindi siya nakatagpo ng kapayapaan.

Verse 12

पितुर्गृहं तदा गत्वा मिलित्वा मातरं शिवा । पुनर्जातं तदा मेने स्वात्मानं सा धरात्मजा

Pagkaraan, si Śivā (Pārvatī) ay nagtungo sa bahay ng kanyang ama at nakipagtagpo sa kanyang ina. Ang anak na babae ng Daigdig ay nakadama na para bang siya’y muling isinilang.

Verse 13

निनिंद च स्वरूपं सा हा हतास्मीत्यथाब्रवीत् । सखीभिर्बोधिता चापि न बुबोध गिरीन्द्रजा

Sinimulan niyang laitin ang sariling anyo at sumigaw, “Ay, ako’y wasak na!” Kahit pinayapa at tinuruan siya ng kanyang mga kasama, ang anak ng Panginoon ng mga Bundok ay hindi pa rin nagbalik sa linaw ng isip.

Verse 14

स्वपती च पिबंती च सा स्नाती गच्छती शिवा । तिष्ठंती च सखीमध्ये न किंचित्सुखमाप ह

Kahit siya’y natutulog o umiinom, naliligo o naglalakad, at kahit nakatayo sa gitna ng kanyang mga kasama, ang mapalad na Diyosa (Pārvatī) ay hindi nakatagpo ni katiting na ligaya—ang isip niya’y nakatuon kay Śiva lamang.

Verse 15

धिक्स्वरूपं मदीयं च तथा जन्म च कर्म च । इति ब्रुवंती सततं स्मरंती हरचेष्टितम्

“Sumpain ang aking anyo, gayundin ang aking kapanganakan at mga gawa!”—sa gayong pananalita nang paulit-ulit, lagi niyang inaalala ang mga kilos at kalooban ni Hara (Śiva).

Verse 16

एवं सा पार्वती शंभुविरहोत्क्लिष्टमानसा । सुखं न लेभे किंचिद्राऽब्रवीच्छिवशिवेति च

Kaya nga si Pārvatī, ang isip ay pinahihirapan ng pagkawalay kay Śambhu (Śiva), ay hindi nakatagpo ni katiting na ligaya; walang tigil niyang binibigkas, “Śiva, Śiva.”

Verse 17

निवसंती पितुर्ग्गेहे पिनाकिगतचेतना । शुशोचाथ शिवा तात मुमोह च मुहुर्मुहुः

Habang naninirahan sa bahay ng kanyang ama, ang isip ni Śivā ay lubos na nakatuon sa Tagapagdala ng Pināka, ang Panginoong Śiva. Siya’y nagdalamhati nang matindi, mahal na kausap, at paulit-ulit na nawalan ng malay sa pagkalito.

Verse 18

शैलाधिराजोप्यथ मेनकापि मैनाकमुख्यास्तनयाश्च सर्वे । तां सांत्वयामासुरदीनसत्त्वा हरं विसस्मार तथापि नो सा

Pagkaraan, ang Panginoon ng mga Bundok (Himālaya) at si Menakā, kasama ang lahat nilang mga anak na lalaki—si Maināka at ang iba pa—ay nagsikap na aliwin siya nang may matatag na loob. Ngunit kahit gayon, hindi niya nalimot si Hara (Śiva) kailanman.

Verse 19

अथ देवमुने धीमन्हिमव त्प्रस्तरे तदा । नियोजितो बलभिदागमस्त्वं कामचारतः

Pagkaraan, O banal na muni, O marunong—noon, sa mga dalisdis ng Himavān, ikaw ay inatasan ni Balabhid (Indra) na pumaroon, na malayang kumikilos ayon sa sariling kalooban.

Verse 20

ततस्त्वं पूजितस्तेन भूधरेण महात्मना । कुशलं पृष्टवांस्तं वै तदाविष्टो वरासने

Pagkatapos, ang Dakilang Bundok na may marangal na diwa ay sumamba at naghandog sa iyo nang nararapat. Ikaw ay nakaupo sa isang napakahusay na upuan, sa banal na kapanatagan, at tunay na nagtanong sa kanya tungkol sa kanyang kagalingan.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे नारदोपदेशो नामैकविंशोऽध्यायः

Kaya, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, at sa ikatlong seksiyon nito, ang Pārvatīkhaṇḍa—nagtatapos ang ikadalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Pagtuturo ni Nārada.”

