Adhyaya 13
Rudra SamhitaParvati KhandaAdhyaya 1360 Verses

प्रकृतितत्त्व-विचारः / Inquiry into Prakṛti (Nature/Śakti) and Śiva’s Transcendence

Sa Adhyāya 13, isang maayos na diyalogo ang nagaganap: si Bhavānī (Pārvatī) ay humihiling ng paglilinaw sa naunang sinabi ng yogic na ascetic kay Girirāja (Himālaya), at saka humihingi ng tiyak na paliwanag tungkol sa prakṛti/śakti. Itinatampok ng kabanata ang tapas bilang pinakamataas na paraan at inilalarawan ang prakṛti bilang maselang kapangyarihang pinagmumulan ng lahat ng kilos—sa pamamagitan nito nalilikha, napapanatili, at nalulusaw ang sansinukob. Pinatalas ni Pārvatī ang tanong: kung si Śiva ay karapat-dapat sambahin at may anyong liṅga, paano Siya maiisip na walang prakṛti, at ano ang ontolohikal na katayuan ng prakṛti? Si Brahmā ang tagapagsalaysay, nagmamarka ng pagpapalit ng nagsasalita at ng damdamin (nakangiti, nalulugod). Sumagot si Maheśvara na sa katotohanan Siya’y lampas sa prakṛti, at pinapayuhan ang mabubuting tao (sadbhis) na huwag kumapit sa prakṛti, binibigyang-diin ang nirvikāratā (kawalan ng pagbabago) at ang paglayo sa karaniwang gawi ng lipunan. Nagpapatuloy ang usapan nang hamunin ni Kālī ang pahayag—kung ang prakṛti ay “hindi dapat,” paano magiging lampas dito si Śiva?—na naghahanda sa susunod na paglutas ng aral sa natitirang mga taludtod.

Shlokas

Verse 1

भवान्युवाच । किमुक्तं गिरिराजाय त्वया योगिस्तपस्विना । तदुत्तरं शृणु विभो मत्तो ज्ञानिविशारद

Sinabi ni Bhavānī: “Ano ang sinabi mo, O yogin at dakilang asceta, kay Girirāja (Panginoon ng Bundok)? Ngayon, O makapangyarihan, bihasa sa paghimay ng karunungang espirituwal, pakinggan mo ang tugon mula sa akin.”

Verse 2

तपश्शक्त्यान्वितश्शम्भो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

O Śambhu, taglay mo ang lakas ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay), kaya isinasagawa mo ang napakalawak na pag-asceta. Ang pasyang ito ay sumibol sa iyong buddhi upang magsagawa ng tapas, O dakilang kaluluwa.

Verse 3

सा शक्तिः प्रकृतिर्ज्ञेया सर्वेषामपि कर्मणाम् । तया विरच्यते सर्वं पाल्यते च विनाश्यते

Ang Kapangyarihang iyon ay dapat makilala bilang Prakṛti—ang gumaganap na lakas sa likod ng lahat ng gawain. Sa pamamagitan Niya, ang buong sansinukob ay nililikha, inaalagaan, at muli ring dinadala sa pagkalusaw.

Verse 4

कस्त्वं का प्रकृतिस्सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । विना प्रकृत्या च कथं लिंगरूपी महेश्वरः

“Sino Ka? At ano ang maselang Prakṛti na iyon? O Mapalad na Panginoon, nawa’y siyasatin ito nang lubos. At kung wala ang Prakṛti, paano magiging nasa anyong Liṅga si Mahādeva—si Maheśvara?”

Verse 5

अर्चनीयोऽसि वंद्योऽसि ध्येयोऽसि प्राणिनां सदा । प्रकृत्या च विचार्येति हृदा सर्वं तदुच्यताम्

“Ikaw ay laging karapat-dapat sambahin, karapat-dapat igalang at handugan ng pagpupugay, at karapat-dapat pagnilayan sa walang patid ng lahat ng nilalang. Kaya, matapos pag-isipan sa iyong sariling Prakṛti at sa taimtim na pag-unawa ng puso, ipahayag Mo nawa nang ganap ang buong katotohanang iyon.”

