Sarga 65

Verse 1

स तथोक्तस्तुनिर्भर्त्स्यकुम्भकर्णोमहोदरम् ।अब्रवीद्राक्षसश्रेष्ठंभ्रातरंरावणंततः ।।।।

Nang masabihan nang gayon, sinaway ni Kumbhakarna si Mahodara; at pagkaraan ay nagsalita siya sa kanyang kapatid na si Ravana, ang pinakadakila sa mga Rakshasa.

Verse 2

सोऽहंतवभयंघोरंवधात्तस्यदुरात्मनः ।रामस्याद्यप्रमार्जामिनिर्वैरोहिसुखीभव ।।।।

Ako ngayon ang mag-aalis ng iyong kakila-kilabot na pangamba sa pagpatay kay Rāma na yaong masamang-loob; maging malaya ka sa poot at mamuhay sa kapayapaan.

Verse 3

गर्जन्ति न वृथाशूरानिर्जलाइवतोयदाः ।पश्यसम्पद्यमानंतुगर्जितंयुधिकर्मणा ।।।।

Hindi umuungal nang walang saysay ang mga bayani, gaya ng ulap na walang tubig; masdan mo—ang aking ungol ay pinatutunayan ng gawa sa digmaan.

Verse 4

न मर्षयन्तिचात्मानंसम्भावयतिनात्मना ।अदर्शयित्वाशूरास्तुकर्मकुर्वन्तिदुष्करम् ।।।।

Ang tunay na mandirigma ay hindi nagpapakalabis sa sarili kahit pinararangalan; hindi niya pinupuri ang sarili. Nang walang pagpapakitang-tao, tinatapos niya ang mga gawang mahirap isagawa.

Verse 5

विक्लबानामबुद्धीनांराज्ञापण्डितमानिनाम् ।श्रृण्वतासदितमिदंत्वाद्विधानांमहोदर ।।।।

Umalingawngaw ang nakapangingilabot na alulong ng mga asong-gubat, may nagliliyab na mga piraso sa kanilang mga bibig; at ang mga ibon ay umikot sa malas na kaliwang pag-ikot at saka dumapo.

Verse 6

युद्धेकापुरुषैर्नित्यंभवद्भिःप्रियवादिभि: ।राजानमनुगच्छद्भिःसर्वंकृत्यमोद्धिसादितम् ।।।।

Kayong laging duwag sa digmaan, bagaman matatamis ang dila—sa pagsunod-sunod sa hari at sa pagbibigay-puri sa kanya, inihatid ninyo ang bawat gawain sa ganitong kapahamakan.

Verse 7

राजशेषाकृतालङ्काक्षीणःकोशोबलंहतम् ।राजानमिममासाद्यसुहृचचिह्नममित्रकम् ।।।।

Ang Laṅkā ay naging mga labi na lamang ng isang kaharian; naubos ang yaman at nagupo ang hukbo—sapagkat ang mga kaaway na may anyong kaibigan ang pumaligid at umakay sa haring ito.

Verse 8

एषनिर्याम्यहंयुद्धमुद्यतश्शत्रुनिर्जये ।दुर्नयंभवतामद्यसमीकर्तुंमिहाहवे ।।।।

Kaya ngayo’y lalabas ako sa digmaan, handang magwagi sa mga kaaway, upang dito sa labanan ay maitubos at maituwid ko ang masasamang pasyang nagawa ninyo.

Verse 9

एवमुक्तवतोवाक्यंकुम्भकर्णस्यधीमतः ।प्रत्युवाचततोवाक्यंप्रहसन्राक्षसाधिपः ।।।।

Nang masabi na ng marunong na si Kumbhakarṇa ang mga salitang iyon, ang panginoon ng mga rākṣasa ay tumugon naman—nakangiti at bahagyang tumatawa.

Verse 10

महोदरोऽयंरामात्तुपरित्रस्तो न संशयः ।न हिरोचयतेतात युद्धंयुद्धविशारद ।।।।

Ang Mahodara na ito’y takot kay Rama—walang pag-aalinlangan. Hindi niya tunay na ikinagagalak ang digmaan, mahal ko, kahit siya’y bihasa sa pakikipaglaban.

Verse 11

कश्चिन्मेत्वत्समोनास्तिसौहृदेनबलेन च ।गच्छशत्रुवधायत्वंकुम्भकर्णजयाय च ।।।।

Walang kapantay ka para sa akin—sa tapat na pagkakaibigan man o sa lakas. Humayo ka, Kumbhakarna, upang lipulin ang mga kaaway at magwagi ng tagumpay.