Verse 22

श्रुत्वावोचो मुने त्वं तु तं शैलेशं शिवं भज । तमामंत्र्योदतिष्ठस्त्वं संस्मृत्य मनसा शिवम्

Nang marinig ang mga salitang iyon, O pantas, sinabi mo: “Sambahin mo si Śiva, ang Panginoon ng bundok.” Pagkatapos magpaalam sa kanya, tumindig ka, na sa loob ng isip ay inaalala si Śiva.

Verse 23

तं समुत्सृज्य रहसि कालीं तामगमंस्त्वरा । लोकोपकारको ज्ञानी त्वं मुने शिववल्लभः

Iniwan mo siya nang palihim at dali-dali kang nagtungo kay Kālī. O pantas, ikaw ay marunong at nagsisikap para sa kapakanan ng daigdig; tunay kang minamahal ni Śiva.

Verse 24

आसाद्य कालीं संबोध्य तद्धिते स्थित आदरात् । अवोचस्त्वं वचस्तथ्यं सर्वेषां ज्ञानिनां वरः

Lumapit ka kay Kālī at magalang mo siyang kinausap, nananatiling nakatuon sa kanyang kapakanan; sinabi mo ang mga salitang totoo at kapaki-pakinabang—O pinakamainam sa lahat ng marurunong.

Verse 25

नारद उवाच । शृणु कालि वचो मे हि सत्यं वच्मि दयारतः । सर्वथा ते हितकरं निर्विकारं सुकामदम्

Sinabi ni Nārada: “O Kālī, pakinggan mo ang aking mga salita. Dahil sa habag, ang katotohanan ang aking sinasabi. Sa lahat ng paraan ito’y para sa iyong kabutihan—dalisay na walang kapintasan at may kapangyarihang magkaloob ng katuparan ng mararangal na hangarin.”

Verse 26

सेवितश्च महादेवस्त्वयेह तपसा विना । गर्ववत्या यदध्वंसीद्दीनानुग्रहकारकः

Dito, tunay mong sinamba si Mahādeva kahit walang matinding pag-aayuno o tapa. Siya—ang mahabaging nagbibigay ng biyaya sa mga nagdurusa—ang siyang dumurog sa kapalaluan ng mapagmataas.

Verse 27

विरक्तश्च स ते स्वामी महायोगी महेश्वरः । विसृष्टवान्स्मरं दग्ध्वा त्वां शिवे भक्तवत्सलः

O Śivā, ang iyong Panginoon—si Maheśvara, ang dakilang Yogin—ay tunay na walang pagkapit at walang pagnanasa. Matapos sunugin si Kāma, ang diyos ng pagnanasa, pinalaya ka Niya mula sa pag-uudyok ng pita, sapagkat Siya’y mahabagin at mapagmahal sa mga deboto.

Verse 28

तस्मात्त्वं सुतपोयुक्ता चिरमाराधयेश्वरम् । तपसा संस्कृतां रुद्रस्स द्वितीयां करिष्यति

Kaya nga, taglay ang marangal na tapas, sambahin mo ang Panginoon sa mahabang panahon. Kapag ikaw ay nalinis at napaging ganap sa pamamagitan ng tapas, gagawin ka ni Rudra na ikalawang kabiyak Niya na ayon sa dharma.

Verse 29

त्वं चापि शंकरं शम्भुं न त्यक्ष्यसि कदाचन । नान्यं पतिं हठाद्देवि ग्रहीष्यसि शिवादृते

Ikaw man ay hindi kailanman tatalikod kay Śaṅkara, kay Śambhu, sa anumang oras. O Diyosa, bukod kay Śiva ay hindi ka tatanggap ng ibang asawa, kahit pa pilitin ka nang marahas.

Verse 30

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यवचस्ते हि मुने सा भूधरात्मजा । किंचिदुच्छ्वसिता काली प्राह त्वां सांजलिर्मुदा

Sinabi ni Brahmā: “O pantas, nang marinig niya ang iyong mga salita, ang anak na babae ng Bundok—si Kālī—ay bahagyang nakahinga nang maluwag at saka nagsalita sa iyo nang magkadikit ang mga palad, na may galak.”

Verse 31

शिवोवाच । त्वं तु सर्वज्ञ जगतामुपकारकर प्रभो । रुद्रस्याराधनार्थाय मंत्रं देहि मुने हि मे

Wika ni Śiva: “Ikaw ay lubos na nakaaalam, O Panginoon, at tagapagkaloob ng kabutihan sa mga daigdig. Kaya, O banal na muni, ipagkaloob mo sa akin ang isang mantra upang sambahin si Rudra.”