Verse 6

ब्रह्मोवाच । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महोतिकरणे रतः । सुविहस्य प्रसन्नात्मा महेशो वाक्यमब्रवीत्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ni Maheśa ang mga salitang iyon ni Pārvatī—siya na laging nakatuon sa pagdulot ng pinakamataas na kabutihan—marahan siyang ngumiti; at sa payapang diwa, sinabi niya ang mga salitang ito.

Verse 7

महेश्वर उवाच । तपसा परमेणेव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितश्शम्भुरहं तिष्ठामि तत्त्वतः

Wika ni Maheśvara: “Sa pamamagitan lamang ng sukdulang tapasya, nilulusaw Ko ang Prakṛti—ang kapangyarihang nagbubuklod ng likas na materyal. Malaya sa Prakṛti, Ako—si Śambhu—ay nananatili sa katotohanan, bilang tunay na prinsipyo.”

Verse 8

तस्माच्च प्रकृतेस्सद्भिर्न कार्यस्संग्रहः क्वचित् । स्थातव्यं निर्विकारैश्च लोकाचार विवर्जितैः

Kaya nga, para sa mga mararangal na naghahangad ng pinakamataas na kabutihan, hindi kailanman dapat mag-impok o mag-ipon nang may pagkapit na nagmumula sa Prakṛti (likas na makamundo). Manatiling matatag—walang pagbabago sa loob—at mamuhay na hiwalay sa mga kaugaliang panlipunan lamang, nananahan sa di-natitinag na kadalisayan ng pagkatao.

Verse 9

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता शम्भुना तात लौकिकव्यवहारतः । सुविहस्य हृदा काली जगाद मधुरं वचः

Wika ni Brahmā: Nang kausapin ni Śambhu (Śiva), mahal kong giliw, ayon sa gawi ng daigdig, si Kālī—tumawa nang mainit sa puso—ay nagsambit ng matatamis na salita.

Verse 10

काल्युवाच । यदुक्तं भवता योगिन्वचनं शंकर प्रभो । सा च किं प्रकृतिर्न स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

Wika ni Kālī: “O Śaṅkara, Panginoon at Guro, O dakilang Yogi, ang sinabi mo—hindi ba ang tinutukoy mong katotohanan ay Prakṛti? At kung ikaw ay lampas sa Prakṛti, paano ka maiuugnay o mailalarawan sa pamamagitan niya?”

Verse 11

एतद्विचार्य वक्तव्यं तत्त्वतो हि यथातथम् । प्रकृत्या सर्वमेतच्च बद्धमस्ति निरंतरम्

Pagkatapos pagnilayan ito, dapat itong sabihin ayon sa katotohanan, gaya ng tunay na kalagayan. Sapagkat ang lahat ng ito ay walang patid na nakagapos ng Prakṛti (Kalikasan).

Verse 12

तस्मात्त्वया न वक्तव्यं न कार्यं किंचिदेव हि । वचनं रचनं सर्वं प्राकृतं विद्धि चेतसा

Kaya nga, huwag kang magsalita, at huwag ding gumawa ng anuman. Alamin sa isip na ang lahat ng pananalita at bawat uri ng paglikha o pagbalangkas ay pawang ukol lamang sa Prakṛti (makamundo), hindi sa kataas-taasang katotohanan.

Verse 13

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे पार्वतीपरमेश्वरसंवादवर्णनं नाम त्रयोदशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ikalabintatlong kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pag-uusap nina Pārvatī at Parameśvara,” sa ikatlong bahagi (Pārvatīkhaṇḍa) ng ikalawang aklat, ang Rudra Saṃhitā, ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 14

प्रकृतेः परमश्चेत्त्वं किमर्थं तप्यसे तपः । त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो

Kung Ikaw ay tunay na lampas sa Prakṛti (likas na materyal), bakit Ka nagsasagawa ng pag-aayuno at pagninilay (tapas)? O Śambhu, O Panginoon—bakit ngayon ay nagtatapas Ka rito sa bundok na Himavat?