Verse 12

तस्मात्तुशत्रुनाशार्थंभवान्सम्बोधितोमया ।अयंहिकालस्सुहृदांराक्षसानामरिन्दम ।।।।

Kaya’t ikaw ay ginising ko upang lipulin ang kaaway; sapagkat ito na ang takdang sandali ng mga Rākṣasa at ng kanilang mga kapanalig, O manlulupig ng mga kaaway.

Verse 13

तद्गच्छशूलमादायपाशहस्तइवान्तकः ।वानरान्राजपुत्रौ च भक्ष्यादित्यतेजसा ।।।।

Kaya humayo ka—dala ang trishula—na wari’y si Kamatayan na may hawak na lubid na pamatok; at sa ningning na tulad ng araw, lamunin mo ang mga Vānara at ang dalawang maharlikang prinsipe.

Verse 14

समालोक्यतुतेरूपंविद्रविष्यन्तिवानराः ।रामलक्ष्मणयोश्चापिहृदयेप्रस्फुटिष्यतः ।।।।

Pagkakita sa iyong kakila-kilabot na anyo, magsisitakas ang mga hukbo ng Vānara; at maging ang mga puso nina Rāma at Lakṣmaṇa ay madudurog.

Verse 15

एवमुक्त्वामहातेजाःकुम्भकर्णंमहाबलम् ।पुनर्जातमिवात्मानंमेनेराक्षसपुङ्गवः ।।।।

Pagkasabi nito sa makapangyarihang si Kumbhakarṇa, ang maningning na pinuno ng mga Rākṣasa ay inakalang siya’y muling isinilang.

Verse 16

कुम्भकर्णबलाभिज्ञोजानंस्तस्यपराक्रमम् ।बभूवमुदितोराजाशशाङ्कइवनिर्मलः ।।।।

Batid ng hari ang lakas at kagitingan ni Kumbhakarṇa, siya’y napuspos ng galak—malinaw at payapa na parang walang dungis na buwan.

Verse 17

इत्येवमुक्तःसम्हृष्टोनिर्जगाममहाबलः ।राज्ञस्तुवचनंश्रुत्वाकुम्भकर्णस्समुद्यत:।। ।।

Sa gayong pananalita, ang makapangyarihang si Kumbhakarṇa, nagalak sa pagdinig sa salita ng hari, ay tumindig at lumabas upang humayo.

Verse 18

आददेनिशितंशूलंवेगाच्छत्रुनिबर्हणम् ।सर्वकालायसंदीप्तंतप्तकाञ्चनभूषणम् ।।।।

Dali-dali niyang dinampot ang matalim na śūla, tagapagpuksa ng mga kaaway—nagniningas na tila maitim na bakal, at pinalamutian ng kumikislap na ginto na waring pinainit sa apoy.

Verse 19

इन्द्राशनिसमंभीमंवज्रप्रतिमगौरवम् ।देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ।। ।।रक्तमाल्यंमहाधामंस्वतश्चोद्गतपावकम् ।आदायनिशितंशूलंशत्रुशोणितरञ्जितम् ।।।।कुम्भकर्णोमहातेजारावणंवाक्यमब्रवीत् ।

Pagkaangkin sa matalim na śūla—nakapangingilabot na gaya ng kulog ni Indra, mabigat na tulad ng vajra, tagapagpuksa ng mga Deva, Dānava, Gandharva, Yakṣa at mga nilalang na ahas—may pulang kuwintas na bulaklak, nagliliwanag nang dakila, na wari’y kusang sumisiklab ang apoy, at nababahiran ng dugo ng mga kaaway—nagsalita ang marilag na si Kumbhakarṇa kay Rāvaṇa.

Verse 20

इन्द्राशनिसमंभीमंवज्रप्रतिमगौरवम् ।देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ।।6.65.19 ।।रक्तमाल्यंमहाधामंस्वतश्चोद्गतपावकम् ।आदायनिशितंशूलंशत्रुशोणितरञ्जितम् ।।6.65.20।।कुम्भकर्णोमहातेजारावणंवाक्यमब्रवीत् ।

Hawak ang matalim na śūla—nakapangingilabot na gaya ng kulog ni Indra, mabigat na tulad ng vajra, tagapagpuksa ng mga Deva, Dānava, Gandharva, Yakṣa at mga nilalang na ahas—may pulang kuwintas na bulaklak, nagliliyab sa dakilang liwanag, at namumula sa dugo ng mga kaaway—nagsalita ang marilag na si Kumbhakarṇa kay Rāvaṇa.

