Sarga 64

Verse 1

सुरकार्यमिदं रम्भे कर्तव्यं सुमहत्त्वया।लोभनं कौशिकस्येह काममोहसमन्वितम्।।1.64.1।।

“O Rambhā, ito’y gawain para sa mga deva, at dapat mong gampanan, gaano man kabigat: dito’y akitin mo si Kauśika, at ilubog siya sa pagkalito sa pamamagitan ng pagnanasa.”

Verse 2

तथोक्ता साऽप्सरा राम सहस्राक्षेण धीमता।व्रीडिता प्राञ्जलिर्वाक्यं प्रत्युवाच सुरेश्वरम्।।1.64.2।।

O Rāma, nang sa gayon ay kausapin ng marunong na libong-mata na si Indra, ang apsaras na iyon—nahihiya at nakatiklop ang mga palad sa pagmamakaawa—ay sumagot sa Panginoon ng mga diyos.

Verse 3

अयं सुरपते घोरो विश्वामित्रो महामुनि:।घोरमुत्सृजते क्रोधं मयि देव न संशय:।।1.64.3।।ततो हि मे भयं देव प्रासादं कर्तुमर्हसि।

“O Panginoon ng mga diyos, ang dakilang muni na si Viśvāmitra ay kakila-kilabot. Walang alinlangan, O Deva, ibubuhos niya sa akin ang matinding galit. Kaya ako’y natatakot, aking Panginoon; nararapat na ipagkaloob mo sa akin ang iyong biyaya at kapatawaran.”

Verse 4

एवमुक्तस्तया राम रम्भया भीतया तदा।।1.64.4।।तामुवाच सहस्राक्षो वेपमानां कृताञ्जलिम्।

O Rāma, nang masambit ito ng takót na si Rambhā, si Indra na may sanlibong mata ay nagsalita sa kanya, habang siya’y nanginginig at nakatiklop ang mga palad.

Verse 5

माभैषी रम्भे भद्रं ते कुरुष्व मम शासनम्।।1.64.5।।कोकिलो हृदयग्राही माधवे रुचिरद्रुमे।अहं कन्दर्पसहित स्स्थास्यामि तव पार्श्वत:।।1.64.6।।

“Huwag kang matakot, Rambhā; nawa’y mapabuti ka. Isagawa mo ang aking utos. Sa tagsibol, sa gitna ng maririkit na punò, mananatili ako sa iyong tabi—sa kaakit-akit na anyo ng kokila—kasama si Kandarpa.”

Verse 6

माभैषी रम्भे भद्रं ते कुरुष्व मम शासनम्।।1.64.5।।कोकिलो हृदयग्राही माधवे रुचिरद्रुमे।अहं कन्दर्पसहित स्स्थास्यामि तव पार्श्वत:।।1.64.6।।

“Huwag kang matakot, Rambhā; nawa’y mapabuti ka. Isagawa mo ang aking utos. Sa tagsibol, sa gitna ng maririkit na punò, mananatili ako sa iyong tabi—sa kaakit-akit na anyo ng kokila—kasama si Kandarpa.”

Verse 7

त्वं हि रूपं बहुगुणं कृत्वा परमभास्वरम्।तमृषिं कौशिकं रम्भे भेदयस्व तपस्विनम्।।1.64.7।।

“Ikaw, Rambhā, mag-anyong lubhang maningning, na hitik sa maraming kaakit-akit na ganda; guluhin mo ang banal na mapagtiis na si Rishi Kauśika, at wasakin ang kanyang pagninilay.”

Verse 8

सा श्रुत्वा वचनं तस्य कृत्वा रूपमनुत्तमम्।लोभयामास ललिता विश्वामित्रं शुचिस्मिता।।1.64.8।।

Nang marinig niya ang salita ni Indra, nag-anyong walang kapantay; marikit at may dalisay na ngiti, sinimulan niyang akitin si Viśvāmitra.

Verse 9

कोकिलस्य च शुश्राव वल्गु व्याहरत: स्वनम्।सम्प्रहृष्टेन मनसा तत एनामुदैक्षत।।1.64.9।।

Narinig niya ang matamis at kaaya-ayang awit ng kokila; at nang mapuspos ng galak ang kanyang puso, saka niya siya tiningnan.

Verse 10

अथ तस्य च शब्देन गीतेनाप्रतिमेन च।दर्शनेन च रम्भाया मुनिस्सन्देहमागत:।।1.64.10।।

Nang marinig niya ang walang kapantay na awit ng ibong iyon, at makita rin si Rambhā na naroon, sumapit ang pag-aalinlangan sa isip ng muni.