Verse 15

प्रकृत्या गिलितोऽसि त्वं न जानासि निजं हर । निजं जानासि चेदीश किमर्थं तप्यसे तपः

Nilamon Ka ng Prakṛti (likas na materyal) at hindi Mo nakikilala ang Iyong tunay na Sarili, O Hara. Ngunit kung, O Panginoon, batid Mo ang Iyong likas na pagka-Diyos—bakit Mo pa sinusunog ang sarili sa pag-austeridad at nagsasagawa ng tapas?

Verse 16

वाग्वादेन च किं कार्यं मम योगिस्त्वया सह । प्रत्यक्षे ह्यनुमानस्य न प्रमाणं विदुर्बुधाः

“Ano pa ang kailangan ng pagtatalong salita sa pagitan mo at ko, O yogin? Sapagkat batid ng marurunong na kapag naroon ang tuwirang pagkatanto, hindi tinatanggap ang paghihinuha bilang wastong patunay.”

Verse 17

इंद्रियाणां गोचरत्वं यावद्भवति देहिनाम् । तावत्सर्वं विमंतव्यं प्राकृतं ज्ञानिभिर्धिया

Hangga’t ang mga nilalang na may katawan ay kumikilos sa saklaw ng mga pandama, ang lahat ng nararanasan doon ay dapat maunawaan ng marurunong—sa malinaw na paghiwatig—na ito’y Prakṛti lamang (likas na materyal), hindi ang kataas-taasang katotohanan ni Śiva.

Verse 18

किं बहूक्तेन योगीश शृणु मद्वचनं परम् । सा चाहं पुरुषोऽसि त्वं सत्यं सत्यं न संशयः

Sapat na ang maraming salita, O Panginoon ng mga yogin—pakinggan ang aking kataas-taasang pahayag: Ako yaong Siya (Śakti), at ikaw ang Puruṣa (Śiva). Ito’y katotohanan—katotohanang tunay—walang alinlangan.

Verse 19

मदनुग्रहतस्त्वं हि सगुणो रूपवान्मतः । मां विना त्वं निरीहोऽसि न किंचित्कर्तुमर्हसि

Tunay nga, sa pamamagitan ng aking biyaya kaya ka kinikilalang may mga katangian (guṇa) at may nahahayag na anyo. Kung wala Ako, ikaw ay walang kapangyarihan at hindi makagagawa ng anuman.

Verse 20

पराधीनस्सदा त्वं हि नानाकर्म्मकरो वशी । निर्विकारी कथं त्वं हि न लिप्तश्च मया कथम्

“Ikaw ay wari’y laging nasa ilalim ng kapangyarihan ng iba, ngunit Ikaw ang Panginoong nagsasagawa ng sari-saring gawain. Kung Ikaw ay tunay na di-nagbabago, paanong hindi Ka nadudungisan ng pagkilos? At paanong hindi Ka naigagapos ko—ng Prakṛti/Māyā?”

Verse 21

प्रकृतेः परमोऽसि त्वं यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं समीपे मम शंकर

“Kung totoo ang iyong salita—na Ikaw ay lampas sa Prakṛti—kung gayon, O Śaṅkara, hindi Ka dapat matakot na manatiling malapit sa akin.”

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः सांख्यशास्त्रोदितं शिवः । वेदांतमतसंस्थो हि वाक्यमूचे शिवां प्रति

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salita niya, na inihayag ayon sa aral ng Sāṅkhya, si Śiva—na matatag na nakalagay sa pananaw ng Vedānta—ay nagsalita ng mga salitang ito kay Śivā (Pārvatī).

Verse 23

श्रीशिव उवाच । इत्येवं त्वं यदि ब्रूषे गिरिजे सांख्यधारिणी । प्रत्यहं कुरु मे सेवामनिषिद्धां सुभाषिणि

Wika ni Śrī Śiva: “O Girijā, ikaw na nagtatangan ng mapanuring karunungan (Sāṃkhya), kung ito nga ang iyong ipinahahayag, kung gayon, o matamis magsalita, maglingkod ka sa Akin araw-araw—paglilingkod na nararapat at hindi ipinagbabawal.”