Verse 21

गमिष्याम्यहमेकाकीतिष्ठत्विहबलंमम ।।।।अद्यतान् क्षुभितान् क्रुद्धोभक्षयिष्यामिवानरान् ।

Magpapatuloy ako nang mag-isa; manatili rito ang aking hukbo. Ngayon, sa galit, lalamunin ko ang mga nagngangalit na mandirigmang Vānara.

Verse 22

कुम्भकर्णवचश्श्रुत्वारावणोवाक्यमब्रवीत् ।।।।सैन्यैःपरिवृतोगच्छशूलमुद्गतपाणिभिः ।

Nang marinig ni Rāvaṇa ang mga salita ni Kumbhakarṇa, sinabi niya: “Humayo kang napapaligiran ng mga kawal, tangan ang śūla na nakataas sa iyong mga kamay.”

Verse 23

वानराहिमहात्मानश्शीघ्रास्सव्यवसायिनः ।।।।एकाकिनंप्रमत्तंवानयेयुद्धशनैःक्ष्यम् ।

Sapagkat ang mga Vānara ay mga dakilang-loob, mabilis at matatag ang pasya; ang nag-iisa o napapabayaan ay unti-unti nilang uubusin sa digmaan at wawasakin—kahit sa pamamagitan ng kanilang mga ngipin.

Verse 24

तस्मात्परमदुर्धर्षै: सैन्यैःपरिवृतोव्रज ।।।।रक्षसामहितंसर्वंशत्रुपक्षंनिषूदय ।

Kaya humayo kang napapaligiran ng mga hukbong lubhang mahirap salakayin; lipulin mo ang buong pangkat ng kaaway—yaong mga kaaway ng mga Rākṣasa.

Verse 25

अथासनात्समुत्पत्यस्रजं मणिकृतान्तराम् ।।।।आबबन्धमहातेजाःकुम्भकर्णस्यरावणः ।

Pagkaraan, tumindig mula sa kanyang luklukan ang maningning na si Rāvaṇa at isinuot kay Kumbhakarṇa ang isang kuwintas ng bulaklak na may mga pagitan ng mamahaling hiyas.

Verse 26

अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान्वराण्याभरणानि च ।।।।हारं च श्शिसङ्काशमाबबन्दमहात्मनः ।

Isinuot niya sa dakilang-loob ang mga anggada at mga singsing, ang maririkit na palamuti, at isang kuwintas na kumikislap na tila buwan.

Verse 27

दिव्यानि च सुगन्धीनिमाल्यदामानिरावणः ।।।।श्रोत्रिचासञ्जयामासश्रीमतीचास्यकुण्डले ।

Nagkabit din si Rāvaṇa ng makalangit at mababangong mga kuwintas na bulaklak, at isinabit sa kanyang mga tainga ang maningning na mga hikaw.

Verse 28

काञ्चनाङ्गदकेयूरोनिष्काभरणभूषितः ।।।।कुम्भकर्णोबृहत्कर्णस्सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ।

Pinalamutian ng gintong anggada at keyūra at ginayakan ng mga niṣka, si Kumbhakarṇa—malalapad ang tainga—ay nagningning na parang handog-apoy na masidhing nagliliyab.

Verse 29

श्रोणीसूत्रेणमहतामेचकेनव्यराजत ।।।।अमृतोत्पादनेनद्धोभुजङ्गेनेवमन्दरः ।

Sa malaking maitim na pamigkis sa kanyang balakang ay lalo siyang nagningning, na gaya ng Bundok Mandara na iginapos ng ahas sa pag-ikot na nagluwal ng amṛta.

Verse 30

स काञ्चनंभारसहंनिवातंविद्युत्प्रभंदीप्तमिवात्मभासा ।आबध्यमानःकवचंरराजसन्ध्याभ्रसम्वीतराजः ।।।।

Habang ikinakabit sa kaniya ang mabigat na ginintuang baluti—matatag sa hangin, kislap na tila kidlat, nagliliyab sa sariling liwanag—siya’y nagningning na parang hari ng mga bundok na nababalutan ng mga ulap ng dapithapon.