Verse 11

सहस्राक्षस्य तत्कर्म विज्ञाय मुनिपुङ्गव:।रम्भां क्रोधसमाविष्ट श्शशाप कुशिकात्मज:।।1.64.11।।

Nang matanto ng pinakadakila sa mga muni na iyon ang gawa ni Sahasrākṣa (Indra), ang anak ni Kuśika, nag-alab sa galit at isinumpa si Rambhā.

Verse 12

यन्मां लोभयसे रम्भे कामक्रोधजयैषिणम्।दशवर्षसहस्राणि शैली स्थास्यसि दुर्भगे ।।1.64.12।।

Sapagkat ikaw, Rambhā—kaawa-awang babae—ay nagtangkang tuksuhin ako habang pinagsisikapan kong daigin ang pita at poot, magiging bato ka at mananatiling gayon sa loob ng sampung libong taon.

Verse 13

ब्राह्मण स्सुमहातेजा स्तपोबलसमन्वित:।उद्धरिष्यति रम्भे त्वां मत्क्रोधकलुषीकृताम्।।1.64.13।।

O Rambhā, isang nagniningning na brāhmaṇa, na may lakas na bunga ng mahigpit na tapas, ang balang araw ay magliligtas sa iyo—bagaman nadungisan ka ng aking poot.

Verse 14

एवमुक्त्वा महातेजा विश्वामित्रो महामुनि:।अशक्नुवन् धारयितुं क्रोधं सन्तापमागत:।।1.64.14।।

Pagkasabi nito, ang dakilang makapangyarihang maharishi na si Viśvāmitra—hindi mapigil ang galit—ay napasailalim sa nag-aapoy na dalamhati at pagsisisi.

Verse 15

तस्य शापेन महता रम्भा शैली तदाऽभवत्।वचश्शृत्वा च कन्दर्पो महर्षेस्स च निर्गत:।।1.64.15।।

Sa dakilang sumpang iyon, si Rambhā ay agad na naging batong parang bundok; at nang marinig ni Kandarpa ang mga salita ng maharishi, siya at ang nag-udyok ay umurong at tumakas.

Verse 16

कोपेन स महातेजास्तपोऽपहरणे कृते।इन्द्रियैरजितै राम न लेभे शान्तिमात्मन:।।1.64.16।।

O Rāma, ang makapangyarihang iyon, nang ang kanyang tapas ay nabawasan dahil sa poot, ay hindi nakatagpo ng kapayapaan sa sarili—sapagkat hindi pa napagwawagi ang kanyang mga pandama.

Verse 17

बभूवास्य मनश्चिन्ता तपोऽपहरणे कृते ।नैव क्रोधं गमिष्यामि न च वक्ष्ये कथञ्चन।।1.64.17।।

Nang mapinsala ang bunga ng kanyang matinding pagninilay, sumibol sa isip niya ang pasya: “Hindi na ako muling magpapadala sa galit, at hindi na ako magsasalita nang gayon kailanman.”

Verse 18

अथवा नोच्छवसिष्यामि संवत्सरशतान्यपि।अहं विशोषयिष्यामि ह्यात्मानं विजितेन्द्रिय:।।1.64.18।।

“O kaya, kahit daan-daang taon ay hindi man lamang ako hihinga; napagtagumpayan ko ang aking mga pandama, at sa pamamagitan ng matinding tapas ay patutuyuin ko ang katawan kong ito.”

Verse 19

तावद्यावद्धि मे प्राप्तं ब्राह्मण्यं तपसाऽऽर्जितम्।अनुच्छवसन्नभुञ्जान स्तिष्ठेयं शाश्वतीस्समा:।।1.64.19।।न हि मे तप्यमानस्य क्षयं यास्यन्ति मूर्तय:।

“Hangga’t hindi ko nakakamtan ang pagiging brāhmaṇa na natamo sa pamamagitan ng tapas, mananatili akong nakatayo sa walang bilang na mga taon—hindi humihinga at hindi kumakain; sapagkat habang ako’y nasa pagninilay at pagpenitensiya, hindi manghihina ni mauubos ang aking mga sangkap.”

Verse 20

एवं वर्षसहस्रस्य दीक्षां स मुनिपुङ्गव:।।1.64.20।।चकाराप्रतिमां लोके प्रतिज्ञां रघुनन्दन।

O Raghunandana, sa gayo’y ang pinakadakila sa mga muni ay nagsagawa ng isang panatang walang kapantay sa daigdig—isang mahigpit na dikṣā ng tapasya sa loob ng sanlibong taon.