Verse 24

यद्यहं ब्रह्म निर्लिप्तो मायया परमेश्वरः । वेदांतवेद्यो मायेशस्त्वं करिष्यसि किं तदा

“Kahit Ako’y Brahman—di nadungisan ng Māyā, ang Kataas-taasang Panginoon, ang Panginoon ng Māyā, at nakikilala sa pamamagitan ng Vedānta—ano nga ba ang magagawa mo sa Akin noon?”

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्येवमुक्त्वा गिरिजां वाक्यमूचे गिरिं प्रभुः । भक्तानुरंजनकरो भक्तानुग्रहकारकः

Sabi ni Brahmā: Pagkasabi niya nang gayon kay Girijā, ang Panginoon ay nagsalita sa bundok (Himālaya) sa pamamagitan ng mga salita—Siya na nagbibigay-lugod sa mga deboto at nagkakaloob ng biyaya sa mga tapat sa Kanya.

Verse 26

शिव उवाच । अत्रैव सोऽहं तपसा परेण गिरे तव प्रस्थवरेऽतिरम्ये । चरामि भूमौ परमार्थभावस्वरूपमानंदमयं सुलोचयन्

Wika ni Śiva: “Dito mismo—sa napakagandang talampas ng iyong bundok—Ako’y nananahan sa pamamagitan ng sukdulang tapas. Habang lumalakad sa lupa, aking pinagninilayan at inihahayag ang anyong puspos ng ānanda ng kataas-taasang katotohanan, ang mismong likas ng ganap na realidad.”

Verse 27

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न शक्यते

O panginoon ng mga bundok, ipagkaloob mo sa akin ang pahintulot na magsagawa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay). Kung wala ang iyong pagsang-ayon, hindi nararapat—at tunay na hindi maaari—na magsagawa ako kahit kaunting tapas.

Verse 28

ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रणम्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ni Himavān ang mga salitang iyon ng Diyos ng mga diyos, ang Panginoong may hawak ng trisula, yumukod siya kay Śambhu at saka nagsalita ng ganito.

Verse 29

हिमवानुवाच । त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमप्यहं महादेव तुच्छो भूत्वा वदामि ते

Sinabi ni Himavān: “Tunay na ang buong sansinukob na ito ay Iyo—kasama ang mga deva, asura, at mga tao. Gayunman, O Mahādeva, bagaman ako’y nagiging hamak, may sasabihin pa rin ako sa Iyo.”

Verse 30

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । विहस्य गिरिराजं तं प्राह याहीति सादरम्

Wika ni Brahmā: Nang kausapin siya ni Himavān nang gayon, si Śaṅkara—ang mapagpala sa mga daigdig—ay ngumiti at, sa magalang na pagtingin, sinabi sa haring bundok na iyon, “Humayo ka, ayon sa iyong pasiya.”

Verse 31

शंकरेणाभ्यनुज्ञातस्स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया वै स प्रत्यहं दर्शने स्थितः

Nang mapahintulutan ni Śaṅkara, umuwi si Himavān sa sarili niyang tahanan. At tunay nga, kasama si Girijā, nanatili siya roon at araw-araw ay tumatanggap ng darśana ni Śiva.

Verse 32

पित्रा विनापि सा काली सखीभ्यां सह नित्यशः । जगाम शंकराभ्याशं सेवायै भक्तितत्परा

Kahit wala ang kanyang ama, ang Kāli na iyon—laging kasama ang kanyang mga kaibigan—ay palagiang lumalapit kay Śaṅkara, na ang puso’y nakatuon sa mapagdebosyong paglilingkod.

Verse 33

निषिषेध न तां कोऽपि गणो नंदीश्वरादिकः । महेशशासनात्तात तच्छासनकरश्शुचिः

O minamahal, walang sinumang gaṇa—mula kay Nandīśvara at iba pa—ang pumigil sa kanya; sapagkat sila’y dalisay at tapat sa pagsasakatuparan ng utos ni Mahādeva, kaya kumilos sila ayon sa Kanyang kautusan.

Verse 34

सांख्यवेदांतमतयोश्शिवयोश्शि वदस्सदा । संवादः सुखकृच्चोक्तोऽभिन्नयोस्सुविचारतः

Ang pag-uusap hinggil sa mapalad—nagkakaloob ng Śiva—na mga aral ng Sāṃkhya at Vedānta ay sinasabing laging kapaki-pakinabang at nagdudulot ng ligaya; sapagkat sa masusing pagninilay, nauunawaang ang dalawa’y di tunay na magkaiba sa katotohanang kanilang tinutumbok.