Verse 31

सर्वाभरणसर्वाङ्गश्शूलपाणिस्सराक्षसः ।त्रिविक्रमकृतोत्साहोनारायणइवाबभौ ।।।।भ्रातरंसम्परिष्वज्यकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।प्रणम्यशिरसातस्मैसम्प्रतस्थेमहाबलः ।।।।

Pinalamutian sa bawat sangkap, ang Rākṣasa na may hawak na trident ay nagmistulang si Nārāyaṇa, handang gawin ang tatlong hakbang. Pagkaraan, niyakap niya ang kaniyang kapatid, umikot sa kaniya bilang paggalang, yumukod na nakayuko ang ulo, at ang makapangyarihan ay lumisan.

Verse 32

सर्वाभरणसर्वाङ्गश्शूलपाणिस्सराक्षसः ।त्रिविक्रमकृतोत्साहोनारायणइवाबभौ ।।6.65.31।।भ्रातरंसम्परिष्वज्यकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।प्रणम्यशिरसातस्मैसम्प्रतस्थेमहाबलः ।।6.65.32।।

Taglay ang dakilang lakas, niyakap niya ang kaniyang kapatid, umikot sa kaniya bilang paggalang, yumukod na nakayuko ang ulo, at saka siya lumisan.

Verse 33

निष्पतन्तंमहाकायंमहानादंमहाबलम् ।तमाशीर्भिःप्रशस्ताभिःप्रेषयामासरावणः ।।।।

Nang ang dambuhalang katawan, malakas ang sigaw, at makapangyarihang mandirigma ay paalis na, si Rāvaṇa ay naghatid sa kaniya ng mga mapalad na pagpapala.

Verse 34

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैस्सैन्यैश्चापिवरायुथैः ।तंगजैश्चतुरङ्गैश्चस्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः ।।।।अनुजग्मुर्महात्मानं रथिनो रथिनां वरम् ।

Sa alingawngaw ng mga conch at tambol, at kasama ang mga hukbong may mahuhusay na sandata—mga elepante, kabayo, at mga karwaheng umuugong na tila kulog—sinundan ng mga mandirigmang nakasakay sa karwahe ang dakilang-loob na bayani, ang pinakamainam sa mga karwahero.

Verse 35

सर्पैरुष्ट्रैःखरैरश्वैस्सिम्हद्विपमृगद्विजैः ।अनुजग्मुश्चतंघोरंकुम्भकर्णंमहाबलम् ।।।।

Sumunod sila sa kakila-kilabot at makapangyarihang si Kumbhakarṇa—nakasakay sa mga ahas, kamelyo, asno, kabayo, at maging sa mga leon, elepante, usa, at mga ibon.

Verse 36

स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणोधृतातपत्रःशितशूलपाणिः ।मदोत्कटःशोणितगन्धमत्तोविनिर्ययौदावनदेवशत्रुः ।।।।

Siya, binubuhusan ng ulang-bulaklak, may payong na tangan, may matalim na trishula sa kamay; lasing sa alak at nahihibang sa amoy ng dugo—yaong kaaway ng mga deva at dānava—ay lumabas upang sumalakay.

Verse 37

पदातयश्चबहवोमहानादामहाबलाः ।अन्वयूराक्षसाभीमाभीमाक्षाश्शस्त्रपाणयः ।।।।

Marami ring rākṣasa ang sumunod na naglalakad—malalakas ang sigaw, makapangyarihan, nakapangingilabot, may nakatatakot na mga mata, at may mga sandata sa kanilang mga kamay.

Verse 38

रक्ताक्षास्सुमहाकायानीलाञ्चनचयोपमाः ।शूलानुद्यम्यखडगांश्चनिशितांश्चपरश्वधान् ।।।।बहुव्यामांश्चपरिघान्गदाश्चमुसलानि च ।तालस्कन्धांश्चविपुलान्क्षेपणीयान्दुरासदान् ।।।।

Pulang-pula ang mga mata at napakalalaki ng katawan, maitim na tila bunton ng bughaw na anjana; sila’y lumusob na iwinawasiwas ang mga trishula, mga espada, at matatalim na palakol—gayundin ang mahahabang pamalong bakal, mga gada at mga pamukpok, malalaking punong-palma, at mga naihahagis na sandatang mahirap salagin.