Verse 32

न सिद्यति क्रिया कापि सर्वेषां सद्गुरुं विना । मया श्रुता पुरा सत्यं श्रुतिरेषा सनातनी

Kung wala ang tunay na Sadguru, walang anumang gawaing espirituwal ang nagtatagumpay para kaninuman. Ang katotohanang ito’y narinig ko noon pa; ito ang walang hanggang aral ng Śruti, ang inihayag na karunungan.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः पार्वत्या मुनिसत्तमः । पंचाक्षरं शम्भुमन्त्रं विधिपूर्वमुपादिशः

Sinabi ni Brahmā: “Nang marinig niya ang mga salita ni Pārvatī, ang pinakadakilang muni ay nagturo sa kanya—ayon sa itinakdang ritwal—ng limang-pantig na Śambhu-mantra.”

Verse 34

अवोचश्च वचस्तां त्वं श्रद्धामुत्पादयन्मुने । प्रभावं मन्त्रराजस्य तस्य सर्वाधिकं मुने

O muni, sinabi mo ang mga salitang iyon upang gisingin ang pananampalataya. Pagkaraan, ipinahayag mo—O muni—ang sukdulan at walang kapantay na kadakilaan ng Mantra-hari na iyon.

Verse 35

नारद उवाच । शृणु देवि मनोरस्य प्रभावं परमाद्भुतम् । यस्य श्रवणमात्रेण शंकरस्तु प्रसीदति

Sinabi ni Narada: “O Diyosa, pakinggan mo ang lubhang kamangha-manghang kapangyarihan ni Manora; sa pagdinig pa lamang nito, si Shankara (Panginoong Shiva) ay nalulugod at nagiging mapagpala.”

Verse 36

मंत्रोयं सर्वमंत्राणामधिराजश्च कामदः । भुक्तिमुक्तिप्रदोऽत्यंतं शंकरस्य महाप्रियः

Ang mantrang ito ang hari ng lahat ng mantra at tumutupad ng mga minimithi. Ipinagkakaloob nito ang ginhawang makamundo at ang ganap na kalayaan, at lubhang minamahal ni Śaṅkara (Panginoong Śiva).

Verse 37

सुभगे येन जप्तेन विधिना सोऽचिराद् द्रुतम् । आराधितस्ते प्रत्यक्षो भविष्यति शिवो ध्रुवम्

O mapalad na giliw, sa japa na isinasagawa ayon sa itinakdang paraan upang tawagin Siya, tiyak na malulugod si Śiva; at sa lalong madaling panahon, agad, ang Panginoon ay magpapakita sa iyo nang tuwiran—ito’y katiyakan.

Verse 38

चिंतयती च तद्रूपं नियमस्था शराक्षरम् । जप मन्त्रं शिवे त्वं हि संतुष्यति शिवो द्रुतम्

Matatag sa disiplina at mga panata, pagnilayan ang mismong anyo Niya at bigkasin nang paulit-ulit ang mantrang may anim na pantig. O Devī, sa japa na ito lamang, si Śiva ay agad na malulugod.

Verse 39

एवं कुरु तप साध्वि तपस्साध्यो महेश्वरः । तपस्येव फलं सर्वैः प्राप्यते नान्यथा क्वचित्

Kaya gawin mo ito, O mabuting babae—magsagawa ng tapas (mahigpit na pagsasanay at pag-aayuno). Si Mahēśvara ay natatamo sa pamamagitan ng tapas. Tunay, ang bunga ay nakakamit ng lahat sa tapas lamang; hindi kailanman sa ibang paraan.

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तदा कालीं नारद त्वं शिवप्रियः । यादृच्छिकोऽगमस्त्वं तु स्वर्गं देवहिते रतः

Wika ni Brahmā: “Pagkasabi ko noon kay Kālī, ikaw—O Nārada, minamahal ni Śiva—ay naparito nang di sinasadya; at ikaw, na nakatuon sa kapakanan ng mga deva, ay nagpatuloy patungong langit.”

Verse 41

पार्वती च तदा श्रुत्वा वचनं तव नारद । सुप्रसन्ना तदा प्राप पंचाक्षरमनूत्तमम्

O Nārada, nang marinig ni Pārvatī ang iyong mga salita, siya’y lubhang nalugod; at doon nga’y tinanggap niya ang walang kapantay na limang-pantig na mantra—ang Pañcākṣarī—na siyang diwa ng debosyon kay Panginoong Śiva.