Verse 35

गिरिराजस्य वचनात्तनयां तस्य शंकरः । पार्श्वे समीपे जग्राह गौरवादपि गोपरः

Sa salita ni Girirāja (Himalaya), tinanggap ni Śaṅkara ang kaniyang anak na babae at iningatan siyang malapit sa Kaniyang tagiliran—bagaman Siya’y lampas sa dangal ng sanlibutan, ginawa Niya ito dahil sa mapagpalang paggalang at malasakit.

Verse 36

उवाचेदं वचः कालीं सखीभ्यां सह गोपतिः । नित्यं मां सेवतां यातु निर्भीता ह्यत्र तिष्ठतु

Pagkaraan, nagsalita ang Panginoon ng mga pastol ng baka kay Kālī, sa harap ng kaniyang mga kasama: “Ang sinumang nagnanais maglingkod sa Akin nang palagian, lumapit sa Akin. At ikaw—manatili rito, walang takot.”

Verse 37

एवमुक्त्वा तु तां देवीं सेवायै जगृहे हरः । निर्विकारो महायोगी नानालीलाकरः प्रभुः

Pagkasabi nito sa Diyosa, tinanggap siya ni Hara upang maglingkod. Bagaman di-nagbabago, ang Dakilang Yogin—ang Kataas-taasang Panginoon—ay nagsasagawa ng sari-saring banal na līlā.

Verse 38

इदमेव महद्धैर्य्यं धीराणां सुतपस्विनाम् । विघ्रवन्त्यपि संप्राप्य यद्विघ्नैर्न विहन्यते

Ito ang dakilang tatag at tapang ng mga marurunong at disiplinadong asceta: kahit may mga hadlang na lumitaw at masalubong, hindi sila napapabagsak ni napapaatras ng mga iyon.

Verse 39

ततः स्वपुरमायातो गिरिराट् परिचारकैः । मुमोदातीव मनसि सप्रियस्स मुनीश्वर

Pagkaraan, ang panginoon ng bundok ay nagbalik sa sariling lungsod kasama ang kanyang mga tagasunod; at ang dakilang panginoon ng mga muni, muling nakapiling ang minamahal, ay nagalak nang labis sa puso.

Verse 40

हरश्च ध्यानयोगेन परमात्मानमादरात् । निर्विघ्नेन स्वमनसा त्वासीच्चिंतयितुं स्थितः

Si Hara (Śiva), sa pamamagitan ng disiplina ng yoga ng pagninilay, ay taimtim na nagmuni-muni sa Kataas-taasang Sarili. Taglay ang sariling isip na walang sagabal, nanatili siyang matatag na nakalubog sa panloob na pagninilay na iyon.

Verse 41

काली सखीभ्यां सहिता प्रत्यहं चंद्रशेखरम् । सेवमाना महादेवं गमनागमने स्थिता

Si Kālī, kasama ang dalawa niyang kasama, ay araw-araw na naglilingkod kay Mahādeva—si Candraśekhara. Lagi siyang abala sa pagparoon at pagparito sa Kanyang piling upang maghandog ng paglilingkod.

Verse 42

प्रक्षाल्य चरणौ शंभोः पपौ तच्चरणोदकम् । वह्निशौचैन वस्त्रेण चक्रे तद्गात्रमार्जनम्

Matapos hugasan ang mga paa ni Śambhu, ininom niya ang tubig mula sa Kanyang mga paa. Pagkaraan, gamit ang telang dinalisay sa apoy, pinunasan at nilinis niya ang Kanyang katawan—isang taimtim na paglilingkod na may debosyon sa Panginoon.

Verse 43

षोडशेनोपचारेण संपूज्य विधिवद्धरम् । पुनःपुनः सुप्रणम्य ययौ नित्यं पितुर्गृहम्

Ayon sa wastong tuntunin, sinamba niya si Hara sa pamamagitan ng labing-anim na handog. Pagkaraan, paulit-ulit siyang yumuk at nagpatirapa nang may malalim na paggalang, at araw-araw ay bumabalik sa bahay ng kanyang ama.