Verse 39

रक्ताक्षास्सुमहाकायानीलाञ्चनचयोपमाः ।शूलानुद्यम्यखडगांश्चनिशितांश्चपरश्वधान् ।।6.65.38।।बहुव्यामांश्चपरिघान्गदाश्चमुसलानि च ।तालस्कन्धांश्चविपुलान्क्षेपणीयान्दुरासदान् ।।6.65.39।।

Bitbit nila ang mahahabang pamalong bakal, mga gada at mga pamukpok, at malalaking punong-palma—mga sandatang naihahagis na mahirap salagin.

Verse 40

अथान्यद्वपुरादायदारुणंरोमहर्षणम् ।निष्पपातमहातेजाःकुम्भकर्णोमहाबलः ।।।।धनुःशतपरीणाहः स षट्छत्रसमुच्छ्रितः ।रौद्रःशकटचक्राक्षोमहापर्वतसन्निभः ।।।।

Pagkaraan, ang makapangyarihan at maningning na si Kumbhakarṇa ay kumuha ng ibang anyo—nakapangingilabot at nakapangingilabot sa balahibo—at biglang lumundag palabas: ang katawan ay kasinlaki ng sandaang busog ang sukat sa paligid, at tumataas na parang animnaraang busog; mabangis, ang mga mata’y gaya ng gulong ng karwahe, at kahawig ng isang dambuhalang bundok.

Verse 41

अथान्यद्वपुरादायदारुणंरोमहर्षणम् ।निष्पपातमहातेजाःकुम्भकर्णोमहाबलः ।।6.65.40।।धनुःशतपरीणाहः स षट्छत्रसमुच्छ्रितः ।रौद्रःशकटचक्राक्षोमहापर्वतसन्निभः ।।6.65.41।।

Ang kanyang katawan ay kasinlaki ng sandaang busog ang sukat sa paligid at tumataas na parang animnaraang busog; nagngangalit, ang mga mata’y gaya ng gulong ng karwahe, at wari’y isang napakalawak na bundok.

Verse 42

सन्निपत्य च रक्षांसिदग्धशैलोपमामहान् ।कुम्भकर्णोमहावक्त्रःप्रहसन्निदमब्रवीत् ।।।।

Lumapit siya sa mga rākṣasa; ang dakilang Kumbhakarṇa—na wari’y bundok na nasunog, may napakalaking bibig—ay tumawa at nagsalita ng ganito.

Verse 43

अद्यवानरमुख्यानांतानियूथानिभागश ।निर्दहिष्यामिसङ्ख्रुद्धश्शलाभानिवपावकः ।।।।

Ngayong araw, sa aking poot, susunugin ko ang mga pangkat ng mga pinunong vanara—bahagi-bahagi—gaya ng apoy na lumalamon sa mga gamu-gamo.

Verse 44

नापराध्यन्तिमेकामंवानरा: वनचारिणः ।जातिरस्मद्विधानांसापुरोद्यानविभूषणम् ।।।।

Hindi naman, sa kanilang sariling loob, nagkasala sa akin ang mga vanarang gumagala sa gubat; ang kanilang lahi ay para sa mga tulad namin, isang palamuti ng mga hardin ng palasyo.

Verse 45

पुररोधस्यमूलंतुराघवस्सहलक्ष्मणः ।हतेतस्मिन् हतंसर्वंतंवधिष्यामिसंयुगे ।।।।

Ngunit ang tunay na ugat ng paglusob sa lungsod ay si Rāghava kasama si Lakṣmaṇa; kapag siya’y napatay, parang lahat ay napatay na—kaya siya ang papatayin ko sa labanan.

Verse 46

एवंतस्यब्रुवाणस्यकुम्भकर्णस्यराक्षसाः ।नादंचक्रुर्महाघोरंकम्पयन्तइवार्णवम् ।।।।

Nang magsalita nang gayon si Kumbhakarṇa, ang mga rākṣasa ay nagtaas ng isang nakapangingilabot na sigaw, na wari’y niyayanig nila ang karagatan.

Verse 47

तस्यनिष्पततस्तूर्णंकुम्भकर्णस्यधीमतः ।बभूवुर्घोररूपाणिनिमित्तानिसमन्ततः ।।।।

Nang biglang sumugod nang mabilis ang marunong na si Kumbhakarṇa, lumitaw sa lahat ng dako ang mga nakapanghihilakbot na masamang palatandaan.

Verse 48

उल्काशनियुतामेघाबभूवुर्गर्धभारुणाः ।ससागरवनाचैववसुधासमकम्पत ।।।।

Nagtipon ang mga ulap na kulay-asno, kargado ng bulalakaw, kulog at kidlat; at ang daigdig—kasama ang mga dagat at kagubatan—ay waring nanginig.

Verse 49

घोररूपाश्शिवानेदुस्सज्वालकबलैर्मुखैः ।मण्डलान्यपसव्यानिबबन्धुश्चविहङ्गमाः ।।।।

Umalingawngaw ang nakapangingilabot na alulong ng mga asong-gubat, may nagliliyab na mga piraso sa kanilang mga bibig; at ang mga ibon ay umikot sa malas na kaliwang pag-ikot at saka dumapo.

Verse 50

निष्पपात च गृध्रोमालेवाऽस्यपथिगच्छतः ।प्रास्फुरन्नयनंचास्यसव्योबाहुश्चकम्पत ।।।।

Habang siya’y sumusulong sa daan, biglang dumapo ang isang buwitre—na wari’y kuwintas—sa kanyang sibat; at kumibot ang kanyang mata, at nanginig ang kaliwang bisig/balikat: masasamang palatandaan sa kanyang paglakad.

Verse 51

निष्पपाततदाचोल्काज्वलन्तीभीमनिश्श्वना ।आदित्योनिष्प्रभश्चासीन्नप्रवाति च ऽनिलः ।।।।

Pagkaraan, bumagsak ang nagliliyab na bulalakaw na may nakapanghihilakbot na ugong; nangulimlim ang araw, at ni ang hangin ay hindi umihip—mga pangitain ng sansinukob sa nalalapit na sagupaan.

Verse 52

अचिन्तयन्महोत्पातानुदितान्रोमहर्षणान् ।निर्ययौकुम्भकर्णस्तुकृतान्तबलचोदितः ।।।।

Ngunit si Kumbhakarna ay lumabas, hindi inalintana ang mga dakila at nakapangingilabot na masamang palatandaan, na para bang itinutulak ng lakas ni Kamatayan at ng tadhana.

Verse 53

न लङ्घयित्वाप्राकारंपद्भ्यांपर्वतसन्निभः ।ददर्शाभ्रघनप्रख्यंवानरानीकमद्भुतम् ।।।।

Hindi nilundag ang tanggulan, sa paglakad na parang bundok ang tindig, tumawid siya sa pader at nasilayan ang kahanga-hangang hukbo ng mga Vānara, siksik na wari’y makapal na ulap.

Verse 54

तेदृष्टवाराक्षसश्रेष्ठंवानराःपर्वतोपमम् ।वायुनुन्नाइवघनाययुस्सर्वादिशस्तदा ।।।।

Nang makita ng mga Vānara ang pinakadakila sa mga Rākṣasa, na kasingtindig ng bundok, sila’y nagkawatak-watak sa lahat ng dako, na parang mga ulap na itinataboy ng hangin.

Verse 55

तद्वानरानीकमतिप्रचण्डंदिशोद्रवद्भिन्नमवाभ्रजालम् ।स कुम्भकर्णस्समवेक्ष्यहर्षान्ननादभूयोघनवद्घनाभः ।।।।

Nang makita ni Kumbhakarṇa ang napakabangis na hukbo ng Vānara na nagkahiwa-hiwalay at tumatakas sa iba’t ibang dako na parang sapot ng ulap, siya—maitim na gaya ng ulap-ulan—ay umungal nang paulit-ulit sa galak.

Verse 56

तेतस्यघोरंनिनदंनिशम्ययथानिनादंदिविवारिदस्य ।पेतुर्धरण्यांबहवःप्लवङ्गानिकृत्तमूलाइवशालवृक्षाः ।।।।

Nang marinig nila ang kanyang nakapangingilabot na ugong, na parang kulog ng ulap-ulan sa langit, maraming plavaṅga ang bumagsak sa lupa, gaya ng mga punong śāla na natumba kapag naputol ang ugat.

Verse 57

विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णोरिपुनिधनायविनिस्पृतोत्मा ।कपिषणभयमाददत्सुभीमंप्रभुरिवदण्डवान्युगान्ते ।।।।

May tangan siyang napakalaking pamalong bakal, si Kumbhakarṇa—pinalaya upang lipulin ang mga kaaway—ay sumulong, kakila-kilabot na sindak sa hanay ng mga Vānara, na parang isang makapangyarihang hari na may hawak ng parusa sa wakas ng isang yugto ng panahon.