Verse 44

एवं संसेवमानायां शंकरं ध्यानतत्परम् । व्यतीयाय महान्कालश्शिवाया मुनिसत्तम

O pinakamainam sa mga pantas, habang si Śivā ay patuloy na naglilingkod kay Śaṅkara na lubos na nakalubog sa pagninilay, lumipas ang mahabang panahon.

Verse 45

कदाचित्सहिता काली सखीभ्यां शंकराश्रमे । वितेने सुंदरं गानं सुतालं स्मरवर्द्धनम्

Minsan, si Kāli—kasama ang dalawa niyang kasama—sa ashram ni Śaṅkara, ay nagsimulang umawit ng isang napakagandang awit na may ganap na tiyempo, isang himig na gumigising at nagpapalakas sa kapangyarihan ng pag-ibig.

Verse 46

कदाचित्कुशपुष्पाणि समिधं नयति स्वयम् । सखीभ्यां स्थानसंस्कारं कुर्वती न्यवसत्तदा

Kung minsan, siya mismo ang nagdadala ng mga bulaklak ng kuśa-damo at ng panggatong para sa handog na apoy. Pagkaraan, kasama ang dalawa niyang kaibigan, siya’y naupo habang inihahanda at pinababanal nila ang pook para sa pagsamba.

Verse 47

कदाचिन्नियता गेहे स्थिता चन्द्रभृतो भ्रृशम् । वीक्षंती विस्मयामास सकामा चन्द्रशेखरम्

Minsan, habang siya’y nananatiling may pagpipigil sa loob ng tahanan, masidhing minasdan niya si Chandrashekhara—ang may suot na buwan; at sa pagnanasa ng puso, siya’y napamangha sa Kanya.

Verse 48

ततस्तप्तेन भूतेशस्तां निस्संगां परिस्थिताम् । सोऽचिंतयत्तदा वीक्ष्य भूतदेहे स्थितेति च

Pagkaraan, si Bhūteśa (Panginoong Śiva), na naantig sa loob dahil sa kanyang pag-aayuno at pagninilay, ay nakita siyang nakatatag sa ganap na pagkalaya sa pagkakapit. Nang makita siyang waring nakapirmi sa isang katawang binubuo ng mga sangkap, Siya’y nagmuni-muni sa Kanyang kalooban.

Verse 49

नाग्रहीद्गिरिशः कालीं भार्यार्थे निकटे स्थिताम् । महालावण्यनिचयां मुनीनामपि मोहिनीम्

Ngunit si Girīśa (Panginoong Śiva) ay hindi tinanggap si Kāli—na nakatayo sa malapit na may hangaring maging Kanyang asawa—bagaman siya’y kayamanan ng dakilang kagandahan, na nakaaakit maging sa mga muni.

Verse 50

महादेवः पुनर्दृष्ट्वा तथा तां संयतेद्रियाम् । स्वसेवने रतां नित्यं सदयस्समचिंतयत्

Si Mahādeva, nang muling masdan siya—na may pagpipigil sa mga pandama at laging masigasig sa paglilingkod sa Kanya—ay nagmuni-muni sa Kanyang kalooban nang may habag.

Verse 51

यदैवैषा तपश्चर्याव्रतं काली करिष्यति । तदा च तां ग्रहीष्यामि गर्वबीजविवर्जिताम्

Kapag si Kāli (Pārvatī) ay tunay na magsasagawa ng panatang pag-aayuno at pagninilay (tapas), saka ko siya tatanggapin—kapag siya’y napawi na sa mismong binhi ng pagmamataas.

Verse 52

ब्रह्मोवाच । इति संचिन्त्य भूतेशो द्रुतं ध्यानसमाश्रितः । महयोगीश्वरोऽभूद्वै महालीलाकरः प्रभुः

Wika ni Brahmā: Pagkatapos magnilay nang gayon, si Bhūteśa (Panginoong Śiva) ay agad na sumandig sa dhyāna at pumasok sa pagninilay. Tunay ngang ang Panginoon ay naging Kataas-taasang Mahāyogīśvara, ang Soberanong gumaganap ng dakilang banal na lila (mahā-līlā).

Verse 53

ध्यानासक्तस्य तस्याथ शिवस्य परमात्मनः । हृदि नासीन्मुने काचिदन्या चिंता व्यवस्थिता

O pantas, habang ang Pangsupremong Sarili, si Panginoong Śiva, ay lubos na nakalubog sa pagninilay, walang anumang ibang pag-iisip ang sumibol o nanahan sa Kanyang puso.

Verse 54

काली त्वनुदिनं शंभुं सद्भक्त्या समसेवत । विचिंतयंती सततं तस्य रूपं महात्मनः

Si Kālī, araw-araw, ay naglingkod kay Śambhu nang may tunay na debosyon, at walang tigil na ninilay ang banal na anyo ng dakilang Panginoong yaon.

Verse 55

हरो ध्यानपरः कालीं नित्यं प्रैक्षत सुस्थितम् । विस्मृत्य पूर्वचिंतां तां पश्यन्नपि न पश्यति

Si Hara, lubos na nakatuon sa pagninilay, ay patuloy na nakatitig kay Kālī na matatag na nakatayo sa Kanyang harapan. Ngunit nang malimutan Niya ang dating pag-iisip tungkol sa kanya, kahit tumitingin Siya ay tila hindi nakakakita—sapagkat nalubog Siya sa panloob na pagninilay.

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे देवाश्शक्राद्या मुनयश्च ते । ब्रह्माज्ञया स्मरं तत्र प्रेषयामासुरादरात्

Samantala, ang mga diyos na pinamumunuan ni Śakra (Indra), kasama ang mga pantas na iyon, alinsunod sa utos ni Brahmā, ay magalang na nagsugo kay Smara (Kāma, diyos ng pagnanasa) sa lugar na iyon.

Verse 57

तेन कारयितुं योगं काल्या रुद्रेण कामतः । महावीर्येणासुरेण तारकेण प्रपीडिताः

Kaya nga, sa pagnanais na ito, si Rudra—kasama si Kālikā—ay nagsimulang ganapin ang banal na panatang yogiko, habang ang mga daigdig ay mabigat na inaapi ng makapangyarihang asura na si Tāraka.

Verse 58

गत्वा तत्र स्मरस्सर्वमुपायमकरोन्निजम् । चुक्षुभे न हरः किञ्चित्तं च भस्मीचकार ह

Pagdating doon, ginamit ni Smara (Kāma) ang lahat ng sariling paraan; ngunit si Hara (Śiva) ay hindi man lamang nayanig, at ginawa Niya siyang abo.

Verse 59

पार्वत्यपि विगर्वाभून्मुने तस्य निदेशतः । ततस्तपो महत्कृत्वा शिवं प्राप पतिं सती

O pantas, ayon sa kanyang tagubilin ay napawi rin ang pagmamataas ni Pārvatī. Pagkaraan, matapos magsagawa ng dakilang pag-aayuno at pagninilay, ang banal na Satī (Pārvatī) ay nakamit si Śiva bilang Panginoon at asawa.

Verse 60

बभूवतुस्तौ सुप्रीतौ पार्वतीपरमेश्वरौ । चक्रतुर्देवकार्य्यं हि परोपकरणे रतौ

Kaya si Pārvatī at si Parameśvara ay lubhang nalugod; at dahil laging nakatuon sa kapakanan ng iba, kanilang isinagawa ang gawaing dapat gawin para sa mga deva.

Frequently Asked Questions

A doctrinal dialogue: Pārvatī asks what was told to Himālaya and then interrogates Śiva on prakṛti/śakti; Brahmā narrates; Kālī further challenges Śiva’s claim of being beyond prakṛti.

The chapter stages a metaphysical tension—Śiva as transcendent consciousness versus prakṛti as operative power—using tapas and nirvikāra discipline as the pathway to disentanglement from prakṛti’s modifications.

Bhavānī (Pārvatī) as the philosophical inquirer and Kālī as the sharper dialectical voice; Śiva as Maheśvara/Śambhu articulating prakṛti-rahitatva and yogic non-attachment.